Khảo sát thực trạng và các yếu tố liên quan đến thừa cân béo phì ở lứa tuổi mầm non tại tỉnh Trà Vinh năm 2018

xuyên cho NCT nói chung và người cao tu i nông thôn nói riêng.

Đ T V N ĐẶ Ấ Ề

Th a cân béo phì là m t b nh thừ ộ ệ ường g p   m i l a tu i và đang giaặ ở ọ ứ ổ  tăng nhanh chóng trong nh ng năm g n đây. Theo k t qu  đi u tra nămữ ầ ế ả ề  2015

c a Vi n Dinh dủ ệ ưỡng, t  l  tr  em dỉ ệ ẻ ưới 5 tu i b  th a cân béo phì là 5,3%ổ ị ừ  

và có s  khác bi t là 2,3% gi a thành th  và nông thôn. So v i 10 năm trự ệ ữ ị ớ ướ  cthì t  l  này tăng lên 6 l n. Tr  em “ mũm mĩm” ch a h n là kh e đ p màỉ ệ ầ ẻ ư ẳ ỏ ẹ  đôi khi còn  nh hả ưởng đ n s  phát tri n c a tr  B i vì m t s  nghiên c uế ự ể ủ ẻ ở ộ ố ứ  

đã ch  ra r ng tr  béo phì không ch  v n đ ng ch m ch p h n so v i trỉ ằ ẻ ỉ ậ ộ ậ ạ ơ ớ ẻ bình thường mà còn c m th y thi u t  tin di b  b n bè trêu ch c v  ngo iả ấ ế ự ị ạ ọ ề ạ  hình c a mình. Quan tr ng h n, tr  béo phì s  g p ph i nhi u nguy củ ọ ơ ẻ ẽ ặ ả ề ơ 

b nh lý tim m ch, cao huy t áp, r i lo n kh p xệ ạ ế ố ạ ớ ương…

T  trừ ước đ n nay, đã có nhi u nghiên c u tìm hi u v  t  l  th a cânế ề ứ ể ề ỉ ệ ừ  béo phì   tr  em. Các cu c đi u tra đã ghi nh n t  l  th a cân béo phì trênở ẻ ộ ề ậ ỉ ệ ừ  

h c sinh ti u h c vào năm 2010 t i Hà N i là 10%, Thành ph  H  Chíọ ể ọ ạ ộ ố ồ  Minh là 12%. Nghiên c u c a Bùi Văn B o và c ng s  đã cho th y t  lứ ủ ả ộ ự ấ ỉ ệ 

th a cân béo phì   tr  em ti u h c t i Thành ph  Nha Trang năm 2011 làừ ở ẻ ể ọ ạ ố  5,9% tăng 3,2% so v i năm 2007. Theo nghiên c u m i đây, t  l  tr  m uớ ứ ớ ỉ ệ ẻ ẫ  giáo 5 tu i th a cân béo phì trên đ a bàn Thành ph  H  Chí Minh là 21,1%ổ ừ ị ố ồ  (Phùng Đ c Nh t, 2016). H u h t các nghiên c u nh n đ nh r ng tr  em bứ ậ ầ ế ứ ậ ị ằ ẻ ị 

th a cân béo phì có liên quan đ n ch  đ  dinh dừ ế ế ộ ưỡng và v n đ ng. Th aậ ộ ừ  cân béo phì th c s  đang là v n đ  dinh dự ự ấ ề ưỡng kh n c p. ẩ ấ

Tuy nhiên t i t nh Trà Vinh cũng ch a có nhi u nghiên c u đ  c pạ ỉ ư ề ứ ề ậ  

đ n t  l  th a cân béo phì, đ c bi t là các y u t  liên quan nói chung và cácế ỉ ệ ừ ặ ệ ế ố  

y u t  nguy c    l a tu i m m non nói riêng. ế ố ơ ở ứ ổ ầ Vì v y, chúng tôi ti n hành:ậ ế  

“Kh o sát th c tr ng và các y u t  liên quan đ n th a cân béo phì  ả ự ạ ế ố ế ừ ở  

l a tu i m m non t i t nh Trà Vinh năm 2018” ứ ổ ầ ạ ỉ , nh mằ  m c tiêu:ụ

1. Xác đ nh t  l  th a cân béo phì   l a tu i m m non t i t nh Trà ị ỷ ệ ừ ở ứ ổ ầ ạ ỉ   Vinh.

2. Xác đ nh m i liên quan gi a thói quen ăn u ng, s  thích ăn u ng, ị ố ữ ố ở ố  

m c đ  s  d ng th c ăn và ho t đ ng ng  c a tr  v i tình tr ng th a cân ứ ộ ử ụ ứ ạ ộ ủ ủ ẻ ớ ạ ừ   béo phì c a đ i t ủ ố ượ ng nghiên c u ứ

 T NG QUANỔ

1.1. TÌNH HÌNH TR  EM TH A CÂN BÉO PHÌ TRÊN TH  GI I VÀẺ Ừ Ế Ớ  

VI T NAMỆ

1.1.1. Tình hình tr  em th a cân béo phì trên th  gi iẻ ừ ế ớ

 Theo t  ch c Y t  th  gi i (WHO) ít nh t 41 tri u tr  em dổ ứ ế ế ớ ấ ệ ẻ ưới 5 

tu i đang b  béo phì ho c th a cân trên toàn th  gi i, v i s  lổ ị ặ ừ ế ớ ớ ố ượng tăng nhanh nh t   các nấ ở ước đang phát tri n. S  lể ố ượng tr  em b  béo phì ho cẻ ị ặ  

th a cân tăng lên 10 tri u tr  em trên toàn th  gi i k  t  năm 1990. Hi nừ ệ ẻ ế ớ ể ừ ệ  nay, tr  em th a cân và béo phì   các nẻ ừ ở ước thu nh p th p và thu nh p trungậ ấ ậ  bình nhi u h n so v i các nề ơ ớ ước có thu nh p cao.ậ

 các n c đang phát tri n, s  l ng tr  em th a cân tăng g p đôi

lên đ n 15,5 tri u tr  em trong năm 2014, t  m c 7,5 tri u tr  em nămế ệ ẻ ừ ứ ệ ẻ  

1990, theo m t báo cáo c a  y ban WHO v  ch m d t béo phì   tr  emộ ủ Ủ ề ấ ứ ở ẻ  (ECHO). Tình tr ng th a cân và béo phì  nh hạ ừ ả ưởng nghiêm tr ng đ n ch tọ ế ấ  

lượng cu c s ng c a m t đ a tr , b i chúng ph i đ i m t v i m t lo t cácộ ố ủ ộ ứ ẻ ở ả ố ặ ớ ộ ạ  rào c n, trong đó có nhi u tác đ ng v  th  ch t, tâm lý và s c kh e. Chúngả ề ộ ề ể ấ ứ ỏ  tôi bi t r ng, béo phì cũng có th   nh hế ằ ể ả ưởng đ n trình đ  h c v n. Nh ngế ộ ọ ấ ữ  

tr  em này có nhi u kh  năng s  ti p t c béo phì   đ  tu i trẻ ề ả ẽ ế ụ ở ộ ổ ưởng thành, tác đ ng l n đ n s c kh e và kinh t  cho chính b n thân, cũng nh  cho giaộ ớ ế ứ ỏ ế ả ư  đình và toàn xã h i.ộ

G n m t n a s  tr  em th a cân và béo phì dầ ộ ử ố ẻ ừ ưới 5 tu i s ng   châuổ ố ở  

Á và 25% s ng   Châu Phi, n i mà s  lố ở ơ ố ượng tr  em th a cân tăng g n nhẻ ừ ầ ư 

g p đôi lên 10,3 tri u tr  em trong năm 2014, t  m c 5,4 tri u năm 1990.ấ ệ ẻ ừ ứ ệ

Báo cáo c a c  quan y t  Liên H p Qu c cũng cho th y, Libya, Aiủ ơ ế ợ ố ấ  

C p, Morocco, Algeria, Tunisia và Botswana có t  l  tr  em th a cân caoậ ỷ ệ ẻ ừ  

nh t trong s  các qu c gia châu Phi. Tr  em không đấ ố ố ẻ ược ti p c n v i đ yế ậ ớ ầ  

đ  th c ăn dinh dủ ứ ưỡng trong th i th   u có nguy c  đ c bi t cao b  béo phì,ờ ơ ấ ơ ặ ệ ị  khi lượng th c ăn và m c đ  ho t đ ng c a chúng thay đ i. Bên c nh đó,ứ ứ ộ ạ ộ ủ ổ ạ  

tr  em di c  cũng có nguy c  cao đ i m t v i tình tr ng béo phì do s  thayẻ ư ơ ố ặ ớ ạ ự  

đ i văn hóa nhanh chóng và h n ch  trong vi c ti p c n các d ch v  chămổ ạ ế ệ ế ậ ị ụ  sóc s c kh e. Báo cáo cho r ng, b nh béo phì có kh  năng  nh hứ ỏ ằ ệ ả ả ưởng đ nế  nhi u l i ích s c kh e trên toàn c u, đ ng th i kêu g i các Qu c gia t pề ợ ứ ỏ ầ ồ ờ ọ ố ậ  trung gi i quy t “thách th c l n v  s c kh e” này. Trong s  các khuy nả ế ứ ớ ề ứ ỏ ố ế  ngh  c a mình, WHO cho r ng các Qu c gia c n thúc đ y vi c tiêu thị ủ ằ ố ầ ẩ ệ ụ 

nh ng th c ph m lành m nh, nâng cao ho t đ ng th  ch t và xây d ngữ ự ẩ ạ ạ ộ ể ấ ự  môi trường h c t p lành m nh. [1111].ọ ậ ạ

1.1.2. Th c tr ng tr  em th a cân béo phì   nự ạ ẻ ừ ở ước ta

B ng 1.1. T  tr ng dân s  60 tu i tr  lên, 65 tu i tr  lên và ch  s  giàả ỷ ọ ố ổ ở ổ ở ỉ ố  hóa, th i k  1989­2013 ( đ n v : %)ờ ỳ ơ ị

( Ngu n: Đi u tra bi n đ ng dân s  và k  ho ch hóa gia đình, 2013)ồ ề ế ộ ố ế ạ

         T  b ng s  li u trên ta th y r ng: Năm 1999 t  tr ng dân s  65 tu iừ ả ố ệ ấ ằ ỷ ọ ố ổ  

tr  lên là 5.8% mở ười năm sau vào năm 2009 là 6.4%, con s  này vào nămố  

2013 đ t 7.2%. M t trong nh ng ch  tiêu quan tr ng bi u th  xu hạ ộ ữ ỉ ọ ể ị ướng già hóa c a dân s  là ch  s  già hóa. Ch  s  già hóa đã tăng t  18.2% năm 1998ủ ố ỉ ố ỉ ố ừ  lên 24.3% năm 1999 và đ t 43.5% nam 2013, cho th y xu hạ ấ ướng già hóa dân s    nố ở ước ta di n ra khá nhanh trong hai th p k  qua. Tu i th  tăng vàễ ậ ỷ ổ ọ  

m c sinh gi m chính là y u t  d n đ n s  già đi c a dân s  Già hóa ứ ả ế ố ẫ ế ự ủ ố ở 

nước ta hi n nay tuy ch a   m c đ  nghiêm tr ng, song nó s  tăng r tệ ư ở ứ ộ ọ ẽ ấ  nhanh trong th i gian t i và s  tr  thành m t v n đ  l n n u chúng taờ ớ ẽ ở ộ ấ ề ớ ế  không chu n b  trẩ ị ước m t h  th ng an sinh xã h i th t t t cho ngộ ệ ố ộ ậ ố ười già.1.2. DINH DƯỠNG H P LÝ CHO NGỢ ƯỜI CAO TU IỔ

Trong nh ng năm g n đây, đ i s ng xã h i c a chúng ta đã đữ ầ ờ ố ộ ủ ượ  cnâng cao m i m t, đ c bi t đ i s ng v t ch t và tinh th n, t  đó đã t oọ ặ ặ ệ ờ ố ậ ấ ầ ừ ạ  

ti n đ  cho tu i th  c a con ngề ề ổ ọ ủ ười ngày càng cao. V i ý nghĩa đó, đớ ể 

người cao tu i có s c kh e t t, có cu c s ng ý nghĩa và h nh phúc v i giaổ ứ ỏ ố ộ ố ạ ớ  đình, b n bè, xã h i thì v n đ  ăn u ng h p lý   ngạ ộ ấ ề ố ợ ở ười cao tu i đóng vaiổ  trò h t s c quan tr ng.ế ứ ọ

1.2.1.C n gi m s  lầ ả ố ượng khi ăn

Trong sinh ho t hàng ngày, ngạ ười cao tu i ít v n đ ng h n, cho nênổ ậ ộ ơ  nhu c u v  năng lầ ề ượng cũng gi m theo, vì v y vi c gi m b t s  lả ậ ệ ả ớ ố ượng ăn 

là vi c làm c n thi t, trong đó c m là ngu n cung c p năng lệ ầ ế ơ ồ ấ ượng chủ 

y u. N u khi còn tr , ăn bình thế ế ẻ ường m i b a 3­4 bát c m thì nay cao tu iỗ ữ ơ ổ  

ăn b t xu ng 2 bát r i 1 bát. C n theo dõi cân n ng đ  đi u ch nh thớ ố ồ ầ ặ ể ề ỉ ể 

tr ng cho h p lý, phọ ợ ương pháp tính đ n gi n và đ ng đ  vơ ả ừ ể ượt quá m c sứ ố cân n ng th  tr ng t i đa, cách tính s  căn n ng t i đa b ng cách l yặ ể ọ ố ố ặ ố ằ ấ  chi u cao c  th  (tính b ng cm) tr  đi 100, r i nhân cho 9 và chia l i choề ơ ể ằ ừ ồ ạ  

10 là k t qu  s  cân n ng t i đa v  c  th  c n duy trì.ế ả ố ặ ố ề ơ ể ầ

Ví d : ngụ ười có chi u cao là 1,65m thì th  tr ng c n duy trì làề ể ọ ầ  58,5kg. (165 ­ 100 = 65 x 9 = 585 : 10 = 58,5)

1.2.2.C n đ m b o ch t lầ ả ả ấ ượng b a ănữ

C n đ m b o t t v  ch t đ m, ch  y u ch t đ m t  ngu n th cầ ả ả ố ề ấ ạ ủ ế ấ ạ ừ ồ ự  

v t nh : đ u ph , s a đ u nành, s a chua, tậ ư ậ ụ ữ ậ ữ ương, các lo i cá. Gi m ănạ ả  

ch t th t­m , vì th t trong quá trình tiêu hóa d  sinh các đ c ch t, n u táoấ ị ỡ ị ễ ộ ấ ế  bón, các đ c ch t này không độ ấ ược thoát ra ngoài mà h p thu vào c  thấ ơ ể gây m t nhi m đ c trộ ễ ộ ường di n có h i cho s c kh e. Ăn d u ho c l c,ễ ạ ứ ỏ ầ ặ ạ  

mè, gi m ăn m ả ỡ

H n ch  ăn m n, gi m ăn đạ ế ặ ả ường, gi m nả ước gi i khát ng t, bánhả ọ  

k o ng t. Tăng cẹ ọ ường ăn nhi u rau đ c bi t là rau lá xanh, ăn nhi u rauề ặ ệ ề  gia v , m i tu n nên có món ăn s  d ng các lo i c  gia v  nh : t i, gi ng,ị ỗ ầ ử ụ ạ ủ ị ư ỏ ề  ngh , chú tr ng đ n giá đ ệ ọ ế ỗ

1.2.3.Cách ăn u ngố

Tránh ăn quá no, đ c bi t   ngặ ệ ở ười có b nh tim, vì ăn quá no s  gâyệ ẽ  chèn ép tim. Làm th c ăn m m, đ c bi t chú tr ng đ n tình tr ng răngứ ề ặ ệ ọ ế ạ  

mi ng, s c nhai. Món canh th t s  c n thi t vì tuy n nệ ứ ậ ự ầ ế ế ước b t, ph n xọ ả ạ 

nu t và răng hàm ngố ười cao tu i ho t đ ng kém. Ph i theo dõi và ki m traổ ạ ộ ả ể  

v n đ  ăn u ng c a ngấ ề ố ủ ười cao tu i vì nhi u c  ăn r i l i quên, nói là ch aổ ề ụ ồ ạ ư  ăn.

1.2.4.C n chú tr ng b  sung nầ ọ ổ ước, ch t khoáng và vitaminấ

Vì người cao tu i thổ ường gi m nh y c m đ i v i c m giác khátả ạ ả ố ớ ả  

nước nên c n đ  phòng thi u nầ ề ế ước. Bu i sáng ng  d y không u ng nổ ủ ậ ố ướ  c

s  không có l i cho s c kh e, th m chí có th  d n đ n m t s  b nh t t.ẽ ợ ứ ỏ ậ ể ẫ ế ộ ố ệ ậ  Sáng ng  d y b  sung lủ ậ ổ ượng nước nh t đ nh v a đáp  ng nhu c u traoấ ị ừ ứ ầ  

đ i ch t c a c  th , v a là m t bi n pháp h u hi u đ  ngăn ng a b nhổ ấ ủ ơ ể ừ ộ ệ ữ ệ ể ừ ệ  

t t, vì qua m t đêm ng  c  th  b  m t đi m t lậ ộ ủ ơ ể ị ấ ộ ượng nước ch  y u quaủ ế  

đường hô h p và qua da, cho nên lấ ượng máu b  thi u nị ế ước nên b  cô đ c,ị ặ  

l u lư ượng máu đ n t  bào t  ch c s  b  gi m. Sáng d y u ng nế ế ổ ứ ẽ ị ả ậ ố ước v a làừ  

b  sung lổ ượng nước c n thi t cho c  th  và v a là m t cách làm s chầ ế ơ ể ừ ộ ạ  

d ch th  trong c  th , h n n a   ngị ể ơ ể ơ ữ ở ười cao tu i ch c năng nhu đ ng ru tổ ứ ộ ộ  

gi m, nhu đ ng ru t tr  nên ch m, n u không b  sung nả ộ ộ ở ậ ế ổ ước k p th i sị ờ ẽ gây táo bón. Sáng s m ng  d y u ng nớ ủ ậ ố ước là m t bi n pháp b o v  s cộ ệ ả ệ ứ  

kh e r t khoa h c.ỏ ấ ọ

Song song v i nhu c u s  d ng nớ ầ ử ụ ướ ủ ơ ểc c a c  th  thì nhu c u vitaminầ  

đ i   v i   c   th   cũng   vô   cùng   quan   tr ng   nh   vitamin   E,   vitamin   C,ố ớ ơ ể ọ ư  betacaroten, vitamin PP, Vitamin nhóm B, các ch t màu trong th o m c,ấ ả ộ  trong rau qu , các ch t khoáng nh : kali, magie, k m, đ ng, s t và m t sả ấ ư ẽ ồ ắ ộ ố acid h u c , chú tr ng b  sung canxi, vì ngữ ơ ọ ổ ười cao tu i d  có nguy cổ ễ ơ loãng xương

1.3. KHÁI NI M VÀ M T S  Y U T   NH HỆ Ộ Ố Ế Ố Ả ƯỞNG Đ N TÌNHẾ  

TR NG DINH DẠ ƯỠNG C A NGỦ ƯỜI CAO TU IỔ

1.3.1. Khái ni m ngệ ười cao tu i và m t s  khái ni m có liên quanổ ộ ố ệ

Khái ni m ngệ ười cao tu i:ổ

Có r t nhi u quan ni m v  ngấ ề ệ ề ười cao tu iổ

Theo quan ni m c a H i ngệ ủ ộ ười cao tu i thì ngổ ười cao tu i là nh ngổ ữ  

ngườ ủi đ  50 tu i tr  lên.ổ ở

Theo Lu t lao đ ng: Ngậ ộ ười cao tu i là nh ng ngổ ữ ườ ừi t  60 tu i tr  lênổ ở  (v i nam), t  55 tu i tr  lên (v i n ).ớ ừ ổ ở ớ ữ

Theo Lu t ngậ ười cao tu i Vi t Nam: Nh ng ngổ ệ ữ ười cao tu i 60 tu iổ ổ  

tr  lên là ngở ười cao tu i ( Lu t ban hành năm 2009).ổ ậ

Đ  đánh giá đúng th c tr ng ngể ự ạ ười cao tu i và có cách nhìn đúng đ nổ ắ  

nh t trong nghiên c u v  ngấ ứ ề ười cao tu i thì chúng ta ph i th ng nh t: Thổ ả ố ấ ế nào là người cao tu i? Xét   góc đ  tâm lý, lu t pháp, tu i th  trung bìnhổ ở ộ ậ ổ ọ  thì có th  th ng nh t hi u "Ngể ố ấ ể ười cao tu i là ngổ ười có tu i đ i t  60 tu iổ ờ ừ ổ  

tr  lên (không phân bi t nam hay n ) ". ở ệ ữ

Tuy nhiên quan ni m này có th  thay đ i theo th i gian khi đi u ki nệ ể ổ ờ ề ệ  

v  kinh t  và tu i th  trung bình thay đ i.ề ế ổ ọ ổ

Khái ni m v  s c kh e:ệ ề ứ ỏ

Theo đ nh nghĩa v  s c kho  c a T  Ch c Y t  Th  Gi i (WHO­ị ề ứ ẻ ủ ổ ứ ế ế ớ  World Health Organization): "S c kho  là m t tr ng thái hoàn toàn tho iứ ẻ ộ ạ ả  mái c  v  th  ch t, tâm th n và xã h i, ch  không ph i là ch  là không cóả ề ể ấ ầ ộ ứ ả ỉ  

b nh t t hay tàn ph ". ệ ậ ế

D a vào đ nh nghĩa trên thì s c kho  đự ị ứ ẻ ược cho là bao g m tình tr ngồ ạ  

c a c  tinh th n l n th  ch t. Đ  hoàn thi n khái ni m v  s c kho ,ủ ả ầ ẫ ể ấ ể ệ ệ ề ứ ẻ  chúng ta c n nhìn nh n rõ ràng m i tầ ậ ố ương quan gi a tinh th n và th  ch t.ữ ầ ể ấ  

Do đó chúng ta có th  b  sung cho đ y đ  h n cho đ nh nghĩa v  s c khoể ổ ầ ủ ơ ị ề ứ ẻ 

nh  sau: “ư  S c kho  c a m t ngứ ẻ ủ ộ ười là k t qu  t ng hoà c a t t c  cácế ả ổ ủ ấ ả  

y u t  t o nên tinh th n và th  ch t c a con ngế ố ạ ầ ể ấ ủ ườ ấ ”i  y

Khái ni m v  chăm sóc s c kh e:ệ ề ứ ỏ

Chăm sóc s c kh e là m t ngành d ch v , trong đó ngứ ỏ ộ ị ụ ười cung  ng vàứ  

ngườ ử ụi s  d ng quan h  v i nhau thông qua giá d ch v  Tuy nhiên, khôngệ ớ ị ụ  

gi ng các lo i d ch v  khác, chăm sóc s c kh e có m t s  đ c đi m riêng,ố ạ ị ụ ứ ỏ ộ ố ặ ể  

đó là: 

M i ngỗ ườ ềi đ u có nguy c  m c b nh và nhu c u chăm sóc s c kh eơ ắ ệ ầ ứ ỏ  

 m c đ  khác nhau. Chính vì v y không d  đoán đ c th i đi m m c

b nh nên thệ ường người ta g p khó khăn trong chi tr  các chi phí y tặ ả ế không lường trước được

D ch v  y t  là lo i hàng hóa mà ngị ụ ế ạ ườ ử ụi  s  d ng ( người  b nh)ệ  

thường không th  hoàn toàn t  mình ch  đ ng l a ch n lo i d ch v  theoể ự ủ ộ ự ọ ạ ị ụ  

ý mu n mà ph  thu c r t nhi u vào bên cung  ng ( c  s  y t ). C  thố ụ ộ ấ ề ứ ơ ở ế ụ ể khi ngườ ệi b nh có nhu c u khám ch a b nh, vi c đi u tr  b ng phầ ữ ệ ệ ề ị ằ ươ  ngpháp nào, th i gian bao lâu hoàn toàn do th y thu c quy t đ nh. Nh  v y,ờ ầ ố ế ị ư ậ  

ngườ ệi b nh ch  có th  l a ch n n i đi u tr ,   m t ch ng m c nào đó,ỉ ể ự ọ ơ ề ị ở ộ ừ ự  

người ch a cho mình ch  không đữ ứ ược ch  đ ng l a ch n phủ ộ ự ọ ương pháp 

đi u tr  M t khác, do d ch v  y t  là lo i hàng hóa g n li n v i tính m ngề ị ặ ị ụ ế ạ ắ ề ớ ạ  con người nên m c dù không có ti n nh ng v n ph i khám ch a b nh.ặ ề ư ẫ ả ữ ệ  

Đ c đi m đ c bi t này không gi ng các lo i hàng hóa khác, đó là đ i v iặ ể ặ ệ ố ạ ố ớ  các lo i hàng hóa không ph i là s c kh e, ngạ ả ứ ỏ ười mua có th  có nhi u gi iể ề ả  pháp đ  l a ch n, th m chí t m th i không mua n u ch a có kh  năng tàiể ự ọ ậ ạ ờ ế ư ả  chính

Khái ni m v  thu t ng  dinh dệ ề ậ ữ ưỡng:

Đ nh nghĩa suy dinh dị ưỡng: Suy dinh dưỡng (ngườ ầi g y ho c ngặ ườ  i

dưới cân) là thu t ng  đ  ch  nh ng ngậ ữ ể ỉ ữ ười không đ  cân n ng hay khôngủ ặ  

đ  s c kho , không đ  cân tiêu chu n so v i chi u cao.ủ ứ ẻ ủ ẩ ớ ề

 Khái ni m này liên quan đ n vi c s  d ng ch  s  cân n ng c a cệ ế ệ ử ụ ỉ ố ặ ủ ơ 

th  (BMI) đ  xác đ nh m t ngể ể ị ộ ười nào đó b  suy dinh dị ưỡng. H u h t ngầ ế ườ  i

ta xác đ nh m t ngị ộ ườ ịi b  suy dinh dưỡng khi ch  s  BMI, đỉ ố ược th ng nh tố ấ  

s  d ng thang phân lo i c a T  ch c Y t  th  gi i năm 2000, nh  sau:ử ụ ạ ủ ổ ứ ế ế ớ ư

1.3.2. Đ c tr ng v  chăm sóc s c kh e cho ngặ ư ề ứ ỏ ười cao tu iổ

Già là quy lu t t  nhiên không th  tránh kh i   t t c  m i ngậ ự ể ỏ ở ấ ả ọ ườ  i,

nh ng quá trình già r t khác nhau, có ngư ấ ười già s m, có ngớ ười già mu n,ộ  

có ngườ ối  m y u, có ngế ười kh e m nh…Chăm sóc s c kh e cho ngỏ ạ ứ ỏ ườ  icao tu i không ch  kéo dài tu i th  mà còn nâng cao ch t lổ ỉ ổ ọ ấ ượng s ng, giúpố  

người cao tu i ti p t c s ng kh e, s ng vui và s ng có ích cho xã h i.ổ ế ụ ố ỏ ố ố ộ  Chăm sóc s c kh e ngứ ỏ ười cao tu i v a là trách nhi m, v a là nghĩa v ,ổ ừ ệ ừ ụ  

v a là th  hi n s  văn minh ti n b  c a ch  đ  xã h i. Vì th , ngừ ể ệ ự ế ộ ủ ế ộ ộ ế ười cao 

tu i là đ i tổ ố ượng c n đầ ược chăm sóc đ c bi t v  dinh dặ ệ ề ưỡng vì c  thơ ể 

người cao tu i thổ ường đã b  lão hóa. Ch c năng c a các c  quan, b  ph nị ứ ủ ơ ộ ậ  

đ u b  suy gi m và thề ị ả ường hay m c các b nh m n tính. Do đó, ch  đ  ănắ ệ ạ ế ộ  

và cách ăn u ng sao cho phù h p v i ngố ợ ớ ười cao tu i là h t s c quan tr ng. ổ ế ứ ọ1.3.3. Xây d ng th c đ n trong b a ăn cho h p lýự ự ơ ữ ợ

B a ăn c a ngữ ủ ười cao tu i cũng nh  b a ăn gia đình, nên có đ y đổ ư ữ ầ ủ các món nh  sau: ư

Món ăn cung c p năng lấ ượng: Ch  y u là ch t b t, món chính làủ ế ấ ộ  

c m. C m tr ng ho c c m tr n ngô, tr n đ u xanh, đ u đen, tr nơ ơ ắ ặ ơ ộ ộ ậ ậ ộ  khoai có

vùng còn tr n cám. C m cám r t b , r t ngon và r t béo. Ngoài c m, cóộ ơ ấ ổ ấ ấ ơ  

th  ăn bánh mì (  thành ph ), ăn ngô,   các vùng đ ng bào thi u s  chuyênể ở ố ở ồ ể ố  

tr ng ngô ho c ăn khoai, đ c bi t là khoai s  ch m mu i mè, r t phù h pồ ặ ặ ệ ọ ấ ố ấ ợ  

v i ngớ ười nhi u tu i. ề ổ

Món ăn ch  l c h n h p giàu đ m béo ch  y u cung c p ch t đ mủ ự ỗ ợ ạ ủ ế ấ ấ ạ  

và ch t béo: Bao g m th t các lo i, cá và th y s n, đ u ph  và đ u cácấ ồ ị ạ ủ ả ậ ụ ậ  

lo i. Các món ăn này có th  làm riêng t ng lo i nh  th t kho, th t gà lu c,ạ ể ừ ạ ư ị ị ộ  

cá rán, tr ng tráng, đ u h  kho, rán, đ u h  nh i th t, tr ng đúc th t ho cứ ậ ủ ậ ủ ồ ị ứ ị ặ  

ch  bi n s n ăn d n nh  tế ế ẵ ầ ư ương, mu i, mè.ố

Các lo i rau c  qu : Cung c p vitamin, ch t khoáng, ch t x  cho cạ ủ ả ấ ấ ấ ơ ơ 

th  ể

Món canh: Cung c p nấ ước và các ch t dinh dấ ưỡng b  sung cho cổ ơ 

th , bao g m nể ồ ước rau, canh suông, canh rau mu ng tố ương g ng đ n canhừ ế  

cá, canh giò, canh th t. ị

Đ  u ng: Nh  là ăn c n đi đôi v i u ng. Đ i v i ngồ ố ớ ầ ớ ố ố ớ ười cao tu i,ổ  

h n ch  dùng rạ ế ượu. Ch  c n nỉ ầ ước tr ng, nắ ước chè và có món canh trong 

b a ăn. ữ

Tóm l i, trong b a ăn, ngoài c m ra, c n chú ý món ch  l c giàuạ ữ ơ ầ ủ ự  

đ m béo, món rau, món canh và nạ ước u ng. N u có đi u ki n, thêm mónố ế ề ệ  

qu  chín tráng mi ng. Chú ý đ m b o v  sinh trong quá trình n u nả ệ ả ả ệ ấ ướng. 1.3.4. M t s  y u t   nh đ n tình tr ng dinh dộ ố ế ố ả ế ạ ưỡng   NCTở

1.3.4.1. Nguyên nhân tình tr ng suy dinh d ạ ưỡ ng   NCT ở

Nguyên nhân tr c ti p:ự ế

Trước tiên hay g p nh t: C  th  g y r c, da xặ ấ ơ ể ầ ạ ương, s c kh e suyứ ỏ  

gi m. Tinh th n đ  đ n, l  là, ngu ng , hay quên trả ầ ờ ẫ ơ ơ ước quên sau, m cắ  

ch ng lãng quên tu i già. Da khô, d  b  b m tím, v t thứ ổ ễ ị ầ ế ương b  xây xát sị ẽ lâu lành, mi ng khô, môi b  nhi t l  loét, nhai nu t khó khăn ệ ị ệ ở ố

Ngoài ra do tinh th n không  n đ nh: Cu c s ng khó khăn, hay bầ ổ ị ộ ố ị trees, ăn u ng không h p lý ố ợ

Bao g m ki n th c và th c hành chăm sóc, nuôi dồ ế ứ ự ưỡng người cao 

tu i,  u tiên chăm sóc ngổ ư ười cao tu i giai đo n t  60 tu i tr  lên k t h pổ ạ ừ ổ ở ế ợ  

th c hành nuôi dự ưỡng và phòng ch ng các b nh   ngố ệ ở ười cao tu i, ch  bi nổ ế ế  

th c ph m t i đ a phự ẩ ạ ị ương, gia đình, th c hành tăng cự ường v  sinh, tăngệ  

th i gian chăm sóc ngờ ười cao tu i cùng v i vi c c i thi n tình tr ng dinhổ ớ ệ ả ệ ạ  

dưỡng trong b a c m gia đình. ữ ơ

1.3.4.3. Do tu i tác ổ

Tu i càng cao các c  quan trong c  th  b  thoái hóa suy y u d n, cácổ ơ ơ ể ị ế ầ  

ho t đ ng c a các c  quan trong đó có c  ru t và d  dày b  suy gi m đángạ ộ ủ ơ ả ộ ạ ị ả  

k , răng y u h n, gi m v  giác và kh u giác khi n cho ngể ế ơ ả ị ứ ế ười già b  gi mị ả  

c m giác thèm ăn u ng, làm cho ăn u ng kém.ả ố ố

1.3.4.4. Do hoàn c nh gia đình cô đ n ả ơ

B t k  ai cũng v y thôi, dù ăn ngon t i đâu nh ng không có ai chia sấ ể ậ ớ ư ẻ nói chuy n cũng s  có c m giác cô đ n, bu n chán ăn, nh ng ngệ ẽ ả ơ ồ ữ ười có 

c m giác cô đ n s ng m t mình thả ơ ố ộ ường s  không chú tr ng t i vi c ănẽ ọ ớ ệ  

u ng, ngố ười cao tu i cho r ng ăn là m t nghĩa v , h  ăn ít ăn qua loa choổ ằ ộ ụ ọ  xong b a, ch  đ  ăn không h p lý, ăn cho no b ng mà l i không đ  dinhữ ế ộ ợ ụ ạ ủ  

dưỡng

1.3.4.5. Do thi u th n v t ch t, s ng ph  thu c ế ố ậ ấ ố ụ ộ

Nhi u ngề ười cao tu i hoàn c nh khó khăn không n i nổ ả ơ ương t a,ự  

s ng ph  thu c vào ngố ụ ộ ười khác, NCT không có ti n đ  mua th c ph m đề ể ự ẩ ồ 

ăn mình thích, NCT không có đ  đi u ki n đ  mua đ  ăn h p lí đ  dinhủ ề ệ ể ồ ợ ủ  

dưỡng, NCT ph i mua nh ng th c ph m r  ti n, th c ăn không ngon khi nả ữ ự ẩ ẻ ề ứ ế  NCT ăn ít đi, ăn qua loa, làm cho c  th  không đ  dinh dơ ể ủ ưỡng

1.3.4.6. Do b nh t t ệ ậ

Người cao tu i là nh ng ngổ ữ ười thường b  các b nh ph  bi n nhị ệ ổ ế ư huy t áp, đái tháo đế ường, các b nh v  th n kinh, hô h p và các b nh vệ ề ầ ấ ệ ề tim m ch. Có t i 42,75% ngạ ớ ười cao tu i b  b nh ngh  nghi p ho c b nhổ ị ệ ề ệ ặ ệ  mãn tính. Trong đó khu v c thành th  là 56,06%, khu v c nông thôn làự ị ự  35,31%. Đi u này đòi h i ph i có công tác chăm sóc s c kho  thề ỏ ả ứ ẻ ườ  ng

xuyên cho NCT nói chung và người cao tu i   nông thôn nói riêng. C nổ ở ầ  

ph i có ch  đ  chăm sóc, đi u tr  k p th i b nh t t cho ngả ế ộ ề ị ị ờ ệ ậ ười cao tu i nh tổ ấ  

là các b nh ngh  nghi p và mãn tính. ệ ề ệ

1.4  S  LƠ ƯỢC V  Đ C ĐI M Đ A LÝ DÂN S , KINH T  C AỀ Ặ Ể Ị Ố Ế Ủ  HUY N TRÀ CÚ T NH TRÀ VINH.Ệ Ỉ

Trà Cú n m cáchằ  Thành ph  Trà Vinhố  33 km đường l  trên tuy nộ ế  

qu c l  53 và 54. Phía Đông ti p giáp huy nố ộ ế ệ  C u Ngangầ , phía Nam giáp huy nệ  Duyên H iả , phía B c giáp huy nắ ệ  Ti u C nể ầ  và Châu Thành, phía Tây giáp sông H u. Đây là tuy n v n t i hàng hóa qu c t  qua c a bi nậ ế ậ ả ố ế ử ể  Đ nhị  An

Huy n Trà Cú t  năm 2015, có 17 đ n v  hành chính, g m 2 thệ ừ ơ ị ồ ị 

tr n:ấ  Trà Cú, Đ nh Anị  và 15 xã: An Qu ng H uả ữ , Đ i Anạ , Đ nh Anị , Hàm Giang, Hàm   Tân, Kim   S nơ ,  Long   Hi pệ , L u   Nghi p   Anhư ệ , Ngãi Xuyên, Ng c Biênọ , Phước H ngư , Tân Hi pệ , Tân S nơ , T p S nậ ơ , Thanh S nơ

Trà Cú là m t huy n duyên h i thu c t nh Trà Vinh. Huy n có đôngộ ệ ả ộ ỉ ệ  

đ ng bào Khmer nh t t nh kho ng 111.607 ngồ ấ ỉ ả ười, chi m 60% dân s  so v iế ố ớ  dân s  toàn huy n.ố ệ

Dân s  c a huy n là kho ng 180.084 ngố ủ ệ ả ười, có m t đ  dân s  487ậ ộ ố  

người/km2 v i 44.852 h  Ngớ ộ ười dân ch  y u s ng   nông thôn v i dân sủ ế ố ở ớ ố kho ng 168,283 ngả ười chi m t  l  g n 93% dân s  c a huy n.ế ỷ ệ ầ ố ủ ệ

Người dân ch  y u làm ngh  tr ngủ ế ề ồ  lúa, tr ngồ  mía, đánh cá, chăn nuôi

C a Đ nh Anử ị : Là m t trong 9 c a c a h  th ngộ ử ủ ệ ố  sông Mekong, n iơ  

ti p giáp c aế ử  Sông H uậ  v iớ  Bi n Đôngể

Trà Cú v n còn nhi u gia đình g p khó khăn v  kinh t  cũng nh  cácẫ ề ặ ề ế ư  

h  t c l c h u đ c bi t là các xã có đông đ ng bào dân t c Khmer sinhủ ụ ạ ậ ặ ệ ồ ộ  

s ng. Tuy nhiên đi u ki n ti p c n v i chăm sóc s c kh e cho NCT cònố ề ệ ế ậ ớ ứ ỏ  nhi u h n ch ề ạ ế

Tuy nhiên, trong quá trình th c hi n Ch   th  06 v n còn g p m t sự ệ ỉ ị ẫ ặ ộ ố khó khăn, h n ch  c n s m đạ ế ầ ớ ược kh c ph c.   m t s  đ a phắ ụ Ở ộ ố ị ương, c pấ  

y Ð ng, chính quy n còn ch a nh n th c đ y đ  v  vai trò, t m quan

tr ng c a y t  tuy n c  s ,ọ ủ ế ế ơ ở   d n đ n nhi u đ n v  y t  ho t đ ng trongẫ ế ề ơ ị ế ạ ộ  tình tr ng thi u cán b , ngu n l c b  phân tán và kém hi u qu  Cán b  yạ ế ộ ồ ự ị ệ ả ộ  

t  tuy n c  s  thi u v  s  lế ế ơ ở ế ề ố ượng, trình đ  chuyên môn còn h n ch , chộ ạ ế ế 

đ   u đãi ch a th a đáng, ch a đ  h p d n cán b  v  làm vi c   tuy nộ ư ư ỏ ư ủ ấ ẫ ộ ề ệ ở ế  này. Các ngu n đ u t  m i ch  y u dành cho đ u t  xây d ng c  b n,ồ ầ ư ớ ủ ế ầ ư ự ơ ả  ngu n đ u t  trang thi t b  y t  ch a đồ ầ ư ế ị ế ư ược quan tâm đúng m c d n đ nứ ẫ ế  tình tr ng nhi u tr m y t  xã còn thi u các trang thi t b  thi t y u và thi uạ ề ạ ế ế ế ị ế ế ế  

đ ng b ồ ộ