Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Lịch sử nghiên cứu 2 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 4 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5 5. Phương pháp nghiên cứu 5 6. Đóng góp của đề tài 6 7. Cấu trúc đề tài 6 CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 7 1.1.Một số khái niệm cơ bản 7 1.1.1. Di sản văn hóa 7 1.1.2. Di tích lịch sử văn hóa 8 1.1.3. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa 9 1.2. Một số quan điểm về bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa. 11 1.3 Tổng quan về chùa Trăm Gian 13 1.3.1. Lịch sử hình thành 13 1.3.2. Kiến trúc 14 1.3.3. Nhân vật thờ phụng 15 1.3.4 Lễ hội 16 1.4. Giá trị cơ bản của di sản văn hóa chùa Trăm Gian 19 1.4.1. Giá trị lịch sử 19 1.4.2. Tín ngưỡng tôn giáo 19 1.4.2. Giáo dục nhận thức 19 Tiểu kết 20 Chương 2. THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 21 2.1 Bộ máy tổ chức quản lý chùa Trăm Gian 21 2.1.1. Bộ máy quản lý 21 2.1.2. Chức năng,nhiệm vụ 21 2.2. Thực trạng bảo tồn giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 23 2.3. Thực trạng phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 26 2.3.1. Tuyêntruyềnvậnđộng: 26 2.3.1. Gắn với du lịch 28 2.3.2. Công tác tuyên truyền giáo dục nhận thức 29 2.3.3. Công tác quản lý an ninh trật tự, an toàn phòng cháy chữa cháy và công tác trùng tu, tôn tạo di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 29 2.3.4. Hoạt động khai thác phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 30 2.4. Cơ chế phối hợp bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 30 2.4.1 Phối hợp với thành phố Hà Nội 30 2.4.2. Phối hợp với người dân địa phương 31 2.4.2. Hoạt động thanh kiểm tra trong bảo tồn phát huy di tích chùa Trăm Gian. 33 2.4. Ưu điểm và hạn chế 34 2.4.1. Ưu điểm nguyên nhân 34 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân 36 Tiểu kết 38 CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO TỒN PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN 39 3.1 Một số vấn đề đặt ra về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 39 3.1.1. Khó khăn bất cập trong quản lý 39 3.1.2. Định hướng việc bảo tồn phát huy di sản văn hóa chùa Trăm Gian 39 3.2 Giải pháp bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 40 3.2.1 Giải pháp nhận thức 40 3.2.2. Giải pháp quản lý cán bộ 41 3.2.3. Giải pháp huy động nguồn nhân lực trong phát huy di sản văn hóa 44 3.3.3 Hướng dẫn tổ chức : 46 3.3.4. Về phía cán bộ chuyên môn phụ trách, cán bộ văn hóa cơ sở : 46 3.3.5. Về phía quần chúng nhân dân 47 3.4. Xã hội hóa công tác bảo tồn, tôn tạo di tích 47 Tiểu kết 48 KẾT LUẬN CHUNG 49 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 50 HÌNH ẢNH THAM KHẢO 52

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp “ Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và kết quả

nghiên cứu trong đề tài là hoàn toàn trung thực

Hà Nội, ngày 30 tháng 7 năm 2017

Sinh viên

Nguyễn Thị Thức

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệunhà trường, Khoa Văn hóa Thông tin và xã hội, cũng như Quý thầy cô giáotrong Khoa đã giúp đỡ tạo điều kiện cho em trong quá trình thực hiện đề tàikhóa luận tốt nghiệp tại địa bàn xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thànhphố Hà Nội Đặc biệt em xin cảm ơn giảng viên cô Phạm Quỳnh Hương luônquan tâm cả về tinh thần lẫn chuyên môn nghiệp vụ, nhiệt tình hướng dẫn chỉbảo tận tình cho đề tài nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp của em

Tôi xin gửi lời cám ơn tới Ủy ban nhân dân xã Tiên Phương, Uỷ bannhân dân huyện Chương Mỹ nơi đã tạo điều kiện tốt nhất về cung cấp tài liệucũng như chuyến điền dã tại địa bàn huyện của tôi được thực hiện thuận lợi,

áp dụng kiến thức được học tập tại trường Đại học Nội Vụ Hà Nội vào nhữngcông việc cụ thể thiết thực, chuẩn bị cho công việc trong tương lai

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Đóng góp của đề tài 6

7 Cấu trúc đề tài 6

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 7

1.1.Một số khái niệm cơ bản 7

1.1.1 Di sản văn hóa 7

1.1.2 Di tích lịch sử văn hóa 8

1.1.3 Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa 9

1.2 Một số quan điểm về bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa. 11

1.3 Tổng quan về chùa Trăm Gian 13

1.3.1 Lịch sử hình thành 13

1.3.2 Kiến trúc 14

1.3.3 Nhân vật thờ phụng 15

1.3.4 Lễ hội 16

1.4 Giá trị cơ bản của di sản văn hóa chùa Trăm Gian 19

1.4.1 Giá trị lịch sử 19

1.4.2 Tín ngưỡng tôn giáo 19

1.4.2 Giáo dục nhận thức 19

Tiểu kết 20

Chương 2 THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 21

2.1 Bộ máy tổ chức quản lý chùa Trăm Gian 21

2.1.1 Bộ máy quản lý 21

2.1.2 Chức năng,nhiệm vụ 21

2.2 Thực trạng bảo tồn giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 23

2.3 Thực trạng phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 26

2.3.1 Tuyên truyền vận động: 26

2.3.1 Gắn với du lịch 28

2.3.2 Công tác tuyên truyền giáo dục nhận thức 29

2.3.3 Công tác quản lý an ninh trật tự, an toàn phòng cháy chữa cháy và công tác trùng tu, tôn tạo di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 29

2.3.4 Hoạt động khai thác phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 30

2.4 Cơ chế phối hợp bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 30

2.4.1 Phối hợp với thành phố Hà Nội 30

2.4.2 Phối hợp với người dân địa phương 31

2.4.2 Hoạt động thanh kiểm tra trong bảo tồn phát huy di tích chùa Trăm Gian. 33

2.4 Ưu điểm và hạn chế 34

2.4.1 Ưu điểm nguyên nhân 34

2.4.2 Hạn chế và nguyên nhân 36

Tiểu kết 38

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO TỒN PHÁT

HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN 39

3.1 Một số vấn đề đặt ra về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian. 39

3.1.1 Khó khăn bất cập trong quản lý 39

3.1.2 Định hướng việc bảo tồn phát huy di sản văn hóa chùa Trăm Gian 39

3.2 Giải pháp bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian .40 3.2.1 Giải pháp nhận thức 40

3.2.2 Giải pháp quản lý cán bộ 41

3.2.3 Giải pháp huy động nguồn nhân lực trong phát huy di sản văn hóa 44

3.3.3 Hướng dẫn tổ chức : 46

3.3.4 Về phía cán bộ chuyên môn phụ trách, cán bộ văn hóa cơ sở : 46

3.3.5 Về phía quần chúng nhân dân 47

3.4 Xã hội hóa công tác bảo tồn, tôn tạo di tích 47

Tiểu kết 48

KẾT LUẬN CHUNG 49

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

HÌNH ẢNH THAM KHẢO 52

Trong hệ thống di sản văn hóa của dân tộc ta, không thể không nhắcđến những di tích lịch sử - văn hóa Là những minh chứng vật chất xác thựccủa quá trình lao động sáng tạo, tâm linh, chinh phục thiên nhiên, quá trìnhdựng nước và giữ nước của cả dân tộc Việt Nam từ hàng nghìn năm nay - làtài sản được lưu truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau Bên cạnh những ditích nổi tiếng tầm Quốc gia như Đền Hùng, Đền Cổ Loa, Cố đô Huế, thìnhững ngôi đền, chùa, đình, miếu cũng là niềm tự hào của cả dân tộc ViệtNam nói chung và người dân mỗi địa phương nói riêng Di tích lịch sử - vănhóa cấp Quốc gia chùa Trăm Gian tại xã Tiên Phương - huyện Chương Mỹ -Thành Phố Hà Nội là niềm tự hào của người dân huyện Chương Mỹ nói riêngcũng như nhân dân thành phố Hà Nội nói chung.

Mang trong mình giá trị văn hóa lớn ảnh hưởng sâu sắc tới lịch sử dựngnước và giữ nước của dân tộc cũng như ảnh hưởng tới phong tục tập quán củanhân dân địa phương, sau nhiều lần trùng tu, tôn tạo, chùa Trăm Gian đã được

xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia Trước xu hướng đô thị hóa– hiện đại hóa và quá trình mở cửa hội nhập và giao lưu văn hóa với bạn bèquốc tế, nền văn hóa dân tộc đang trong đứng trước thời kỳ tiếp cận nhiều cơhội phát triển nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức trong quá trình tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại cũng như bảo tồn và phát huy những giá trị vănhóa truyền thống của dân tộc.

Trong những năm gần đây đối với các di tích lịch sử - văn hóa trên cảnước nói chung và chùa Trăm Gian nói riêng Việc bảo tồn và phát huy giá trị

di sản văn hóa chùa Trăm Gian là một vấn đề cấp thiết mang tính thời sự caobởi không chỉ bị ảnh hưởng từ những tác động của thời gian, khí hậu và sựxâm phạmm tiêu cực thiếu ý thức của con người đã đặt di tích, đứng trướcnguy cơ bị mất đi giá trị nguyên gốc bất cứ lúc nào nếu không nhận được sựquan tâm và quản lý chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền quản lý, bảo vệ

và tôn tạo Từ góc độ của một sinh viên chuyên ngành Quản lý văn hóa, trên

cơ sở tiếp thu những kiến thức trên giảng đường kết hợp với tri thức củanhững nhà quản lý, nhà nghiên cứu trước đây, cá nhân tôi mong muốn nhữngvấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý Nhà nước đối với di tích chùa TrămGian sẽ được tháo gỡ, giá trị về văn hóa – lịch sử được phát huy Vì vậy tôi

chọn đề tài “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian xã Tiên Phương - huyện Chương Mỹ - thành phố Hà Nội” làm khóa luận tốt

nghiệp

2 Lịch sử nghiên cứu

Chùa Trăm Gian là di tích lịch sử vô cùng độc đáo, mang đậm bản sắcphật giáo miền Bắc kết hợp hài hòa với tín ngưỡng dân gian, chùa được xâydựng và tồn tại đó là những sản phẩm văn hoá truyền thống của nhân dânChương Mỹ nói riêng và là sản phẩm văn hoá của dân tộc Việt Nam nóichung Đặc biệt chùa Trăm Gian thu hút hàng trăm ngàn lượt khách gần xađến tham quan hàng năm bởi những giá trị vô cùng đặc bởi hoạt động lễ hội,

cũng như nhũng công trình thiết kế kiến trúc Chùa Trăm Gian được Bộ Vănhoá Thông tin Việt Nam chứng nhận di tích lịch sử quốc gia Vì vậy việc Bảotồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian xã Tiên Phương, huyệnChương Mỹ, thành phố Hà Nội được nhắc đến trong lịch sử, sử sách.

Theo Luật di sản văn hóa được sửa đổi bổ sung năm 2009 của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, một công trình được coi là di tích lịch

sử - văn hóa phải có một trong các tiêu chí: “ Công trình xây dựng, địa điểmgắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước; côngtrình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc,danh nhân của đất nước; công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch

sử tiêu biểu của các thời kỳ cách mạng, kháng chiến; địa điểm có giá trị tiêubiểu về khảo cổ; quần thể các công trình kiến trúc hoặc công trình kiến trúcđơn lẻ có giá trị tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật của một hoặc nhiều giaiđoạn lịch sử”

Theo cuốn sách ‘’ Giá trị văn hóa Việt Nam truyền thống và biến đổi’’của Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Đức Thịnh khái niệm về bảo tồn được hiểu như là :

“ Những nỗ lực nhằm gìn giữ các giá trị, bản sắc văn hóa tốt đẹp vốn có của mỗi dân tộc, quố gia”.

Ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 65/SL “Ấnđịnh nhiệm vụ của Đông Phương Bác cổ Học viện” - sắc lệnh đầu tiên củaNhà nước ta về việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc

Như vậy chúng ta có thể thấy di sản văn hóa chùa Trăm Gian nói riêng

và di sản văn hóa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nói chung luônđược quan tâm để giữ, gìn và phát huy giá trị Tuy nhiên vẫn còn thiếu nhữngcông trình ngghiên cứu mang tính ứng dụng đi sâu vào thực tế Trong khi disản văn hóa chùa Trăm Gian là một điểm du lịch đầy tiềm năng của huyệnChương Mỹ nói riêng và của cả nước nói chung Những giá trị di sản lịch sủ,văn hóa, nghệ thuật, cảnh quan và tính thiêng linh của lễ hội đã nên bức tranh

con người Việt Nam với những bản sắc vô cùng bình dị nhưng rất đỗi độc đáo

đã tạo nên sức hút với du khách Những vấn đề đặt ra làm sao để những giá trị

di sản văn hóa này được bảo tồn và phát huy, tuyên truyền phổ biến rộng rãihơn? Để tìm lời đáp cho câu hỏi trên là một vấn đề cấp thiết Vì vậy cần cónhững công trình nghiên cứu về việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản vănhóa chùa Trăm Gian để góp phần phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiếnđậm đà bản sắc dân tộc sánh ngang với bạn bè quốc tế

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị di sảnvăn hoá chùa Trăm Gian tại xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố

Hà Nội trong thời gian qua, đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng caochất lượng, hiệu quả của công tác này trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập vàgiao lưu quốc tế, góp phần phát triển bền vững một cách toàn diện về kinh tế,chính trị, văn hóa, xã hội, môi trường và an ninh quốc phòng gắn liền với việcbảo tồn di sản văn hóa, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống vấn đề lý luận về di sản văn hoá, bảo tồn và phát huy giá trị disản văn hóa, vai trò của việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa chùaTrăm Gian trên địa bàn xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố HàNội

Đánh giá thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoáchùa Trăm Gian tại xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn disản văn hoá và khai thác giá trị di sản văn hoá chùa Trăm Gian vào việc pháttriền kinh tế - xã hội của huyện Chương Mỹ nói riêng và thành phố Hà Nộinói chung

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản chùa Trăm Gian xã Tiên Phương,huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản chùa Trăm Gian xã Tiên Phương,huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội từ năm 2012 đến năm 2017

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành khóa luận tác giả sử dụng những phương pháp nghiêncứu:

- Phương pháp khảo sát, điền dã : Dựa trên những thông tin thu thập

được trong quá trình khảo sát thực tế tại chùa Trăm Gian, tác giả rút ra nhữngnhận định của mình về thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóachùa Trăm Gian

- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn cán bộ trong Ban Quản lý di tích

chùa Trăm Gian, nhân dân và du khách thập phương để thu thập những kiếnthức, thông tin trong công tác quản lý, tôn tạo và phát huy giá trị di sản vănhóa chùa Trăm Gian

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Trên cơ sở những tài liệu, tư liệu

thu thập được cụ thể giúp tác giả có cơ sở dữ liệu để nghiên cứu tìm hiểu vềviệc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa và chùa Trăm Gian

- Phương pháp tổng hợp, phân tích : Dựa trên những thông tin đã thu

thập được qua công tác khảo sát điền dã tác giả sẽ tiến hành tổng hợp, phântích những ưu điểm và hạn chế trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị disản văn hòa chùa Trăm Gian thuộc xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ,thành phố Hà Nội

6 Đóng góp của đề tài

Về lý luận:

Nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về Bảo tồn, Di sản văn hóa

Hệ thống lý thuyết về quản lý di sản văn hóa, quản lý di tích lịch sử,bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

Về thực tiễn:

- Hệ thống hóa giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian qua khảo sát.

- Điều tra, điền dã về việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóachùa Trăm Gian từ đó đánh giá điểm mạnh, điểm yếu trong việc bảo tồn pháthuy di sản văn hóa chùa Trăm Gian

- Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóachùa Trăm Gian về quản lý hoạt động, hướng dẫn tổ chức, cán bộ chuyênmôn phụ trách, quần chúng nhân dân

Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian

- Đề tài là tài liệu tham khảo cho giảng viên và sinh viên khi giảng dạy

và học chuyên ngành Quản lý văn hóa

7 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, khóa luận gồm 3 chương : Chương 1: Cơ sở lý luận về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóachùa Trăm Gian xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Chương 2: Thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa chùaTrăm Gian xã Tiên Phương, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội

Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả bảo tồn phát huy giá trị

di sản văn hóa chùa Trăm Gian xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thànhphố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1.1.Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Di sản văn hóa

Khái niệm di sản văn hoá có thể xác định được một cách thuận lợi từkhái niệm về văn hoá Như ta đã biết, Văn hoá đã được định nghĩa theo nhiềucách khác nhau Nhưng xu hướng định nghĩa văn hoá theo tính giá trị và tínhđặc trưng cho công đồng chủ thể sáng tạo đang được nhiều người chấp nhận

nhất Theo tác giả Trần Ngọc Thêm thì : "Văn hoá là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình họat động thực tiễn" [18; Tr 10] Tính chất lưu truyền đã biến văn hoá

của thế hệ trước trở thành di sản văn hoá của thế hệ sau Đối với cách tiếp cậnnày có thể đưa ra khái niệm về di sản văn hóa thì ở luật di sản văn hóa có viếtnhư sau: "Di sản văn hóa quy định tại luật này bao gồm di sản văn hóa phi vậtthể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử,văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nướcCộng hò xã hội chủ nghĩa Việt Nam"

Bất cứ dân tộc nào cũng có một di sản văn hoá riêng, đặc trưng cho bảnsắc của dân tộc đó Điều 1 Luật Di sản văn hoá của Việt Nam nêu rõ định

nghĩa về di sản văn hoá của Việt Nam như sau: “ Di sản văn hoá bao gồm di sản văn hoá phi vật thể và di sản văn hoá vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [2; Tr 10] Theo

cách tiếp cận giá trị văn hoá này, ta thấy di sản văn hoá bao gồm hầu hết các

giá trị văn hoá vật chất và tinh thần, vật thể hay phi vật thể do con người tạo

nên trong quá khứ Nó là phần tinh tuý nhất, tiêu biểu nhất đọng lại sau hàng

loạt hoạt động sáng tạo của con người từ đời này qua đời khác Di sản vănhoá là những giá trị văn hoá đặc biệt bền vững vì nó phải được thẩm định mộtcách khắt khe bằng sự thừa nhận của cả cộng đồng người trong một thời gianlịch sử lâu dài, đó chính là tính chất đặc thù của di sản văn hóa, phân biệt vớikhái niệm văn hóa nói chung Bởi vậy, có thể nói di sản văn hoá là bộ phậnquan trọng nhất, cơ bản nhất của nền văn hoá nếu không muốn nói là tất cả.Những hoạt động văn hoá đương đại trong chừng mực nào đó chỉ mới là biểuhiện của văn hoá, một phần có thể được coi là hoạt động sáng tạo mà kết quảcủa nó chưa thể khẳng định ngay là sản phẩm tiêu biểu, tinh tuý của văn hoádân tộc, vì còn thiếu một yếu tố cơ bản là sự thẩm định của thời gian Xét vềmặt triết học thì quan hệ giữa văn hóa và di sản văn hóa là quan hệ của phạmtrù cái chung và cái riêng.

Văn hóa là cái chung, di sản văn hóa là cái riêng Mọi yếu tố của di sảnvăn hóa đều là văn hóa, nhưng không phải mọi yếu tố của văn hóa đều là disản văn hóa, vì trong văn hóa còn nhiều yếu tố bị mai một trong dòng chảylịch sử, do không vượt qua đuợc thử thách của thời gian nên không được lưutruyền lại cho thế hệ sau thành di sản văn hóa, hoặc những yếu tố văn hóa mớiđược hình thành chưa được thẩm định của thời gian

Như vậy, di sản văn hoá nói chung rất đa dạng, phong phú, bao gồmcác yếu tố nhân văn (di tích lịch sử văn hoá, lễ hội, làng nghề, phong tụctập quán,…) nhưng cũng chứa đựng cả các yếu tố tự nhiên (rừng, núi, thác,

…)

1.1.2 Di tích lịch sử văn hóa

Di tích lịch sử - văn hóa không phải là toàn bộ hệ thống di sản văn hóadân tộc, nhưng là một bộ phận rất quan trọng trong hệ thống di sản đó Loạihình di sản hữu hình này trong một thời gian dài được coi là loại hình di sảnquan trọng nhất vì chúng dễ dàng nhận biết nhất so với các di sản vô hìnhkhác Tác giả Nguyễn Thị Kim Loan có đưa ra khái niệm về di tích lịch sử

văn hóa như sau: “Di tích lịch sử văn hoá là những không gian vật chất cụ thể, khách quan, trong đó chứa đựng các giá trị điển hình lịch sử do tập thể hoặc cá nhân hoạt động sáng tạo ra trong lịch sử để lại” [16; Tr 11] Khái

niệm này đã phân biệt di tích lịch sử văn hoá với các hình thái di sản vật thểkhác như danh thắng, cổ vật và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Theo Luật di sản văn hóa được sửa đổi bổ sung năm 2009 của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, một công trình được coi là di tích lịch

sử - văn hóa phải có một trong các tiêu chí: “ Công trình xây dựng, địa điểmgắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước; côngtrình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc,danh nhân của đất nước; công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch

sử tiêu biểu của các thời kỳ cách mạng, kháng chiến; địa điểm có giá trị tiêubiểu về khảo cổ; quần thể các công trình kiến trúc hoặc công trình kiến trúcđơn lẻ có giá trị tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật của một hoặc nhiều giaiđoạn lịch sử” [2; Tr 12]

Như vậy, di tích lịch sử - văn hóa là một công trình hay một địa điểmgắn với sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật củamột hay nhiều thời kỳ lịch sử của đất nước

1.1.3 Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

Theo cuốn sách Giá trị văn hóa Việt Nam truyền thống và biến đổi củaGiáo sư, Tiến sĩ Ngô Đức Thịnh khái niệm về bảo tồn được hiểu như là :

“Những nỗ lực nhằm gìn giữ các giá trị, bản sắc văn hóa tốt đẹp vốn có củamỗi dân tộc, quốc gia và bảo tồn là bảo vệ và giữ gìn sự tồn tại của sự vậthiện tượng theo dạng thức vốn có của nó Bảo tồn là không để mai một,

“không để bị thay đổi, biến hóa hay biến thái” Như vậy, trong nội hàm củathuật ngữ này, không có khái niệm “cải biến”, “nâng cao” hoặc “phát triển”.Hơn nữa, khi nói đối tượng bảo tồn “phải được nhìn là tinh hoa”, chúng ta đãkhẳng định giá trị đích thực và khả năng tồn tại theo thời gian, dưới nhiều thể

trạng và hình thức khác nhau của đối tượng được bảo tồn" [14; Tr 12].

Bảo tồn nguyên vẹn văn hóa vật thể ở dạng “tĩnh” là vận dụng thànhquả khoa học kỹ thuật công nghệ cao, hiện đại đảm bảo giữ nguyên trạng hiệnvật như sự vốn có về kích thước, vị trí, đường nét màu sắc, kiểu dáng Khi cầnphục nguyên các di sản văn hóa vật thể cần sử dụng hiệu quả các phương tiện

kỹ thuật như: đồ họa kỹ thuật vi tính công nghệ 3D theo không gian ba chiều; chụp ảnh; băng hình video; xác định thành phần chất liệu của di sản văn hóa

vật thể Sau khi tiến hành bảo tồn nguyên vẹn, phải so sánh đối chiếu số liệuvới nguyên mẫu đã được lưu giữ chi tiết để không làm biến dạng di sản vănhóa vật thể

Bảo tồn trên cơ sở kể thừa (bảo tồn trong dạng “động”) tức là bảo tồncác hiện tượng văn hóa trên cơ sở kế thừa Các di sản văn hóa vật thể sẽ đượcbảo tồn trên tinh thần giữ gìn những nét cơ bản của di tích, cố gắng phục chếlại nguyên trạng di sản văn hóa vật thể bằng nhiều kỹ thuật công nghệ hiệnđại Đối vói các di sản văn hóa phi vật thể, bảo tồn “động” trên cơ sở kế thừa

là bảo tồn các hiện tượng văn hóa đó ngay chính trong đòi sống cộng đồng.Bởi lẽ, cộng đồng không những là môi trường sản sinh ra các hiện tượng vănhóa phi vật thể mà còn là nơi tốt nhất để giữ gìn, bảo vệ, làm giàu và phát huyvăn hóa phi vật thể trong đời sống xã hội theo thời gian Các hiện tượng vănhóa phi vật thể tồn tại trong ký ức cộng đồng, nương náu trong tiếng nói,trong các hình thức diễn xướng, trong các nghi lễ, nghi thức, quy ước dângian

Đó là việc xã hội thừa nhận các tài năng dân gian, tôn vinh họ trongcộng đồng, tạo điều kiện tốt nhất để trong hoàn cảnh có thể, để họ sống lâu,sống khỏe mạnh, phát huy được khả năng của họ trong quá trình bảo tồn vàphát huy các giá trị văn hóa truyền thống, cần phải phục hồi các giá trị vănhóa một cách khách quan, sáng suốt, tin cậy, chứ không thể chủ quan tùy tiện.Tất cả những giá trị văn hóa phi vật thể phải được kiểm chứng qua nhiều

phương pháp nghiên cứu có tính chất chuyên môn cao, có giá trị thực chứng,thuyết phục thông qua các dự án điều tra, suu tầm bảo quản, biên dịch và xuấtbản các dấu tích di sản văn hóa phi vật thể.

1.2 Một số quan điểm về bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa.

Việt Nam là một quốc gia có hơn 54 dân tộc anh em cùng sinh sốngtrên dải đất hình chữ S Mỗi dân tộc đều góp phần vào nền văn hóa chung mộtsắc màu độc đáo, tạo nên một bức tranh về văn hóa Việt Nam phong phú và

đa dạng Có thể khẳng định văn hóa gắn liền với toàn bộ cuộc sống và sự pháttriển của xã hội Con người ra đời, trưởng thành là nhờ văn hóa, hướng tớitương lai cũng từ văn hóa Giá trị văn hóa của một dân tộc thể hiện bản sắccủa dân tộc ấy Những giá trị văn hóa của con người là thước đo trình độ pháttriển và thể hiện đặc tính riêng của mỗi dân tộc

Xác định tầm quan trọng của di sản văn hóa dân tộc Sau ngày đọc bảnTuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa 02/9/1945chưa đày 3 tháng, ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số65/SL “Ấn định nhiệm vụ của Đông Phương Bác cổ Học viện” - sắc lệnh đầutiên của Nhà nước ta về việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc sắc lệnh ra đờitrong hoàn cảnh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đang gặp vô vànkhó khăn về giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm, đất nước đang ở trong tình thế

“ngàn cân treo sợi tóc” Sắc lệnh số 65/SL gồm các nội dung cơ bản như:Khẳng định việc bảo tồn cổ tích “là công việc rất quan trọng và rất cần thiếtcho công cuộc kiến thiết nước Việt Nam” (khái niệm “cổ tích” trong sắc lệnhngày nay được gọi là di sản văn hóa, gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sảnvăn hóa vật thể); Đông Phương Bác cổ Học Viện có nhiệm vụ bảo tồn cổ tíchtrong toàn cõi Việt Nam, thay thế cho Pháp Quốc Viễn Đông Bác cổ Học viện

bị bãi bỏ; Giữ nguyên các luật lệ về bảo tồn cổ tích đã có trước đây;“Cấm pháhủy những đình, chùa, đền, miếu hoặc những nơi thờ tự khác, những cungđiện, thành quách cùng lăng mộ chưa được bảo tồn cấm phá hủy những bi ký,

đồ vật, chiếu sắc, văn bằng, giấy má, sách vở có tính cách tôn giáo hay không,nhưng có ích cho lịch sử mà chưa được bảo tồn”; “Chính phủ công nhậnnguyên tắc những khoản trợ cấp hàng năm của toàn quốc, của mỗi kỳ hay mỗitỉnh cho Đông Phương Bác cổ Học viện Khi dự thảo ngân sách cho toànquốc, cho từng kỳ hay từng tỉnh; ông Bộ trưởng Bộ Tài chính, ông ủy viên tàichính mỗi kỳ, mỗi tỉnh phải dự tính khoản trợ cấp cho Đông Phương Bác cổHọc viện

Trong điều 30, Hiến pháp Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

năm 1992 quy định rõ rằng: “Nhà nước và xã hội bảo tồn, phát triển nền văn hóa Việt Nam: dân tộc, hiện đại, nhân văn, kể thừa và phát huy những giá trí của nền văn hiến các dân tộc Việt Nam, tư tưởng, đaọ đức, phong cách Hồ Chí Minh; tiếp thu tỉnh hoa văn hóa nhân loại; phát huy mọi tài năng sáng tạo trong nhân dân Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp văn hóa Nghiêm cẩm truyền bá tư tưởng và văn hóa phản động, đồi trụy; bài trừ mề tín, hủ tục

Một văn bản quan trọng nữa ảnh hưởng đến việc bảo tồn và phát huy

giá trị các di sản văn hóa là Quy hoạch tổng thể Bảo tồn và Phát huy giá tri di tích lịch sử văn hóa danh lam thẳng cảnh đến năm 2020 đã được Bộ Trưởng

Bộ VHTT kỷ Quyết định phê duyệt sổ 1706/QĐ - BVHTT ngày 24/7/2001,

kèm theo danh sách 32 di tích ưu tiên đầu tư chống xuống cấp và tôn tạo

Như vậy, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách của nhà nướctrong thời gian qua đã có tác dụng bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, ngănchặn tình trạng xuống cấp của di tích lịch sử, tác động mạnh mẽ đến sựnghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, tạođộng lực phát triển ngành du lịch “một ngành công nghiệp không khói” manglại lợi nhuận kinh tế cao Từ những quy định trên của Hiến pháp, Đảng ta đãvạch ra đường lối cụ thể về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đường lối này đã từng bước được cụ thể hóa và

pháp lý hóa qua các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước và các cơ quanchức năng có liên quan

1.3 Tổng quan về chùa Trăm Gian

1.3.1 Lịch sử hình thành

Chùa Trăm Gian là một ngôi chùa nằm trên một quả đồi cao khoảng 50

m, ở thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội Ngôi chùalớn với quy mô như hiện nay là đã được trùng tu và xây dựng thêm qua nhiềuthời đại

Truyền thuyết kể rằng vào thời nhà Trần, ở làng Bối Khê có một ngườiphụ nữ nằm mộng thấy đức Phật giáng sinh, rồi có mang, sinh ra đứa con trai.Năm lên 9 tuổi, sau khi bố mẹ mất, người con trai ấy bỏ nhà vào tu ở chùaĐại Bi trong làng Lên 15 tuổi đi vân du khắp nơi, đến thôn Tiên Lữ, xã TiênPhương, (huyện Chương Mỹ, Hà Nội ngày nay), thấy cảnh đẹp, người xin yếtkiến và theo học kinh kệ với vị trưởng lão tu tại ngôi chùa trên núi Sau mườinăm học đạo, người thanh niên đó hiểu thấu mọi phép linh thông Vua Trầnnghe tiếng, sắc phong là Hòa Thượng, đặt hiệu là Đức Minh rồi mời về tu ởchùa trong kinh đô

Sau khi vị trưởng lão ở chùa Tiên Lữ viên tịch, Hòa thượng Đức Minhxin về làng dựng ngôi chùa mới Năm 95 tuổi, Sư ngồi vào một cái khám gỗ,

từ biệt đệ tử rồi siêu thoát Một trăm ngày sau, đệ tử mở cửa khám, kim quang

Sư bay mùi thơm nức, ngào ngạt gần xa Dân làng và đệ tử xây tháp để gìngiữ kim thân và tôn thờ là đức Thánh Bối

Trong thời gian qua, công tác quản lý di sản văn hóa chùa Trăm Giantại huyện Chương Mỹ đã được các cấp và các ngành quan tâm Tuy nhiên,công tác này vẫn còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc: Đã có thời gian cụthể năm 2012 nhiều di tích xuống cấp trầm trọng trong khi đó nguồn kinhphí nhà nước cũng như tại cơ sở các địa phương còn rất hạn hẹp, chế độ chongười trông coi trực tiếp tại di tích chưa có quy định cụ thể của thành phố;

tình trạng tự ý xây dựng, tôn tạo và tu bổ làm mai một kiến trúc không congnguyên gốc đã xảy ra tại chùa Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, phổ biến chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới cáclàng, thôn,… chưa được quan tâm; việc hưởng ứng tham gia bảo vệ, pháthuy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn huyện của người dân còn hạn chế Vìvậy, hơn bao giờ hết, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản vănhóa chùa Trăm Gian thuộc huyện Chương Mỹ trong giai đoạn hiện nay cầnđược tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động để đáp ứng cho nhân dân

hu cầu cảm thụ văn hóa; nhu cầu nghiên cứu, tham quan du lịch của kháchtrong, ngoài nước, tạo nền móng vững bền góp phần xây dựng nền văn hóaViệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo đúng đường lối, chủ trươngcủa Đảng và Nhà nước

Chùa Trăm Gian được coi là một cụm di tích vô cùng độc đáo, mangđậm bản sắc phật giáo miền Bắc kết hợp hài hòa với tín ngưỡng dân gian,chùa được xây dựng và tồn tại đó là những sản phẩm văn hoá truyền thốngcủa nhân dân Chương Mỹ nói riêng và là sản phẩm văn hoá của dân tộc ViệtNam nói chung

1.3.2 Kiến trúc

Trước mặt chùa là ao sen, đúng như kiến trúc bao ngôi chùa khác làtiền thủy hậu sơn, gợi cho ta cảm giác về một cái đẹp rất gần gũi nhưng cũng

không kém phần trang nghiêm Đi qua cổng chùa là sân gạch có hai dãy hành

lang ở hai bên, cuối sân là con đường lên chùa, ngôi chính điện thấp thoánggiữa những rặng thông cổ thụ Cuối đường gạch, phía bên phải lên nhà bia kỷniệm, đi theo phía bên trái đến tam quan và gác chuông Tam quan nằm trêntrục tâm của khu Tam bảo, gác chuông chùa Trăm Gian là một trong số ít gácchuông cổ còn lại đến nay, có nhiều hình chạm rồng xen lẫn mây lửa với kiếntrúc mặt bằng vuông, hai tầng tám mái với nhiều hoa đao uốn hắt lên khiếncông trình như một bông sen khổng lồ thanh thoát Trên đỉnh gác chuông có

ngũ long chầu nguyệt, ngoài ra trên tầng tháp còn chạm trổ hai con phượnghoàng trầu lư hương tất cả đều được chạm trổ hết sức tinh xảo Đây là điểnhình cho kiến trúc chuông đồng của thời Tây Sơn Phần cổ diêm lắp lan canchấn song con tiện, tạo cho bên trong thoáng mát Đi tiếp lên đến thềm chùa,hoặc đi theo lối trái sân theo đường dọc hành lang để vào sân trong của chùavới các khu nhà phụ (nhà khách, phòng tăng…) rồi lên khu Tam bảo từ phíasau nhà hậu đường.

Khu trung tâm chùa có các tòa nhà tiền đường, thiêu hương và thượngđiện kết hợp với nhau thành một nội thất thống nhất, dãy hành lang dài ở haibên ăn thông với tiền đường ở phía trước và hậu đường ở phía sau, quây lạithành một kiến trúc khép kín Ngoài ra, khoảng sân sau thượng điện trước hậuđường dựng tòa Phương đình treo cả trống và khánh, cũng là chỗ cho dukhách nghỉ chân ngắm cảnh xung quanh

Khu trước hoàn toàn là kiến trúc tôn giáo, phục vụ đời sống tâm linh,được quây kín, những hệ thống của bức màn phía trước thượng điện có thểđóng hoặc mở tùy ý, các khoảng sân ở trước các dãy hành lang và trước tòaPhương đình tuy đóng ngang nhưng lại mở dọc, có thể thông với nhau quacác cửa Nếu tính gian (gian nhà) theo kiểu truyền thống được phân ra bởi các

vì kèo, thì tòa tiền đường 7 gian, trong khi đó cùng chiều dài nhưng hậuđường bố trí thành 9 gian thượng điện chỉ 3 gian nhưng mái trước kéo dài, cótường bên kéo thẳng sang tiền đường

1.3.3 Nhân vật thờ phụng

Tượng Tuyết Sơn là Đức Thích ca hồi 29 tuổi dời hoàng cung lên núiHim Mã Lạc Sơn trên đỉnh có tuyết đóng quanh năm nên gọi là Tuyết Sơn tức

là núi tuyết, ngài tu khổ hạnh 6 năm liền sẵn sàng đón nhận cái chết thể xác

để hy vọng đạt được cái sống tinh thần vì thế thân thể rất gầy, nhưng đầu ócsáng láng Lúc này ngài chưa thành phật vẫn là người thường, sang năm thứ 7ngài thay đổi cách tu từ bỏ khổ hạnh, sau 49 ngày thì liền ngộ thành phật

Tượng tướng quân Đặng Tiến Đông hay có tên gọi khác là Đặng TiếnGiản một tướng lĩnh thời Tây Sơn chỉ huy đạo quân tiến vào phía Nam ThăngLong Ngài sinh ngày mùng 2 tháng 5 năm Mậu Ngọ tức ngày 18/6/1728 tạihuyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội Năm 1763 Đặng Tiến Đông ra làm

quan thời Lê Trịnh Năm 1787 năm 48 tuổi Đặng Tiến Đông đã lội vào tận

Quảng Nam tìm đến công danh xin yết kiến Nguyễn Huệ Năm 1792 đến năm

1802 đô đốc Đông giữ chức đại tướng thống vũ, thắng vệ thiên hùng hiệu,hiện chưa rõ đô đốc Đặng Tiến Đông mất năm nào Mộ ông táng ở xứ ĐồngChê nay thuộc thôn Đồng Dền xã Đại Yên, huyện Chương Mỹ, thành phố HàNội Đặng Tiến Đông được tạc tượng ở chùa ở ngay khi còn sống tươngtruyền giống ông đến mức khi rước tượng vào chùa người xem không phânbiệt được kiệu người hay kiệu tượng

Tượng Đức thánh Bối theo truyền thuyết kể rằng vào thời nhà Trần, ởlàng Bối Khê có một người phụ nữ nằm mộng thấy đức Phật giáng sinh, rồi

có mang, sinh ra đứa con trai Năm lên 9 tuổi, sau khi bố mẹ mất, người contrai ấy bỏ nhà vào tu ở chùa Đại Bi trong làng Lên 15 tuổi, đến thôn Tiên Lữ,

xã Tiên Phương, (huyện Chương Mỹ , Hà Nội ngày nay), thấy cảnh đẹp,người xin yết kiến và theo học kinh kệ với vị trưởng lão tu tại ngôi chùa trênnúi Sau mười năm học đạo, người thanh niên đó hiểu thấu mọi phép linhthông Vua Trần nghe tiếng, sắc phong là Hòa Thượng, đặt hiệu là Đức Minhrồi mời về tu ở chùa trong kinh đô Sau khi vị trưởng lão ở chùa Tiên Lữ viêntịch, Hòa Thượng Đức Minh xin về làng dựng ngôi chùa mới Năm 95 tuổi,

Sư ngồi vào một cái khám gỗ, từ biệt đệ tử rồi siêu thoát Một trăm ngày sau,

đệ tử mở cửa khám, kim quang Sư bay mùi thơm nức, ngào ngạt gần xa Dânlàng và đệ tử xây tháp để gìn giữ kim thân và tôn thờ là đức Thánh Bối

1.3.4 Lễ hội

Ở chùa Trăm Gian, Phật giáo đã hòa nhập với tín ngưỡng địa phươngnên Chùa còn thờ cả Thánh Hội chùa Trăm gian kỷ niệm đức Thánh Nguyễn

Bình An, trụ trì chùa Trăm Gian vào cuối đời Trần, là người đón thợ khéo về

mở rộng cảnh chùa Lễ hội chùa Trăm Gian được tổ chức từ ngày mùng 4 đếnmùng 6 tháng Giêng âm lịch Trong hội có rước kiệu thánh, thi cỗ chay, trìnhrối cạn; ngoài ra còn có các trò vui như đánh cờ người, đấu vật, múa rối nước.Vào trước ngày hội, làng có dán bảng giấy hội ở nhiều nơi để mời khách thậpphương về dự Ngày mùng 4, bắt đầu vào giờ Thìn (từ 7-9 giờ sáng) các chânkiệu bắt đầu rước long kiệu từ trong chùa bước ra, long kiệu ra tới cửa Trungquan, đám rước phải đứng lại, chờ quan viên và các chân kiệu của xã giaohiếu và đứng vào hàng ngũ chỉnh tề, đám rước mới bắt đầu di chuyển.Trong đám rước, xã đàn anh đi đầu, xã này thường là xã thờ thần sớm nhất, cóđông dân nhất, đồng thời cũng là xã đa tài nhất Các xã bạn cũng phái kiệucủa mình tới hoặc phái một chân kiệu để thay vai khiêng kiệu cùng với xã chủnhà Đi đầu là hai lá cờ “Tiết Mao,” tiếp đến là 5 cờ đuôi nheo gọi là cờ ngũhành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ và những lá cờ vuông: đen, trắng, vàng, đỏ,xanh Sau đó là 4 lá cờ tứ linh: Long, Ly, Quy, Phượng Người cầm cờ độinón có chóp nhọn hoặc chít khăn tai chó, thắt lưng bó que xanh đỏ, chân đi xàcạp

Sau cờ là trống cái và chiêng đều có người khiêng và lọng che Trốngcái do Thủ hiệu đánh bằng chiếc dùi sơn son thếp vàng Khi đi rước, Thủ hiệuđánh một tiếng trống, lại đánh một tiếng chiêng Tiếng trống thúc giục, tiếngchiêng trầm hùng, ngân nga như tiếng của ngàn xưa vọng về Sau đoàn trống

và chiêng là sự diễu hành của đôi ngựa bạch, đôi ngựa hồng và đôi voi Dướichân những con vật linh thiêng này có những bánh xe lăn Mỗi con vật đềuđược che lọng và có một chiến binh đi bên cạnh Hai chiếc tán thêu Long,Phượng đi trước mở đường cho các chấp kích lang nai nịt, mang lộ bộ, kimqua, phủ việt, chùy đồng Đi hai bên là những chàng trai dũng cảm, xôngpha trận mạc khi xưa, ở giữa họ là một quan viên mặc áo thụng xanh, có lọngche, mang một chiếc biển có phủ vải đỏ ghi dòng chữ: “Thượng đẳng tối linh

thần” (thánh tối linh hạng nhất) Theo sau là một ông già có dáng tiên phongđạo cốt, mặc áo thụng độ màu tía, vái lá cờ “vía” Cờ bằng vóc đỏ viền vàng

có thêu chữ “Lệnh” Lá cờ này cũng được lọng che Đó là lệnh của thần linh.Thỉnh thoảng cờ lệnh được phất lên dồn dập, nhắc lại thời chinh chiến oaihùng của thần Tiếp tục là màn gươm tuốt trần do ba người điều khiển ĐếnPhường bát âm gồm 8 nhạc cụ, phát ra từ 8 hệ thống âm thanh của 8 vật liệukhác nhau thường có mấy điệu Lưu Thủy, Hành Vân, Ngũ Đối trong suốtcuộc rước Sau phường bát âm là Long đình có 4 người khiêng, trong bàyhương án, ngũ quả đỉnh trầm và bát hương có cắm những nén hương đangcháy nghi ngút Hai bên Long đình có tàn, quạt, lọng Đoàn rước Long đìnhgồm những chàng trai ăn mặc theo kiểu khố bao khăn vắt, quần áo có nẹpxanh đỏ, bó xà cạp đen, người cầm cờ, người cầm trống khẩu và cầm cảnh.Thỉnh thoảng họ lại đánh lên một hồi trống và một hồi cảnh Tiếp đến là haiLong kiệu bát cống của Đức Thánh ông và Đức Thánh bà Những ngườikhiêng kiệu, đầu chít khăn xanh, mặc quần xanh, thắt lưng bao vàng, đi ủng.Các bô lão, các quan viên đi hộ giá kiệu đều mặc áo thụng, khăn xếp Khôngkhí tưng bừng náo nhiệt, hương khói mù mịt, tiếng chiêng trống, đàn sáo nổilên làm cho mọi người như say rượu Thỉnh thoảng, những chàng trai khiêngkiệu lại đi nhanh, tăng tốc độ và reo vang lên, mỗi lần như vậy theo cách gọinôm na của nhân dân gọi là kiệu bay Đám rước đi vòng quanh xóm chùa rồitrở về chùa và bắt đầu có những cuộc tế lễ Khi đám rước ngừng lại trướccổng chùa, người ta tổ chức các cuộc vui chơi, mở hội Có phường hát Rô ởQuốc Oai đến, phường chèo Tàu từ Đan Phượng sang Có cả đặc sản “Xẩmchợ” Hà Đông

Chùa Trăm Gian là một trong những ngôi chùa cổ nhất miền Bắc ViệtNam Mở hội ở chùa là hình thức tổ chức sớm hơn kiểu tổ chức ở đình Dovậy, lễ hội chùa Trăm Gian còn vọng lại nhiều âm thanh và màu sắc điển hìnhcủa một quá khứ xa xưa với những nét hùng tráng mang tính nghệ thuật độc

đáo của dân tộc Việt Nam.

1.4 Giá trị cơ bản của di sản văn hóa chùa Trăm Gian

1.4.1 Giá trị lịch sử

Bảo tồn giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian được lan tỏa và traotruyền từ cộng đồng này sang cộng đồng khác, từ thế hệ trước cho thế hệ sau.Phát huy giá trị truyền thống yêu nước cho nhân dân Thể hiện chức năng tưtưởng của di sản văn hóa, làm cho giá trị văn hóa tiềm nhập vào con người,phần nào giúp nhân dân địa phương hiểu và trở thành một nhân cách tích cực,đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Biểu hiện như nguồnlực gián tiếp, tác động vào sự phát triển giá trị lịch sử

1.4.2 Tín ngưỡng tôn giáo

Thể hiện lòng tin của nhân dân bằng sự tôn kính, tưởng niệm và tônvinh những vị anh hùng có công với đất nước, mang tính truyền thống và cáchoạt động tín ngưỡng tiêu biểu cho những giá trị tốt đẹp về lịch sử, văn hóa,đạo đức xã hội tại địa phương Là nơi thực hiện hoạt động tín ngưỡng củacộng đồng dân cư với những lễ nghi và tổ chức theo một cơ cấu nhất địnhđược Nhà nước công nhận

1.4.2 Giáo dục nhận thức

Không chỉ được coi là tài sản có giá trị giáo dục truyền thống văn hóalịch sử tinh thần yêu nước cho nhân dân mà những giá trị di sản văn hóa tạichùa Trăm Gian còn góp phần giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ một nguồnlực to lớn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Di sản văn hóachùa Trăm Gian thể hiện rõ vai trò là một bộ phận rất quan trọng của nền vănhóa địa phương nói riêng và của dân tộc nói chung; là chứng tích cho sự pháttriển văn hóa của cộng đồng địa phương Thúc đẩy trách nhiệm cũng nhưnhận thức của nhân dân hiểu được giá trị cũng như sự quan trọng của mìnhvừa là chủ nhân, vừa là lực lượng nòng cốt để cùng nhau chung tay xây dựng

di sản văn hóa chùa Trăm Gian ngày một tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộcđúng với ý nghĩa văn hóa của chùa từ bao đời nay

để có thể đưa ra những chính sách văn hóa phù hợp, những lối đi chuẩn chỉnh,nhằm thúc đẩy sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đàbản sắc dân tộc cùng với quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Từ đó ta càng nhân định rõ hơn vị trí quan trọng của

di sản văn hóa chùa Trăm Gian bởi vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sảnvăn hóa chùa Trăm Gian là hết sức cần thiết có vai trò quan trọng đối với sựtồn tại và phát triển văn hóa huyện Chương Mỹ nói riêng và phát triển vănhóa đậm đà bản sắc dân tộc nói chung Trong chương 1, tác giả đã trình bàycác khái niệm về quản lý di sản văn hóa, quản lý di tích lịch sử văn hóa và lễhội chùa Trăm Gian, tổng quan về chùa Trăm Gian, những giá trị tiêu biểucủa di sản văn hóa chùa Trăm Gian Qua đó phần nào làm nổi bật những giátrị văn hóa của di tích cũng như hiểu biết về con người và văn hóa nơi đây Vìvậy cần định hướng tìm hiểu về công tác bảo tồn di tích và công tác tổ chức lễhội ở chương 2

Chương 2.

THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA CHÙA TRĂM GIAN XÃ TIÊN PHƯƠNG, HUYỆN CHƯƠNG

MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Bộ máy tổ chức quản lý chùa Trăm Gian

2.1.1 Bộ máy quản lý

Hiện tại Ban Quản lý di tích huyện Chương Mỹ thực hiện công tácquản lý di tích lịch sử chùa Trăm Gian được ưu tiên hàng đầu trong vấn đềđiều hành và tổ chức các hoạt động văn hóa thu hút được đông đảo người dântrên địa bàn thành phố, và lượt người thăm quan đông đảo du khách trong vàngoài nước tham gia vào lễ hội, góp phần phát triển du lịch của huyện riêngcũng như của thành phố nói chung

Ban quản lý di tích lịch sử văn hóa chùa Trăm Gian huyện Chương Mỹ

là đơn vị sự nghiệp thuộc thành phố Hà Nội

Có chức năng quản lý và tổ chức các hoạt động, công tác bảo tồn pháthuy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian

Ban quản lý di tích huyện Chương Mỹ phối hợp với phòng văn hóathông tin xã tổ chức các hoạt động tín ngưỡng tại khu di tích lịch sử chùaTrăm Gian

Ban quản di tích chùa Trăm Gian còn thực hiện một số nhiệm vụ kháctheo chỉ đạo của thành phố

2.1.2 Chức năng,nhiệm vụ

Chức năng: Gìn giữ giá trị lịch sử, bảo tồn giá trị di sản văn hóa vật thể

và phi vật thể không để bị mai một, thay đổi, đồng thời khẳng định giá trị đíchthực khả năng tồn tại của chùa Trăm Gian theo thời gian, lưu giữ những giátrị về di vật, cổ vật, phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa tín ngưỡng tâm linh

của cá nhân và cộng đồng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Để việc

bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể tiêu biểu góp phần

giữ gìn, bảo tồn, đồng thời tuyên truyền, quảng bá hình ảnh chùa Trăm Gian,

của huyện Chương Mỹ với người dân cả nước cũng như du khách quốc tế Là

vật chứng gắn bó với sự nghiệp của anh hùng dân tộc Đặng Tiến Đông, ngoài

ra những tác phẩm nghệ thuật ở chùa như: tượng Tuyết Sơn,Tháp chuôngmang tên Quảng Nghiêm cổ tự đúc năm Cảnh Thịnh thứ hai là điển hình củachuông đồng thời Tây Sơn, bốn bức tranh cổ "Thập điện Diêm Vương" tươngđương với niên đại lịch sử chùa Trăm Gian, mặc dù có hàng trăm bộ tranh

"Thập điện Diêm Vương" được sáng tạo bởi hàng trăm tác giả nhưng bộ tranh

ở chùa Trăm Gian thuộc loại cổ và quý nhất, từ đó đã góp phần làm nên giá trịtâm linh, làm nên những giá trị văn hóa tâm linh cho ngôi chùa nghìn tuổi này

Nhiệm vụ: Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt độngbảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Gắn trách nhiệm của chính quyền,các tổ chức đoàn thể và người dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sảnvăn hóa Tuyên truyền giáo dục pháp luật cho người dân, đề cao vai trò củanhân dân trong việc tham gia quản lý di sản văn hóa Kiểm tra, đôn đốc, nhắcnhở, xử lý nghiêm những hành vi cố ý vi phạm di sản văn hóa tại chùa TrămGian, hoàn thiện cơ chế chính sách về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trênđịa bàn tỉnh, tạo môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển kinh tế xã

hội bền vững Để xây dựng quy hoạch tổng thể bảo vệ và phát huy giá trị di

sản văn hóa gắn với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội Đối với các di sảnvăn hóa vật thể tiến hành rà soát, kiện toàn, bảo quản bằng công nghệ hiệnđại, phục vụ tốt công tác bảo tồn và tra cứu Xây dựng kế hoạch cụ thể trongcông tác khai quật khảo cổ, tôn tạo Xác định giá trị cổ vật, có kế hoạch bảo

vệ, bảo tồn và quảng bá nhất là việc giữ gìn các hiện vật cách mạng, di tíchkháng chiến Đối với di sản văn hóa phi vật thể thì biến lễ hội thành hoạt độngvăn hóa thường niên, kết hợp với các hoạt động du lịch Duy trì và phát triểncác làng nghề truyền thống bằng nhiều hình thức và đẩy mạnh quảng bá cácsản phẩm Góp phần đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn và phát huy giá trị

di sản văn hóa Việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa không chỉ là tráchnhiệm của ngành văn hóa mà là trách nhiệm của mọi cấp, mọi ngành, mọi tổchức kinh tế, xã hội và mọi tầng lớp nhân dân Tạo mọi điều kiện mở rộngnguồn đầu tư khai khác về tiềm năng vật lực và tài lực trong xã hội tham giabảo tồn và phát huy di sản văn hóa theo phương châm nhà nước và nhân dâncùng làm Đồng thời tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bịcho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Kết hợp giữa đầu tư,tôn tạo di tích, danh lam thắng cảnh với khai thác phát triển du lịch Phát huyvai trò của hệ thống thông tin đại chúng trong việc tuyên truyền, giáo dụckiến thức về Luật di sản văn hóa đến từng người, từng gia đình Từ đó chútrọng bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ quản lý, chuyên môn làm nhiệm vụbảo tồn di sản văn hóa Mở các lớp tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ cho

cán bộ văn hóa cơ sở về lĩnh vực bảo tồn và phát huy di sản văn hóa Đẩy

mạnh hơn nữa việc tăng cường hội nhập, giao lưu giới thiệu về văn hóa vàcon người Đồng Tháp thông qua các hoạt động chuyên môn về văn hóa, dulịch Tranh thủ sự giúp đỡ thu hút đầu tư từ các tổ chức cá nhân cho công tácbảo tồn và phát huy di sản văn hóa Tăng cường hợp tác với các tỉnh, thànhphố, các trường đại học, cơ quan Trung ương về tổ chức và tham gia biểu diễnvăn hóa nghệ thuật, hợp tác thực hiện các chương trình hội thảo, nghiên cứukhoa học trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa

2.2 Thực trạng bảo tồn giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian

Vật thể: Thời gian qua tại chùa đang bị mai một, bị xâm hại và tác động

bởi thiên nhiên khắc nghiệt và bàn tay con người đã làm ảnh hưởng xâm hạinghiêm trọng các di tích lịch sử, tín ngưỡng, tôn giáo trong việc trùng tu chùaTrăm gian, mà một phần cũng bởi sự buông lỏng, thiếu quản lý chặt chẽ của

các cấp chính quyền và sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân Nhiệm

vụ hết sức cấp bách đặt ra đó là vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị của di sảnvăn hóa vật thể của chùa Trăm Gian Và để làm được điều này rất cần sự vào

cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý vănhóa mà còn của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là của đội ngũ báo chí Điềuđầu tiên không thể không nhắc tới đó là trách nhiệm bảo vệ giữ gìn di tíchchưa được phân công rõ ràng và thiếu sự phối hợp giữa cơ quan quản lý vớiban quản lý trực tiếp di tích tại chùa, hiện tượng đó dẫn đến tình trạng thiếutrách nhiệm và khiến di tích chùa Trăm Gian xuống cấp.

Việc đầu tư nâng cấp, tôn tạo, trùng tu di tích văn hóa vật thể tại chùacũng chưa được triển khai theo một quy trình chặt chẽ và toàn diện Vẫn còntình trạng giao khoán, thậm chí phó mặc cho những người quản lý, đầu tư tựbiến tấu theo ý mình làm mất đi vẻ đẹp ban đầu, mất đi những “phần hồn” của

di tích Một điều khá nhức nhối đó là sự thất thoát hiện vật di tích văn hóa vậtthể tại chùa bởi nạn buôn bán trái phép, xuất lậu đồ cổ Do hám lợi, một số kẻxấu đã ăn cắp cổ vật là 4 bức tranh ‘’ Thập điện Diêm vương’’ tại chùa đểbuôn bán ra ngoài Sau 18 năm bị đánh cắp và lưu lạc xứ người 4 bức tranh cổ

‘’ Thập điện Diêm vương’’ mấy trăm năm tuổi của chùa đã được công anthành phố Hà Nội tìm về và trao trả cho trụ trì chùa Trăm Gian Đáng chú ýhơn cả là sự nhận thức của cộng đồng về giá trị của di sản văn hóa, giá trị lịch

sử, giá trị tín ngưỡng tâm linh chưa thật sâu sắc nên trong nhiều trường hợp

cụ thể người ta lại muốn hy sinh văn hoá để phục vụ nhu cầu kinh tế

Phi vật thể: Lễ hội truyền thống tại di sản văn hóa chùa Trăm Gian hiện

nay đang được quan tâm đầu tư đúng mức Xác định đây là lễ hội lớn củahuyện, là dịp để thu hút du khách trong và ngoài nước biết đến huyện Chương

Mỹ nên trong thời gian qua, các cấp, các ngành, các địa phương trong huyệnChương Mỹ đã tích cực chuẩn bị các điều kiện, công việc cho lễ hội Do đó,việc tổ chức lễ hội mang quy mô cấp huyện nhưng đã thu hút sự tham gia củacác cấp, các ngành, các đoàn thể, các thành phần kinh tế và nhân dân trong,ngoài huyện theo hướng đẩy mạnh công tác xã hội hóa hoạt động tổ chức lễhội

Thông qua việc tổ chức lễ hội truyền thống hàng năm, huyện Chương

Mỹ đã xác định phải tổ chức tốt các hoạt động cả phàn lễ và phần hội nhằmbảo tồn, kế thừa và phát huy truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc, nêucao đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tuyên truyền, giáo dục truyền thống dụngnước, giữ nước của các bậc tiền nhân cho các thế hệ con cháu, nhất là thế hệtrẻ Thông qua việc tổ chức lễ hội truyền thống vào dịp đầu năm còn nhằm tạokhông khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân, đẩy mạnh phong trào thi đuayêu nước thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội Để có một lễhội diễn ra đảm bảo các yếu tố: trang trọng, ấn tượng, an toàn và hiệu quả,Ban tổ chức lễ hội của huyện đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thànhviên ban tổ chức, thành lập các tiểu ban vói sự tham gia đày đủ các cấp, cácngành, đoàn thể, địa phương trong huyện nhằm đảm bảo mọi công việc chuẩn

bị cho lễ hội được đầy đủ, chu đáo Trong đó, công tác xây dựng nếp sốngvăn minh trong hoạt động lễ hội được huyện hết sức quan tâm Cùng với việcđẩy mạnh hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức cho nhân dân khi thamgia lễ hội đến việc phục vụ lễ hội và triển khai hoạt động du lịch, dịch vụ tại

lễ hội, Đảng bộ huyện Chương Mỹ đã chỉ đạo các đơn vị tham gia lễ hội triểnkhai thực hiện tốt việc đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, tăngcường công tác kiểm tra, kiên quyết xử lý các vi phạm như: bói toán, xócthẻ nhằm đảm bảo nếp sống văn minh, ngăn chặn tình trạng mê tín dị đoan,hướng người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa lành mạnh Qua nhữngnăm tổ chức lễ hội, chưa có năm nào để xảy ra tình trạng đáng tiếc như trộmcắp, gây lộn, tai nạn giao thông ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tựtrên địa bàn Lễ hội truyền thống tại chùa Trăm Gian là sự kiện văn hóa lớncủa huyện, mang sắc thái đặc trưng của văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ nêncác hoạt động của lễ hội phải đảm bảo trang trọng, ấn tượng, an toàn và hiệuquả Nội dung hoạt động trong lễ hội phong phú, hấp dẫn, thiết thực, mangđậm bản sắc truyền thống, nét độc đáo của đất nước và con người huyện

Chương Mỹ thân thiện và mến khách Lễ hội hàng năm được tổ chức có sựtham gia của các cấp, các ngành, các đoàn thể, các thành phần kinh tế và nhândân trong, ngoài huyện theo xu hướng xã hội hóa lễ hội Đây cũng là xuhướng mà nhiều địa phương trong cả nước có lễ hội đang hướng tới thực hiệntheo chủ trương của Nhà nước nhằm giảm thiểu chi phí cho ngân sách, huyđộng sự tham gia, đóng góp của người dân, các thành phần kinh tế vào việc tổchức các hoạt động của lễ hội, nhất là các hoạt động của phần hội Ngay trongđịa bàn huyện, các hoạt động của lễ hội cũng do các đoàn thể, địa phươngđảm nhiệm như: lễ rước nước, các đội rước kiệu, các đội tế lễ cổ truyền donhân dân tại xã Tiên Phương thực hiện Thi mâm ngũ quả do Hội Phụ nữhuyện chủ trì; thi cờ tướng do Hội Cựu chiến binh huyện tổ chức

Việc huy động được sự tham gia của các tổ chức, cá nhân, người dânvào việc tổ chức các hoạt động lễ hội cũng chính là nhằm nâng cao chất lượnghưởng thụ các giá tri văn hóa của lễ hội cho người dân, chia sẻ trách nhiệmcủa mỗi người dân về ý thức giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa tiêu biểucủa địa phương, góp phần duy trì các nét đẹp của lễ hội truyền thống Lễ hộichùa Trăm Gian thể hiện giá trị lan tỏa và trao truyền từ đời này sang đờikhác, từ thế hệ trước cho thế hệ sau, năm nhằm nâng cao nhận thức giáo dụctinh thần yêu nước và đoàn kết, rèn luyện tinh thần thượng võ và thi tài khéoléo Những truyền thống tốt đẹp ấy vẫn được gìn giữ và truyền lại cho nhữngthế hệ mai sau, đồng thời khẳng định giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta

2.3 Thực trạng phát huy giá trị di sản văn hóa chùa Trăm Gian 2.3.1 Tuyên truyền vận động:

Bất cứ ngành kinh tế nào mà nếu không có sự quan tâm, hỗ trợ về pháttriển kinh tế, chia sẻ quyền lợi với cộng đồng dân cư địa phương thì sẽ làmcho kinh tế và cuộc sống của dân cư địa phương gặp nhiều khó khăn Điềunày đồng nghĩa với việc cộng đồng dân cư phải khai thác tối đa các nguồnlợi tài nguyên trên địa bàn để phục vụ cuộc sống, sẽ làm cho tài nguyên bị