Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Carbon của rừng phục hồi tự nhiên ( II b ) tại xã Hoàng Nông, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Chuyên ngành : Qu n lý tài nguyên r ng

Khóa h c : 2011 - 2015

Thái Nguyên, N m 2015

Chuyên ngành : Qu n lý tài nguyên r ng

Khoa : Lâm nghi p

Khóa h c : 2011 - 2015

Gi ng viên h ng d n : 1 Ths Ph m Thu Hà

2 TS Hoàng Chung

Thái Nguyên, N m 2015

L I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u khoa h c c a b n thân tôi Các s li u và k t qu nghiên c u là quá trình i u tra trên th c a hoàn toàn trung th c, khách quan, ch a công b trên các tài li u, n u có gì sai tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m

Thái Nguyên, ngày tháng 05 n m 2015

Giáo viên ch m ph n bi n xác nh n sinh viên

ã s a ch a sai sót sau khi H i ng ch m yêu c u

(Ký, h và tên)

L I C M N

hoàn thành t t ch ng trình ào t o trong nhà tr ng h c i ôi v i hành, m i sinh viên khi ra tr ng c n chu n b cho mình l ng ki n th c chuyên môn v ng vàng cùng v i nh ng k n ng chuyên môn c n thi t Và th i gian th c t p t t nghi p là kho ng th i gian c n thi t m i ng i v n d ng lý thuy t vào th c ti n, xây d ng phong cách làm vi c khoa h c c a m t k sLâm nghi p

c s giúp nh t trí c a ban ch nhi m khoa Lâm Nghi p và giáo viên

h ng d n, tôi ã ti n hành nghiên c u tài “Nghiên c u c i m c u trúc r ng

t nhiên t i xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên”

Sau th i gian th c t p c s giúp t n tình c a các th y cô trong khoa Lâm nghi p, UBND xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên cùng v i s c g ng c a b n thân khóa lu n t t nghi p ã c hoàn thành Tôi xin g i l i c m n sâu s c t i TS Hoàng Chung, Ths Ph m Thu Hà ã

h ng d n tôi hoàn thành khóa lu n Tôi chân thành c m n các th y cô giáo trong khoa lâm nghi p cùng UBND xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên ã t o m i i u ki n giúp tôi trong quá trình nghiên c u tài th c

t p t t nghi p

Do trình còn h n ch và th i gian th c t p có h n nên bài lu n v n không tránh kh i nh ng thi u sót nh t nh V y tôi kính mong nh n c sóng góp ý ki n c a các th y cô trong khoa cùng toàn th các b n sinh viên

Tôi xin chân thành c m n!

Thái nguyên, ngày tháng 5 n m 2015

Sinh viên

Hoàng V n Thân

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 2.1 nh v tinh b n xã Hoàng Nông 12

Hình 3.1 S ô tiêu chu n 18

Hình 3.2 nh o chi u cao thân cây và ng kính ngang ng c 19

Hình 4.1 (ti p) 28

Hình 4.2 th phân b s loài cây theo c p ng kính 31

Hình 4.2 (ti p) 32

Hình 4.3 (ti p) 35

Hình 4.4 th phân b s cây theo c p chi u cao 38

Hình 4.4 (ti p) 39

Hình 4.5 th phân b s loài cây theo c p chi u cao 41

Hình 4.5 (ti p) 42

Hình 4.6 th quy lu t phân b N/Hvn theo hàm Weibull cho r ng t nhiên44 Hình 4.6 (ti p) 45

Hình 4.7 th phân b s loài cây theo t ng phi n 46

DANH M C CÁC B NG

B ng 4.1 M t s c i m c b n c a các ô i u tra 23

B ng 4.2 T thành và m t cây g 24

B ng 4.3 Phân b s cây theo c p ng kính 26

B ng 4.4 Phân b s loài theo c p ng kính 30

B ng 4.5 K t qu mô hình hoá phân b N/D1.3 theo hàm Weibull cho r ng t nhiên 33

B ng 4.6 Phân b s cây (cá th ) theo c p chi u cao 37

B ng 4.7 Phân b s loài theo c p chi u cao 40

B ng 4.8 K t qu mô hình hoá phân b N/Hvn theo hàm Weibull cho r ng t nhiên 43

B ng 4.9 Phân b loài cây theo t ng phi n Error! Bookmark not defined. B ng 4.10 nhi u ( d y r m) th m t i 47

THCS Trung h c c s

UBND y ban nhân dân

VQG V n qu c gia

M C L C

Ph n 1 M U 1

1.1 t v n ……….1

1.2 i u ki n th c hi n khóa lu n 3

1.3 M c ích nghiên c u ……….3

1.4 M c tiêu nghiên c u ……… 3

1.4.1 V lý lu n 4

1.4.2 V th c ti n 4

Ph n 2: T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U 5

2.1 T ng quan v n nghiên c u ………5

2.1.1 C s khoa h c c a v n nghiên c u 5

2.1.2 Nh ng nghiên c u trên Th gi i 8

2.1.3 Nh ng nghiên c u Vi t Nam 10

2.2 T ng quan khu v c nghiên c u ………12

2.2.1 i u ki n t nhiên và kinh t - xã h i khu v c nghiên c u 12

2.2.2 Tình hình s n xu t 15

Ph n 3: I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 16

3.1 i t ng và th i gian nghiên c u ……… 16

3.1.1 i t ng nghiên c u 16

3.1.2 a i m và th i gian nghiên c u 16

3.2 N i dung nghiên c u ……… 16

3.2.1 c i m chung c a lâm ph n r ng t nhiên trên a bàn nghiên c u 16 3.2.2 c i m m t cây g 16

3.2.3 c i m c u trúc ngang 16

3.2.4 c i m c u trúc ng 16

3.2.5 c i m t ng cây b i th m t i 16

3.2.6 xu t m t s gi i pháp 17

3.3 Ph ng pháp nghiên c u ………17

3.3.1 Ph ng pháp lu n 17

3.3.2 Ph ng pháp ngo i nghi p 17

3.3.2.1 Ph ng pháp k th a s li u 17

3.3.2.2 Ph ng pháp thu th p s li u 17

3.3.3 Ph ng pháp n i nghi p 20

Ph n 4: K T QU NGHIÊN C U 23

4.1 M s c i m chung c a r ng t nhiên trên a bàn ………23

4.2 c i m c u trúc t thành sinh thái và m t cây g ……….23

4.3 c i m c u trúc ngang 25

4.3.1 Phân b s cây theo c p ng kính 25

4.3.2 Phân b loài cây theo c p ng kính 28

4.3.3 Quy lu t phân b ng kính thân cây (N/D1.3) 32

4.4 c i m c u trúc ng ……… 36

4.4.1 Phân b s cây theo c p chi u cao 36

4.4.2 Phân b loài cây theo c p chi u cao 39

4.5 c i m t ng cây b i th m t i ………46

4.6 xu t m t s gi i pháp ………47

Ph n 5: K T LU N VÀ NGH 49

5.1 K t lu n ……… 49

5.2 ngh ……… 50

TÀI LI U THAM KH O 51

cá nhân, t ch c thu c các c p trong m t qu c gia và trên th gi i nh n

th c c vai trò và nhi m v c a mình trong công tác ph c h i và phát tri n r ng

R ng là m t h sinh thái mà qu n xã cây r ng gi vai trò ch o trong

m i quan h t ng tác gi a sinh v t v i môi tr ng R ng là h i th c a s

s ng, là m t ngu n tài nguyên vô cùng quý giá, nó gi vai trò r t quan tr ng trong quá trình phát tri n và sinh t n c a loài ng i R ng cung c p ngu n

g , c i, i u hoà khí h u, t o ra oxy, i u hoà ngu n n c, ch ng xói mòn,

r a trôi, b o v môi tr ng, là n i c trú c a ng th c v t và tàng tr các ngu n gen quý hi m M t r ng gây ra h u qu nghiêm tr ng, nh ng di n tích

t tr ng i núi tr c t ng là nguyên nhân gây ra hi n t ng xói mòn, r a trôi, l

l t, h n hán, m t di n tích canh tác, m t i s a d ng sinh h c M c dù di n tích

r ng tr ng c ng t ng trong nh ng n m g n ây, song r ng tr ng th ng có

c u trúc không n nh, vai trò b o v môi tr ng, phòng h kém H u h t,

r ng t nhiên c a Vi t Nam u b tác ng, s tác ng theo hai h ng chính ó, là ch t ch n (ch t cây áp ng yêu c u s d ng) ây là l i khai thác hoàn toàn t do, ph bi n các vùng có ng bào dân t c thi u s sinh

s ng (l y g v làm nhà, làm Cách th hai là khai thác tr ng nh :

Phá r ng làm n ng r y, khai thác tr ng cây công nghi p ,phá r ng t nhiên

tr ng r ng công nghi Trong hai cách này, cách th nh t r ng v n còn tính ch t t r ng, k t c u r ng b phá v , r ng nghèo ki t v tr l ng và

Theo th ng kê c a Liên H p Qu c, hàng n m trên th gi i có 11 tri u ha

r ng b phá hu , riêng khu v c Châu Á Thái Bình D ng hàng n m có 1,8 tri u ha r ng b phá hu , t ng ng m i ngày m t i 5000 ha r ng nhi t

i Theo Ph m H ng Ban (2000) [1] Vi t Nam, trong vòng 50 n m qua

di n tích r ng b suy gi m nghiêm tr ng N m 1943 che ph c a r ng là 43%, n n m 1993 ch còn 26% Nguyên nhân ch y u d n n m t r ng là

do chi n tranh, khai thác b a bãi, t n ng làm r y

Xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên là m t trong nh ng vùng g n v i khu v c Xã La B ng, huy n i T , t nh Thái Nguyên là m t trong nh ng vùng thu c khu VQG Tam o ti p giáp v i nh cao nh t c a dãy núi này (1590 mét) ây c ng là xã ngã ba ranh gi i gi a ba t nh Thái Nguyên, V nh Phúc và Tuyên Quang Xã Hoàng Nông giáp v i xã La B ng phía tây b c và b c, B n Ngo i và Tiên H i phía ông b c, xã Khôi Kphía ông, M Yên phía ông nam và phía tây nam, qua dãy Tam o là

xã o Trù thu c huy n Tam o, t nh V nh Phúc và xã S n D ng c a huy n S n D ng, t nh Tuyên Quang Hi n nay trên a bàn, di n tích r ng

t nhiên ã b suy gi m do ng i dân t r ng s n xu t các lo i cây tr ng khác làm cho tr l ng r ng ã b gi m m nh Tuy s l ng r ng tr ng ã

c t ng lên và cây tr ng ch y u là cây Keo và B ch àn nh ng tr l ng

nh t giúp các nhà lâm nghi p có th ch ng trong vi c xác l p các k ho ch

và bi n pháp k thu t tác ng chính xác vào r ng qu n lý, kinh doanh

r ng c lâu b n h n

Tr c th c ti n ó, chúng tôi ti n hành th c hi n khóa lu n: “Nghiên

c u c i m c u trúc r ng t nhiên t i xã Hoàng Nông, huy n i T ,

t nh Thái Nguyên” làm c s khoa h c cho vi c nghiên c u v di n th và

1.4 M c tiêu nghiên c u

+ Xác nh c các quy lu t k t c u c b n, c i m c u trúc c a r ng

t nhiên t i xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên

+ xu t c các bi n pháp k thu t lâm sinh phù h p v i m c tiêu kinh doanh, qu n lý nh m ph c h i và nâng cao ch t l ng r ng t nhiên

Trên c s các quy lu t c u trúc và tái sinh t nhiên ã phát hi n, xu t

m t s gi i pháp nh m ph c h i r ng, nâng cao c ch t l ng r ng t nhiên

t i xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên

Ph n 2

2.2 T ng quan v n nghiên c u

+ H sinh thái r ng (Forest ecosystem) là m t h sinh thái mà thành

ph n nghiên c u ch y u là sinh v t r ng (các loài cây g , cây b i, th m t i,

h ng v t và vi sinh v t r ng) và môi tr ng v t lý c a chúng (khí h u, t) N i dung nghiên c u h sinh thái r ng bao g m c cá th , qu n th ,

qu n xã và h sinh thái, v m i quan h nh h ng l n nhau gi a các cây

r ng và gi a chúng v i các sinh v t khác trong qu n xã ó, c ng nh m i quan h l n nhau gi a nh ng sinh v t này v i hoàn c nh xung quanh t i n i

m c c a chúng (E.P Odum 1986, G Stephan 1980)

+ Thành ph n cây g : ây là thành ph n ch y u c a h sinh thái r ng

i v i r ng nhi t i nói chung thành ph n cây g c chia thành 3 t ng:

t ng v t tán, t ng u th sinh thái và t ng d i tán D a vào thành ph n và

t l gi a các loài mà ng i ta chia ra thành r ng thu n loài và r ng h n loài

V nguyên t c, r ng thu n loài là r ng ch có m t loài Tuy nhiên trên th c

t , r ng có m t s loài khác nh ng s l ng các loài khác này không v t quá 10% thì v n c coi là r ng thu n loài (r ng thu n loài t ng i) V i

r ng h n loài, bi u th m c tham gia c a các loài ng i ta dùng công th c t thành Thành ph n cây g là b ph n chính và ch y u t o nên khép tán ( c bi u di n thông qua tán che), y và tr

l ng lâm ph n

+ Thành ph n cây b i: Là nh ng cây thân g , song chi u cao không quá 5m, phân cành s m Cây b i là m t thành ph n quan tr ng trong h sinh thái

r ng Trong kinh doanh r ng hi n i, l p cây b i mang l i r t nhi u l i ích –

ó là nh ng l i ích phi g (NTFPs)

+ Thành ph n th m t i: Bao g m nh ng loài th c v t thân th o (không

có c u t o g ), chúng th ng s ng d i tán r ng C ng nh cây b i, nhi u loài cây th o em l i l i ích kinh t khá cao ng trên quan i m sinh thái,

l p cây b i và l p th m t i có ý ngh a quan tr ng, chúng góp ph n b o v

t, ch ng xói mòn, gi m cho t, tham gia vào quá trình hình thành, c i

t o t Tuy nhiên, chúng c ng có th là tác nhân c n tr tái sinh gây nh ng khó kh n trong công tác tr ng r ng, ph c h i r ng

+ Ph c h i r ng: là quá trình tái t o l i r ng trên nh ng di n tích ã b

m t r ng Theo quan i m sinh thái h c thì ph c h i r ng là m t quá trình tái

t o l i m t h sinh thái mà trong ó cây g là y u t c u thành ch y u ó là

m t quá trình sinh a ph c t p g m nhi u giai o n và k t thúc b ng s xu t

hi n m t th m th c v t cây g b t u khép tán (Tr n ình Lý; 1995) [10] tái t o l i r ng ng i ta có th s d ng các gi i pháp khác nhau tu theo

s th hi n các m i quan h u tranh sinh t n và thích ng l n nhau gi a các thành ph n trong h sinh thái v i nhau và v i môi tr ng sinh thái C u trúc

r ng bao g m c u trúc sinh thái, c u trúc hình thái và c u trúc tu i

+ Loài u th : Là m t loài ho c các nhóm có nh h ng xác nh lên

qu n xã, quy t nh s l ng, kích th c, n ng xu t và các thông s c a chúng Loài u th tích c c tham gia vào s i u ch nh, vào quá trình thay i

v t ch t và n ng l ng gi a qu n xã v i môi tr ng xung quanh Chính vì

v y nó có nh h ng n các loài khác trong qu n xã

+ Tái sinh r ng (Regeneration): là m t thu t ng dùng ch kh n ng

t tái t o, hay t h i sinh t m c t bào n m c mô, c quan, cá th và

th m chí c m t qu n l c sinh v t trong t nhiên Cùng v i thu t ng này, còn

có nhi u thu t ng khác ang c s d ng r ng rãi hi n nay Jordan, Peter

và Allan (1998) s d ng thu t ng “Restoration” di n t s hoàn tr , s l p

l i c a toàn b qu n xã sinh v t gi ng nh nó ã xu t hi n trong t nhiên Tái

sinh r ng (forestry regeneration) là m t thu t ng c nhi u nhà khoa h c

s d ng mô t s tái t o (ph c h i) c a l p cây con d i tán r ng C n cvào ngu n gi ng, ng i ta phân chia 3 m c tái sinh nh sau:

- Tái sinh nhân t o: ngu n gi ng do con ng i t o ra b ng cách gieo

gi ng tr c ti p

- Tái sinh bán nhân t o: Ngu n gi ng c con ng i t o ra b ng cách

tr ng b sung các cây gi ng, sau ó chính cây gi ng s t o ra ngu n h t cho quá trình tái sinh

- Tái sinh t nhiên: Ngu n h t (ngu n gi ng) hoàn toàn t nhiên Theo Phùng Ng c Lan (1986) [9], tái sinh c coi là m t quá trình sinh h c mang tính c thù c a h sinh thái r ng Bi u hi n c tr ng c a tái sinh r ng là s

xu t hi n m t th h cây con c a nh ng loài cây g n i còn hoàn c nh r ng Theo ông vai trò l ch s c a th h cây con là thay th th h cây g già

c i Vì v y, tái sinh r ng hi u theo ngh a h p là quá trình ph c h i l i thành

ph n c b n c a r ng, ch y u là t ng cây g Ông c ng kh ng nh tái sinh

r ng có th hi u theo ngh a r ng là s tái sinh c a m t h sinh thái r ng Vvai trò c a l p cây tái sinh, Tr n Xuân Thi p (1995) cho r ng n u thành ph n loài cây tái sinh gi ng v i thành ph n cây ng thì ó là quá trình thay th

m t th h cây này b ng th h cây khác Ng c l i, n u thành ph n loài cây

tái sinh khác v i thành ph n cây ng thì quá trình di n th x y ra Nh v y, tái sinh r ng là m t khái ni m ch kh n ng và quá trình thi t l p l p cây con

d i tán r ng c i m c b n c a quá trình này là l p cây con u có ngu n g c t h t và ch i có s n, k c trong tr ng h p tái sinh nhân t o thì cây con c ng ph i m c t ngu n h t do con ng i gieo tr c ó Nó c phân bi t v i các khái ni m khác (nh tr ng r ng) là s thi t l p l p cây con b ng

vi c tr ng cây gi ng ã c chu n b trong v n m Vì c tr ng ó nên tái sinh là m t quá trình sinh h c mang tính c thù c a các h sinh thái r ng

2.2.2 Nh ng nghiên c u trên Th gi i

Quy lu t c u trúc r ng là quy lu t s p x p t h p c a các thành ph n c u

t o nên qu n th th c v t r ng theo không gian và th i gian Nó là c s khoa

h c ch y u xây d ng các ph ng pháp th ng kê d oán tr l ng, s n

l ng và xu t các bi n pháp lâm sinh phù h p

Trên th gi i, vi c nghiên c u c u trúc r ng ã c ti n hành t lâu

nh m xác nh c s khoa h c cho vi c xu t các bi n pháp k thu t tác

ng vào r ng, góp ph n nâng cao hi u qu kinh t và môi tr ng c a r ng Ngay t nh ng n m u th k XX ã có nhi u nghiên c u v c u trúc

r ng, nh ng nghiên c u tr c ây ch y u mang tính nh tính, mô t thì nay

ã i sâu vào nghiên c u nh l ng chính xác Vi c nghiên c u quy lu t c u trúc là tìm ra d ng t i u theo quan i m kinh t , ngh a là các ki u c u trúc cho n ng su t g cao nh t, ch t l ng phù h p nh t, v i nhu c u s d ng g

và b o v môi tr ng Trên c s quy lu t c u trúc, các nhà lâm sinh h c có

th xây d ng ph ng pháp khai thác h p lý nh : Ch t tr ng, ch t ch n, ch t

d n Các ph ng pháp kinh doanh r ng u tu i hay nhi u th h tu i

A Schiffel (1902 – 1908), Hohenadl (1921 – 1922), A.V.Chiurin (1923 – 1927), V.K.Zakharov (1961) u có chung k t lu n là các quy lu t phân b v

chi u cao, ng kính, th tích hoàn toàn n nh i v i lâm ph n cùng loài,

Baur, G.N (1976) [23] ã nghiên c u các v n v c s sinh thái h c nói chung và v c s sinh thái h c trong kinh doanh r ng m a nói riêng, trong ó ã i sâu nghiên c u các nhân t c u trúc r ng, các ki u x lý v

m t lâm sinh áp d ng cho r ng m a t nhiên

Odum E.P (1971) [24] ã hoàn ch nh h c thuy t v h sinh thái trên c

s thu t ng h sinh thái (ecosystem) c a Tansley, A.P (1935) Khái ni m hsinh thái c làm sáng t là c s nghiên c u các nhân t c u trúc trên quan i m sinh thái h c

Bên c nh ó các công trình c a các tác gi Richards; Baur; Catinot; Odum; Van Stennis ; c coi là n n t ng cho nh ng nghiên c u v c u trúc r ng

Khi nghiên c u s bi n i theo tu i c a quan h gi a chi u cao và

ng kính ngang ng c, Tourin, A.V ã rút ra k t lu n: " ng cong chi u cao thay i và luôn d ch chuy n lên phía trên khi tu i t ng lên" K t lu n này

c ng c Vagui, A.B (1935) kh ng nh Prodan, M (1965); Haller, K.E

(1973) c ng phát hi n ra quy lu t: " d c ng cong chi u cao có xu

h ng gi m d n khi tu i t ng lên"

Kennel (1971) ã ngh : " mô ph ng s bi n i c a quan h chi u cao v i ng kính theo tu i tr c h t tìm ph ng trình thích h p cho lâm

ph n, sau ó xác l p m i quan h c a các tham s theo tu i"

Nh v y, bi u th chi u cao và ng kính thân cây có th s d ng nhi u d ng ph ng trình, vi c s d ng d ng ph ng trình nào cho i t ng nào là thích h p nh t thì ch a c nghiên c u y Nói chung, bi u th

ng cong chi u cao thì ph ng trình parabol và ph ng trình logarit c dùng nhi u nh t

2.2.3 Nh ng nghiên c u Vi t Nam

Trong nh ng n m g n ây, c u trúc r ng n c ta ã c nhi u tác

gi quan tâm nghiên c u S d nh v y vì c u trúc là c s cho vi c nh

h ng phát tri n r ng, ra bi n pháp lâm sinh h p lý

ào Công Khanh (1996) [8], ã c n c vào t thành loài cây m c íchphân lo i r ng ph c v cho vi c xây d ng các bi n pháp lâm sinh

Lê Sáu (1996) [14] d a vào h th ng phân lo i c a Thái V n Tr ng k t

h p v i h th ng phân lo i c a Loeschau, chia r ng khu v c Kon Hà N ngthành 6 tr ng thái

Theo V ình Ph ng (1987) [13] quy lu t c u trúc bao g m nhi u quy

lu t t n t i khách quan trong lâm ph n nh ng quan tr ng nh t là các quy lu t:

C u trúc ng kính, c u trúc chi u cao lâm ph n, quan h gi a ng kính tán (Dt) và ng kính ngang ng c (D1.3)

ng S Hi n (1974) khi nghiên c u cho i t ng r ng t nhiên ã

th nghi m 5 d ng ph ng trình t ng quan th ng c nhi u tác gi n c ngoài s d ng là:

h= a + b*d + c*d2

(2.1)

nh ng kh o nghi m v làm t và bón phân cho b ch àn Li u i L i –

V nh Phúc Qua nghiên c u ã rút ra nh ng k t lu n ban u v làm t và bón phân cho b ch àn Li u i L i, ti c r ng sau ó không c ti p t c theo dõi và t ng k t y

Nguy n H i Tu t (1986) [21] ã s d ng phân b kho ng cách mô tphân b th c nghi m c a d ng hình ch J có m t nh ngay sát c ng kính

b t u o

V i thông uôi ng a khu v c ông B c, k t qu nghiên c u b c

u c a V Nhâm (1988) v vi c xây d ng mô hình chi u cao lâm ph n

Ph m Ng c Giao (1995) ã kh ng nh t ng quan H/D c a nh ng lâm ph n thông uôi ng a t n t i ch t ch d i d ng ph ng trình logarit

m t chi u:

h = a + b*logd (2.6)Trong nh ng n m g n ây c u trúc r ng n c ta ã c nhi u tác

gi quan tâm nghiên c u S d nh v y vì c u trúc là c s cho vi c nh

h ng phát tri n r ng, ra bi n pháp lâm sinh h p lý

ào Công Khanh (1996) [8], ã c n c vào t thành loài cây, m c ích phân lo i r ng ph c h i cho vi c xây d ng các bi n pháp lâm sinh

Lê Sáu (1996) [14], d a vào h th ng phân lo i c a Thái V n Tr ng

k t h p v i h th ng phân lo i c a Losechau, chia r ng khu v c Kon Hà

N ng thành 6 tr ng thái

2.1 T ng quan khu v c nghiên c u

2.1.1 i u ki n t nhiên và kinh t - xã h i khu v c nghiên c u

2.1.1.1 i u ki n t nhiên

a V trí a lý

Hoàng Nông n m phía Tây c a huy n i T cách trung tâm huy n kho ng 11 km có v trí a lý nh sau:

+ Phía B c giáp xã B n Ngo i, Tiên H i và La B ng;

+ Phía Nam giáp dãy núi Tam o (thu c v n qu c gia Tam o); + Phía ông giáp xã Khôi K và xã M Yên;

+ Phía Tây giáp xã La B ng

Hình 2.1 nh v tinh b n xã Hoàng Nông

b Di n tích t nhiên

T ng di n tích t nhiên c a xã là 2.753,04 ha, trong ó: t nông nghi p 2.634,93 ha; t phi nông nghi p 58,85 ha; t ch a s d ng 3,68 ha t khu dân c nông thôn 24,0 ha

c c m a hình, khí h u

- a hình: a hình, a m o khu v c quy ho ch có c tr ng c a vùng

i núi trung du a hình xã nghiêng d n t Tây sang ông, do ki n t o a

ch t xã Hoàng Nông có a hình khá ph c t p, hình thành nh ng s n i, mông bâc thang và vùng ng b ng

c i m a hình a d ng là ti n phát sinh nhi u lo i t khác nhau và

s a d ng hóa các lo i cây trông

Tuy nhiên, a hình ph c t p c ng gây khó kh n không nh n kh n ng

s d ng ât cho m c ích nông nghi p nh h n hán, úng l t c c b , thiêt kê ông ru ng, c gi i hóa s n xu t nông nghi p, c i t o ng m ng khó kh n trong vi c b trí các công trình quy ho ch, xây d ng giao thông th y l i

- Khí h u: Có 2 mùa rõ r t; mùa m a t tháng 4 n tháng 10, khí h u nóng m và m a nhi u; mùa khô t tháng 11 n tháng 3, gió ông B c chi m

u th , l ng m a ít, th i ti t hanh khô c tr ng khí h u nhi t i nóng m

th hi n rõ qua các ch s : nhi t trung bình hàng n m kho ng 22,9°c L ng

m a phân b không u có chênh l ch l n gi a mùa m a và mùa khô v mùa

m a c ng m a l n, chi m t i g n 80% t ng l ng m a trong n m

2.1.1.2 Kinh t - xã h i

Tình hình dân sinh kinh t

Xã Hoàng Nông có 1.395 h và 5.269 ng i, trong ó n : 2.816 ng i (theo s li u th ng kê n m 2012) i s ng nhân dân trong xã ch y u d a vào s n xu t nông nghi p, lâm nghi p, ch n nuôi, buôn bán nh nên m c thu

+ Th ng m i, d ch v 4.87%

- Tình hình lao ng trong tu i ang i làm vi c ngoài a ph ng:

T ng s lao ng trong tu i ang i làm vi c ngoài a ph ng là 250 lao

ng, có 23 lao ng làm vi c n c ngoài Còn l i làm vi c t i a ph ng và các c quan n v hành chính và doanh nghi p trên a bàn

- T l lao ng có vi c làm n nh th ng xuyên trên 90%

ánh giá s b v tình hình nhân l c c a xã

- Thu n l i: Dân c c a xã c phân b 18 xóm, các c m dân c

t ng i t p trung, t l lao ng trong tu i khá cao so vói t ng dân schi m 60.85%; s lao ng có vi c làm n nh th ng xuyên trên 90% Trình dân trí, trình lao ng t ng i ng u T l lao ng qua ào t o chi m 60.85% so vói t ng s lao ng

th thao là i u ki n thúc y nâng cao i s ng v t ch t, tinh th n trong c ng

ng dân c góp ph n th c hiên t t phong trào toàn dân oàn k t xây d ng i

s ng v n hóa khu dân c

V giáo d c: Xã Hoàng Nông có truy n th ng hi u h c, xã ã hoàn thành ph c p giáo d c tr 5 tu i M m non, ph c p Ti u h c và THCS; hàng

n m t l t t nghi p h c sinh b c h c Ti u h c, THCS t cao t 99%; xã ã có 03/03 tr ng t chu n Qu c gia T l h c sinh thi vào các tr ng cao ng

và i h c cao so v i m t b ng chung trong Huy n, ây c ng là ti n cho

ngu n lao ng chât l ng cao cho t ng lai

V y t : Hi n tr ng c s v t ch t, trang thi t b c a tr m y t ã và ang c u t xây d ng khá ng b t ch t l ng v i i ng y, bác s t chu n Ch t l ng khám ch a b nh và ch m sóc s c kh e cho nhân dân t ng

b c c nâng lên Hoàng Nông c ánh giá t chu n Qu c gia v y t t

n m 2012

2.1.2 Tình hình s n xu t

- i v i cây lúa: Di n tích t tr ng lúa tuy không nhi u nh ng có

m t s cánh ng t ng i b ng ph ng, thu n l i cho vi c canh tác và a

c gi i hóa vào s n xu t H th ng các công trình th y l i ã t ng b c

c u t xây d ng, s a ch a và nâng c p c b n áp ng yêu c u ph c

v s n xu t nông nghi p

- i v i cây chè: V i di n tích 390,14 ha, cây chè c xác nh là cây m i

nh n trong s n xu t nông nghi p, gi i quy t vi c làm cho m t b ph n nhân dân

Hi n nay di n tích chè gi ng m i có n ng su t ch t l ng cao là 115ha, chi m 29.47%; di n tích chè kinh doanh là 335,89 ha, n ng su t 105 t /ha, s n l ng 3.526,8 t n

- i v i phát tri n lâm nghi p: V i di n tích 1884,9 ha r ng, Hoàng Nông

có i u ki n phát tri n kinh t i r ng g n v i du l ch sinh thái

- i v i ngành ch n nuôi: Trên a bàn xã hi n nay ã c quy ho ch 02 khu ch n nuôi t p trung v i t ng di n tích 18,78 ha; ây là i u ki n Hoàng Nông phát tri n ch n nuôi t p trung theo h ng trang tr i công nghi p

3.1.2 a i m và th i gian nghiên c u

- a i m: xã Hoàng Nông, huy n i T , t nh Thái Nguyên

-Th i gian: T ngày 05 tháng 01 n ngày 05 tháng 04 n m 2015

- Phân b s cây theo c p ng kính

– Phân b loài cây theo c p ng kính

- Quy lu t phân b ng kính thân cây (N/D1.3)

- Phân b s cây theo c p chi u cao

- Phân b loài cây theo c p chi u cao

- Quy lu t phân b chi u cao thân cây (N/Hvn)

- Phân b cây b i theo c p chi u cao

- ánh giá các c i m v thành ph n loài, chi u cao trung bình, nhi u c a các loài th m t i

V n d ng quan i m sinh thái phát sinh qu n th trong th m th c v t

r ng nhi t i c a Thái V n Tr ng (1978) tài ã s d ng ph ng pháp

i u tra ô tiêu chu n i di n khu v c nghiên c u, s li u m b o tính i

di n, khách quan và chính xác tài s d ng các ph ng pháp phân tích s

li u truy n th ng, ph ng pháp k th a các t li u, s li u có liên quan

t ng nghiên c u là phù h p h n c Sau khi ti n hành i u tra s thám trên

nh h n 1 m2 (Hình 3.2) Ô m u c l a ch n trong ph m vi 0,5 ha, tránh

ng ranh gi i, tr khi c xác nh tr c

Hình 3.1 S ô tiêu chu n

Hình 3.1 S ô tiêu chu n

Thu th p s li u trong OTC:

Trong m i OTC ti n hành thu th p các thông tin: ng kính D1.3; Hvn; Hdc; Rt Thu th p s li u hi n tr ng lâm ph n bao g m các c tr ng v

50m

5 5

5

5

5 5

5 5

P D

Trong ó: D là ng kính thân (cm); P là chu vi thân (cm); 3,14

- Chi u cao thân cây (Hvn, Hdc, m): c xác nh b ng th c sào có chia v ch

Hình 3.2 nh o chi u cao thân cây và ng kính ngang ng c

- ng kính tán (Dt, m): c xác nh b ng th c sào, o hình chi u c a mép lá theo h ng ông – Tây, Nam – B c

Các ch s thông d ng c tính theo các công th c ã c s d ng

r ng rãi trong th c ti n th ng kê, quy ho ch r ng v i vi c s d ng ch ng trình Excel

- Phân b s cây theo các c p ng kính:

Các ch s thông d ng c tính theo các công th c ã c s d ng

r ng rãi trong th c ti n th ng kê, quy ho ch r ng v i vi c s d ng ch ng trình Excel

c i m c u trúc r ng

a C u trúc t thành sinh thái t ng cây g :

T thành là ch tiêu bi u th t l m i loài hay nhóm loài tham gia t o thành r ng, tu thu c vào s l ng loài có m t trong lâm ph n mà phân chia lâm ph n thành r ng thu n hoài hay h n loài, các lâm ph n r ng có t thành loài khác nhau thì ch c n ng phòng h , b o v môi tr ng sinh thái và tính a

d ng sinh h c c ng khác nhau

2 2

2 (%) Ai Di

IVIi (3.1) Trong ó:

IVIi là ch s m c quan tr ng (t l t thành) c a loài th i

Theo ó, nh ng loài cây có ch s IVI 5% m i th c s có ý ngh a v

m t sinh thái trong lâm ph n Theo Thái V n Tr ng (1978) trong m t lâm

ph n nhóm loài cây nào chi m trên 50% t ng s cá th c a t ng cây cao thì nhóm loài ó c coi là nhóm loài u th

b M t :

Công th c xác nh m t nh sau:

) / ( 000

10 cây ha x

c i m l p cây b i, dây leo, th m t i:

ánh giá phong phú loài c a l p cây b i, dây leo và th m t i nhi u (hay d y r m) c a th m t i c ánh giá theo Drude (b ng 3.1)

B ng 3.1 Ký hi u nhi u ( d y r m) th m t i

Soc Th c v t m c r ng kh p che ph 75 - 100% di n tích

Cop3 Th c v t m c r t nhi u che ph trên 50 - 75% di n tích

Cop2 Th c v t m c nhi u che ph t 25 - 50% di n tích

Cop1 Th c v t m c t ng i nhi u che ph t 5 - 25% di n tích

Sp Th c v t m c ít che ph d i 5% di n tích

Sol Th c v t m c r i rác phân tán

Un M t vài cây cá bi t

Gr Th c v t phân b không u , m c t ng khóm

Ph n 4

K T QU NGHIÊN C U 4.1 M s c i m chung c a r ng t nhiên trên a bàn

S li u c ti n hành i u tra theo tuy n, trên m i tuy n có th l p 3

n 4 OTC t i các v trí (chân, s n, nh), a hình khác nhau và thu c

và s n Do ó các ô nh có s cây cao và to h n các ô chân và s n

4.2 c i m c u trúc t thành sinh thái và m t cây g

Theo Danniel marmillod (1958) cho r ng, nh ng loài cây có ch s IVI

> 5% là nh ng loài có ý ngh a v m t sinh thái Theo Thái V n Tr ng (1978) [17] trong m t lâm ph n, loài cây nào ó chi m trên 50% t ng s cá th t ng cây cao thì nhóm loài ó c coi là nhóm loài u th , ây là nh ng c s

quan tr ng xác nh loài ho c nhóm loài u th Trên c s ó, chúng tôi

th ng kê t t c nh ng loài và cá th loài cây g t ng cây cao và t ng cây

nh c a tr ng thái th m th c v t th sinh ph c h i t nhiên sau khai thác có

ch s IVI > 5%

Ph ng pháp th c hi n: o m t t c các loài cây g trong OTC sau

ó c t ng h p trên máy tính và c x lý b ng Excel

K t qu c u trúc t thành sinh thái, m t t ng cây g c trình bày

Loài tham gia

(Ghi chú: B = B , Ss = Sau sau, Khx = Kháo xanh, Kh = Kháo, Soi =

S i, Xn = Xoan nh , Lk = Loài khác)

Ta th y nh ng d n li u t i b ng 4.2 cho th y B (Styrax tonkinensis)

là loài có m t cao nh t, có ch s IVI cao nh t trung bình kho ng 28,6%,

r i n là S i (Lithocarpus sp.) ch s IVI t 12.24% Ti p theo là Kháo

xanh (Cinnadenia paniculata) ch s IVI t 11.97%, ti p n là Sau sau

(Liquidamba formosana) ch s IVI t 11.37% và ti p là Kháo (Machilus spp) ch s IVI t 11.21% Còn l i các loài khác có ch s IVI <5% Nh ng loài cây chi m ch s IVI cao h n 5% là nh ng loài cây a sáng m c nhanh

4.3 c i m c u trúc ngang

Theo tác gi Nguy n Ng c Lung (1991) [10] cho r ng, phân b s cây theo c p ng kính là m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng nh t quy nh k t

c u lâm ph n Vì v y, nghiên c u c u trúc phân b s cây theo c p ng kính ph n nào ánh giá c tr ng thái r ng, góp ph n a ra nh ng nh n

nh v s phát tri n c a r ng trong t ng lai

Ph ng pháp th c hi n: o ng kính ngang ng c c a t t c các loài cây g trong OTC sau ó c t ng h p và s lý b ng Excel

K t qu phân b s cây theo c p ng kính c trình bày theo b ng 4.4 và hình 4.1