Nguyên nhân dẫn đến tình hình phạm tội ở nước ta

I. LỜI MỞ ĐẦU Với mục tiêu phấn đấu của đảng và nhà nước ta đề ra: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh thì nhiệm vụ đầu tiên là phải xây dựng được một xã hội công bằng, từ đó xã hội mới dân chủ, văn minh, đời sống nhân dân mới được cải thiện. Bên cạnh những cố gắng của toàn xã hội, thì những vấn đề tiêu cực, tiêu biểu là tình trạng vi phạm pháp luật hiện nay lại xảy ra với mức độ chóng mặt. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật, những nguyên nhân đó dù cố ý hay vô ý đều có ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả con người và toàn xã hội. Việc tìm hiểu nguyên nhân của tình hình phạm tội ở nước ta hiện nay là việc vô cùng cấp thiết, là nền tảng để tìm ra hướng giải quyết khắc phục tình trạng phạm tội, góp phân xây dựng một xã hội giàu đẹp mà chúng ta đang xây dựng.

MỤC LỤC

Trang

I LỜI MỞ ĐẦU ……… 3

II NỘI DUNG ………

1 Hiện tượng tội phạm……… 4

a Khái niệm ……… ………

b Đặc điểm ………

2 Các đặc trưng của hiện tượng tội phạm ………

3 Nguyên nhân của tình trạng tội phạm……….

a Nguyên nhân khách quan……… 6

b Nguyên nhân chủ quan……… 7

c Nguyên nhân vi mô……… 8

d Nguyên nhân vĩ mô……… 10

e Tàn dư xã hội cũ……… 11

f ảnh hưởng của nền văn hóa nước ngoài………… 12

4 Hiện trạng tội phạm nước ta………

a Hiện trạng tội phạm……….

b Một số đặc điểm tình hình tội phạm nước ta hiện nay 13

5 Các giải pháp phòng ngừa tội phạm III KẾT LUẬN ……….……….……… 16

I LỜI MỞ ĐẦU

Với mục tiêu phấn đấu của đảng và nhà nước ta đề ra: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh" thì nhiệm vụ đầu tiên

là phải xây dựng được một xã hội công bằng, từ đó xã hội mới dân chủ, văn minh, đời sống nhân dân mới được cải thiện Bên cạnh những cố gắng của toàn xã hội, thì những vấn đề tiêu cực, tiêu biểu là tình trạng

vi phạm pháp luật hiện nay lại xảy ra với mức độ chóng mặt Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật, những nguyên nhân đó

dù cố ý hay vô ý đều có ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả con người và toàn xã hội Việc tìm hiểu nguyên nhân của tình hình phạm tội ở nước

ta hiện nay là việc vô cùng cấp thiết, là nền tảng để tìm ra hướng giải quyết khắc phục tình trạng phạm tội, góp phân xây dựng một xã hội giàu đẹp mà chúng ta đang xây dựng

II NỘI DUNG

1 Hiện tượng tội phạm

a Khái niệm

Hiện tượng tội phạm là hiện tượng xã hội-pháp lý luôn ở trong trạng thái động,là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện trong một

xã hội nhất định,có các nguyên nhân và đặc điểm của nó

b Đặc điểm

Thứ nhất: Hiện tượng tội phạm không xuất phát từ những hiện tượng siêu nhiên mà xuất phát từ chính xã hội, từ những tương tác cuar

cá nhân, các thành viên trong xã hội

Thứ hai: Hiện tượng tội phạm là một dạng sai lệch chuẩn mực, nhưng nó có liên quan đến vi phạm chuẩn mực luật pháp nên hiện tượng tội phạm đồng thời có hai yếu tố: yếu tố XH và yếu tố pháp lý

Thứ ba: Hiện tượng tội phạm là một thể thống nhất tất cả các hành

vi phá vỡ sự hoạt động bình thường của hệ thống xã hội, gây nguy hiểm cho xã hội

2 Các đặc trưng của hiện tượng tội phạm

Hiện tượng tội phạm mang tính XH: Hiện tượng tội phạm có nguồn gốc từ chính xã hội, mang nội dung của thực tiễn XH.Hiện tượng tội phạm có quá trình hình thành, biến đổi, phát sinh, phát tắc , phát triển cùng với XH

Hiện tượng tội phạm mang tính pháp lí: Khi đánh giá về các hành

vi phạm tội, chúng ta phải căn cứ vào các nguyên tắc, các quy định của pháp luật, luật hình sự do nhà nước hành (chỉ có Bội luật Hình sự quy định về phạm tội và hình phạt) trong đó khẳng định rõ tội phạm không chỉ là hành vi nguy hiểm cho XH mà còn là hành vi trái với pháp luật hình sự.Hiện tượng tội phạm không chỉ à hành vi phá vỡ sự cân bằng của cấu trúc XH, gây nguy hiểm cho XH mà còn là một hiện tượng vi phạm các nguyên tắc, vi phạm các quy định của pháp luật

Hiện tượng tội phạm có tính biến đổi về mặt lịch sử: Cũng như các hiện tượng khác thì hiện tượng tội phạm luôn ở trạng thái biến động, thường xuyên vận động, biến đổi qua các giai đoạn, các thời kì lịch sử Được thể hiện qua các quan điểm, quan niệm về hiện tượng tội phạm,

về các dấu hiệu cuả tội phạm Tính chất và mức độ của hành vi phạm tội… sự thay đổi đó thường gắn liền về sự thay đổi cơ câu kinh tế, cơ cấu xã hội giai cấp, cơ cấu xã hội nghề nghiệp

Hiện tượng tội phạm có tính xác định theo không gian và thời gian:

Theo không gian: người ta thường nói tới hiện tượng tội phạm

trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia để phân biệt với các quốc gia khác

Theo thời gian: hiện tượng tội phạm được nhìn nhận khác nhau

tùy thuộc vào sự thay đổi trong chính sách pháp luật, hình sự của các quốc gia ở các khoảng thời gian khác nhau

3 Nguyên nhân của tình trạng tội phạm.

a Nguyên nhân khách quan

Tính chất giai cấp của tội phạm: Chừng nào xã hội còn phân chia giai cấp, chừng đó vân còn tội phạm, bởi điều kiện phát triển hình thành

và phát triển tội phạm vẫn tiếp tục tồn tại Tuy nhiên, mỗi xã hội, với những hình thái kinh tế khác nhau thì hình thức và mức độ hoạt động của tội phạm phụ thuộc vào nền tảng thể chất- kĩ thuật, mối quan hệ giữa kiến trúc thượng tầng với hạ tầng cơ sở và công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trong xã hội đó

Từ một nước nông nghiệp lạc hậu, nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, hạ tầng cơ sở- kĩ thuật còn nghèo nàn, lạc hậu; thượng tầng kiến trúc chưa phát triển đầy đủ, nhất là hệ thống các quy phạm pháp luật Nhiều văn bản luật pháp còn thiếu ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao; sự phân hóa giai cấp và phân tầng xẫ hội giữa người giàu, kẻ nghèo ngày càng gia tăng trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Tình trạng thất học, mù chữ và tái mù chữ tiếp tục gia tăng; đạo đức xã hội bị xuống cấp Một bộ phận dân cư chạy theo lối sống thực dụng, xa hoa trụy lạc, coi thường pháp luật, chạy theo giá trị đồng tiền, làm giàu bất chính… Số người thất nghiệp, thiếu việc làm, việc làm không ổn định ngày một tăng ( hiện nay 2/3 lao động ở nông thôn không đủ việc làm và cả nước có 7-8 triệu người không có việc làm và thiếu việc làm)… Các yếu tố đó đã ảnh hưởng , tác động đến sự hình thành và phát triển của tội phạm

Xuất phát từ những hiện tượng tiêu cực, từ chính môi trường sống xung quanh một cá nhân.( Theo Albert Bandura thì môi trường XH có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành hành vi con người cũng góp phần tạo ra môi trường sống

Điều kiện tâm lí XH của tình trạng phạm tội là những hiện tượng

xã hội tiêu cực, nhưng nó khác với nguyên nhân ở chỗ nó không làm phát sinh tội phạm mà nó chỉ tạo ra hoàn cảnh thuận lợi cho sự hình thành tồn tại phát triển của tình hình tội phạm

Nguyên nhân và điều kiện tâm lí XH của tình trạng phạm tội luôn

có mối quan hệ khăng khít với nhau Việc phân định giữa nguyên nhân

và điều kiện của tình hình tội phạm bắt nguồn từ các mặt: chính trị, kinh

tế, văn hóa, xã hội Mặc dù mang tính cụ thể nhưng chúng luôn biến động

quan điểm của một số nhà tâm lí, nguyên nhân chủ quan tạo ra tội phạm tồn tại trong chính bản thân con người và nó xuất hiện khi gặp điều kiện thuận lợi nếu nói theo S thay đổi tùy thuộc vào điều kiện xã hội

b Nguyên nhân chủ quan

Theo Frued thì đó là sự xung đột giữa Id và superego Nhưng trong xung đột này Id thắng thế, nó buộc Ego phải thực hiện những hành động đi ngược lại với quy chuẩn đạo đức của xã hội tạo nê hành vi tội phạm

Công tác quản lí kinh tế- xã họi còn nhiều sơ hở, thiếu sót, chưa đáp đầy đủ các yêu cầu của thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Cơ chế, chính sách không đồng bộ và chưa tạo động lực mạnh để phát triển.Một số cơ chế, chính sách còn thiếu, chưa nhất quán, chưa sát với cuộc sống, thiếu tính khả thi Những yếu kém, bất cập đó không chỉ ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội nói chung, mà còn là những điều kiện tốt để tội phạm, tệ nạn xã hội lượi dụng hoạt động, tiếp tục phát sinh, phát triển

Trong quản lý văn hóa- tư tưởng: do chưa quản lí tốt các sản phẩm văn hóa, một số văn hóa phẩm có nội dung lành mạnh, đồi trụy, kích động bạo lực,… đã gây ra những ảnh hưởng, tác động xấu đến một bộ phận dân cư, nhât là tầng lớp thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên Điều này làm cho một số chạy theo lối sống thực dụng, đề cao sức mạnh của đồng tiền, vị kỉ cá nhân, coi thường pháp luật, hoạt động tệ nạn xã hội

Đạo đức xã hội bị xuống cấp, ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao do bị tác động do bị tác động bởi lối sống thực dụng, tiền tệ hóa các quan hệ xã hội Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hiệu quả chưa cao, chưa tạo ra được thói quen sống và làm việc theo pháp luật, sống có văn hóa, tôn trọng kỉ cương đất nước, không phạm tội, không hoạt động tệ nạn xã hội…

c Nguyên nhân vi mô

Nguyên nhân, điều kiện tâm lí xã hội dẫn đến hành vi tội phạm một phần bắt nguồn từ những hạn chế trong công tác quản lí vĩ mô của nhà nước Nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội này thể hiện rõ nhất trong ba mặt: lập pháp, hành pháp, tư pháp

Cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm luôn đòi hỏi sự hỗ trợ đắc lực của pháp luật Hơn thế nữa chỉ có trên cơ sở quy định của luật pháp người ta mới có thể xác định đúng đắn hành vi ứng xử của mình Thời gian vừa qua do luật pháp thiếu, nhiều văn bản còn lạc hậu, thiếu tính kịp thời, đồng bộ vì vậy dẫn đến lúng túng trong việc xử lí các vi phạm trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, đất đai

Các cơ quan bảo vệ pháp luật còn thiếu đồng bộ kiên quyết và nghiêm khắc trong đấu tranh phòng chống tội phạm Thời gian vừa qua

có những lúc tình hình tội phạm trở nên nhức nhối, đe dọa trầm trọng cuộc sống trong các mặt kinh tế, xã hội và an toàn cá nhân

Chưa kịp thời kiên quyết trong xử lí tội phạm cụ thể dẫn đến sự coi thường pháp luật, coi thường các cán bộ bảo vệ pháp luật, ngang nhiên trắng trợn vi phạm pháp luật

Bên cạnh lĩnh vực qurn lí các chế độ chính sách kinh tế xã hội còn nhiều sai sót, lỏng lẻo, nhà nước ta cũng còn thiếu đội ngũ cán bộ có năng lực và thực sự được chọn lọc, sắp xếp cán bộ không hợp lí nên không những cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ được giao mà còn gây

ra những kẽ hở để các phần tử xấu lợi dụng phạm tội

Tạo điều kiện thuận lợi để đối tượng thực hiện hành vi phạm tội gây thiệt hại lớn cho nhà nước và nhân dân như các vụ tham ô của vina, Huyền Như…

Công tác quản lí văn hóa, kiểm soát việc lưu trữ phát hành các loại bang hình,phim ảnh chưa chặt chẽ,đã và đang là nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội

Tác động của nền kinh tế thị trường,quá trình đô thị hóa diễ ra nhanh,quá trình di dân từ địa phương lên thành thị để phát triển làm nảy sinh vad phát triển những tiêu cực trong xã hội,thúc đểy chủ nghĩa cá nhân

Sư phối kết hợp các biện pháp chung của toàn xã hội với các biện pháp chuyên môn của cơ quan bảo vệ pháp luật còn chưa toàn diện và triệt để.Thực thi pháp luật không nghiêm cũng là một trong những điều phát sinh tội phạm

Ví dụ: Theo Thượng tá Nguyễn Minh Đức, hệ thống pháp luật về phòng chống tội phạm bạo lực, tội phạm nhân thân còn nhiều sơ hở Các quy định về xử lý tội phạm giết người, chế tài xử lí đối với các hành vi bạo lực còn quá nhẹ, nhất là đối với hành vi chống người thi hành công vụ

d Nguyên nhân vĩ mô

Gia đình: là nơi bắt nguồn của một cá thể, là tổ ấm, là nơi gắn bó

từ nhỏ của mỗi người, từ tính cách đến suy nghĩ Nếu sống trong một gia đình có nền giáo dục tốt, hạn chế tiếp xúc với ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường thì cá nhân sẽ phát triển theo chiều hướng tích cực Hạn chế nguyên nhân dẫn đến hành vi tội phạm và ngược lại

Xã hội: Các yếu tố trong xã hội mà mỗi cá nhân tiếp xúc mỗi ngày

cũng là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến việc phạm tội Theo DurKhem cho rằng “ Tội ác là hành vi tự nhiên được cấu thành từ nhiều yếu tố và những ảnh hưởng này hình thành do nhiều ảnh hưởng khác nhau từ xã hội” Ông tin rằng xã hội chính là tác nhân chr yếu đứng đằng sau các hành vi phạm tội Môi trường xã hội là một trong những nhân tố quyết định mạnh mẽ đến hành vi của con người

Nhà trường: Trường coi là ngôi nhà thứ hai của mỗi người chưa

thành niên Sau cha mẹ thì thầy cô và bạn học là những người ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình hình thành tính cách của các em Tuy vậy, hiện nay công tác giáo dục ở nước ta còn nhiều bất cập Việc chạy theo bệnh thành tích ảnh hưởng rất lớn đến tâm lí học sinh Việc đánh giá năng lực học sinh theo điểm số làm một số em cảm thấy mình yếu kém thua thiệt bạn bè dẫn đến tâm lí hoang mang, chán học cộng thêm

sự không thấu hiểu của giáo viên, thiếu quan tâm từ gia đình nên các em

dễ bị đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo đi vào con đường phạm tội Giáo viên chỉ tập trung vào việc dạy kiến thức mà quên đi việc giáo dục đạo đức, phong cách sống cho học sinh Dẫn đến học sinh chưa nhận thức được bản thân và hành vi của mình

e Tàn dư xã hội cũ

Đất nước ta vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh lâu dài và đang chuyển sang cơ chế thị trường nên gặp phải những khó khăn Dù chế độ

xã hội cũ đã và đang được xóa bỏ để tiến lên chế độ xã hội mới Tuy nhiên những tàn dư của xã hội cũ như tâm lí tư hữu, lối sống tham lam, lối sống ích kỉ, vô tổ chức, coi thường pháp luật Số liệu thống kê khoảng 10 năm trở lại đây (2002-2011) cho thấy tình trạng tham nhũng

ở nước ta ngày càng có tình trạng tăng lên Theo thông tin của viện chiến lược và chính sách y tế thì 60% các vụ bạo hành gia đình có nguyên nhân trực tiếp từ rượu bia Trên thực tiễn, rất nhiều người (chủ yếu là nam giới) chỉ có hành vi bạo hành với vợ và con sau khi say rượu

Sự chống phá của các thế lực thù địch trên mọi mặt của đời sống

f Ảnh hưởng của nền văn hóa nước ngoài

Sự xuất hiện của nền văn hóa mới cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến gia tăng hành vi phạm tội Tiêu biểu là ảnh hưởng của chủ nghĩa cá nhân, nền kinh tế thì trường và khủng hoảng kinh tế Chủ nghĩa cá nhân có nguồn gốc từ chế độ tư hữu, là sự đối lập giữa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội, đặt quyền lợi bản thân lên trên

4 Hiện trạng tội phạm ở nước ta.

a Hiện trạng tội phạm

Tình hình tội phạm ở nước ta có diễn biến phức tạp Những năm gần đây, mỗi năm phát hiện trên 70 ngàn vụ phạm tội các loại Trong đó khoảng 50 ngàn vụ phạm tội về trật tự xã hội Trên 10 ngàn vụ phạm tội

về kinh tế và gần 10 ngàn vụ phạm tội về ma túy So với các nước trên thế giới và trong khu vực thì tình hình tội phạm ở VN chỉ ở mức độ trung bình, nhưng tính chất phức tạp Đáng lưu ý, tỷ lệ tội phạm ẩn ở nước ta cao đặc biệt trong lĩnh vực tội phạm về kinh tế và ma túy

Có các loại tội phạm phổ biến như: Tội phạm hiếp dâm, cướp tài sản, giết người, buôn bán phụ nữ trẻ em, buôn lậu và tội phạm ma túy Diễn biến các loại tội phạm này đang là vấn đề nhức nhối của xã hội

b Một số đặc điểm, tình hình tội phạm ở nước ta hiện nay

Sự hình thành các tổ chức, băng, nhóm tội phạm có chiều hướng gia tăng

Tính chất các loại tội phạm ngày càng nghiêm trọng, phức tạp, hậu quả của tội phạm ngày càng lớn

Tội phạm sử dụng thành tựu của khoa học-công nghê vào quá trình phạm tội ngày càng nhiều Số người phạm tội là người có trình độ học vấn cao ngày càng gia tăng

Tội phạm ngày càng gắn với tệ nạn ma túy

Tính xã hội của tội phạm ngày càng thể hiện rõ nét, thể hiện những đặc trưng riêng của nền kinh tế thị trường phát triển

5 Các giải pháp phòng ngừa tội phạm.

Một là: xây dựng và thực hiện cơ chế phát huy sức mạnh tổng hợp

của toàn bộ hệ thống chính trị, đẩy mạnh phong trào cách mạng của toàn dân, nâng cao trách nhiệm vai trò chủ động của các ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội và các tầng lớp nhân dân tham gia phòng ngừa, phát hiện đấu tranh ngăn chặn các loại tội phạm xã hội Tập trung phòng chống các tội tham nhũng, buôn lậu, tội phạm hoạt động có tổ chức, lưu manh chuyên nghiệp, côn đồ hung hãn Bọn buôn bán lôi kéo thanh niên, học sinh vào con đường nghiện hút ma túy Các loại tội phạm xâm hại trẻ em, mua bán phụ nữ, trẻ em

Thứ hai, phòng ngừa tội phạm chính là mục tiêu cuối cùng và là

chức năng quan trọng nhất, vì chỉ khi làm tốt các chức năng mô tả, giải thích và dự báo thì mới có thể tìm ra được những biện pháp tác động vào quy luật phát sinh, tồn tại và phát triển của tội phạm, đồng thời khắc phục được các nguyên nhân và điều kiện phạm tội cũng như những tồn tại trong các lĩnh vực của đời sống xã hội