Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)

Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 2014 (Khóa luận tốt nghiệp)

Thái Nguyên, n m 2015

Thái Nguyên, n m 2015

hoàn thành c b n lu n v n này, tr c h t, tôi xin chân thành c m n

t i th y giáo - GS.TS Nguy n Th ng ã tr c ti p h ng d n trong su t th i gian tôi th c hi n tài

Tôi c ng xin c m n s góp ý chân thành c a các th y, cô giáo Khoa Qu n lí Tài nguyên, Tr ng Ð i h c Nông Lâm, Ð i h c Thái Nguyên ã t o i u ki n thu n l i cho tôi th c hi n tài

Tôi xin chân thành c m n Phòng TN & MT huy n Tiên Yên và các h nông dân trên a bàn th tr n Tiên Yên ã giúp và t o i u ki n thu n l i cho tôi trong quá trình thu th p thông tin th c hi n Lu n v n

M t l n n a tôi xin trân tr ng c m n!

Tác gi lu n v n

Phùn Th Hu

Trang

B ng 4.1: C c u hi n tr ng s d ng t th tr n Tiên Yên n m 2014 33

B ng 4.2: Tình hình bi n ng t ai c a Th tr n Tiên Yên t n m 2010 n n m 2014 0

B ng 4.3: K t qu giao t Th tr n Tiên Yên giai o n 2010 – 2014 1

B ng 4.4: Di n tích, c c u t nông nghi p n n m 2014 2

B ng 4.5: M t s thông tin c b n v các ch h 3

B ng 4.6:Thu nh p bình quân c a h t 2010-2014 4

B ng 4.7: Ý ki n c a các h i u tra v xu h ng thay i thu nh p do tác ng c a ô th hóa 6

B ng 4.8: Tình hình ngh nghi p c a h tr c và sau ô th hóa 7

B ng 4.9: K t qu ào t o ngh và gi i quy t vi c làm 8

B ng 4.10: Tình hình s d ng ngu n ti n b i th ng t ai c a h 9

B ng 4.11: Thay i thu nh p c a h qua quá trình ô th hóa 10

B ng 4.12: Tác ng c a ô th hóa n xã h i và môi tr ng 11

Trang

Hình 4.1 C c u s d ng ti n b i th ng t ai c a h 9

CNH : Công nghi p hoá

TP : Thành ph

TTCN : Ti u th công nghi p UBND : U ban nhân dân

XDCB : Xây d ng c b n

XHCN : Xã h i ch ngh a

Trang

L I C M N i

DANH M C B NG ii

DANH M C HÌNH iii

DANH M C VI T T T iv

M C L C v

Ph n 1 : M U 1

1.1 Tính c p thi t c a tài 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.2.1 M c tiêu t ng quát 3

1.2.2 M c tiêu c th 3

1.3 Ý ngh a c a tài 3

Ph n 2 : T NG QUAN TÀI LI U 5

2.1 C s khoa h c c a tài 5

2.1.1 C s pháp lý 5

2.2 C s lý lu n và th c ti n 6

2.2.1 ô th 6

2.2.2 ô th hóa 7

2.3 Th c ti n ô th hóa trên Th gi i và Vi t Nam 9

2.3.1 Tình hình ô th hóa trên th gi i 9

2.3.2 ô th hóa m t s n c trên Th gi i 11

2.3.3 Tình hình ô th hóa Vi t Nam 15

2.3.4 Nh ng nghiên c u v ô th hóa trên Th gi i và Vi t Nam 16

Ph n 3 : N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 19

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u 19

3.1.1 i t ng nghiên c u 19

3.1.2 Ph m vi nghiên c u 19

3.2 a i m và th i gian nghiên c u 19

3.3 N i dung nghiên c u 19

3.3.1 i u ki n t nhiên, kinh t xã h i và tình hình s d ng t khu v c nghiên c u ( a bàn th tr n Tiên Yên) 19

3.3.2 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i qu n lý, s d ng t trên a bàn th tr n Tiên Yên 20

3.3.3 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i i s ng c a ng i dân trên a bàn th tr n Tiên Yên 20

3.3.4 xu t các gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý, s d ng t nông nghi p và nâng cao i s ng ng i dân tr c s phát tri n c a ô th 21

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 21

3.4.1 Ph ng pháp i u tra thu th p tài li u, s li u 21

3.4.2 Ph ng pháp ch n i m nghiên c u 21

3.4.3 Ph ng pháp ph ng v n i u tra 21

3.4.4 Ph ng pháp quan sát tr c ti p 22

Ph n 4 23

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 23

4.1 i u ki n t nhiên, kinh t xã h i và tình hình s d ng t c a th tr n Tiên Yên 23

4.1.1 i u ki n t nhiên c a th tr n Tiên Yên 23

4.1.2 c i m kinh t , xã h i c a th tr n Tiên Yên 28

4.1.3 Nh n xét chung v i u ki n t nhiên, tài nguyên thiên nhiên và môi tr ng 31

4.1.4 Tình hình s d ng t t i th tr n Tiên Yên 33

4.2 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i s d ng t trên a bàn

th tr n Tiên Yên huy n Tiên Yên 35

4.2.1 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i qu n lí t t i Th tr n Tiên Yên 35

4.2.2 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i bi n ng s d ng t và tình hình s d ng t nông nghi p 0

4.3 ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th t i i s ng c a ng i dân trên a bàn th tr n Tiên Yên t nh Qu ng ninh 3

4.3.1 nh h ng c a s phát tri n ô th n thu nh p và vi c làm c a ng i dân 3

4.4 Thu n l i, khó kh n và xu t các gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý, s d ng t nông nghi p và nâng cao i s ng ng i dân tr c s phát tri n c a ô th 12

4.4.1 Thu n l i 12

4.4.2 Khó kh n 13

4.4.3 M t s gi i pháp c b n nh m t ng c ng vai trò qu n lý c a Nhà n c i v i t ai trong quá trình ô th hóa th tr n Tiên Yên 15

PH N 5 : K T LU N VÀ KI N NGH 19

5.1 K t lu n 19

5.2 M t s ki n ngh 21

TÀI LI U THAM KH O 31

Ph n 1

1.1 Tính c p thi t c a tài

ô th hóa là quá trình t t y u di n ra không ch i v i n c ta mà còn i

v i t t c các n c trên th gi i, nh t là các n c châu Á N n kinh t càng phát tri n thì quá trình ô th hóa di n ra v i t c ngày càng nhanh

t n c ta ang phát tri n trên ng công nghi p hóa, hi n i hóa Công nghi p hóa và ô th hóa là hai quá trình phát tri n song song n c ta hi n nay

ô th hóa là h qu c a s c m nh công nghi p và tr thành m c tiêu c a m i n n

v n minh trên th gi i, nó góp ph n y m nh phát tri n kinh t -xã h i c a khu v c, nâng cao i s ng nhân dân Trong xu th qu c t hóa, s n xu t ngày càng gia t ng, cách m ng khoa h c k thu t trên th gi i di n ra nh v bão thì vi c công nghi p hóa, hi n i hóa n c ta tr thành v n c p bách a t n c chuy n sang

m t th i k phát tri n v i m c tiêu lâu dài là c i bi n n c ta thành m t n c công nghi p có c s v t ch t, k thu t hi n i, có c c u kinh t h p lý, quan h s n

xu t ti n b , m c s ng v t ch t và tinh th n cao, làm cho dân giàu, n c m nh, xã

h i công b ng, v n minh

Quá trình ô th hóa n c ta ã b c u em l i nh ngthành qu , ch ng

nh ng làm cho b m t và cu c s ng ô th thay i khá h n tr c mà còn tác ng tích c c n s i m i b m t và cu c s ng nông thôn S phát tri n c a c a quá trình o th hóa ã có nh ng tác ng tích c c và tiêu c c n quá trình s d ng t

và i s ng ng i dân

Qu ng Ninh n m t i v trí chi n l c quan tr ng b c nh t c a c n c, c a ngõ phía ông B c c a T qu c, là t nh có ng biên gi i v i Trung Qu c dài

nh t Qu ng Ninh có nhi u l i th phát tri n công nghi p, lâm nghi p, th ng

m i, du l ch, giao thông, kinh t bi n, Trong nh ng n m qua, Qu ng Ninh là m t trong m t s ít a ph ng trong c n c có t c phát tri n kinh t m nh m , GDP toàn t nh thu c lo i cao nh t n c

Tiên Yên là m t huy n mi n núi, ven bi n n m v trí trung tâm khu v c

mi n ông t nh Qu ng Ninh, cách trung tâm thành ph H Long kho ng 90 km vphía Tây.Là huy n mi n núi, ven bi n có i u ki n khí h u, t ai a d ng phù h p

v i kh n ng phát tri n m t n n nông - lâm nghi p sinh thái, th y s n, mang c

tr ng c a n n s n xu t mi n núi ven bi n mi n ông, huy n có b bi n ch y dài kho ng 35km là i u ki n thu n l i giao l u kinh t và phát tri n kinh t bi n.H

th ng k t c u h t ng c nâng c p g n huy n v i các trung tâm kinh t d ch v

l n c a t nh, có các tr c giao thông quan tr ng i qua a bàn nh Qu c l 18A,

QL 18C, QL 4B, là i m h i t giao l u v n hóa dân t c c a các huy n mi n ông Nhân dân trong huy n có truy n th ng lao ng c n cù, sáng t o, oàn k t, yêu

th ng g n bó thôn b n.Huy n có v trí an ninh, qu c phòng quan tr ng do n m vtrí then ch t n i li n v i nhi u c a kh u biên gi i phía b c và vùng bi n

B i v y, trong nh ng n m qua, huy n Tiên Yên ã và ang n l c, ph n u,

ng b , chính quy n, nhân dân các dân t c huy n Tiên Yên quy t tâm xây d ng

và phát tri n huy n tr thành ô th trung tâm n i c a ngõ mi n ông c a t nh.Tiên Yên xác nh s t n d ng tri t các ngu n thu, ti t ki m chi th ng xuyên u tcho phát tri n h t ng, nâng c p ô th giai o n 2, i u ch nh quy ho ch ô th Tiên Yên; t ó làm ti n cho vi c nâng c p ô th lo i IV trong n m và tái l p thxã V i s phát tri n nh v y ã và ang có nh ng nh h ng n v n s d ng

t nông nghi p và i s ng ng i dân trên a bàn huy n.Di n tích t cho s n

xu t nông nghi p khu v c nông thôn b thu h p d n nh ng cho di n tích t khu

ô th t ng lên, quan h kinh t t ô th c ng c ti n t hóa theo quy lu t c a kinh t th tr ng Quan h s d ng t ô th có nh ng phát sinh ph c t p nhi u khi v t ra ngoài t m ki m soát c a Nhà n c – ó là tình tr ng t ý chuy n m c ích s d ng t trái phép, s quá t i c a h t ng k thu t ô th ; ô nhi m môi

tr ng; thi u v n u t ,… c bi t ô th phát tri n không úng theo m c tiêu,

nh h ng c a Nhà n c do công tác xây d ng và qu n lý quy ho ch còn y u kém (trong ó có c quy ho ch ô th và quy ho ch s d ng t) Giá c t dô th trên

th tr ng b t ng s n có nh ng bi n ng r t ph c t p, gây ra nh ng khó kh n cho phát tri n kinh t - xã h i Do bi n ng c a quan h s d ng t trong quá

trình ô th hóa, tình hình chính tr - xã h i c ng có nh ng bi u hi n x u nh : Kho ng cách giàu nghèo ngày càng l n; tình tr ng khi u ki n ngày càng gia t ng,

c bi t khi u ki n trong l nh v c t ai chi m t l l n

Xu t phát t th c t trên, chúng tôi ti n hành nghiên c u tài: “ nh h ng

c a s phát tri n ô th n s d ng t nông nghi p và i s ng ng i dân th

tr n Tiên Yên, huy n Tiên Yên, t nh Qu ng Ninhgiai o n 2010-2014”

1.2 M c tiêu nghiên c u

ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th n s d ng t nông nghi p và

i s ng ng i dân t ó xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu qu n

lý, s d ng t nông nghi p và nâng cao i s ng ng i dân tr c s phát tri n ô

th trên a bàn th tr n Tiên Yên, huy n Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh

1.2.2 M c tiêu c th

- ánh giá th c tr ng c a s phát tri n ô th trên a bàn th tr n Tiên Yên, huyên Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh

- nh h ng c a s phát tri n ô th n qu n lý, s d ng t nông nghi p

th tr n Tiên Yên, huyên Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh

- nh h ng c a s phát tri n ô th n i s ng ng i dân trên a bàn th

tr n Tiên Yên, huyên Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh

- a ra m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu qu n lý, s d ng t nông nghi p và nâng cao i s ng ng i dân tr c s phát tri n ô th trên a bàn th

tr n Tiên Yên, huyên Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh ng th i t ng c ng công tác

qu n lý nhà n c trong nh ng n m t i nh m xây d ng huy n Tiên Yêncó k t c u h

t ng kinh t , xã h i, có môi tr ng ô th trong s ch góp ph n y m nh công nghi p hóa và hi n i hóa t n c

1.3 Ý ngh a c a tài

- Ý ngh a khoa h c: Góp ph n óng góp xây d ng c s khoa h c v ánh giá nh h ng c a s phát tri n ô th n qu n lý, s d ng t nông nghi p và i

s ng, vi c làm c a ng i dân

- Ý ngh a th c ti n: xu t chính sách t ng c ng hi u qu qu n lý, s

d ng t nông nghi p, góp ph n nâng cao i s ng ng i dân cho th tr n Tiên Yên

và các a ph ng có i u ki n t ng t

và tái nh c

- Ngh nh s 72/2001/N -CP ngày 05 tháng 10 n m 2001 c a Chính ph vphân lo i ô th và c p qu n lý ô th

- Thông t s 10/2008/TT-BXD ngày 22 tháng 04 n m 2008 c a B Xây d ng

h ng d n v ánh giá, công nh n khu ô th m i ki u m u

- Thông t s 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 n m 2009 c a B Tài nguyên và Môi tr ng quy nh chi ti t v b i th ng, h tr , tái nh c và trình

t , th t c thu h i t, giao t, cho thuê t

2.1.1.2 Các v n b n c a t nh Qu ng Ninh

- Quy t nh s 499/2010/Q -UBND ngày 11 tháng 02 n m 2010 c a UBND

t nh Qu ng Ninhv vi c ban hành quy nh v b i th ng, h tr và tái nh khi Nhà n c thu h i t trên a bàn t nh Qu ng Ninh

- Quy t nh s 558/2010/Q -UBND ngày 21 tháng 03 n m 2010 c a UBND t nh Qu ng Ninh v vi c ban hành b ng giá nhà và các công trình xây

d ng g n li n v i t tính b i th ng thi t h i khi Nhà n c thu h i t trên a bàn t nh Qu ng Ninh

2.2 C s lý lu n và th c ti n

ô th là i m t p trung dân c v i m t cao, ch y u là lao ng phi nông nghi p, có h t ng k thu t và công trình công c ng ph c v dân c ô th , là trung tâm chính tr , v n hóa, xá h i, du l ch và d ch v có vai trò thúc y s phát tri n kinh t - xã h i c a qu c gia ho c vùng (V Cao m, 2005)[5]

Vi t Nam, theo ngh nh 72/2001/N /CP ngày 05 tháng 10 n m 2001 c a chính ph , quy t nh ô th n c ta là các i m dân c có các tiêu chí, tiêu chu n sau

Th nh t: là trung tâm t ng h p hay chuyên ngành, có vai trò thúc ð y s phát tri n kinh t - xã h i c a m t vùng lãnh th nh t nh

Th hai: c i m dân c c coi là ô th khi có dân s t i thi u t 4000

Th n m: có m t dân s n i thành, n i th phù h p v i quy mô, tính ch t và

c i m c a t ng ô th , t i thi u là 2000 ng i/Km2 tr lên

Nh v y ô th là i m t p trung dân c v i m t cao, ch y u là lao ng phi nông nghi p, có c s h t ng thích h p, là trung tâm chuyên ngành t ng h p,

có vai trò thúc y s phát tri n KTXH c a m t n c, m t vùng mi n, m t t nh, huy n, ho c m t vùng trong huy n[9]

Vai trò c a ô th trong quá trình phát tri n kinh t - xã h i

ô th th ng óng vai trò là trung tâm kinh t , chính tr , th ng m i, v n hoá

c a xã h i; là s n ph m mang tính k th a c a nhi u th h c v c s v t ch t kthu t và v n hoá

ô th là m t b ph n c a n n kinh t qu c dân, có vai trò c bi t quan tr ng trong quá trình phát tri n kinh t , là i u ki n cho giao th ng và s n xu t phát tri n, t o i u ki n thúc y CNH nhanh chóng ô th t i u hoá vi c s d ng n ng

l ng, con ng i và máy móc, cho phép v n chuy n nhanh và r , t o ra th tr ng linh ho t có n ng su t cao Các ô th t o i u ki n thu n l i phân ph i s n ph m và phân b ngu n nhân l c gi a các không gian ô th , ven ô, ngo i thành và nông thôn ô th có vai trò to l n trong vi c t o ra thu nh p qu c dân c a c n c

ô th luôn ph i gi vai trò u tàu cho s phát tri n, d n d t các c ng ng nông thôn i trên con ng ti n b v n minh(Tr n ình Nghiêm, 1999)[10]

Các nhà khoa h c thu c nhi u b môn ã nghiên c u quá trình TH và a ra không ít nh ngh a cùng v i nh ng nh giá v quy mô, t m quan tr ng và d báo

t ng lai c a quá trình này

ô th hóalà m t quá trình t p trung dân c ô th ng th i ó là quá trình

d ch chuy n c c u kinh t theo h ng s n xu t nông nghi p gi m, s n xu t phi nông nghi p t ng B m t ô th ngày càng hi n i, không gian ô th m r ng Trong ó, dân c ô th là m t i m dân c t p trung ph n l n nh ng ng i lao

ng phi nông nghi p, s ng và làm vi c theo ki u thành th (Bách khoa toàn

th )[3]

ô th hóa là m t quá trình nh c c a dân s nông nghi p sang phi nông nghi p, v i các ch s bi u tr ng nh : t s dân s ô th t ng lên trong khi t sdân s nông thôn gi m i kèm theo s m r ng di n tích và không gian c a ô th

ã có và s xu t hi n c a các ô th m i

ô th hóa là s bi n i kinh t - xã h i nhi u m t, trên cái nhìn h p h n ó là

hi n t ng d ch c ngh nghi p t nông nghi p sang phi nông nghi p v i t t c h

qu c a nó Và ô th hóa là quá trình kinh t - xã h i t t y u s s y ra mà không ngo i tr qu c gia nào

Tóm l i, TH là m t quá trình chuy n bi n kinh t - xã h i – v n hóa, g n li n

v i nh ng ti n b khoa h c k thu t c a loài ng i, trong ó di n ra s phát tri n

ngh nghi p m i, s chuy n d ch c c u lao ng, s chuy n i l i s ng ngày càng

v n minh h n cùng v i s m r ng không gian thành h th ng ô th , song song v i

vi c t ch c ranh gi i t ch c lãnh th và quân s nh ng n c có trình phát tri n kinh t xã h i ngày càng cao thì t l ô th hóa ngày càng cao(Nguy n ình

C , 1997)[6]

* S phát tri n c a ô th hóa

Quá trình TH th c ch t c ng là m t quá trình phát tri n kinh t xã h i, h n

n a nó còn là quá trình phát tri n v v n hoá và không gian ki n trúc Nó g n li n

v i ti n b khoa h c k thu t và s phát tri n c a các ngành ngh m i Quá trình

TH có th theo hai xu h ng:

- TH t p trung: là toàn b công nghi p và d ch v công c ng t p trung vào các thành ph l n, hình thành và phát tri n các ô th l n, khác bi t nhi u v i nông thôn

- TH phân tán: là hình thái m ng l i i m dân c có t ng b c phát tri n cân

i công nghi p và d ch v công c ng, b o m cân b ng sinh thái, t o i u ki n làm vi c, sinh ho t và ngh ng i t t cho dân c ô th và nông thôn Hình thành

m ng l i ô th v a và nh trên các vùng, có vai trò thúc y phát tri n nông thôn

gi m kho ng cách chênh l ch gi a thành th và nông thôn(Ph m Ng c Côn,1999)[7]

*Tính t t y u c a ô th hóa

B t c m t qu c gia nào, dù là phát tri n hay ang phát tri n, khi chuy n bi n

t n n kinh t nông nghi p lên n n kinh t công nghi p b ng con ng CNH thì

u g n li n v i TH

Trong l ch s c n i, TH tr c h t là h qu tr c ti p c a quá trình CNH t

b n ch ngh a và sau này là k t qu c a quá trình c c u l i các n n kinh t theo

h ng H H: t ng t tr ng các ngành công nghi p và d ch v , gi m t tr ng c a ngành nông nghi p trong c c u và kh i l ng GDP Nhìn chung, t góc kinh t ,

TH là m t xu h ng t t y u c a s phát tri n

Nh v y, TH là m t quy lu t khách quan, phù h p v i c i m, tình hình chung c a m i qu c gia và là m t quá trình mang tính l ch s , toàn c u và không

th o ng c c a s phát tri n xã h i TH là h qu c a s c m nh công nghi p và

tr thành m c tiêu c a n n v n minh th gi i (Ph m Ng c Côn,1999)[7]

* Quan i m c a ô th hóa

CNH và cùng v i nó là TH tr thành xu th chung c a m i quá trình chuy n

t n n v n minh nông nghi p lên n n v n minh công nghi p V n quan tr ng t

ra là làm gì và b ng cách nào phát huy t i a m t tích c c c a TH, ng th i

h n ch m t tiêu c c c a nó i u này c ng ng ngh a v i vi c quá trình TH ph i

g n li n v i khái ni m “phát tri n b n v ng”

Nh v y, TH ph i v a thúc y s phát tri n kinh t , v a ph i m b o môi

tr ng t nhiên trong lành, s công b ng và ti n b xã h i Tuy r ng t ng tr ng kinh t là y u t c n thi t và quan tr ng b c nh t c a quá trình TH song nó v n ch

là m t nhân t , m t ph ng ti n h n là m t m c tiêu t i th ng M c tiêu c a TH

là ph i không ng ng nâng cao ch t l ng cu c s ng v t ch t và tinh th n c a con

ng i, t c là phát tri n ô th l y con ng i làm tr ng tâm(Ph m Ng c Côn,1999)[7]

2.3 Th c ti n ô th hóa trên Th gi i và Vi t Nam

Ti n trình TH g n bó ch t ch v i s phát tri n c a l ch s nhân lo i Quá trình này m i là s n ph m c a n n v n minh, v a là ng l c c a nh ng b c ti n

kì di u mà nhân lo i ã t c trong m y thiên niên k qua

i v i Vi t Nam, m t n c nông nghi p truy n th ng v i th c t TH th p

và ch m trong l ch s ang b c vào th i k m i c a n n kinh t th tr ng, th i kCNH – H H, vi c nghiên c u tìm hi u di n bi n c a quá trình TH trên th gi i càng có ý ngh a to l n c v m t nh n th c, lý lu n c ng nh giá tr th c ti n

Quá trình ô th hóa có l ch s cùng v i s hình thành c a ô th , kho ng 6000

n m tr c công nguyên Tuy nhiên ph i n Cách m ng công nghi p ( gi a th k

18 ), quá trình ô th hóa m i tr thành m t hi n t ng mang tính toàn c u và là

m t ph n không tách r i trong quá trình phát tri n c a loài ng i giai o n này

ô th hóa ch y u bi u hi n d ch c nông thôn – ô th , chuy n d ch c c u lao

ng, vi c t p trung dân c , m r ng thành ph v i nh ng bi n i các n c phát tri n n giai o n 1960 – 1980 quá trình ô th hóa di n ra m nh m không chcác n c phát tri n mà di n ra c các n c ang phát tri n

Trên th gi i hi n nay, quá trình ô th hóa c phân chia thành 3 khu v c

a lý có hi n tr ng và xu th phát tri n khác nhau:

Các n c có t l ô th hóa nh hi n nay m c cao (trên 50%) thì t c phát tri n ô th hóa ti p theo ch m l i : B c M , Oxtraylia, châu Âu

Các n c có t l ô th hóa th p ho c t ng i th p (trên 40%) thì t c phát tri n ti p theo c a ô th hóa là r t nhanh so v i th i gian tr c ó là các

n c phát tri n SNG, M La tinh, ông Á

Các n c có t l ô th hóa r t th p (trên 20%) thì t c ô th hóa nhanh

h n giai o n tr c: châu Á, châu Phi

ô th hoá là hi n t ng mang tính toàn c u và di n ra v i t c ngày m t

t ng, c bi t là các qu c gia kém phát tri n Theo các chuyên gia nghiên c u v

TH thì trong ti n trình TH t n a sau th k XX có chung m t c i m là: giai o n u, t l dân s ô th trên t ng dân s th p và t c phát tri n dân s ô

th nhanh, nhanh h n r t nhi u so v i các qu c gia phát tri n

Hi n t i t l TH châu Á là 35%, châu Âu 75%, châu Phi 45%, B c M90% và 80% M La Tinh.Ti n trình phát tri n ô th ã góp ph n to l n vào snghi p CNH-H H Song s bùng n ô th quá t i ã t o ra hàng lo t v n b c xúc i v i cu c s ng con ng i, t o ra s thi u cân b ng trong phân b dân c và vùng lao ng theo vùng lãnh th , kh n ng cung ng l ng th c, th c ph m ven

ô tiêu hao nhiên li u, n ng l ng… N u trong n m 1990, bình quân di n tích t canh tác trên u ng i m c 0,27 ha thì con s này d báo s t t xu ng 0,17 ha vào n m 2025 Chi n l c chung c a v n ô th hi n nay là:

- H n ch vi c di c t nông thôn ra thành th trong ó yêu c u nh t thi t ph i nâng cao m c s ng nông thôn

- Khi t p trung quá t i cùng v i vi c h n ch nh p c vào các t i m l n thì

ng th i ph i t o nên s cân b ng hài hoà dân s ô th , khuy n khích các ô th

Trong th i kì 1961-1970 Malaysia th c hi n các k ho ch 5 n m (1961-1965)

và (1966-1970) M c tiêu CNH giai o n này là t ng nhanh s n l ng l ng th c

và a d ng hoá các m t hàng nông s n xu t kh u, vì v y nhà n c ã giành 50% ngân sách u t cho phát tri n nông nghi p, ng th i u t cho m t s d án phát tri n công nghi p, chú tr ng phát tri n c s h t ng nông nghi p nông thôn và xây d ng các doanh nghi p công nghi p qu c doanh s ch nông ph m Và ã

có nhi u thành công l n n n m 1970, Malaysia ã t túc c 81% nhu c u

l ng th c trong n c

giai o n 1971- 1985 trong 3 k ho ch 5 n m Malaysia ch tr ng xây

d ng công nghi p a d ng v i công nghi p ch t o c u tiên phát tri n Nhà

n c còn chú tr ng xây d ng các ngành công nghi p n ng nh ch bi n d u m , luy n kim và m r ng các c s ch bi n xu t kh u ng th i Malaysia c ng y

m nh u t vào ngành khai thác và ch bi n d u m nên thu nh p nh xu t kh u

d u m r t áng k n m 1970 t 164 tri u ringit, n m 1980 con s này là 6,7 t

B c sang giai o n phát tri n m i, Chính ph Malaysia ã so n th o k

ho ch phát tri n công nghi p 10 n m (1986-1995) Trong ngành công nghi p,

ây Chính ph ra k ho ch phát v i các m c tiêu:

Ph n u t t c t ng bình quân c a công nghi p ch t o kho ng 9%/n m

nh m t m c tiêu t ng tr ng kinh t h n 6%/n m T ng c ng phát tri n công ngh thông tin, các ngành công nghi p ch t o s d ng nguyên li u trong

n c c u tiên phát tri n

T ng c ng u t cho nghiên c u tri n khai ng d ng ti n b khoa h c kthu t, a nhanh ti n b k thu t vào s n xu t, rút ng n th i gian t khâu nghiên

h nông dân t thu n nông tr thành h kiêm ngành ngh C c u kinh t nông thôn Malaysia có s chuy n d ch theo h ng ti n b , v i 91% s h nông dân tham gia ho t ng công nghi p, d ch v và thu nh p t các ho t ng này chi m 70% t ng thu nh p c a các h nông dân Có th hình dung các b c i c a CNH Malaysia theo m t quy trình khép kín nh sau: nông nghi p - công nghi p - công nghi p - nông thôn - nông nghi p Quy trình ó luôn g n v i m c tiêu gi i phóng lao ng nông nghi p chuy n sang công nghi p, t ng s l ng và ch t l ng s n

ph m xã h i, t ng thu nh p cho nông dân, rút ng n kho ng cách chênh l ch gi a nông nghi p v i công nghi p, gi a thành th v i nông thôn, kh c ph c c xu

h ng di c t nông thôn ra thành th ó là bài h c áng giá v s l a ch n b c

i c a quá trình CNH Malaysia

* Trung Qu c

Trung Qu c là n c có t c t ng tr ng kinh t nhanh và m nh N u vào

n m 1949, Trung Qu c có 136 thành ph v i s dân kho ng 54 tri u ng i, chi m kho ng 10,6% dân s c n c thì n n m 2005, dân s ô th n c này ã t t i

800 tri u ng i s ng trên 700 thành ph , t l b ng 37% Có nh ng d oán cho

r ng n n m 2050, t l TH s t 75% Tính trung bình m i n m có 12 tri u

ng i s ng nông thôn vào s ng ô th (Bassand, Michel, 2001)[1]

Nh v y là m t l ng l n nhân công ã di chuy n kh i vòng nông thôn l c

h u và hi u qu kém sang thành ph - n i có trình tiên ti n h n, n ng su t cao

h n, hi u qu cao h n Không nh ng b n thân ng i lao ng có m c s ng khá h n

mà gia ình h c ng g p khó kh n trong s n xu t nông nghi p, có th trang

tr i các kho n n m c, h c hành, thi t b s n xu t, tình tr ng ói nghèo nông thôn c gi m b t Tuy nhiên, m t trái c a v n di chuy n nhân công t nông thôn ra thành ph là r t rõ r t, tr thành mâu thu n ch y u c a quá trình TH Trung Qu c

Nhi u h u qu kinh t - xã h i nghiêm tr ng ang thách các gi i pháp và

kh n ng qu n lý c a nhà n c nh thi u nhà cho ng nghèo, s phân hoá xã

h i, vi c sinh không th ki m soát, tr t t tr an kém, môi tr ng ô nhi m k t

c u h t ng thi u th n,…

M t khác, tr c ây Trung Qu c ã có m t th i k công nghi p h ng tr n phân b quá phân tán, xây d ng các thành ph nh và th tr n m t cách b a bãi, thi u quy ho ch làm lãng phí ngu n l c c a nông thôn, gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng và làm m t i c i m, u th c a nông thôn

i phó v i tình hình trên, nhà n c Trung Qu c ã coi tr ng ti p t c gi

c ng nguyên t c phát tri n hài hoà, tiên ti n, tránh tình tr ng m r ng ào t các ô

th l n, làn sóng nhân công l u ng tràn vào thành ph quá l n, làm xáo tr n ho t

ng kinh t T t ng chi n l c TH c a Trung Qu c nay là: khai thác ti m l c các thành ph l n, m r ng và xây d ng các thành ph lo i v a, phát tri n có l a

ch n và thích h p các thành ph nh và th tr n (Bassand, Michel, 2001) [1]

i v i quá trình TH nông thôn, Trung Qu c ch tr ng ti p t c xây d ng

xí nghi p h ng tr n theo h ng kh c ph c d n tình tr ng thô s phân tán trong phân công lao ng gi a công nghi p và nông nghi p, th c hi n kh u hi u “ly i n

b t ly h ng”, “ly h ng b t ly i n”, d n d n ti n t i phân công lao ng theo chi u sâu Nhà n c c ng ch tr ng ph i có chính sách gi m b t b n ng hành

c a vi c phát tri n các ô th nh , ó là s t t h u v v n hoá giáo d c, trình

qu n lý, ô nhi m môi tr ng, l n chi m nhi u t canh tác

Nh ng ng i nông dân thành ph Amsterdam ã thành l p t ch c g i là

“h i nh ng ng i nông dân ô th ” và “hi p h i nh ng ng i làm v n Amsterdam” Các hi p h i i di n cho t ng l p nông dân th ng l ng v i Chính

ph trong vi c duy trì s t n t i c a các khu v n trong quá trình TH Hi p h i

nh ng ng i làm v n ã a ra lý lu n v s a ch c ngành c a các khu v n Các khu v n c s d ng s n xu t l ng th c, th c ph m áp ng nhu c u

c a toàn thành ph , ng th i còn th c hi n nhi u ch c n ng khác nhau bình

ng hoá các nhóm l i ích nh : cung c p cho th dân m t không gian m i, giáo d c cho tr em v thiên nhiên và môi tr ng; làm gia t ng s l ng loài ng v t, côn trùng và cây c ; duy trì “không gian xanh” cho thành ph , làm trong s ch khí h u thành ph Vào n m 1995, kho ng 170 nông dân ã t ch c “Di n àn i tho i c a nông dân vùng t xám” H ã a ra nh ng phân tích c a mình v tri n v ng kinh

t dài h n c a vùng t này n u ti p t c s n xu t nông nghi p và thay i ph ng pháp s d ng t H ã i tho i tr c ti p v i Chính ph và các t ch c môi

tr ng nh m gi v ng và phát tri n s n xu t nông nghi p

Tóm l i, kinh nghi m m t s n c cho th y TH không c bó h p trong

ph m vi ô th mà ph i bao g m c a bàn nông thôn Chúng ta còn ph i phát tri n

m ng l i ô th h p lý, xây d ng các ô th có quy mô v a ph i, g n k t v i h

th ng ô th v tinh Ngay t bây gi , chúng ta ph i g n TH v i quá trình CNH -

H H t n c Khi làm quy ho ch phát tri n m t thành ph c th c n có k ho ch xây d ng ng b v nhà , k t c u h t ng, h th ng d ch v , h th ng x lý n c

th i…

Vi t Nam v n là m t qu c gia nông nghi p ô th hóa Vi t Nam ã tr i qua nhi u giai o n, m i gian o n b m t ô th Vi t Nam l i có s bi n i nh t nh

* Th i k t n m 1975 n tr c i m i

Trong giai o n này, quá trình TH h u nh không có bi n ng, ph n ánh

n n kinh t còn trì tr

* Th i k t sau i m i

D i tác ng c a công c i m i, c i t n n kinh t theo nh h ng th

tr ng thì c c u kinh t , c c u xã h i, c c u lao ng, ngh nghi p c ng nhkhuôn m u c a i s ng ô th ã và ang di n ra nh ng bi n i quan tr ng

Quá trình TH ã có nh ng chuy n bi n nhanh h n, c bi t trong nh ng

n m g n ây tình hình CNH ang di n ra m nh m T c TH Vi t Nam ang

di n ra khá nhanh: 18,5% (n m 1989), 20,5% (n m 1997), 23,65% (n m 1999) và 25% (n m 2004) (B Xây d ng, 1995) [2] V s l ng ô th , n m 1990, c n c

m i có kho ng 500 ô th l n nh , n n m 2000 ã có 703 ô th , trong ó: 2 ô

th có quy mô dân s trên 3 tri u ng i, 15 ô th quy mô dân s t 25 v n n 3 tri u ng i, 74 ô th có quy mô dân s t 5 v n n 25 v n ng i và các ô th còn

l i có quy mô dân s d i 5 v n ng i (B Xây d ng, 1995)[2]

Tuy v y TH Vi t Nam còn m c th p so v i khu v c và trên th gi i

TH c ng làm n y sinh nh ng m t tiêu c c sau:

- Vi c m r ng không gian ô th ang có nguy c làm gi m di n tích t nông nghi p Theo H i Nông dân Vi t Nam, trong quá trình xây d ng các khu công nghi p, khu ô th , CSHT, m i n m Vi t Nam có g n 200 nghìn ha t nông nghi p

b chuy n i m c ích s d ng, t ng ng m i h có kho ng 1,5 lao ng m t vi c làm (B Xây d ng, 1995)[2]

- Dân s ô th t ng nhanh ã làm h th ng h t ng k thu t ô th b quá t i,

c bi t là tình tr ng y u kém c a h th ng c p n c, thoát n c, thu gom và x lý

ch t th i r n…

- T c phát tri n quá nhanh c a ô th ã v t kh n ng i u hành c a chính quy n a ph ng

- V n ói nghèo và th t nghi p ang di n ra các ô th S thi u hi u bi t

c a ng i dân kéo theo s m t an toàn xã h i

Tr c nh ng thách th c trên, quá trình TH ã c Chính ph quan tâm k p

th i Ngày 23 tháng 01 n m 1998, Th t ng Chính ph ã phê duy t “ nh h ng quy ho ch t ng th phát tri n ô th n n m 2020” trong quy t nh s10/1998/Q -TTg, trong ó xác nh ph ng h ng xây d ng và phát tri n các ô

XX, các nhà nghiên c u khoa h c ã có nh ng quy t nh khác nhau v các mô hình ô th n m 1925, nhà xã h i h c Ernest Burgess (M ) ã em ra “mô hình làn sóng i n” Theo mô hình này thì thành ph ch có m t trung tâm và 5 vùng ng tâm c i m chung c a mô hình ô th này là t t c các l nh v c u có xu h ng

m r ng “Mô hình thành ph a c c” c hai nhà a lý Marris và Ullman a ra vào n m 1945 Mô hình ch y u tính i các d ng ô th m i phát sinh do s phát tri n c a ph ng ti n giao thông (Bassand, Michel, 2001)[1] Vào n m 1939, “mô hình phát tri n theo khu v c” do chuyên gia a chính Hamer Hoyt a ra ch y u tính n các d ng ô th phát tri n v i s hi n i hoá các quá trình giao thông và nhi u thành ph n phát tri n theo ki u khu ph Có th nói ây là h th ng hoàn

ch nh nh t vì nó ã tính n các tr c giao thông l n

Có nhi u quan i m khác nhau trong quá trình phát tri n ô th Francois Perrous v i quan i m “thuy t kinh t ch o” hay còn g i là “thuy t v các c c

t ng tr ng” Ông cho r ng ch trung tâm ô th c a hai vùng có s phát tri n các ngành công nghi p, có s c bành ch ng m nh m i có kh n ng t ng tr ng l n

nh t Nông nghi p tr ng tâm ô th y là nh ng c c t ng tr ng ây chính là quan

i m phát tri n ô th l y t ng tr ng kinh t làm tr ng tâm Tuy nhiên, theo nghiên

c u c a David C Korkn c n phát tri n ô th l y con ng i làm trung tâm Ông cho

r ng “phát tri n là m t ti n trình quá trình qua ó các thành viên c a xã h i t ng

c kh n ng cá nhân và nh ch c a mình huy ng các ngu n l c, t o ra

nh ng thành qu b n v ng và c phân ph i công b ng nh m c i thi n ch t l ng

cu c s ng phù h p v i cu c s ng c a h ” (Bassand, Michel, 2001)[1]

Trong n ng n m g n ây các ngành khoa h c xã h i và nhân v n c ng ã có

nh ng công trình nghiên c u v TH Vi t Nam ó là các nghiên c u v “tác

ng kinh t xã h i và môi tr ng c a quá trình ô th hoá i v i các vùng nông thôn xung quanh các ô th l n”, nghiên c u “tri th c, thái hành vi ng x c a

c ng ng i v i v n rác th i, môi tr ng ô th …” (Nguy n ình C , 1997)[6]

Trong 20 n m qua, th c t ã có khá nhi u nhà nghiên c u thu c các c quan,

t ch c phi chính ph , các tr ng i h c trong và ngoài n c n ti n hành nghiên

c u các thành ph Vi t Nam M t s ch nghiên c u ã c gi i thi u nh : vai trò c a xã h i công dân trong qu n lý môi tr ng ô th , các thành ph n tham gia vào quá ô th , v n nghèo ói, di dân, tái nh c và quá trình h i nh p cu c

s ng m i ô th

Nhìn chung, nh ng nghiên c u ch y u t p trung t i hai thành ph l n Hà N i

và TP.HCM M t s nghiên c u ã phân tích so sánh gi a hai thành ph ho c v i các n c láng gi ng Th nh ng, cách ti p c n và c p quan sát c a nhi u ngành khi n cho các d li u c nghiên c u và ph bi n Vi t Nam b phân tán

Phát tri n tr thành n c công nghi p, các ô th Vi t Nam ang g i ra nhi u h ng nghiên c u òi h i các c p quan sát và ti p c n phân tích khác

nhau Trong công trình “ ô th Vi t Nam trong th i k quá ” ã g i m nhi u

ch r t áng quan tâm: c n nghiên c u có h th ng v quá ô th làm n i

b t nh ng nét c áo c a m i thành ph nh Hà N i, TP.HCM và các thành ph

lo i hai nh H i Phòng, à N ng, Hu Các ch n y sinh trong khuôn kh các chính sách ô th , các l nh v c quy ho ch, thu h i t ai, n bù và tái nh c ; các chính sách trong l nh v c nhà ô th cho m c ích xã h i v n là nh ng l nh v c

c n c nghiên c u sâu h n, nh t là i v i nh ng tác ng c a quá kinh t ,

c a t do hóa th tr ng nhà và tri n v ng v nhu c u nhà c a xã h i trong th i

k ô th hóa Môi tr ng ô th , di dân và nghèo ói là nh ng ch r t thú v khi

so sánh các v n môi tr ng v i tình tr ng di c và nghèo ói; giao thông ô th

và s an toàn: ph ng ti n i l i, các t n n luôn là v n l n c a ng i nghèo,

ng i thu nh p th p và c ng là gánh n ng cho h th ng y t

Nh ng ph ng pháp này ã cung c p c s khoa h c cho các c quan liên quan n vi c ho ch nh cu c s ng, k ho ch và quá trình phát tri n ô th nói trên

và cu c s ng, quan h phát tri n kinh t - xã h i nói chung Tháng 11/2004, b xây

d ng ã t ch c các h i ngh nh m trao i chi n l c phát tri n ô th g n v i xoá

ói, gi m nghèo Vi t Nam, ây là m t chi n l c quan tr ng mà Vi t Nam ang tích c c tri n khai th c hi n (B Xây d ng, 1999)[4]

Ph n 3

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u

- t nông nghi p c a th tr n Tiên Yên

- i s ng kinh t c a h dân t i th tr n Tiên Yên

3.1.2 Ph m vi nghiên c u

- a bàn: th tr n Tiên Yên, huy n Tiên Yên, t nh Qu ng Ninh

- Các i t ng nghiên c u trong giai o n 2010 - 2014

3.3.1.2 c i m kinh t , xã h i c a th tr n Tiên Yên

- Khái quát chung v phát tri n kinh t : C c u kinh t , t tr ng các ngành chính, t c phát tri n

- Phát tri n dân s và c c u lao ng

- C s h t ng

3.3.1.3 Tình hình s d ng và qu n lý t ai c a th tr n Tiên Yên.

- Tình hình s d ng t

- Tình hình qu n lý, c p gi y ch ng nh n quy n s d ng t

- Tình hình công tác giao t, cho thuê t, thu h i t

3.3.2.1 ánh giá th c tr ng s phát tri n ô th trên a bàn th tr n Tiên Yên

i) Nghiên c u v trí, vai trò, ch c n ngc a s u phát tri n công nghi p trên

a bàn

ii) Qui mô phát tri n khu, c m công nghi p trên a bàn th tr n Tiên Yên

3.3.2.2 nh h ng c a phát tri n ô th n qu n lý, s d ng t nông nghi p trên

i) Chuy n d ch c c u s d ng t nông nghi p theo h ng tích c c

ii) Nhi u di n tích t nông nghi p b thu h i

iii) M t s di n tích t nông nghi p b b hoang hóa, n ng su t gi m

iiii) M i quan h gi a s phát tri n ô th v i các y u t s d ng t nông nghi p c a h

3.3.3.1 nh h ng c a s phát tri n ô th n thu nh p và vi c làm c a ng i dân

i) nh h ng c a s phát tri n ô th n thu nh p c a ng i dân

ii) nh h ng c a s phát tri n ô th n vi c làm c a ng i dân

- Thu th p tài li u, s li u v i u ki n t nhiên, kinh t , xã h i, v t ai

- Thu th p tài li u, s li u v môi tr ng, lao ng, vi c làm

nghiên c u tình hình s d ng t nông nghi p, i s ng, thu nh p c a các

h nông dân, c n c vào c i m i u ki n t nhiên ( t ai, v trí a lý, ) và các

i u ki n kinh t , xã h i (dân s , m t dân s , c c u kinh t )

thu th p thông tin ph c v tài, chúng tôi ã i u tra ph ng v n 50 h gia ìnhtrên a bàn Ph ng v n n các h gia ình theo m u câu h i ã c so n

th o tr c N i dung câu h i theo các nhóm thông tin sau:

- Nhóm thông tin v c i m chung c a ch h

- Nhóm thông tin v i u kiên t ai và tình hình s d ng t c a h

- Thông tin v tình hình s n xu t nông nghi p c a h

- Thông tin v thu nh p c a h

- Các câu h i m v khó kh n thu n l i mà ô th hóa em l i

S l ng phi u i u tra nông h i u tra t ng th i s ng, thu nh p ng i dân kho ng 50 phi u

S h i u tra c chia thành 4 nhóm sau:

Nhóm h I (Không b thu h i t)

Ph n 4

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N

4.1 i u ki n t nhiên, kinh t xã h i và tình hình s d ng t c a th tr n Tiên Yên

4.1.1.1 V trí a lý

Th tr n Tiên Yên là ô th lo i V, là trung tâm chính tr , kinh t - v n hóa xã

h i c a huy n Tiên Yên có v trí a lý nh sau:

Phía Tây, B c giáp xã Yên Than

Phía ông Nam giáp xã Tiên Lãng

Phía Tây Nam giáp xã H i L ng

Th tr n Tiên Yên là trung tâm c a huy n Tiên Yên có các ng qu c l ch y qua nh 18A, 18C, 4B, c bi t th tr n còn có giao thông ng th y V i v trí

nh v y, Th tr n có i u ki n thu n l i phát tri n kinh t , xã h i theo h ng công nghi p, d ch v c ng nh phát tri n s n xu t nông nghi p hàng hoá

4.1.1.2 a hình, a m o

Th tr n có a hình ph n l n là i núi bao quanh, xen k là nh ng d i ng

b ng và thung l ng nh h p n m 2 phía sông Tiên Yên và sông Ph C a hình

i núi có cao trung bình 50m-100m H ng d c chính c a a hình t Tây B c

h ng v ông Nam, d c a hình i núi t 20 -100 Có vùng t b ng nh

h p là t b i t chân núi và bãi b i ven sông Vùng t th p nên a s b nhi m

i t i 50C

Th tr n Tiên Yên n m trong vùng thu c khí h u vùng bi n nhi t i theo khí t ng th y v n bãi cháy m t n m có 2 mùa rõ r t Mùa ông khô, l nh ttháng 11 n m tr c n tháng 4 n m sau Mùa hè nóng m m a nhi u t thámg 5

m không khí trung bình 84%, th ng thay i theo mùa và các tháng trong n m Tháng 2, tháng 3 là nh ng tháng có m không khí cao nh t t i 85-92%, nh ng tháng có m th p là tháng 1, tháng 10, 11 và tháng 12 ch t t 76 - 82%

T c gió trung bình 2,8m/s, t c gió m nh nh t là 45m/s( khi có bão) Do

c i m v trí a lý, th tr n Tiên Yên n m trong vùng có nhi u i núi và o án

ng , do v y ít b nh h ng c a các c n bão l n, s c gió m nh nh t khi ch u nh

h ng c a bão là gió c p 9

B c x nhi t: S gi n ng trung bình hàng n m là 1490,7 gi /n m, thu c lo i

t ng i cao thích h p canh tác 3 v trong n m

S ng mu i, s ng mù: Mùa ông th ng có s ng mù dày c, s ng

mu i th ng xu t hi n t tháng 12 n tháng 3 n m sau, t p trung nhi u khu

v c i núi

4.1.1.4 Thu v n

Tiên yên có hai con sông l n là sông Tiên Yên ch y t huy n Bình Liêu

xu ng Sông Khe Tiên ( sông ph c ) có ngu n g c ch y t L ng S n xu ng, do a hình núi cao và d c dòng ch y qua a hình i núi có d c l n nên hàng n m có

b ch t pha cho nên l u v c khá n nh

Dòng ch y bình quân nhi u n m t t i 461/s km2 Mùa m a l dòng ch y

l n, mùa này dòng ch y t t i 81,7% l ng ch y c n m, l lên xu ng nhanh kéo dài t 1- 2 ngày m i t Khi có m a l ng n c dâng cao t ng t, h t m a l ng

n c l i c n ki t ngay, l chính v th ng xu t hi n t tháng 5 n tháng 10 nh l

l n, t p trung nhanh, biên l trung bình 4m

L s m th ng xu t hi n vào các tháng 4- 5 gây ra nh ng tr n m a u mùa,

t n th t trên l u v c l n do v a ch y qua mùa khô nên nh l th ng nh , biên

l trên các sông th ng t kho ng 1m

L mu n th ng x y ra vào các tháng 10, 11 do các tr n m a cu i mùa, l ng

m a nh nên l c ng nh , ch y u là l n nh ng biên l có th l n h n,

th ng t 1,5 – 2,5 m cho nên t n th t l ít h n

* Bi n:

Th y tri u vùng Tiên Yên là ch nh t tri u trong m t ngày có m t l n

n c lên và m t l n n c xu ng Các sông nh t tri u có biên l n t 70- 90cm,

l n th y tri u vùng Tiên Yên nh sau:

C c i t 480cm

Trung bình t 340cm

C c ti u t 195cm

Th y tri u m nh th ng xu t hi n các tháng 6, tháng7, tháng 8 Khi tri u

c ng ph ng ti n th y có th ra vào các b n th tr n Tiên Yên c nh b n Kho 2, b n Châu…

Th y hóa: Nhi t n c bi n thay i theo mùa, c c i vào mùa hè, c c

ti u vào mùa ông

4.1.1.5 Các ngu n tài nguyên

Tài nguyên t

C n c vào c i m a hình, s hình thành và c u t o c a t, t ai Th

tr n Tiên Yên c phân thành hai lo i t chính sau

a Nhóm t m n (M): Di n tích 15,0 ha chi m 2,1% di n tích t nhiên

c hình thành t nh ng s n ph m phù sa sông l ng ng trong môi

tr ng n c do nh h ng c a n c m n ven sông tràn có t ng s mu i tan > 25%,

có 2 nhóm t ph

b Nhóm t phù sa (P): Di n tích 4,5 ha chi m 0,63% di n tích t nhiên

c hình thành t s n ph m b i t ch y u c a các con sông su i là t có phù sa không c b i

e Nhóm t nhân tác (NT): Di n tích 9,5 ha chi m 1,34% di n tích t nhiên

t nhân tác hình thành do tác ng c a con ng i, t ng t b xáo tr n m nh

b i tác ng c a con ng i nh ho t ng san i làm ru ng b c thang, ho c các

ho t ng c a vi c khai thác