Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa ở chó tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)

- -

TR N TH TH Y

Tên tài:

NGHIÊN C U C I M D CH T B NH GIUN A CHÓ T I HUY N VÕ NHAI, T NH THÁI NGUYÊN VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR

H ào t o: Chính quy Chuyên ngành: Ch n nuôi Thú y Khoa: Ch n nuôi Thú y

Khóa h c: 2011 - 2015

Thái Nguyên - 2015

- -

TR N TH TH Y

Tên tài:

NGHIÊN C U C I M D CH T B NH GIUN A CHÓ T I HUY N VÕ NHAI, T NH THÁI NGUYÊN VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR

H ào t o: Chính quy Chuyên ngành: Ch n nuôi Thú y Khoa: Ch n nuôi Thú y

Khóa h c: 2011 - 2015

Gi ng viên h ng d n: TS Lê Minh

Thái Nguyên - 2015

L I C M N

c s ng ý c a Ban Giám hi u tr ng, Ban ch nhi m khoa Ch n nuôi thú y, giáo viên h ng d n và s nh t trí c a Tr m Thú y huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên, em th c hi n nghiên c u tài: “Nghiên c u c

i m d ch t b nh giun a chó t i huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên

và bi n pháp phòng tr ”

Trong quá trình th c hi n tài, em ã nh n c s quan tâm c a Nhà

tr ng, Khoa Ch n nuôi Thú y, cán b Tr m Thú y huy n Võ Nhai, gia ình

và b n bè

Nhân d p này, em xin g i l i trân tr ng c m n n Ban giám hi u Nhà

tr ng, khoa Ch n nuôi Thú y - Tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên,

Tr m Thú y huy n Võ Nhai ã t o i u ki n thu n l i giúp em hoàn thành khóa lu n t t nghi p này c bi t, em xin bày t lòng c m n sâu s c t i cô

gi ng h ng d n TS Lê Minh ã t n tình h ng d n ch b o giúp em trong quá trình th c hi n tài

M t l n n a em xin kính chúc toàn th th y, cô giáo trong khoa Ch n nuôi Thú y s c kh e, h nh phúc và thành t Chúc cán b công nhân viên

Tr m Thú y huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên công tác t t Chúc các b n sinh viên m nh kh e và thành công trong cu c s ng

Thái Nguyên, ngày tháng n m 2015

Sinh viên

Tr n Th Th y

th c chuyên môn, nghi p v và công tác qu n lý sau khi t t nghi p ra

tr ng tr thành ng i cán b khoa h c có trình chuyên môn, tay ngh

v ng vàng, có th áp ng yêu c u c a s n xu t

Xu t phát t c s trên, theo nguy n v ng c a b n thân, c s nh t trí c a khoa Ch n nuôi Thú y – tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên, cùng

v i s ti p nh n c a Tr m thú y huy n Võ Nhai và s h ng d n t n tình c a

cô giáo h ng d n, em ã ti n hành nghiên c u tài: “Nghiên c u m t s

c i m d ch t b nh giun a chó huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên

và bi n pháp phòng tr ”

Trong su t quá trình làm tài, m c dù b n thân ã h t s c n l c song

do th i gian và ki n th c còn h n ch nên bài vi t ch c ch n không tránh kh i

nh ng thi u sót Em r t mong nh n c s góp ý quý báu c a th y cô, b n

bè tài c hoàn ch nh h n

Thái Nguyên, ngày tháng n m 2015

Sinh viên

Tr n Th Th y

DANH M C B NG

Trang

B ng 4.1 Th c tr ng ch n nuôi chó và vi c áp d ng các bi n pháp

phòng b nh cho chó 25

B ng 4.2 Thành ph n loài giun a ký sinh chó 27

B ng 4.3 T l và c ng nhi m giun a chó t i 4 xã c a huy n Võ Nhai 27

B ng 4.4 T l và c ng nhi m giun a theo tu i chó 31

B ng 4.5: T l và c ng nhi m giun a chó theo các tháng 34

B ng 4.6 Th i gian tr ng giun a phát tri n thành tr ng có s c gây b nh trong phân ngo i c nh 37

B ng 4.7 Th i gian s ng c a tr ng giun a có s c gây b nh trong phân ngo i c nh 40

B ng 4.8 Bi u hi n lâm sàng c a chó b b nh giun a chó t nhiên 41

B ng 4.9 Hi u l c c a m t s lo i thu c i u tr giun a trên chó 43

B ng 4.10 Các ch tiêu sinh lý c a chó nhi m giun a 44

B ng 4.11 an toàn c a m t s thu c i u tr b nh giun a chó 45

DANH M C HÌNH

Trang

Hình 2.1 Tr ng giun Toxocara canis 4

Hình 2.2: Giun a toxocara canis 4

Hình 2.3: Tr ng giun T leonina 5

Hình 2.4: Ph n u T leonina 5

Hình 2.5 S vòng phát tri n Toxocara canis 6

Hình 2.6 S vòng phát tri n c a Toxascaris leonine 7

Hình 4.1 Bi u t l nhi m giun a chó các xã 29

Hình 4.2 Bi u c ng nhi m c a chó các xã 30

Hình 4.3 Bi u t l nhi m c a chó các l a tu i 31

Hình 4.4 Bi u c ng nhi m c a chó các l a tu i 33

Hình 4.5 Bi u t l nhi m giun chó theo các tháng 34

Hình 4.6 Bi u c ng nhi m giun chó theo các tháng 35

DANH M C CH VI T T T

A.canium : Ancylostoma caninum

T.canis : Toxocara canis

T leonina : Toxascaris leonina

U stenocephala : Ucinaria stenocephala

M C L C

Trang

PH N 1: M U 1

1.1 Tính c p thi t c a tài 1

1.2 M c ích nghiên c u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 2

1.4 Ý ngh a c a tài 2

PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 C s khoa h c c a tài 3

2.1.1 c i m sinh h c c a giun a chó 3

2.1.1.1 V trí c a giun a chó trong h th ng phân lo i ng v t 3

2.1.1.2 c i m hình thái, kích th c, c u t o giun a chó 3

2.1.1.3 Vòng i c a giun a chó 5

2.1.2 B nh giun a chó (Toxocariosis) 7

2.1.2.1 D ch t h c b nh giun a chó 7

2.1.2.2 Bi n pháp phòng, ch ng b nh giun a chó 11

2.2 Tình hình nghiên c u trong và ngoài n c 15

2.2.1 Tình hình nghiên c u trong n c 15

2.2.2 Tình hình nghiên c u ngoài n c 17

PH N 3: Ð I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 18

3.1 Ð i t ng, a i m, th i gian nghiên c u 18

3.1.1 Ð a i m nghiên c u 18

3.1.2 i t ng nghiên c u 18

3.1.3 Th i gian nghiên c u 18

3.2 V t li u, d ng c nghiên c u 18

3.2.1 V t li u nghiên c u 18

3.2.2 D ng c nghiên c u 18

3.2.3 Hóa ch t 19

3.3 N i dung nghiên c u 19

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 20

3.4.1 Ph ng pháp i u tra tình hình th c tr ng ch n nuôi chó t i a ph ng và vi c áp d ng các bi n pháp phòng b nh cho chó các xã c a huy n Võ Nhai 20

3.4.2 Ph ng pháp l y m u 20

3.4.3 Ph ng pháp nh danh giun a chó 20

3.4.4 Ph ng pháp xét nghi m m u: 21

3.4.5 Quy nh v m t s y u t d ch t 22

3.4.6 Ph ng pháp xác nh th i gian phát tri n và t n t i c a tr ng giun a có s c gây b nh trong phân ngo i c nh 22

3.4.7 Ph ng pháp theo dõi hi u l c c a thu c t y giun a chó: 22

3.4.8 Ph ng pháp ánh giá an toàn c a thu c 23

3.5 Ph ng pháp x lý s li u 23

3.5.1 M t s tham s th ng kê 23

3.5.2 M t s công th c tính t l (%) 24

PH N 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 25

4.1 Th c tr ng ch n nuôi chó và vi c áp d ng các bi n pháp phòng b nh cho chó 25

4.2 Nghiên c u m t s c i m d ch t b nh giun a chó 26

4.2.1 Xác nh thành ph n loài giun a ký sinh chó (qua m khám) 26

4.2.2 Tình hình nhi m giun a chó 4 xã c a huy n Võ Nhai 27

4.2.2.1 T l và c ng nhi m giun a chó 4 xã c a huy n Võ Nhai 27

4.2.2.2 T l và c ng nhi m giun a theo tu i chó 30

4.2.2.3 T l và c ng nhi m giun a chó theo các tháng 33

4.3 Nghiên c u kh n ng phát tri n và t n t i c a tr ng giun a chó

ngo i c nh 36

4.3.1 Th i gian và t l tr ng giun a phát tri n thành tr ng có s c gây b nh trong phân ngo i c nh 36

4.3.2 Th i gian s ng c a tr ng giun a có s c gây b nh ngo i c nh 39

4.4 Bi u hi n lâm sàng c a chó b b nh giun a chó t nhiên 41

4.5 ánh giá hi u qu c a m t s thu c i u tr b nh giun a chó 42

4.5.1 Hi u l c c a thu c i u tr b nh giun a chó 42

4.5.2 xu t bi n pháp phòng tr b nh giun a cho chó 44

4.5.3 xu t bi n pháp phòng tr b nh giun a cho chó 46

PH N 5: K T LU N VÀ NGH 48

5.1 K t lu n 48

5.1.1 V th c tr ng ch n nuôi chó và áp d ng các bi n pháp phòng b nh giun sán cho chó 48

5.1.2 V m t s c i m d ch t b nh giun a chó m t s xã c a huy n Võ Nhai – t nh Thái Nguyên 48

5.1.3.Th i gian phát tri n và t n t i c a giun a trong phân ngoài ngo i c nh 48

5.1.4 V hi u l c và an toàn c a thu c i u tr giun a cho chó 49

5.2 ngh 49

TÀI LI U THAM KH O

Ph n 1

1.1 Tính c p thi t c a tài

Nh ng n m g n ây, n n kinh t ngày càng phát tri n, i s ng con

ng i nâng cao thì nhu c u v tinh th n c nhi u ng i quan tâm Ng i ta nuôi chó ph c v nhi u m c ích khác nhau Nuôi chó không ch làm

c nh, trông nhà mà i v i nhi u ng i chó là ng i b n trung thành g n g i, thân thi n Chính vì v y, nhi u gi ng chó c nh p v Vi t Nam làm phong phú thêm ch ng lo i và lo i chó n c ta

Song, chó l i là loài v t m n c m v i các tác nhân gây b nh Chó c nuôi ngày m t nhi u thì v n d ch b nh x y ra trên chó càng khó ki m soát, không nh ng gây thi t h i kinh t chó nhi u h ch n nuôi mà còn nh h ng

n s c kh e con ng i B nh truy n nhi m do vi khu n, virus và ký sinh trùng ã và ang làm ch t nhi u chó t nh Thái Nguyên, gây thi t h i kinh tcho nhi u h ch n nuôi Các nhà khoa h c n c ta ã xác nh c 26 loài giun, sán ký sinh chó, trong ó b nh giun a chó là m t b nh khá ph bi n

M t khác, ranh gi i sinh h c gi a các loài hi n nay ang b phá v , i n hình

nh s truy n lây giun a chó sang ng i Trong m y n m tr l i ây ng i nhi m u trùng giun a chó khá ph bi n v i nh ng bi u hi n b nh lý nh :

au b ng, ho, r i lo n gi c ng , kém phát tri n tinh th n và th l c, n u ng kém, s t, viêm h ch c ây c ng là m t v n áng quan tâm c a b nh ký sinh trùng truy n lây sang ng i nói chung và b nh giun a chó nói riêng trong giai o n hi n nay

Xu t phát t yêu c u c p thi t c a vi c kh ng ch d ch b nh, m b o

s c kh e cho àn chó và s c kho c a con ng i, c bi t là ng i ch n nuôi

t nh Thái Nguyên, chúng tôi th c hi n tài: "Nghiên c u m t s c

i m d ch t b nh giun a chó huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên và bi n pháp phòng tr ”

1.2 M c ích nghiên c u

- Nghiên c u c i m d ch t b nh giun a chó (Toxocariosis)

huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên

- Xác nh hi u l c c a m t s thu c t y tr giun a chó

- xu t bi n pháp phòng tr b nh giun a chó có hi u qu

1.3 M c tiêu nghiên c u

K t qu nghiên c u làm sáng t và b sung thêm nh ng thông tin khoa

h c v b nh giun a chó, t ó có c s khoa h c xây d ng quy trình phòng tr b nh giun a cho chó có hi u qu cao

1.4 Ý ngh a c a tài

* Ý ngh a khoa h c:

K t qu nghiên c u c a tài là nh ng thông tin khoa h c v c i m

d ch t c a b nh giun a chó m t s a ph ng thu c t nh Thái Nguyên,

v kh n ng t n t i và phát tri n c a tr ng giun a ngo i c nh và bi n pháp phòng tr b nh có hi u qu

* Ý ngh a th c ti n:

K t qu nghiên c u c a tài là nh ng minh ch ng v tác h i c a giun

a ký sinh chó, ng th i là nh ng khuy n cáo có ý ngh a cho nh ng h

ch n nuôi chó trên a bàn huy n Võ Nhai, t nh Thái Nguyên và các a

ph ng khác

K t qu nghiên c u có th ng d ng ch n oán và phòng tr b nh giun a cho chó, góp ph n kh ng ch b nh, b o v s c kh e c a ng i và

v t nuôi

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 C s khoa h c c a tài

2.1.1 c i m sinh h c c a giun a chó

2.1.1.1 V trí c a giun a chó trong h th ng phân lo i ng v t

Trong khu h giun trong ng tiêu hoá c a chó, theo Nguy n Th Lê

và cs (1996) [15], các loài giun tròn ký sinh chó Vi t Nam c phân lo i

nh sau:

L p Nematoda Rudolphi, 1808

B Ascaridida Skrjabin và Schulz, 1940

Phân b Ascaridina Skrjabin, 1915

H Anisakidae Skrjabin et Karokhin, 1945

* Giun a Toxocara canis (werner 1782)

Theo Nguy n Th Kim Lan (2012) [10] cho bi t:

T.canis có kích th c l n, màu vàng nh t, u h i cong v phía b ng,

có cánh u r ng, mi ng có 3 môi bao quanh, trên m i môi u có các r ng

nh Th c qu n hình tr , c bi t gi a th c qu n và ru t có o n phình to nh

d dày

Giun c dài 50 - 100mm, u có cánh dài, h p, h i gi ng m i giáo,

có hai gai giao c u b ng nhau, dài 0,75 – 0,95mm Cánh uôi h p ho c

không có, có nhi u nhú tr c v u h u môn, cu i uôi giun c hình thành

d ng m i khoan

Giun cái dài 90- 180mm, uôi th ng L sinh d c cái kho ng 1/4 phía

tr c thân Giun cái tr ng, tr ng hình tròn ho c hình ovan, ng kính 0,068 – 0,075mm, có 4 l p v dày, trên v tr ng có nh ng n p nh n nh m n,

t bào phôi x p thành kh i bên trong

Hình 2.1 Tr ng giun Toxocara canis

(https://www.studyblue.com)[41]

Hình 2.2: Giun a toxocara canis

(https://www.portaldeveterinaria.com)[42]

* Giun a Toxascaris leonine

Ph m S L ng, Phan ch Lân (2001) [13] cho bi t:

T.leonina có màu vàng nh t, u có 3 môi, th c qu n hình tr , không

* Giun a Toxocara canis (Werner, 1782)

Theo Ph m S L ng và cs, (2001) [13] giun cái tr ng thành ký sinh d dày, ru t non, tr ng Tr ng giun theo phân c th i ra môi

tr ng bên ngoài, g p i u ki n ngo i c nh (nhi t , m, ánh sáng) thích

h p, tr ng phát tri n thành u trùng c m nhi m, u trùng v n n m trong v

tr ng Khi xâm nh p vào trong ng tiêu hóa c a chó qua th c n n c

u ng, u trùng c m nhi m phá v v tr ng và chui ra kh i tr ng, b t u quá trình di hành trong c th ký ch u trùng xuyên qua niêm m c ru t, vào máu, theo h th ng tu n hoàn n gan, v tim, lên ph i n nhánh khí qu n lên h u, theo m tr l i ru t non phát tri n t i d ng giun tr ng thành

M t s u trùng sau khi vào ph i ti p t c theo h th ng tu n hoàn vcác t ch c c trú làm thành kén nh ng v n có kh n ng gây nhi m n u các

ng v t c m nhi m khác n ph i

N u trong th i k chó mang thai n u ng ph i tr ng ch a u trùng gây nhi m, u trùng qua h th ng tu n hoàn và nhi m vào bào thai bào thai, u trùng c trú ch y u gan và ph i Do v y, chó con sau khi c sinh ra ã mang m m b nh, n 14 ngày tu i ã gây b nh cho chó con và khi 30 ngày

tu i ã thành giun tr ng thành

Hình 2.5 S vòng phát tri n Toxocara canis

(http://xetnghiemmau.com [43])

Các ký ch t m th i (chu t ng, chu t nhà) nu t ph i tr ng T.canis

ch a u trùng c m nhi m thì u trùng n ra, theo máu n các c quan vào

mô và óng kén t i ó u trùng ã óng kén không phát tri n nh ng c u t o

gi i ph u không thay i Chó n ph i các ký ch ch a kén này thì u trùng s

gi i phóng kh i kén, t i ru t và phát tri n t i d ng tr ng thành

Các lo i thú n th t b nhi m Toxocara canis theo hai ng:

+ Nhi m u trùng qua ng tiêu hóa: u trùng c ký ch nu t vào

ng tiêu hóa qua th c n, n c u ng

+ Nhi m u trùng qua nhau thai: u trùng qua h th ng tu n hoàn c a chó m có ch a xâm nh p vào bào thai qua máu

Th i gian hoàn thành vòng i h t 26 – 28 ngày Khi nhi m qua bào thai

là 21 – 22 ngày (Skrjabin và cs, 1963 [19])

* Giun a Toxascaris leonine

Nguy n Th Kim Lan và cs (2008) [9], Ph m S L ng và cs (2001) [13] xác nh n, giun cái tr ng thành ký sinh ru t non c a ký ch cu i cùng Giun tr ng, tr ng theo phân ra ngoài, g p i u ki n thu n l i, phát tri n thành tr ng có u trùng gây nhi m, u trùng v n n m trong tr ng Tr ng l n

vào th c n, n c u ng, vào ng tiêu hóa c a ký ch , u trùng c gi i phóng ru t, chúng chui qua niêm m c ru t t i t nh m ch c a r i vào gan, theo h tu n hoàn n ph i, ph nang, khi v t ho, u trùng c m nhi m theo

m lên mi ng r i c nu t tr l i ru t non T i ây, u trùng l t xác 3 l n

r i phát tri n thành d ng tr ng thành Th i gian hoàn thành vòng i t 55 –

72 ngày (Skrjabin và cs, 1963 [19])

Vòng i phát tri n c a Toxascaris leonina c mô t nh sau:

Hình 2.6 S vòng phát tri n c a Toxascaris leonine

2.1.2 B nh giun a chó (Toxocariosis)

2.1.2.1 D ch t h c b nh giun a chó

Nghiên c u d ch t h c cho ta c s phòng tr b nh ký sinh trùng có hi u

qu S phát tri n c a ký sinh trùng ph thu c vào nhi u y u t khác nhau

* ng v t c m nhi m

Chó và h u h t các loài thú n th t h chó (Canidae) u nhi m giun

a Toxocara canis H u h t các tác gi trong n c u th y r ng: chó c ng

nh thú n th t khác b nhi m giun n ng giai o n còn non và nh h n giai

o n tr ng thành Ký ch d tr là chu t, chu t ng và m t s loài thú g m

Tr ng

Chó

nu t

Tr ng có u trùng có s c gây

b nh

u trùng

Niêm m c ru t Máu

nh m khác (Tr nh V n Th nh, 1963 [23]; oàn V n Phúc, Ph m V n Khuê,

1993 [7])

c bi t, có nhi u công trình nghiên c u ã công b v vi c giun a chó xâm nh p và gây b nh cho ng i Sau ây là m t s tr ng h p c

công b v s xâm nh p và gây b nh c a Toxocara canis:

- Hàn Qu c, m t nam gi i 35 tu i vào khoa c p c u vì au b ng Anh ta g n ây có n gan s ng (3 tu n tr c khi nh p vi n) Sinh thi t gan cho th y m t kh i abces thâm nhi m b ch c u ái toan ELISA phát hi n

kháng th ch ng l i kháng nguyên Toxocara d ng tính (OD = 2.14), d n n

ch n oán là b nh u trùng giun a chó

- Ba Lan, Sieczko và Patrzalek, (1992) [32] ghi nh n m t tr ng h p

bé trai 10 tu i m c b nh do giun a r t n ng và u trùng xâm l n nhi u cquan Villano và cs, (1992) [34] phát hi n m t tr ng h p T canis màng

nh n thu c vùng c c a ng i thu c Italia

- Vi t Nam:

+ M t i u tra kh o sát tình hình nhi m u trùng giun a chó ng i, xã

Th nh Tân, th xã Tây Ninh, t nh Tây Ninh n m 2009 cho th y, t l huy t thanh

d ng tính v i Toxocara canis là 20,6% (Nguy n Kh Ái và cs, 2009 [1])

+ Bé Tr n V n t (34 tháng tu i) huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

n m 2011, nh p vi n c p c u Bác s ch n oán t c ru t do nhi m giun a chó,

m b t c h n n a kg giun trong b ng (http://www.tin247.com [38])

+ Theo dõi tình hình nhi m Toxocara canis trong s cán b chi n s

công an nghi ng nhi m ký sinh trùng n khám và i u tr t i b nh vi n 30-4

TP HCM, cho các s li u sau: n m 2011 huy t thanh d ng tính v i

Toxocara sp là 40/861 (4,6%) tr ng h p, n m 2012 t l này là 130/1628 (8%) tr ng h p (L ng Tr ng S n và cs, 2012 [21])

+ N m 2013, b nh nhân là L.T.T, 21 tu i Thái Bình nh p vi n trong tình tr ng có nhi u c n au u vùng nh, s t kéo dài, không li t Qua xét nghi m ký sinh trùng cho th y, giun a chó d ng tính m nh, s não không

th y có u não hay t n th ng não (http://news.zing.vn [39])

Ngày 1/12/2014, b nh nhân H Th H ng Nh., 11 tu i, huy n akrong t nh Qu ng Tr , c b nh vi n a khoa t nh Qu ng Tr chuy n n Trung tâm Nhi, B nh vi n Trung ng Hu Tr vào vi n trong tình tr ng au

u nh , không có d u th n kinh b t th ng, không s t Tr c ó b nh nhân

có lên c n ng kinh m t l n T i ây tr c ch p l i c ng h ng t não phát hi n có thay i tín hi u vùng nh trái kh n ng t n th ng do nhi m ký sinh trùng Xét nghi m huy t thanh ch n oán các lo i ký sinh trùng k t qu

d ng tính v i giun a chó,mèo (http://www.bvtwhue.com.vn/)[36]

Chó con nhi m giun a n ng vì c th có s c kháng y u v i m m

b nh, d m n c m v i các loài giun M t khác giun a truy n cho chó non ngay t khi còn trong b ng m (qua bào thai)

Ph m S L ng (1985) [11] cho bi t: chó Nh t, Becger, Tây Ban Nha, Fok t 1-3 tháng tu i nhi m giun móc v i t l 62,1%, 3-6 tháng tu i

(90,7%), Toxocara canis là 14,6%, Toxascaris leonine là 85,4% T l nhi m

c a chó còn ph thu c vào ch nuôi d ng ch m sóc, i u ki n môi tr ng

b ô nhi m, m t v sinh, m th p thì t l nhi m giun a chó cao, có th t30- 60%

Theo Lê Th H i (2011) [6], t l nhi m các loài giun a T canis

nh t tu i chó t 1 – 2 tháng: 10,87%; t l nhi m t ng d n và cao nh t l a

tu i 7 – 12 tháng: 36,22%; gi m th p chó > 12 tháng: 23,24%

Theo Nguy n Th Kim Lan (2012) [10], T canis ký sinh chó con, còn

T leonina ký sinh chó 6 tháng tu i tr lên T l nhi m giun a gi m d n theo tu i (chó s sinh n 4 tháng tu i nhi m 53%, 6 tháng n 1 n m tu i nhi m 25%, chó tr ng thành nhi m 12%) Chó ngo i và chó cái nhi m giun

a cao (chó c nhi m 17%, chó cái nhi m 28%; chó ngo i nhi m 40,6%, chó n i nhi m 21,8%)

Nghiên c u tình hình nhi m chó nuôi Hà N i, Hoàng Minh c và Nguy n Th Kim Lan (2008) [4] cho bi t, chó nhi m giun a T.canis là 20%,

T leonina là 24,26%, t l nhi m gi m theo tu i chó (chó d i 3 tháng tu i

nhi m T canis là 40,86%, 3-8 tháng tu i nhi m 25,89%, 8-12 tháng tu i

nhi m 12,39% i v i loài T.leonina: chó d i 3 tháng tu i không th y nhi m, chó 3-8 tháng tu i nhi m 33,9%, 8-12 tháng tu i nhi m 42,1%, trên tháng 12 nhi m 19,2%

B nh lây nhi m và phát sinh nhi u vào mùa hè và mùa thu, nhi t nóng và m t và i u ki n thích h p tr ng phát tri n Mùa ông th i ti t

l nh s h n ch s phát tri n c a u trùng và u trùng có th b ch t Vì v y, mùa ông chó ít m c b nh giun a h n

n c ta, do i u ki n nóng, m g n nh quanh n m nên tr ng giun

có th phát tri n thành u trùng trong tr ng, b t c tháng nào và lây nhi m cho chó c ng nh loài n th t khác Nhi t thích h p tr ng phát tri n thành u trùng là 20 - 300C Tuy nhiên, chó con th ng b nhi m n ng trong

nh ng tháng nóng m t mùa hè sang thu

2.1.2.2 Bi n pháp phòng, ch ng b nh giun a chó

* i u tr b nh:

Ngày nay, có r t nhi u lo i hóa d c ã c nghiên c u trong và ngoài

n c c s d ng i u tr và phòng b nh giun sán cho gia súc và gia c m Trong s ó có nh ng lo i thu c d s d ng có hi u l c cao, an toàn và ang

c áp d ng i u tr cho ng v t

- Piperazin

Sloan (1954) dùng Piperazin cho chó v i li u 200mg/kg TT và mèo li u 100mg/kg u có hi u l c t y giun a Sprent và English (1958) cho r ng:

Piperazin adipate li u 200mg/kgTT t y c giun a tr ng thành Chó con 1 -

2 tu n tu i, khi i u tr có th ng n ng a s sinh s n c a giun, t ó phòng sphát tán c a tr ng ra kh i môi tr ng Tuy nhiên, thu c này không ng n c chó con b nhi m tr c khi sinh

Theo Hayes và Medaniel (1959), h p ch t Piperazin c dung n p t t (d n theo Soulsby E.J.L, 1965 [33])

- Mebendazol

Bi t d c c a Mebendazol là Vermox, là m t lo i hóa d c an toàn, có

th t y c nhi u lo i giun tròn chó mèo v i li u 60-100mg/kg TT, hi u l c

t 93% (trích theo Phan ch Lân và cs 1989 [14])

- Levamisol

Levamisol injectable: Là thu c tr giun tròn Ch ph m là dung d ch trong, ch a Levamisol hydroclorit v i các ch t làm n nh và các ch t bsung ch ph m thích h p vi c tiêm Thu c phân tán nhanh trong c th ,

ph lo t l c r ng v i các loài giun tròn d ng tr ng thành và ch a tr ng thành

li u 10mg/kg TT, dùng 2 l n trong 14 ngày có hi u qu t y tr giun tròn chó (Arundel H.J., 2000 [28])

Ph m S L ng và cs (1993) [12] s d ng Levamisol t y các loài giun

a, giun l n ng v t n th t v i li u 7-10mg/kgTT cho k t qu t t, hi u l c

t 90-100% i v i giun a và giun tóc

- Mebenvet

Là ch ph m ch a 10% ho t ch t Mebendazol, li u dùng 0,6 - 1 gam/kg

TT, chia thu c thành 2 li u t y vào 2 bu i sáng, có tác d ng t y giun móc, giun

a, giun l n (Tr n Minh Châu và cs,1988 [2])

Nh ng lo i thu c trên dùng i u tr giun tròn cho chó, t y nh k 3 - 6 tháng m t l n

- Febendazol

Nghiên c u M , Burke và cs, (1982) nh n xét: thu c Fenbendazol có

kh n ng ch ng l i giun tròn, li u 50mg/kg TT, dùng liên t c trong 3 ngày (d n theo Arundel, H.J 2000 [28])

- Ivermectin

Là thu c tr ký sinh trùng do Công ty c ph n d c và v t t Thú y (Hanvet) s n xu t Thu c có ngu n g c t n m, thu c nhóm các Imidazol – thiazol, d n xu t c a Imidazole

Tinh ch t: thu c có d ng b t k t tinh màu tr ng, ngà vàng, không hòa tan trong n c Là s n ph m lên men c a n m m c Streptomyces avermitilis Thu c dung n p khá t t, c bào ch d i d ng dung d ch tiêm

Thu c có tác ng b ng cách phong b s d n truy n xung ng th n kinh

c a ký sinh trùng do t ng hi u qu phóng kích thích axit gamma aminobutyric

Ch t trung gian hóa h c này can thi t ch y u vào các lo i giun tròn Ph lo t

l c r ng v i các lo i giun tròn

- Bí

Bí còn g i là bí ngô, bí r , tên khoa h c là Cucurbita pepo, h b u

bí Dây bí m c lan trên m t t Hi n nay có nhi u loài mà qu có hình dáng và màu s c khác nhau: hình c u, hình c u d t, hình tr ; v nâu, v vân,

v s m màu; th t , th t h ng, th t vàng; có lo i n ng trên 100kg Trong s ó

có khá nhi u loài lai gi ng

Tác d ng: i u tr giun sán cho gia súc

Cách dùng: H t bí ngô (bí ) 40g, rang cho h i vàng, l t v cho n lúc sáng s m, khi ói K t qu thu c có hi u l c t y t 40 – 50% (Phan V n Chinh, 2003 [3])

- H t cau

Cây cau còn g i là bình lang, tân lang, có tên khoa h c: Arecaceae Cau

là cây nhi t i có thân tr , th ng ng, cao 10 – 12m, có nhi u vòng s o u

n c a v t lá r ng Hoa c trên, nh , màu tr ng, th m; hoa cái to h n

d i Qu h ch hình tr ng thuôn u, v qu nh n bóng, còn non màu l c sau vàng, v qu gi a nhi u x

+ Tác d ng: Theo y h c c truy n, h t cau v chát, tính ôn, có tác d ng

di t trùng, tr giun sán, tiêu tích, hành thu

+ Theo Phan V n Chinh (2003) [3], cách i u tr giun a chó b ng h t cau nh sau:

H t cau: 2 – 5 hay 10g tùy trong l ng chó

Nghi n nh tr n l n cho chó mèo n

- S d ng thu c t y giun sán nh k i v i chó nhi m giun: 3 tháng

t y m t l n b ng các lo i thu c Piperazinadipate, Mebenvet, Mebendazol

- Th c hi n v sinh thú y, t y u chu ng nuôi 1 l n/tháng b ng thu c sát trùng Crezin 1%, un n c sôi d i chu ng, v sinh khu v c xung quanh chu ng, phân b ng vôi b t di t tr ng giun và u trùng

- Cho chó n u ng m b o v sinh, y c v l ng l n ch t giúp cho con v t có s c kháng ch ng l i b nh ký sinh trùng nói chung và

b nh giun a nói riêng

Bên c nh vi c th c hi n t t công tác v sinh thú y cho v t nuôi thì c n

ph i làm t t công tác ch m sóc, nuôi d ng nâng cao s c kháng cho chó

T ng c ng công tác truy n thông giáo d c nh m nâng cao hi u bi t c a ng i dân v tác h i c a ký sinh trùng nói chung và giun a nói riêng và v i s c kh e

c a con ng i m i ng i u có ý th c tham gia vào vi c phòng nhi m và tái nhi m giun Ph i h p v i ngành y t a công tác phòng ch ng giun sán vào k

Theo Phan L c (1997) [18] chó ta nhi m giun a v i t l n 29%, trong

ó 17-20 ngày tu i b nhi m n ng v i tri u ch ng rõ ràng Chó con t s sinh

n 4 tháng tu i nhi m 52%, tu i chó càng t ng t l nhi m giun a ngày càng

gi m và chó tr ng thành (trên 1 n m tu i) ch chi m 12%

Ph m S L ng (1993) [12] m khám 23 chó ch t và xét nghi m phân c a

574 chó c nh v n thú Th L , ã phát hi n 5 loài giun tròn ký sinh chó v i

t l nhi m: A caninum 72%; T canis 20,4%; T leonine 29,4%; T vulpis 17,1%; Strongyloides canis 14,2%

Ngô Huy n Thúy và cs (1994) [26] xét nghi m m u phân chó H i Phòng và Hà N i th y nhi m 5 lo i giun tròn, t l l n l t là : T canis 27,8%

và 27,0%; T leonina 17,8% và 21,9%; A canium 67,7% và 62,3% ; U.stenocephala: 66,1% và 64,9% ; T.vulpis: 3,4% và 12,4%

Ngô Huy n Thúy (1996) [27] xét nghi m m u phân chó nuôi t i Hà N i

th y nhi m 12 loài thu c 12 gi ng giun sán, m khám 516 chó th y t l nhi m giun tròn, sán dây, sán lá, l n l t là 98,5%, 36,8% và 10,4% Chó m c T canis

bi u hi n g y còm, thi u máu, niêm m c nh t nh t, lông xù r i lo i tiêu hóa, a

ra máu Chó ch t v i t l cao 62 - 85% do r i lo n ch t i n gi i, h huy t áp

tr y tim m ch Chó 2-6 tháng tu i nôn m a liên t c, m m có nhi u n c dãi, nhi u con nôn ra c giun a T canis, có nh ng con au b ng v t vã, kêu rên

dãy d a (do nhi m nhi u giun a)

Võ Th H i Lê (2007) [17] m khám 324 chó thành ph Vinh cho bi t :

t l nhi m T canis là 12,34%; T leonina: 17,28%; A canium: 67,59% Tr ng

T leonina khi làm khô phòng thí nghi m 45 ngày v n không ch t, kho ng

100 ngày tr ng m i ch t Nh ng khi ph i khô d i ánh n ng tr c ti p c a mùa

hè, v i nhi t 330 C thì sau 3 ngày tr ng m i ch t nhi t l n h n 400C

tr ng T leonina b tiêu di t

Võ Th H i Lê và Nguy n V n Th (2011) [16] m khám chó huy n Nông C ng, Ho ng Hóa và thành ph Thanh Hóa - t nh Thanh Hóa cho bi t:

t l nhi m giun tròn ng tiêu hóa khá cao (62,14%); xét nghi m phân th y

t l nhi m giun tròn là 64,41%; trong ó loài T canis có t l nhi m dao

ng t 10 – 25%, T leonina 3,33 – 20,00%

Xét nghi m m u phân chó t i huy n Gia Lâm – Hà N i, Lê Th H i (2011) [6] ã xác nh: t l nhi m giun móc là cao nh t 60%, c ng nhi m tr ng m c 310,0 tr ng/g phân, ti p n là T canis: 20%; c ng

nhi m 252,5 tr ng/g phân, sau là T leonina 14,44%; c ng nhi m 230,2

tr ng/g phân Loài giun có t l và c ng nhi m th p là T vulpis: 5,55%;

c ng nhi m 75,5 tr ng/g phân

Qua m khám, tác gi có k t lu n: loài Ancylostomatidae canium có t

l nhi m và c ng nhi m cao nh t (50,00%; v i 11 – 19 giun/chó) Các

lo i giun có t l và c ng nhi m th p là loài T canis v i t l nhi m: 25,00%; T leonina: 17,50%; T vulpis: 5,00% và A braziliense 2,50%; c ng nhi m các loài giun này ch t 1 - 2 giun/chó

2.2.2 Tình hình nghiên c u ngoài n c

Werner (1982) l n u phát hi n ra giun tròn T canis ký sinh ru t

non chó và chó sói Petrov A.M (1941) và Sprent (1959) nghiên c u phát

hi n ra vòng i, ph ng th c nhi m vào v t ch c a loài T.canis

Watkins và Havey (1942) ã tìm th y ru t non chó, cáo vùng Tây Nam n c Anh và vùng Shorophier loài T canis (d n theo Ngô Huy n Thúy,

1996 [27])

Nghiên c u Liên Xô c , Skrjabin K.I và Petrov A.M (1963) [19]cho

bi t: chó nhi m T.canis có kh n ng nhi m qua bào thai Vì v y, chó con m i

sinh ra ki m tra phân ã th y tr ng giun a Chó tr ng thành ít nhi m h n chó còn non

Mile và Hansbory (1982) ki m tra 1720 chó t i Leipzia ( c) cho bi t t

l nhi m T canis là 5,4%; T leonina: 38,0%

Theo Sprent (1955), u trùng giun a T canis khi di hành trong máu

có th làm t c mao m ch, t c ng d n m t và gây viêm nhi m ó Giun a

T leonina tr ng thành v i s l ng nhi u có th gây t c ru t và th ng ru t non c a chó

Aguilar và cs (2005) [29] ã m khám ru t non c a 120 chó thành

ph Mexico, các tác gi phát hi n 102 chó b nhi m giun sán Trong ó 75

chó nhi m Ancylostoma caninum, chi m t l 62,5% Giun a Toxocara canis nhi m ph bi n chó non và nhi m ch y u vào mùa khô

T i Brazin, De Castro và cs (2005) [30] ki m tra phân chó nh ng

lu ng hoa, c h ng ra phía b bi n c a Praia Grande, Sao Paulo cho bi t: t

l nhi m Toxocara canis là 1,2%

- Chó nhi m và m c b nh giun a ngoài t nhiên

- Tr ng giun a và tr ng giun a có ch a u trùng có s c gây b nh

3.1.2 Ð a i m nghiên c u

- Ð a i m tri n khai: 4 xã c a huy n Võ Nhai - t nh Thái Nguyên

- Ð a i m xét nghi m m u: Phòng thí nghi m Khoa Ch n nuôi thú y -

Tr ng Ð i h c Nông Lâm Thái Nguyên

- a i m nh danh giun a: Vi n Sinh thái và Tài nguyên sinh v t-

Vi n Hàn lâm khoa h c và công ngh Vi t Nam

- Tr ng giun a chó các giai o n phát tri n khác nhau

- Các lo i thu c i u tr bênh giun a cho chó: Mebendazol 10%, Levamisol, b t h t cau

- a th y tinh, panh k p, kéo, l i thép, vòng v t

- Túi nilon, g ng tay, dao m

3.2.3 Hóa ch t

- Dung d ch NaCl bão hòa

- Dung d ch Barbagallo b o qu n giun a và c pha ch theo công th c:

+ T l và c ng nhi m giun a theo tu i chó

+ T l và c ng nhi m giun a chó theo các tháng

- Nghiên c u kh n ng phát tri n và t n t i c a tr ng giun a chó ngo i c nh

+ Th i gian và t l tr ng giun a phát tri n thành tr ng có s c gây

b nh trong phân ngo i c nh

+ Th i gian s ng c a tr ng giun a có s c gây b nh ngo i c nh

- Nghiên c u tri u ch ng lâm sàng c a chó b nhi m giun a

- Nghiên c u bi n pháp phòng tr b nh giun a chó

+ Nghiên c u hi u qu c a vi c dùng m t s hóa d c và thu c nam trong i u tr b nh giun a chó

+ an toàn c a thu c t y giun a cho chó

+ xu t bi n pháp phòng tr

3.4 Ph ng pháp nghiên c u

3.4.1 Ph ng pháp i u tra tình hình th c tr ng ch n nuôi chó t i a

ph ng và vi c áp d ng các bi n pháp phòng b nh cho chó các xã c a huy n Võ Nhai

Tr c ti p xu ng các h gia ình ch n nuôi chó, quan sát k t h p v i

ph ng v n, phát phi u i u tra Các thông tin c ghi chép vào nh t ký

d ch Barbagallo (3% formol + 8 g NaCl tinh + 1000 ml n c c t)

M u giun a chó c nh hình trong các l dung d ch b o qu n c n ghi y thông tin: lo i chó, l a tu i, tính bi t, n i ký sinh, s l ng giun

ký sinh, ngày tháng l y m u

Làm tiêu b n giun a chó b ng cách làm trong tiêu b n trong dung

d ch h n h p Glyxerin + axit lactic + n c c t theo t l 1 : 1 : 1 nh lo i

giun a chó theo khoá nh loài c a Nguy n Th Lê (1996) [15] c n c vào hình thái, c u t o c a giun a chó

3.4.4 Ph ng pháp xét nghi m m u:

- Ph ng pháp xác nh t l nhi m giun a chó

T t c các m u phân u c xét nghi p b ng ph ng pháp Fulleborn

v i dung d ch mu i NaCl bão hoà, tìm tr ng giun a chó d i kính hi n vi, phóng i 100 l n Nh ng m u có tr ng giun a chó c ánh giá là có nhi m, ng c l i là không nhi m

- Ph ng pháp xác nh c ng nhi m giun a chó:

m s tr ng giun a chó trong 1 gam phân b ng bu ng m Mc Master c i ti n (Nguy n Th Kim Lan và cs, 2008) [9] và phân thành 4 m c theo s tr ng/g phân m c

400 tr ng/g phân: nhi m nh (+)

> 400 - 700 tr ng/g phân: nhi m trung bình (+ +)

> 700 - 1000 tr ng/g phân: nhi m n ng (+ + +)

> 1000 tr ng/g phân: nhi m r t n ng (+ + + +)

* Các tháng theo dõi: Th i gian theo dõi t tháng 7 n tháng 11/2014

3.4.6 Ph ng pháp xác nh th i gian phát tri n và t n t i c a tr ng giun

a có s c gây b nh trong phân ngo i c nh

Thí nghi m c b trí vào 2 mùa: Hè và Thu

L y phân c a nh ng chó nhi m giun a n ng cho vào 10 ch u nh a có

ng kính 15 cm và chi u cao 10 cm (m i ch u c coi là 1 m u, kho ng

400 - 500g phân), trong ó 5 m u c t nhiên trong i u ki n nhi t

tr ng có s c gây b nh c 5 ngày xét nghi m m t l n

3.4.7 Ph ng pháp theo dõi tri u ch ng lâm sàng c a chó b nhi m giun a

Chúng tôi s d ng ph ng pháp ch n oán c b n là quan sát

nh ng bi u hi n c a chó: Th tr ng, n u ng, v n ng, niêm m c và tr ng thái phân

3.4.8 Ph ng pháp theo dõi hi u l c c a thu c t y giun a chó

Chúng tôi s d ng lo i thu c Levamisol (li u 10mg/kgTT), Mebendazol (li u 60 - 100mg/kgTT) và b t h t cau (li u 5000mg/kgTT) t y cho nh ng

chó b nhi m giun a Sau khi cho chó s d ng thu c 15 ngày, xét nghi m l i phân c a nh ng chó ã c dùng thu c b ng ph ng pháp Fulleborn N u không tìm th y tr ng giun a chó trong phân thì xác nh thu c có hi u l c tri t v i giun a, n u v n th y tr ng giun a trong phân nh ng v i s

l ng gi m rõ r t thì xác nh thu c có hi u l c v i giun a nh ng ch a tri t N u s l ng tr ng/gam phân v n không gi m so v i tr c khi dùng thu c

ho c gi m không áng k thì xác nh thu c không có hi u l c t y giun a

3.4.9 Ph ng pháp ánh giá an toàn c a thu c

an toàn c a thu c c ánh giá b ng k t qu theo dõi m t s chtiêu sinh lý c a chó (thân nhi t, nh p tim, t n s hô h p) k t h p theo dõi tr ng thái c th , s v n ng, n u ng và m t s ph n ng khác c a c th chó

tr c và sau khi dùng thu c m t gi

3.5 Ph ng pháp x lý s li u

3.5.1 M t s tham s th ng kê

S li u thu th p c c x lý theo ph ng pháp th ng kê sinh h c

c a Nguy n V n Thi n (2008), trên ph n m m Minitab 14.0; Excel 2003 và

ch ng trình Statgraph Version 4,0 (1994) Statistic Company of USA

- S trung bình

- Sai s c a s trung bình: