Tổ chức dạy học chủ đề tích hợp năng lượng tái tạo và đời sống trong dạy học ở trường trung học phổ thông (

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học : TS... Gi thuyết khoa học ..... Phạm vi nghiên cứu Chủ ề p năng lượng tái tạo và đời sống... Đặc điểm của dạy học tích hợp M

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học : TS PHẠM KIM CHUNG

HÀ NỘI - 2017

, , , ệ , V

ọ T T T ứ – ứ – ủ , ,

Hà Nội, 06 tháng 10 năm 2017

T lu

Lê Xu n Mạnh

LỜI CAM ĐOAN

T ứu củ , liệ kết qu ứ trong bấ

Hà Nội, 06 tháng 10 năm 2017

T lu

Lê Xu n Mạnh

MỤC LỤC

MỞ ẦU 1

1 ọ ề 1

2 Mụ ứu 2

3 Gi thuyết khoa học 2

4 Nhiệm vụ ứu 2

5 ứu 3

6 ứu 3

7 Dự kiế ó ó i củ ề 4

8 Dự kiến cấ ủa lu : 4

ƯƠ 1 Ơ SỞ Ý UẬ VÀ T ỰC TIỄN CỦA Ề TÀ 5

1.1 D y họ p 5

1.1.1 ệ T p 5

1 1 2 ặ ểm của d y họ p 5

1.1 3 ứ p ọ 8

1 1 4 X ựng chủ ề d y họ p theo chuẩ ực cầ

cho HS ở ng THPT 10

1.2 D y học ể ực gi i quyết vấ ề của học sinh 11

1 2 1 ệ ực 11

1 2 2 ự ế ấ ề 12

1.3 T chức d y học ể ự ế ấ ề ủ ọ 13

1.3.1 D y học gi i quyết vấ ề 13

1 3 2 ọ ự 16

1.3.3 T chức d y học theo tr m 18

1.4 Kiể , ực gi i quyết vấ ề của học sinh 20

1 4 1 ự 20

1 4 2 ự i quyết vấ ề 22

1 4 3 ụ ự 25

1 4 3 1 X ự ử dụ ế

(Rubric) 25

1 4 3 2 ọ 32

1 4 3 3 ụ ự 32

1 5 ều tra thực tiễn về d y họ p ở ng THPT 33

1.5.1 Mụ ểu 33

1.5.2 N ểu 33

1.5.3 ểu 33

1.5.4 Kết qu ểu 33

1.5.4.1 Về việc triển khai việc t chức d y họ p ở ng THPT 34

1.5.4.2 Về việc thực hiện d y họ p ở ng THPT 34

1.5.4.3 Hứ ệu qu của học sinh v i gi d p 35

1.5.4.4 Thực tiễn về d y họ ến thứ ến chủ ề “

y họ p ở ng THPT 36

ƯƠ 2 XÂY Ự VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ Ề TÍ ỢP Ă ƯỢ TÁ TẠO VÀ ỜI SỐNG Ở TRƯỜNG THPT 38

2.1 o 38

2 1 1 ệ o 38

2 1 2 38

2 1 3 Sử ụ 43

2 2 X ựng chủ ề i s ng 44

2 2 1 V , ó ọc, Sinh học T T ế 44

2 2 2 X ị ụ ọ ủ ề 48

2 2 3 X ự ủ ề i s ng 49

2.2.3.1 Chủ ề 1: Sử ụ iogas 49

2.2.3.2 Chủ ề 2: Sử ụ ó ể ấ ện 53

2.3 T chức d y học chủ ề “ i s 54

2.3.1 L p kế ho ch d p “ i s ng y họ T 54

2.3.2 T ứ ọ ủ ề Sử ụ 55

2.3.3 T ứ ọ ủ ề ử ụ ể ấ ệ 58

2.3.4 ể y học theo chủ ề “

64

ế 2 66

ƯƠ 3 THỰC NGHIỆ SƯ ẠM 67

3.1 Mụ , ng, n i dung thực nghiệ m 67

3.1.1 Mụ ực nghiệ m 67

3 1 2 i i dung thực nghiệ m 68

3 2 ức thực nghiệ m 68

3 3 T ế ho ự ệ 69

3 2 1 T ự ệ 69

3.2.2 Kế ho ự ệ 69

3.4 Kết qu thực nghiệ m 70

3 4 1 ị 70

3.4.2 ị kết qu của việ ể ực QV ủa HS sau khi học chủ ề 73

3 4 2 1 ủ ề ử ụ 73

3 4 2 2 ủ ề ử ụ ó ể ấ ệ 75

3 5 ề ệ ủ ủ ề “

ệ ụ ọ ự ể

ọ ủ ề 84

Kết lu 3 85

KẾT LUẬ VÀ UYẾN NGHỊ 87

TÀ LIỆU THAM KHẢO 88 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

1 1 ọ ọ ọ ệt 7

1 2 ệ ể 9

B ng 1.3 ứ ọ 18

B 1 4 S ự ế ứ , 21

B 1 5 ấ ủ ự ế ấ ề ỉ s 23

B 1 6 T ấ ủ ỉ ủ ự ế ấ ề 27

2 1 ế ứ ọ T T 48

B 3 1: ế ự ệ 70

B ng 3.2 Kết qu ự QV ủa HS khi d y học n i dung “Sử ụ 73

B ng 3.3 Kết qu ự QV ủa HS khi d y học n

“Sử ụ ó ể ấ ệ 75

B ng 3.4 Tần suấ ểm kiểm tra củ i chứ ực nghiệ ó học sinh l p 10 78

B ng 3.5 Tần suấ ểm kiểm tra củ i chứ ực nghiệm ó ọc sinh l p 12 79

DANH MỤC HÌNH

1 1 T ế ọ ế ấ ề 15

3 1 ể ểm củ ó i chứ ực nghiệ ó học sinh l p 10 78

3 2 ể ểm củ ó i chứ ực nghiệ ó học sinh l p 12 79

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Nghị quyết s 29- Q/TW 04/11/2013 ủa H i nghị lần thứ 8 Ban chấ T ( X ) ề i m , ệ ục , ứ ầ ệ , ệ ều kiện kinh

o v i tinh thần h ; n v i thực tiễ , ế m,

i niềm vui, hứ ọc t p cho họ ; p v ực hiện

ó ủa họ ; p v ều kiệ ủ ng học hiện nay;

m b ể t chức cho học sinh học t ự , ọ kiến thứ , ện m t s k , ực chung

ấ n phấ ấu trở nghiệ ến hiệ i Do v ỗ lực thực hiện

c CNH- ấ ị X ể ều , c hế ũ ầ ựng m ở h tầng vững ch c, m t trong những nền t m b ng Trong thực tế,

việc sử dụ t phần ng từ diễn biế ụ ử dụng k thu t

o thay thế ệu truyền th 4 vực g m: ện, ó , ệ , ệ th ệ c

l ng o t n t i kh ề

ị ý, c l i v ỉ t n t i ở m t s qu c gia Việ ử dụ ệu qu ó ý trọ ng, gi m thiểu biế u, v ó ề kinh tế c kh ý ế ầ ự ủng h rất

m nh việ ể ử dụng những ngu

ng mặt tr ó

Xuấ ừ nhữ ý , ựa chọ ề “ Tổ chức dạy

học chủ đề tích hợp năng lượng tái tạo và đời sống vào dạy học ở trường trung học phổ thông”

3 Giả thuyết khoa học

Nế ự chức d y học chủ ề p “năng lượng tái tạo

và đời sống ự ở i dung kiến thứ V , ó

học, Sinh họ ẽ ự ế ấ ề ừ thực tiễn của học sinh ng ph

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

ể c mụ ề , ề t ó ững nhiệm vụ chủ yếu sau: + ứu về ểm d y học hiệ ó ặc biệ

trọng t ở ý n của d y họ p

+ ứu về ấ ề ứng dụng d y họ V t

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Ho ng d ọc chủ ề p cho học sinh ở ng THPT

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Chủ ề p năng lượng tái tạo và đời sống

6 Phương pháp nghiên cứu

ể kiểm chứng kết qu ứ ; ể ự

y họ ọc tự ở

ng THPT

- ọ ể xử ý liệu: sử dụng phần mềm SPSS xử , , , ết qu c

7 Dự kiến đóng góp mới của đề tài

- Hệ th ở n về d y họ ọc khoa học tự ó V ó

- X ự c m t s tiế y họ p chủ ề “

i s ng

8 Dự kiến cấu trúc của luận văn:

ần mở ầu, kết lu n, khuyến nghị, ệu tham kh o, lu

1.1.2 Đặc điểm của dạy học tích hợp

Mụ ủa việc họ ểu sự ết của mọi hiệ ng, sự

v t Tích hợp là cách tư duy trong đó các mối liên kết được tìm kiếm, do vậy, tích hợp làm cho việc học chân chính xảy ra ( , 2002) ế, v ịnh

ọc t ế ệ ết n ến thức, Clark

ẳ ịnh quy lu p tất yếu của tiế ọc t ụ thể, sự ó ấ ủa họ

kiến t o kiến thức, học t ó ý ( f ), ọ ứng dụ ( ) ủ yế i v i việc d ọc hiệu

h i sử dụng kiến thứ , , ủa nhiề ọc trong tiến

ứ ề ẽ t o thu n l i cho việ

ụ ủa d y học củ ọ V ế, t chức d y họ p mở ra triển vọng cho việc thực hiện d y học tiếp c n

ữ ế ứ , ệ , ể ự ẩ

ấ

Sự ệt giữa việc t chức d y họ p v i d y họ

ệt thể hiện ở b ng 1.1 [16]

ảng 1 1 ạy học tích hợp và dạy học các m n học riêng iệt

DẠY HỌC TÍCH HỢP DẠY HỌC ĐƠN MÔN

Mục tiêu

ụ ụ ụ ủ

Q ế ự ể , ủ

ọ ặ ệ

DẠY HỌC TÍCH HỢP DẠY HỌC ĐƠN MÔN

ọc, kết n i v i s ng thực tế… ết n ự ến thức/n i dung hay dựa / ực

(1997) việ ể ng

d p v i "truyền th ng", "chuyển tiế " " ng" trong

b ể chứ ự ệ ếp c n [20]

ảng 1 2 tả việc phát tri n chư ng trình giảng dạy tích hợp

TRUYỀN THỐNG CHUYỂN TIẾP CÂN BẰNG

R ệt (n i dung

nh)

( i dung ề)

T p (N

h p)

họ ết n i

C g ng kết n

ọc

ết tự ần thiết

Dự ệc n i dung kiến thứ , ể thiết l p cho việc

ng d ầu thiết kế chủ ề

h p b ọn m t s kiến thứ , ện r i v i từ i

ng bao g p [20]

1.2 Dạy học phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh

1.2.1 Khái niệm năng lực

ệ ự ( ) ó n g c tiế

“ ự ể ữ

ỗ ề ó ữ ữ ứ :

- ực hiể ấ ể hiện

khi tham gia m t ho ó ở m t th ểm nhấ ịnh Chẳng h n,

kh , ó T ế A …

tr c nghiệ ệ

- ự ực hiện hiệu qu m t nhiệm vụ/m

ng cụ thể, ến m ực nhấ ịnh dự ở hiểu biế , ự sẵ ng [19]

i họ ó ự ng về m t lo / ực ho

ó ần h ủ ấu hiệ n sau:

- ó ến thức hay hiểu biết hệ th / ề lo / ực ho t

m ến gi i quyế ấ ề n ng thực tiễ , ó

ấ ề phức h i nhiều kiến thứ ể gi i

quyết vấ ề

Nhữ ệm về ự ực gi i quyết vấ ề ịnh

ng ất chung chung của việc gi i quyết vấ ề Cụ thể , ể

ực gi i quyết vấ ề dự i quyết m t vấ ề lực gi i quyết vấ ề m i thể hiện bởi hiệu suất trong việ ịnh m t

vấ ề, ế ó , ó , ức t p của vấn

ề, v ch ra m t kế ho ch v ực hiện củ ó [3]

Q ứu, tham kh o kinh nghiệ ể , i chiếu

v ầ ều kiệ ụ c nhữ p t i, khoa họ ục Việ ề xuấ ị ng chuẩ ầu ra về phẩm chấ ực củ ục trung học nhữ p t i,

ó ó ề c p t ực gi i quyết vấ ề :

) ệ õ ấ ề: c ng trong học t p, trong cu c s ; ệ ó ấ ề trong học t p, trong cu c s ng

) ề xuất, lựa chọn gi : T õ ó

ến vấ ề; ề xuấ c m t s gi i quyết vấn ề; lựa chọ c gi p nhất

c) Thực hiệ i quyết vấ ề: Thu th

ế ể ó c nhữ ần biết trong việc gi i quyết vấ ề

D y học dự i quyết vấ ề y học dự ấ ề thực tiễ ó ế i họ ến n i dung học t c

ị “ ẩn kiến thức, k T ở ó, i học tự chiế ứ ể ự p kế ho ch, tự ị ng học t p, h , c cao, k ng

ể ầ ủ ự chủ của học sinh trong ho

o lu n t p thể nh m gi i quyết vấ ề ũ ủ trong việc t chức, kiể , ị ó i mỗi nhiệm

- Pha thứ hai: "Học sinh hành động độc lập, tự chủ, trao đổi, tìm tòi giải quyết vấn đề" S ểu vấ ề, họ c l p ho ng,

chuyển dần từ ị ( c tuỳ theo của học sinh) tiệm c n dầ ế ị ,

ỉ ọc sinh những g ý ọ ó ể tự , ng hoặ ựng những kiến thứ ức ho

1.3.2 Dạ học theo dự án

D y học dự ểu d y họ ể ực của học sinh

ọc sinh gi i quyết m ng g n v i thực tiễn b ng những kiến thức theo n ọc gọ ự ự ặt học

ự : i gi i quyết vấ ề, i ra quyế ịnh,

ề i viế T ọc sinh sẽ ệc theo

ó ể tr l

h ể n , ý ủ ọc Học theo dự i học sinh ph ứ ể hiện kết qu học t p củ s n phẩm l ức thực hiện.[15]

củ i học cầ c tiếp tụ ể ực hiện dự

- ức h , : i dung dự ó ự kết h p tri thức của nhiề ực hoặc nhiề ọ m gi i quyết m t nhiệm

vụ, vấ ề ức h p

- Ðị : ực hiện dự ó ự kết h p giữ ứ ý ế n dụ ý ế t d ng thực tiễn, thự T ó, ểm tra, củng c , mở r ng hiểu biế ý ế

ũ ệ ng, kinh nghiệm thực tiễn củ i học

- T ự lực củ i học: trong d y học theo dự , i học cần

ực, tự lự n củ y họ Ð ề ó

ũ ế ệm, sự o củ i học

GV chủ yế ó ấ , ng d , T , ứ tự lực cầ p v i kinh nghiệm, kh ủa họ ứ ó của nhiệm vụ

M t dự ọc t S ực hiệ ó ể

n :

+ Xây dựng ý tưởng dự án Quyết định chủ đề:HS th o lu n liệ

những vấ ề thực tiễn từ nhiều ngu ó ến

n ọ ể lựa chọn dự ó ị õ ụ ủa dự

+ Xây dựng kế hoạch thực hiện dự án: S ệ ó ế

ho ch thực hiện dự , m: gi ực hiện dự ; ữ ệc cần thực hiệ ; ị ểm thực hiệ ; ện cần thiết; dự , ự kiến th ết qu cầ ; ng cụ thể

giữ ó …

+ Thực hiện dự án: S ệ ó ế ho ch,

kết h ế ự ể t o ra s n phẩm dự

+ Giới thiệu sản phẩm dự án: S gi i thiệu dự n phẩm

n i dung kiến thứ ị ệm vụ nh n thức ở mỗi tr ó

1.4 Kiểm tra, đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh

1.4.1 Đánh giá theo năng lực

ó ể ứ , ự

ệ ữ ị ủ ọ ặ , ự

ự ụ ọ

ế ứ , ở ự , ế ế ứ , , , , ị, ẩ ự ứ ,… ừ ề ự

ọ ừ ự ể ự ề ặ ủ

ó ể ấ ệ ệ ữ

ự ọ ế ứ , ủ ọ ng 1.5:

ảng 1.4 o sánh đánh giá năng lực và đánh giá kiến thức, kĩ năng

, , ệ ụ

ặ ự

- T ự ệ ệ ụ

ó, ứ

ẽ ó ự

- ự ọ ụ ,

ệ ụ

- ề ị

ế ứ ,

ó ự

1.4.2 t số phư ng pháp đánh giá năng lực gi i quy t v n đề

+ Đánh giá kết quả và đánh giá quá trình

+ Đánh giá theo chuẩn và đánh giá theo tiêu chí

- , ọ ự

ị õ ề , ế ở ế , ấ ụ ứ

ự ễ S ữ ứ ự ế

ự ự ệ ệ ụ ự ễ Trong ọ ử ụ ứ

ự :

* Sử ụ ế ứ , … ể ự ệ ệ ụ

ọ

* V ụ ế ứ , ự ễ ( , ự , , ề , ự ệ , …)

* T , , ự ọ ử ừ

ể ế ấ ề ọ

* ự ọ ử ụ ụ ọ ọ

1.4.3 t số công c đánh giá năng lực

1 4 3 1 Xây dựng và sử dụng phiếu hướng d n đánh giá theo tiêu chí (Rubric)

ữ ỗ ệ , ặ ấ ệ ủ

* R ệ ụ ọ

ử ụ ể ặ ề ẩ , ự ự

ệ ặ ự ệ ệ ụ ọ

ảng 1 6 Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi của năng lực giải quyết vấn đề

Tiêu chí chất

lƣợng Hành vi

ữ

ệ ,

ữ

ỉ

ó ất c

h i vấ ề cần gi i quyết

ể ấ ề , n gọ

ấ ề ầ

Tiêu chí chất

lƣợng Hành vi

ó ự ng d n

củ

ự ọ

ể ụ

ỗ ,

ụ ự

ệ

7 Xác đ nh thời ó p th i gian L c th i gian L c th i gian

Tiêu chí chất

lƣợng Hành vi

việc

biểu về th i gian,

ị ể phầ việc m

ệm vụ

õ ,

p, biế ( ệu, v t liệu,

)

ệm vụ

i hiệu qu (

-

ế ế,

s n phẩ i nhiề ức

ế

ế, n phẩ ,

Tiêu chí chất

lƣợng Hành vi

c

X ựng tiế thực hiệ õ ,

cụ thể từ

ó i khi gặp ph ó

T chức ho ng

ể i nghe tham