Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)

Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)Sử dụng enzym tiêu hóa trong chăn nuôi lợn rừng lai giai đoạn sau cai sữa (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN

TRI U H NG QUY T

Tên tài:

S D NG ENZYM TIÊU HÓA TRONG CH N NUÔI L N R NG LAI

GIAI O N SAU CAI S A

L I C M N

góp ph n t ng h p l i ki n th c ã h c và b c u làm quen v i

th c ti n, c s nh t trí c a Nhà tr ng và Ban ch nhi m khoa Ch n nuôi thú y - tr ng i h c Nông lâm Thái Nguyên, em ã ti n hành nghiên c u tài: “S d ng enzym tiêu hóa trong ch n nuôi l n r ng lai giai o n sau cai s a”

Trong quá trình h c t p t i tr ng i h c Nông lâm Thái Nguyên

và th c hi n tài này em ã nh n c r t nhi u s quan tâm, giúp tphía Nhà tr ng, th y cô giáo trong khoa Ch n nuôi thú y Em xin c bày t lòng bi t n các th y giáo trong Ban giám hi u, Ban ch nhi m khoa

và toàn th các th y cô giáo ã d y b o, giúp em trong quá trình h c t p

t i tr ng

Trong su t quá trình th c hi n tài, d i s h ng d n, ch b o t n

tình c a th y PGS TS Tr n V n Phùng, em ã hoàn thành tài khóa

lu n t t nghi p c a mình Qua ây em xin chân thành c m n th y ã giúp

em và truy n t cho em nh ng kinh nghi m quý báu trong quá trình nghiên c u khoa h c

Em xin c m n các b n ng nghi p ã ng viên, giúp em hoàn thành tài t t nghi p

Do trình b n thân có h n nên b n khóa lu n c a em không tránh

kh i nh ng thi u sót Em kính mong các th y cô giáo và các b n ng nghi p óng góp ý ki n b n khóa lu n c a em c hoàn thi n h n

Em xin chân thành c m n!

Thái Nguyên, tháng 5 n m 2015

Sinh viên

Tri u H ng Quy t

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1: Di n tích t ai c a xã T c Tranh 16

B ng 4.1: K t qu công tác tiêm phòng 36

B ng 4.2: K t qu công tác i u tr b nh 38

B ng 4.3: Tình hình m c b nh c a l n con thí nghi m 39

B ng 4.4: K t qu nghiên c u t l nuôi s ng l n con qua các giai o n 41

B ng 4.5: Kh i l ng l n con thí nghi m 42

B ng 4.6: Sinh tr ng tuy t i c a l n thí nghi m (g/con/ngày) 45

B ng 4.7: Sinh tr ng t ng i c a l n thí nghi m 47

B ng 4.8: Tiêu t n th c n/ kg t ng kh i l ng l n con thí nghi m 48

B ng 4.9: Chi phí th c n/kg t ng kh i l ng l n con thí nghi m 49

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 2.1: Bi u sinh tr ng tích l y c a l n thí nghi m 43 Hình 2.2: Bi u sinh tr ng tuy t i c a l n con 45 Hình 2.3: Bi u sinh tr ng t ng i c a l n thí nghi m 47

M C L C

Ph n 1 M U 1

1.1 t v n 1

1.2 M c tiêu c a tài 2

1.3 Ý ngh a c a tài 2

Ph n 2 T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 C s khoa h c 3

2.1.1 c i m sinh tr ng c a l n con giai o n sau cai s a 3

2.1.2 c i m tiêu hóa c a l n con giai o n sau cai s a 4

2.1.3 Các y u t nh h ng n kh n ng tiêu hóa c a l n con 6

2.1.4 Enzym tiêu hóa và ng d ng trong ch n nuôi 7

2.2 Tình hình nghiên c u trong và ngoài n c 13

2.2.1 Tình hình nghiên c u trong n c 13

2.2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i 14

2.2.3 M t vài nét v c s th c t p t t nghi p 15

Ph n 3 I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

3.1 i t ng nghiên c u 24

3.2 a i m và th i gian nghiên c u 24

3.3 N i dung nghiên c u 24

3.3.1 Công tác ph c v s n xu t 24

3.3.2 Chuyên nghiên c u 24

3.4 Ph ng pháp nghiên c u và các ch tiêu nghiên c u 25

3.4.1 Ph ng pháp nghiên c u 25

3.4.2 Các ch tiêu theo dõi 26

3.4.3 Ph ng pháp theo dõi các ch tiêu 27

3.4.4 X lý s li u 29

Ph n 4 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 31

4.1 K t qu công tác ph c v s n xu t 31

4.1.1 Công tác gi ng 31

4.1.2 Công tác ch m sóc, nuôi d ng àn l n 32

4.1.3 Công tác thú y 35

4.1.4 Công tác khác 38

4.2 K t qu nghiên c u 39

4.2.1 K t qu nghiên c u v nh h ng c a vi c b sung Enzym n tình hình m c b nh tiêu ch y và sinh tr ng c a l n F2 { c r ng x Nái F1 ( c r ng x nái P)} 39

4.2.1.1 K t qu nghiên c u v tình hình nhi m b nh tiêu ch y c a l n con thí nghi m 39

4.2.1.2 K t qu nghiên c u t l nuôi s ng l n con thí nghi m 40

4.2.1.3 K t qu nghiên c u v sinh tr ng c a l n thí nghi m 42

4.2.2 K t qu nghiên c u hi u qu s d ng enzyme trong ch n nuôi l n con sau cai s a 48

4.2.2.1 Tiêu t n th c n/ kg l n con thí nghi m 48

4.2.2.2 Chi phí th c n/kg t ng kh i l ng l n con thí nghi m 49

Ph n 5 K T LU N VÀ NGH 51

5.1 K t lu n 51

5.2 ngh 52

TÀI LI U THAM KH O 53

n làm m t cân b ng h vi sinh v t ng ru t làm cho l n con b tiêu

ch y, ch m l n Chính vì v y, vi c b sung multi-enzym và probiotic vào

th c n ch n nuôi s góp ph n nâng cao n ng su t thông qua vi c t ng s c kháng, c bi t là giai o n non, nh h ng t t n tiêu hóa và h p th

ch t dinh d ng, t ng sinh tr ng và gi m chi phí th c n cho m t n v

s n ph m K t qu nghiên c u c a các tác gi Officer (2000) [12]; Lã V n Kính và cs, (2001) [2], V n Quang và cs, (2005) [7]; H Trung Thông

và cs, (2008) [10]; Tr n Qu c Vi t (2010) ã cho th y i u ó

Khi s d ng enzym cho l n con có tác d ng làm t ng t l tiêu hoá

th c n và t ng sinh tr ng là do nh ng ch t này k t h p v i enzym n i sinh phân gi i các h p ch t thành nh ng ch t d h p thu và làm gi m c

nh t sinh ra trong quá trình tiêu hoá th c n, c bi t là các kh u ph n

ch a nhi u polysaccarit không ph i tinh b t (non - starch polysaccarit - NSP) Nên ng i ta th ng b sung vào kh u ph n nh ng ch ph m a enzym (multi-enzym) phân gi i ng th i nhi u h p ch t h u c (VDuy Gi ng, 2004)

L n r ng giai o n sau cai s a, c ng gi ng nh l n nhà, kh n ng tiêu hóa th c n do con ng i cung c p còn th p, h n n a là gi ng nguyên

th y ch a c c i t o, kh n ng s d ng th c n do con ng i cung c p t

s m còn r t h n ch Khi s d ng th c n b sung, r t d d n n vi c l n con b tiêu ch y, mà ch y u là do không tiêu hóa c th c n, nh h ng

r t l n n sinh tr ng c a l n con và hi u qu ch n nuôi

i v i th c n cho l n con giai o n sau cai s a, ngu n cung c p protein và n ng l ng ch y u có ngu n g c th c v t, trong khi kh n ng tiêu hoá các lo i th c n này c a l n con còn kém Khi thi u các enzym tiêu hoá nh proteaza, amylaza trong ph n u c a ng tiêu hoá s gi m

kh n ng tiêu hóa protein và tinh b t có ngu n g c th c v t Vì v y vi c bsung thêm multi-enzym vào kh u ph n l n con giai o n này là c n thi t

Xu t phát t v n ó, em ã ti n hành nghiên c u tài: “S d ng enzym tiêu hóa trong ch n nuôi l n r ng lai giai o n sau cai s a”.

1.2 M c tiêu c a tài

- Xác nh c nh h ng c a vi c s d ng enzym tiêu hóa b sung vào kh u ph n n n sinh tr ng và hi u qu ch n nuôi l n r ng giai o n sau cai s a, góp ph n phát tri n ch n nuôi l n r ng t i khu v c mi n núi phía B c

- Rèn luy n, nâng cao k n ng ngh nghi p

1.3 Ý ngh a c a tài

- Ý ngh a khoa h c: Xác nh c nh h ng c a vi c b sung enzym tiêu hóa n sinh tr ng và tình hình c m nhi m b nh ng tiêu hóa c a l n con giai o n sau cai s a K t qu nghiên c u là c s cho vi c

s d ng enzym tiêu hóa trong ch bi n th c n cho l n r ng giai o n sau cai s a

- Ý ngh a th c ti n: S d ng men tiêu hóa trong kh u ph n n cho

l n con giai o n sau cai s a, góp ph n gi i quy t c khó kh n trong

ch n nuôi l n nái sinh s n c a nh ng ng i ch n nuôi l n r ng Vi t Nam,

y m nh hi u qu ch n nuôi, t o ra m t h ng i m i cho ng bào khu

v c mi n núi phía B c

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 C s khoa h c

2.1.1 c i m sinh tr ng c a l n con giai o n sau cai s a

Theo Tr n V n Phùng và cs, (2004) [6] c i m c a l n con giai

o n sau cai s a là t bào c x ng phát tri n m nh m Nhu c u vprotein lúc này là cao nh t trong toàn b chu trình sinh tr ng Nhu c u vprotein và ch t khoáng ph i y m b o cân b ng trao i ch t, vì trong giai o n này c ng trao i ch t khá cao Kh n ng tiêu hóa các

lo i th c n thô c a l n còn kém T l các lo i th c n trong kh u ph n

c n chi m 80-85% N u dùng d i d ng h t nên ch bi n nh ngâm, rang nghi n… là t t nh t i v i th c n xanh nên dùng lo i t i non, giàu vitamin tránh lãng phí m b o sinh th ng nhanh

Giai o n sau cai s a l n con c n nhi u protein, khoáng, vitamin cho phát tri n c , x ng Tuy nhiên, l n con sau khi cai s a kh n ng tiêu hoá còn y u, l ng n m i l n còn ít, vì v y c n cho n nhi u b a/ngày,

m i ngày cho n 4-5 b a trong giai o n u Kho ng cách gi a các

b a n ph i chia u, nên cho n th c n tinh tr c, thô xanh sau Không cho n các lo i th c n kém ph m ch t, th i m c, h h ng vì dgây cho l n b a ch y

ng th i, ng i ta c ng th y r ng l n con sinh tr ng nhanh,

nh ng không ng u qua t ng giai o n tu i Trong 21 ngày u sau khi sinh, l n sinh tr ng nhanh, sau ó gi m d n, mà nguyên nhân ch y u do

l ng s a m cung c p không nhu c u, th i gian gi m sinh tr ng kéo dài kho ng 2 tu n, th i k này c g i là giai o n kh ng ho ng c a l n con ó là do nh h ng b t l i c a môi tr ng s ng và thay i v dinh

d ng S thay i th c n t s a c a l n m sang th c n do con ng i

cung c p là nguyên nhân chính d n n gi m t c sinh tr ng trong tu n

u tiên sau cai s a h n ch kh ng ho ng này ng i ta ph i t p cho l n con n s m (Võ Tr ng H t, 2000)

y nhanh t c sinh tr ng, nâng cao n ng su t và hi u qu

ch n nuôi l n con sau cai s a, c n tìm hi u và n m v ng c i m sinh

tr ng c ng nh sinh lý tiêu hóa c a l n tác ng các bi n pháp k thu t nuôi d ng và ph ng pháp ch bi n th c n cho l n phù h p Trong ó, nghiên c u t o ra các th c n phù h p v sinh lý tiêu hóa và sinh tr ng

c a l n con th c s r t quan tr ng Th c t cho th y, nh ng kh u ph n n

có t l các ch t dinh d ng cao, c bi t protein th ng giúp cho l n con sinh tr ng nhanh, nh ng r t d gây b nh tiêu ch y mà nguyên nhân ch

y u là do kh n ng tiêu hóa c a l n con còn h n ch Ngoài ra, vi c d th a các ch t dinh d ng là nguyên nhân gây ô nhi m môi tr ng, m t m i quan ng i trong giai o n hi n nay c a xã h i

2.1.2 c i m tiêu hóa c a l n con giai o n sau cai s a

Tiêu hoá là quá trình phân gi i th c n b ng các tác ng c h c, hóa

h c và sinh v t h c bi n nh ng h p ch t h u c ph c t p c a th c n thành nh ng ch t n gi n, mà c th ng v t có th h p thu và s d ng

c (Nguy n Thi n, 1998) i v i l n con, c quan tiêu hóa phát tri n nhanh nh ng ch a hoàn thi n S phát tri n ó th hi n s t ng nhanh vdung tích d dày, ru t non và ru t già Dung tích d dày c a l n con lúc 10 ngày tu i có th t ng g p 3 l n lúc s sinh, lúc 20 ngày tu i t ng g p 8 l n

và 60 ngày tu i t ng g p 60 l n (dung tích d dày lúc s sinh kho ng 0,03 lít) Dung tích ru t non c a l n con lúc 10 ngày tu i có th t ng g p 3 l n lúc s sinh, lúc 20 ngày tu i t ng g p 6 l n và 60 ngày tu i t ng g p 50 l n (dung tích ru t non lúc s sinh kho ng 0,11 lít) Dung tích ru t già c a l n con lúc 10 ngày tu i có th t ng g p 1,5 l n lúc s sinh, 20 ngày tu i t ng

g p 2,5 l n và 60 ngày tu i t ng g p 50 l n (dung tích ru t già lúc s sinh kho ng 0,04 lít) (Hoàng Toàn Th ng và cs, 2006 [9]; Tr ng L ng, 2004

C quan tiêu hóa c a l n con ch a hoàn thi n còn th hi n ch

l ng d ch phân ti t và ho t tính c a enzyme tiêu hóa còn kém, nh t là 3

tu n u, sau ó hoàn thi n d n N u không cho l n con n s m thì kho ng

25 ngày u sau khi , pepsin trong d dày l n con ch a có kh n ng tiêu hóa protein c a th c n, vì lúc này d ch v d dày ch a có HCl t do nên

ch a ho t hóa pepsinogen thành pepsin tiêu hóa protein Do thi u HCl nên

l n con r t d b vi khu n có h i xâm nh p vào ng tiêu hóa gây b nh

kh c ph c tình tr ng này nên t p cho l n con n s m vào lúc 7 - 8 ngày tu i, kích thích t bào vách d dày l n con ti t ra HCl t do s m h n

Nhi u nghiên c u cho th y, n u l n con c tách m thì amylaza trong n c b t có ho t tính cao nh t vào ngày th 14, n u còn bú s a mthì ho t tính này n ngày th 21 m i có hi u qu cao, cho nên kh n ng tiêu hóa tinh b t c a l n con còn kém, ch tiêu hóa c kho ng 50 %

l ng tinh b t n vào, vì v y c n t p cho l n con n s m k t h p cai s a

s m và ch bi n th c n th t t t tr c khi cho l n con n ( ào Tr ng t

và cs, 1995) [1] D ch t y c a ru t non có ý ngh a quan tr ng i v i stiêu hóa Trong d ch t y có ch a các enzyme (trypsin, cacboxypeptidaza, elactaza, dipeptidaza, nucleaza v.v ) có tác d ng phân gi i t 60 - 80 % protein, gluxit và lipit c a th c n Ho t tính c a các enzyme thay i t ssinh n tr ng thành Nh v y, t ng t l tiêu hóa và làm gi m t ltiêu ch y l n con, trong s n xu t th c n cho l n con giai o n t p n và sau cai s a chúng ta nên s d ng các lo i th c n d tiêu hóa nh s a b t,

ng lactoz, th c n h t c n c rang chín và nghi n nh , ng th i bsung thêm m t s axit vô c nh axit lactic

Giai o n sau cai s a l n con c n nhi u protein, khoáng, vitamin cho phát tri n c , x ng Tuy nhiên, l n con sau khi cai s a kh n ng tiêu hoá

còn y u, l ng n m i l n còn ít, vì v y c n cho n nhi u b a/ngày, m i ngày cho n 4-5 b a trong giai o n u Kho ng cách gi a các b a n

ph i chia u, nên cho n th c n tinh tr c, thô xanh sau Không cho n các lo i th c n kém ph m ch t, th i m c, h h ng vì d gây cho l n b

a ch y

2.1.3 Các y u t nh h ng n kh n ng tiêu hóa c a l n con

Lo i th c n: các lo i th c n khác nhau nh h ng không gi ng nhau n quá trình ti t d ch tiêu hóa Th c n nhi u n c s gi m ti t n c

b t và dich v Theo (Tr n C , 1964) n u cho l n n cám g o, khoai lang

và rau mu ng thì cám g o có tác d ng t ng ti t dich v nhi u nh t Còn n u

ta pha th c n v i n c theo t l 1:3 thì n c b t h u không ti t

K thu t ch bi n th c n: k thu t ch bi n th c n khác nhau (nhlên men, chua rang chín ) thì kh n ng ti t d ch khác nhau Th c n

c rang chín d ch v ti t nhi u h n th c n không rang chín

T l các ch t dinh d ng trong kh u ph n: khi kh u ph n th c n không cân b ng s gây ra s c ng th ng c a c quan tiêu hóa, t ó d n

n hi n t ng gi m ng hóa th c n Trong kh u ph n có hàm l ng protein cao thì l ng d ch t y ti t ra càng nhi u tiêu hóa th c n

Ph ng pháp cho n, u ng: Cách cho n c ng làm nh h ng n stiêu hóa thông qua l ng d ch tiêu hóa ti t ra b thay i N u cho n nhi u

b a và cho n nhi u th c n khô s làm t ng ti t dich tiêu hóa Ngoài ra, Nhi t th c n và n c u ng c ng nh h ng n kh n ng ti t d ch tiêu hóa Theo Bakeeva l n sau khi u ng n c có nhi t 5 - 8oC thì l ng

d ch tiêu hóa ti t ra ch b ng 20% so v i l n u ng n c nhi t th ng 20- 25oC

Ngoài ra, còn có các y u t khác nh h ng n t l tiêu hóa th c

n c a l n con nh :

Các y u t v i u ki n môi tr ng c ng nh h ng n sinh lý tiêu hóa l n Khi nhi t môi tr ng cao ho t ông tiêu hóa b c ch , s ti t

d ch tiêu hóa gi m

V n ng không nh ng làm t ng tính thèm n mà còn thúc y sphát tri n c a c quan v n ng, t ng c ng ho t ng trao i ch t, t ó

t ng kh n ng tiêu hóa th c n

V não có tác d ng r t l n cho ho t ng tiêu hóa Cho nên c n thành

l p các ph n x có i u ki n nâng cao ch c n ng tiêu hóa nh t p n cho

l n úng gi gi c Có th dùng tín hi u báo chu n b cho n

2.1.4 Enzym tiêu hóa và ng d ng trong ch n nuôi

s hi n di n c a ch t xúc tác sinh h c c g i chung là enzyme

Nh v y, enzyme là các protein xúc tác các ph n ng hóa h c Trong các ph n ng này, các phân t lúc b t u c a quá trình c g i là c ch t, enzyme s bi n i chúng thành các phân t khác nhau T t c các quá trình x y ra trong t bào u c n enzyme Enzyme có tính ch n l c r t cao

i v i c ch t c a nó H u h t ph n ng c xúc tác b i enzyme u có

t c cao h n nhi u so v i khi không c xúc tác Có trên 4000 ph n

ng sinh hóa c xúc tác b i enzyme

- C u t o hóa h c c a enzyme

+ B n ch t hóa h c c a enzyme ch c xác nh úng n t sau khi k t tinh c enzyme Enzyme u tiên nh n c d ng tinh th là urease c a u t ng (Summner, 1926), ti p theo là pepsin và tripsin (Northrop và Kuritz, 1930, 1931) Sau ó m t s nhà nghiên c u khác ã

và có b ng ch ng xác nh n các tinh th protein nh n c chính là các enzyme

+ Ph n l n enzyme có d ng h t nh các protein hình h t, t l gi a

tr c dài và tr c ng n c a phân t vào kho ng 1 - 2 ho c 4 - 6 Các enzyme

c ng có kh i l ng phân t l n, enzyme có kh i l ng phân t bé nh t là ribonuclease (12700 alton) a s enzyme có kh i l ng phân t t 20000

n 90000 ho c vài tr m nghìn, m t s có kh i l ng phân t n m t tri u

ho c l n h n

+ Gi ng v i các protein hình h t khác, các enzyme có th hòa tan trong n c, trong dung d ch mu i loãng nh ng không tan trong dung môi không phân c c Dung d ch enzyme có tính ch t c a dung d ch keo a

n c, khi hòa tan enzyme vào n c, các phân t n c l ng c c s k t h p

v i các ion, các nhóm ion ho c các nhóm phân c c trong phân t enzyme

t o thành l p v hidrate L ng n c hidrate này có vai trò quan tr ng i

v i các ph n ng sinh hóa

+ Enzyme c t o ra t các L – axit amin k t h p v i nhau qua liên

k t peptit Các k t qu nghiên c u cho th y các enzyme c ng b th y phân

d i tác d ng c a các peptit – hidrolase, axit ho c ki m Khi enzyme b

th y phân hoàn toàn t o thành các L – axit amin, trong nhi u tr ng h p ngoài axit amin còn nh n c các ch t khác Trong tr ng h p th nh t enzyme là m t protein n gi n, g i là enzyme m t thành ph n Tr ng

h p th hai enzyme là m t protein ph c t p g i là enzyme hai thành ph n Phân t enzyme hai thành ph n (holoenzyme), bao g m ph n protein (apoenzyme) k t h p v i m t nhóm khác không ph i protein g i là nhóm ngo i ho c coenzyme M t coenzyme khi k t h p v i các apoenzyme khác nhau, t o thành các holoenzyme khác nhau, xúc tác cho quá trình chuy n hóa các ch t khác nhau nh ng không gi ng nhau v ki u ph n ng Apoenzyme quy t nh tính c hi u cao c a enzyme và làm t ng ho t tính

xúc tác c a coenzyme Coenzyme quy t nh ki u ph n ng mà enzyme xúc tác, tr c ti p tham gia trong ph n ng và làm t ng b n c a apoenzyme i v i các y u t gây bi n tính Các coenzyme th ng là d n

xu t c a các vitamin hòa tan trong n c a s enzyme thu c lo i enzyme

2 thành ph n n nay ng i ta c ng ã xác nh c r ng ph n l n các enzyme trong t bào là nh ng protein có c u trúc b c 4, nh ng i u ki n thích h p, các ph n d i n v l i có th k t h p l i v i nhau và ho t ng xúc tác c a enzyme c h i ph c

Trong t bào còn t n t i h th ng nhi u enzyme (multienzyme): bao

g m các enzyme xúc tác cho dây chuy n ph n ng c a m t quá trình trao

i ch t xác nh, trong ó s n ph m c a ph n ng do m t enzyme xúc tác

là c ch t c a enzyme xúc tác cho ph n ng ti p theo Ví d : h th ng g m

3 enzyme E1, E2, E3 xúc tác cho dây chuy n ph n ng nh sau:

E1 E2 E3

Trong s trên, B là s n ph m c a ph n ng do E1 xúc tác nh ng

l i là c ch t c a ph n ng do E2 xúc tác

Các enzyme trong h th ng nhi u enzyme có th t n t i riêng l

d ng hòa tan, không liên k t v i nhau ho c có th k t t v i nhau, liên k t

v i nhau khá b n t o thành ph c h nhi u enzyme Khi tách riêng kh i

ph c h enzyme s m t ho t tính xúc tác Ngoài ra, m t s h th ng enzyme có th liên k t v i các màng, c quan t c a t bào (màng ti th , riboxom…)

- Enzyme amylase

Theo Nguy n Th Liên và cs, (2000) [3] các ch ph m enzyme amylase k thu t và tinh ch c s n xu t d ng d ch c n ng ch t khô trên 50% ho c d ng b t v i màu tr ng, xám hay vàng v i ho t enzyme tiêu chu n

Amylase là h th ng enzyme th y phân có ng d ng r ng rãi nh t

Ch ph m s n xu t bánh mì, bánh ng t, r u, bia, tinh b t…), trong công nghi p nh (r h v i…), trong công nghi p s n xu t th c n gia súc, trong

y h c th c hành (làm thu c tiêu hóa, th c n kiêng…), trong bào ch d c

ph m (s c thu c ông y…)

Amylase có tác d ng th y phân tinh b t thành ng và các h p ch t trung gian Tinh b t là m t ph c h p polyme c a – glucose g m: amylose (20-20%) và amylopectin (70-80%) ây là hai – polysacarit Chúng u do các g c – D-glucose t o nên, nh ng tính ch t lý hóa h c l i khác nhau

Amylose có tr ng l ng phân t t ng i th p (t 50000 n 160000), có kho ng 2000-1000 g c D – glucose Nh ng g c này liên k t

v i nhau nh m i – 1,4 – glucozit Amylose là m t m ch xo n dài, không phân nhánh, tác d ng v i Iod cho màu xanh

Amylopectin có tr ng l ng phân t t 400.000 n hàng tri u

ho c cao h n n a, g m t 600 n 6000 g c D – glucose liên k t b ng

m i – 1,4 – glucozit và – 1,6 – glucozit ch m ch nhánh, khi tác

+ – amylase có tác d ng lên amylose và amylopectin khác nhau, vì

nó không phá h y c liên k t – 1,6 – glucozit ch m ch nhánh trong phân t amylopectin Vì v y – amylase ch th y phân tinh b t ch y u thành các dextrin có phân t l ng th p và m t ng maltose

+ – amylase: Enzyme này th y phân m i liên k t – 1,4 – glucozit trong phân t tinh b t, glycogen và các polysaccarit cùng lo i, t o thành

ng maltose cùng v i dextrin có phân t cao

+ – amylase hay Glucoamylase: Glucoamylase th y phân liên k t – 1,4 – glucozit và – 1,6 – glucozit trong tinh b t, glucozen và các lo i polysaccarit, ng lo i c ng nh izomaltose, maltose, các dextrin, cu i cùng t i

th ng glucose mà không c n s tham gia c a các enzyme amylase khác

ng i ta l i chia protease thành: protease thành: protease trung tính ho t ng

m nh vùng pH: 6 - 7; protease ki m ho t ng m nh vùng pH: 8 - 11; và protease axit ho t ng m nh vùng pH: 2,5 - 3

Proteinase phân h y phân t protein thành polypeptit, pepton Chúng

có tính c hi u t ng i r ng Ti p theo ó là s phân h y các peptit có phân t nh này (pepton và polypeptit) thành các axit amin t do d i tác

ng c a peptidase Các peptidase có tính c hi u h p h n, chúng ch có tác d ng lên các liên k t peptit nh ng v trí nh t nh (L ng c Ph m (1998) [4]

Proteinase tác d ng ph i h p v i peptidase, dipeptidase s cho s n

ph m ch y u là các peptit có tr ng l ng phân t th p và các axitamin

* ng d ng c a enzyme trong ch n nuôi l n

M t trong nh ng bi n pháp nâng cao n ng su t ch n nuôi l n là vi c

s d ng hi u qu các ch t dinh d ng c a th c n gi i quy t nhi m vnày ng i ta có th dùng ch ph m enzyme b sung vào kh u ph n nuôi

l n, và các enzyme này cùng v i các enzyme có s n trong ng tiêu hóa

s ch bi n các ch t dinh d ng c a th c n, giúp con v t tiêu hóa c t t

h n, và s d ng c nhi u h n

Tr c ây mu n nâng cao hi u su t tiêu hóa c a l n ng i ta dùng

nh ng bi n pháp nh men, n u th c n ho c nghi n nh th c n Nh ng

bi n pháp này không cho hi u qu l n, ho c không áp ng c yêu c u

ch n nuôi t p trung, và nh ng yêu c u cao v bi n pháp k thu t Ngày nay

ng i ta dùng các ch ph m enzyme protease, amylase, lipase t vi sinh v t vào m c ích này

Công th c ch bi n th c n cho l n c cân b ng nh vi c cung

c p ch t dinh d ng áp ng nhu c u dinh d ng cho s phát tri n c a

c th , nh ng c n h n ch t i t i thi u s bài ti t các ch t dinh d ng c a

l n Nh ng ch t dinh d ng d th a phân, c bi t là N và P có th h i cho môi tr ng B ng vi c kh c ph c nh ng y u t kháng dinh d ng, thì enzyme là ch t làm t ng kh n ng t n d ng và h p thu các ch t dinh d ng trong kh u ph n n c a l n

Enzyme có ti m n ng làm t ng vi c t n d ng s d ng nh ng ng c c

có ch t l ng dinh d ng khác nhau Nh ng thông tin hi n i ch ra r ng:

m c dù có s khác nhau trong ch t l ng c a nh ng ng c c c s d ng trong kh u ph n n c a l n, nh ng khi s d ng enzyme b sung vào kh u

ph n n thì k t qu t ng kh i l ng và phát tri n c a l n là t ng ng nhau

Trong t ng lai vi c c m s d ng các ch t kháng sinh có th x y ra,

gi ng nh c ng ng châu Âu, nh ng enzyme có th làm vai trò ch t kích thích và h t s c có ích trong vi c gi gìn s lành m nh c a b ph n ru t

trong l n con Các y u t kháng dinh d ng không c h p thu Nh ã

c p trên, vi c s d ng, b sung enzyme có th làm m t tác d ng c a

nh ng y u t kháng dinh d ng Nh ng con l n con có b máy tiêu hóa

kh e m nh thì ít m c nh ng b nh gi ng nh a ch y sau khi thôi bú b i E.coli gây b nh

i v i h vi sinh v t ng ru t, enzyme tiêu hóa có tác d ng làm

gi m kh n ng tiêu hóa ru t non Do v y làm gi m quá trình lên men vi sinh v t ru t già, duy trì quá trình th m th u khi l n con b tiêu ch y Ngoài ra enzyme tiêu hóa b sung còn th y có tác d ng làm gi m chênh

Trong nh ng n m g n ây có nhi u công trình nghiên c u v vi c

b sung các ch ph m enzyme cho l n con giai o n sau cai s a c công b

ào Tr ng t và cs, (1995) [1] cho bi t: khi s d ng ch ph m trsinh h c b sung cho l n th y v a có kh n ng phòng b nh tiêu hóa v a có

kh n ng ch ng r i lo n sinh tr ng r t t t

(Nguy n L Hoa, 1994) ã dùng enzyme b sung vào th c n cho

l n con th y enzyme có tác d ng gi m t l l n con m c b nh tiêu ch y,

kh n ng sinh tr ng t ng i t t Lô thí nghi m có b sung enzyme t ng

t 0,2 - 3,0 kg so v i lô i ch ng không b sung enzyme, m c sai khá rõ

r t (P<0,01)

Tác gi Ph m Th S n và cs, (2008) [8] ã so sánh tác d ng ch

ph m EM - TK21 và kháng sinh spectinomycin Thí nghi m c ti n hành

3 lô trên l n con, 1 lô s d ng th c n tr n EM - TK21, 1 lô tr n kháng sinh spectinomycin và 1 lô không tr n EM-TK21 và kháng sinh K t qucho th y r ng: t l b o h trung bình t 81,3% không có s sai khác áng

k gi a hai lô s d ng EM - TK21 và kháng sinh S d ng EM - TK21 t

l b o h t 74-92%, s d ng kháng sinh b o h t 76%-98% không m c

b nh tiêu ch y, trong khi lô i ch ng t l b o h là 53%

Nguy n Nh Pho và cs, (2003) [5] b c u thông báo các k t qu

s d ng ch ph m probiotics (Oragnic Green) trong phòng ng a tiêu ch y cho l n con giai o n theo m và giai o n sau cai s a, cho th y t l tiêu

ch y gi m 1,5 - 3% trên l n con theo m và giàm 1,5 - 5,7% trên l n con cai s a; t l ch t gi m 2 - 6% trên l n con theo m

H Trung Thông và ng V n H ng (2008) [10] ti n hành nghiên

c u b sung ch ph m enzyme ch a protease, amylase và phytase vào kh u

ph n n t l tiêu hóa các ch t dinh d ng c a l n F1 (Landrace x Yorkshire) K t qu nghiên c u cho th y, i v i l n F1 có kh i l ng bình quân 43,2 kg/con; các ch tiêu nh t l tiêu hóa protein t ng s , ch t h u

c t ng s , n ng l ng và photpho t ng s không có s thay i khi bsung thêm enzyme protease, amylase và phytas Nh v y vi c b sung các men tiêu hóa này vào kh u ph n c s c thi t l p trên ngô, cám g o, b t

s n, khô u nành và b t cá ã không c i thi n c t l tiêu hóa bi u ki n

c a protein t ng s , ch t h u c , n ng l ng và photpho t ng s c a l n giai o n sinh tr ng

2.2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i

Trên th gi i có r t nhi u các tác gi nghiên c u v b sung enzyme cho l n con giai o n sau cai s a nh :

Theo Sand và cs, (2001) [13] ã ti n hành nghiên c u nh h ng c a

m c b sung 600UI phytase/kg th c n cho l n con có kh i l ng khi b t

u thí nghi m là 9,2 kg/con K t qu nghiên c u cho th y, vi c b sung phytase vào kh u ph n c thi t l p ch y u d a trên b t ngô bình th ng

và c i thi n t l tiêu hóa photpho i v i ngô có hàm l ng photpho tiêu hóa cao

Officer và cs, (2000) [12] th y khi k t thúc 23 thí nghi m nghiên c u

v b sung enzyme ch a protease, amylase và phytase vào kh u ph n n cho l n c ti n hành t 1978 n 1993 thì th y có 4 thí nghi m c i thi n

c t c sinh tr ng c a l n con

Theo Scheuermann (1993) [14] b sung probiotic trong th c n c a

l n con s c i thi n c t l tiêu hóa protein t 5 - 6%

Các h n h p g m các men cellulase, hemi-cellulase, protease bsung vào th c n nh m t ng t l tiêu hóa c a các ph c h p carbohydrate

và protein Chúng c s d ng ph bi n h n châu Âu vì ó dùng nhi u lo i nguyên li u khác v i B c M , n i kh u ph n ch y u d a trên ngô, lúa, mi n và u t ng (Wenk, 1992)

2.2.3 M t vài nét v c s th c t p t t nghi p

i u ki n t nhiên c a c s th c t p t t nghi p

Tr i ch n nuôi ng v t hoang dã c a Chi nhánh nghiên c u & Phát tri n ng th c v t b n a c xây d ng trên a bàn xã T c Tranh, huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên ây là xã thu c phía nam c a huy n Phú L ng có các i u ki n t nhiên nh sau:

V v trí a lý, xã T c Tranh thu c huy n Phú L ng là m t xã trung

du mi n núi c a t nh Thái Nguyên, n m phía Nam c a huy n cách trung tâm thành ph 30km, v i t ng di n tích là 2559,35 ha V trí a lí c a xã

nh sau:

Phía B c giáp xã Phú ô và xã Yên L c

Phía ông giáp xã Minh L p và Phú ô

Phía Tây giáp xã Yên L c và xã Ph n M

- Phía Nam giáp xã Vô Tranh

Xã T c Tranh bao g m 24 xóm và chia thành 4 vùng

- Vùng phía Tây bao g m 5 xóm: Tân Thái, Bãi B ng, Khe C c, Minh

Xã T c Tranh có t ng di n tích là 2559,35 ha, trong ó di n tích t

s d ng là 2254,35 ha, chi m 99,8% t ch a s d ng là 5 ha chi m 0,2%

M c dù là xã s n xu t nông nghi p, tuy nhiên di n tích t bình quân

u ng i c a xã r t nh , ch có 0,15 ha/ng i trong ó t tr ng lúa ch có 0,03 ha/ ng i, t tr ng hoa màu 0,008 ha/ng i

v i các lo i t khác nhìn chung t có màu m cao thích h p cho nhi u

lo i cây tr ng lâu n m c bi t là cây chè Toàn xã tr ng c 1011,3 ha chè, bình quân t 0,111 ha chè/ ng i

a hình c a xã t ng i ph c t p, nhi u i núi h p và nh ng cánh

ng xen k , a hình còn b chia c t b i các dòng su i nh , t ai th ng xuyên b r a trôi

* i u ki n khí h u th y v n

Xã T c Tranh n m trong vành ai khí h u nhi t i gió mùa, dao

ng v nhi t trong n m t ng i cao, th hi n rõ b n mùa Mùa hè kéo dài t tháng 4 n tháng 8, khí h u nóng m, m a nhi u, nhi t trung bình 25oC bu i tr a nhi t có khi lên t i 37 – 38oC m t 75 – 82 %,

tr i n ng g t, th ng xuyên có m a giông và gió l c Mùa ông kéo dài t

cu i tháng 10 n tháng 2 n m sau, v i nh ng t gió mùa ông b c, nhi t

th p, m không khí th p, l ng m a không áng k , hay xu t hi n

s ng mu i, rét m rét h i gây nhi u khó kh n cho ngành tr ng tr t, ch n nuôi c a xã và sinh ho t c a ng i dân Mùa xuân tr i th ng m, m a phùn kéo dài, m không khí cao t o i u ki n cho các vi sinh v t gây

b nh d ch cho cây tr ng và v t nuôi Khí h u mùa thu ôn hòa, mát mthu n l i cho s n xu t và sinh ho t c a ng i dân

i u ki n khí h u c a xã r t a d ng là i u ki n thu n l i phát tri n cây tr ng v t nuôi, tuy nhiên c ng gây nh ng khó kh n không nhcho s n xu t nông nghi p và sinh ho t c a nhân dân

Xã T c Tranh có sông C u ch y qua, có dài kho ng 3km, ch

ch y qua vành ai c a xã Xã có nhi u su i nh nh ng phân b không u, làm cho công tác th y l i không thu n ti n g p nhi u khó kh n Ph n l n

l ng n c t i c a xã ph thu c vào l ng n c m a d n n s n xu t nông nghi p g p nhi u khó kh n

ph c v cho nhu c u s n xu t n c sinh ho t và ph c v s n

xu t nông nghi p c a ng i dân, xã ã xây d ng m t tr m b m n c cung c p n c cho mùa khô, nâng cao n ng xu t cây tr ng, c i thi n i

s ng nhân dân

i u ki n kinh t - xã h i

T c Tranh là m t xã có c c u kinh t a d ng bao g m nhi u thành

ph n kinh t cùng ho t ng

V s n xu t nông nghi p: S n xu t nông nghi p chi m m t t

tr ng l n, em l i thu nh p chính cho ng i dân Trong xã có t i h n 80% s h tham gia s n xu t nông nghi p Vi c k t h p ch t ch gi a

tr ng tr t và ch n nuôi ã nâng cao hi u qu kinh t , góp ph n t ng thu

ây m i c phát tri n, ch y u là các hàng t p hóa ph c v cho cu c

s ng hàng ngày Tuy nhiên hi n nay d ch v ang có s phát tri n áng kgóp ph n em l i b m t m i cho xã

Nhìn chung n n kinh t c a xã còn kém phát tri n, v n mang tính tphát quy mô nh , s n xu t ch a c c gi i hóa cao nên hi u qu còn

th p, i s ng nhân dân còn ch a cao

*Tình hình v n hóa xã h i

Xã T c Tranh có 2.050 h gia ình và 8.905 nhân kh u trong ó có

h n 80% s h gia ình s n xu t nông nghi p còn l i là s n xu t công nghi p và d ch v

Trình dân trí c a ng i dân trong xã ngày càng nâng cao T t ccác tr em trong tu i i h c u c n tr ng N m h c 2014 - 2015

t ng s h c sinh trong tr ng m m non là 453 em, t ng s h c sinh ti u

h c là 720 em, t ng s h c sinh trung h c c s 656 em K t qu h c sinh

Ngành tr ng tr t ã có chuy n h ng m nh theo h ng thâm canh

t ng v , ng d ng khoa h c k thu t vào s n xu t, gieo tr ng nh ng cây

m i có n ng su t cao, t ng hi u qu kinh t

Di n tích tr ng lúa là 161,42 ha, rau màu là 39,58 ha, t tr ng cây hàng n m là 200 ha Theo báo cáo s k t 6 tháng u n m 2010 tình hình

s n xu t tr ng tr t nh sau:

- Cây l ng th c và cây hoa màu

T ng di n tích gieo tr ng c a v chiêm xuân là 197 ha t 101,02%

k ho ch trong ó: di n tích lúa cao s n là 143 ha t 102,14%; N ng su t lúa xuân t 53,87 t /ha x 161,3 ha = 868,92 t t 99,12%; Ngô t 35,5

t /ha, v i di n tích 4,6 ha t ng ng 16,33 t n t 83,72%; Các lo i cây hoa màu khác nh , l c, mía phát tri n t t và t ch tiêu ra

- Cây chè: ây là lo i cây tr ng ch y u c a xã, em l i thu nh p chính cho ng i dân T ng di n tích tr ng chè là 101,3 ha Trong ó 6 tháng u n m do cây chè v a tr i qua th i kì l nh kéo dài nên kh n ng sinh tr ng còn th p, n ng su t ch a cao Giá chè cao h n n m tr c

nh ng giá phân bón v n cao nên l i nhu n mà ng i dân thu c còn ít

- Cây lâm nghi p: công tác tr ng r ng ph xanh t tr ng i núi

tr c c quan tâm th c hi n th ng xuyên c bi t n m 2008 d án 661

ã c nghi m thu, góp ph n cung c p cây gi ng cho a ph ng

- V ch n nuôi

Trong m y n m g n ây ã t c t c s n nh v c s

l ng và ch t l ng M t s gi ng v t nuôi c a vào nuôi th nghi m

và cho kh n ng thích nghi t t, cho hi u qu kinh t cao so v i các gi ng

hi n có Theo s li u i u tra t ng àn gia súc, gia c m 6 tháng cu i n m

2014 nh sau:

T ng àn trâu bò có 338 con, nhìn chung àn trâu bò c ch m sóc khá t t Tuy nhiên do th i ti t l nh kéo dài trong v ông cùng v i s thi u

h t th c n nên sau v ông àn trâu bò g y h n tr c ó

T ng àn l n là 1.970 con, ph n l n c nuôi theo ph ng th c t n

d ng, ch có m t s h gia ình có u t v n, k thu t nuôi theo ph ng

th c bán công nghi p nên hi u qu cao h n Ngoài các gi ng l n a

ph ng thì các gi ng l n lai, l n ngo i c ng c nuôi t i ây

T ng àn gia c m nuôi là 13.220 con, ch y u là các gi ng gia c m

a ph ng, gà là i t ng c nuôi ch y u ây, ngan và v t c nuôi ít h n

* Tình hình s n xu t c a Tr i ch n nuôi ng v t bán hoang dã thu c Chi nhánh công ty nghiên c u & phát tri n ng th c v t b n a

Tr i ch n nuôi ng v t bán hoang dã n m trên a bàn xã T c Tranh, thu c s quan lí c a Chi nhánh NC&PT ng th c v t b n a -

công ty C ph n khai khoáng mi n núi Tr i c xây d ng t n m 2006 trên di n tích 6 ha trong ó bao g m:

+ Di n tích dành cho xây d ng nhà và nhà kho: 0,05 ha

tr i có 10 con h u àn h u c nuôi nh t trong chu ng có sân v n

ng, m c ích s n xu t con gi ng và l y nhung

+ Hi n tr i có 182 con l n, có 3 c gi ng, 25 l n nái sinh s n, 8 l n nái h u b , còn l i là l n con theo m , l n con cai s a và l n choai M c ích nuôi àn l n ch y u là nghiên c u, s n xu t con gi ng và bán l n th t

ra th tr ng

+ Ch n nuôi ng a B ch: Hi n t i tr i ang nuôi 30 con ng a B ch

v i m c ích sinh s n, t o s n ph m ng a b ch gi ng và cao Ng a B ch cung c p cho th tr ng

- Công tác thú y c a tr i

Tr i chú ý công tác phòng b nh bao g m các n i dung:

+ H n ch không cho ng i ngoài vào trong khu v c ch n nuôi, công nhân c trang b qu n áo b o h lao ng

+ Chu ng tr i c quét d n s ch s : d n phân ngày 1 l n, máng n

c r a sau khi cho n, c ng rãnh c kh i thông

+ Th ng xuyên phun thu c sát trùng Haniodine 10% v i t n su t 1l n/tu n Khi xung quanh có d ch b nh x y ra thì phun thu c sát trùng Haniodine 10%, Navet-iodine ho c Benkocid v i t n su t 2 ngày/l n

+ Tr i ch n nuôi ã th c hi n nghiêm ng t l ch tiêm phòng cho toàn

b àn l n trong tr i àn l n con c tiêm phòng nh k theo quy nh,

àn l n nái sinh s n c tiêm vaccine vào v ông xuân và hè thu

+ i v i ng a và h u ch a chú tr ng n công tác tiêm phòng vaccine do không có vaccine

+ Nh ti n hành t t công tác phòng b nh cho àn l n, cho nên trong quá trình s n xu t ã phòng ng a t t, không x y ra nh ng d ch b nh trong tr i àn gia súc phát tri n t t

* ánh giá chung

- Thu n l i

+ a bàn th c t p t t nghi p là m t xã thu n nông v i di n tích

r ng, t ai phong phú, khí h u thu n l i cho phát tri n tr ng tr t và ch n nuôi c bi t là phát tri n tr ng tr t trong ó có cây chè là ch y u

+ C s v t ch t c a tr i ch n nuôi khá y , i ng cán b kthu t nhi t tình, có kinh nghi m trong i u hành s n xu t và h ng d n khoa h c k thu t

+ Chính sách phát tri n c a nhà n c ã t o i u ki n cho n n kinh

t phát tri n, nhi u chính sách h tr phát tri n s n xu t, u t cho nông nghi p ã em l i l i ích thi t th c cho ng i dân

- Khó kh n

+ T c Tranh là m t xã trung du mi n núi có a hình ph c t p, dân

c th a, phân b không u gây khó kh n cho công tác qu n lí và s n xu t, cùng v i ó quá trình bê tông hóa ng giao thông còn ch m nh h ng

- Công tác ch m sóc nuôi d ng: Tr c ti p ch m sóc àn l n con

sau cai s a và àn l n th ng ph m c a tr i Bao g m các công o n nh

ch bi n th c n, v sinh chu ng tr i, ch m sóc nuôi d ng àn l n…

- Công tác khác: tham gia các ho t ng c a c s khi c

2) Hi u qu s d ng enzyme trong ch n nuôi l n r ng lai F2 { c

r ng x Nái F1 ( c r ng x nái P)} giai o n sau cai s a