BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1

BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1 BÀI GIẢNG tư vấn HƯỚNG NGHIỆP CHÍNH THỨC PHẦN 1

TẬP HUẤN

KỸ NĂNG TƯ VẤN CÁ NHÂN VỀ LỰA CHỌN NGHỀ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NAM

Quảng Nam, tháng 11/2012

CÁC NỘI DUNG TẬP HUẤN

Xây dựng nhận thức bản thân và tìm hiểu thế giới nghề nghiệp

Tầm nhìn hướng nghiệp của tỉnh Quảng Nam

1

4 5

Các kỹ năng và liệu pháp hướng nghiệp

2 Các lý thuyết về hướng nghiệp

Mục tiêu Tầm nhìn Hướng nghiệp của Quảng Nam

Học sinh bậc trung học cơ sở (THCS) có khả năng:

 Khám phá bản thân

 Lựa chọn ban học nào ở cấp trung học phổ thông

 Có kế hoạch nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông/có tự tin

 Năng lực để chọn các chương trình đào tạo nghề/trường nghề phù hợp (học sinh không học tiếp lên THPT)

Học sinh bậc trung học phổ thông (THPT) có khả năng:

 khám phá "mình là ai”, hiểu thị trường lao động, các tác động, đặc tính nghề

1 Khung phát triển nghề nghiệp

2 Mô hình lập kế hoạch nghề

3 Lý thuyết hệ thống

4 Lý thuyết cây nghề nghiệp

5 Vòng nghề nghiệp

6 Mô hình cung cấp dịch vụ hướng nghiệp

Mô đun 1: Các lý thuyết về hướng nghiệp

Khung Năng Lực Của Học Sinh

Kế Họach Nghề Nghiệp

Lý Thuyết Cây Nghề

Nghiệp

Các bứơc cần làm trong công tác Hướng nghiệp

Giải thích về các bước trong hướng nghiệp

 Mục tiêu: các em HS có kế hoạch nghề nghiệp

 Kế hoạch nghề nghiệp phải được xây dựng trên cơ sở (khung) Năng lực nghề nghiệp của học sinh

 Để giúp học sinh có năng lực nghề nghiệp, nhà trường

và xã hội phải xây dựng được “mô hình cung cấp dịch vụ hướng nghiệp cho học sinh”, phải hiểu rõ “lý thuyết hệ thống”, “mô hình lập kế hoạch nghề”, “lý thuyết cây nghề nghiệp” và “vòng nghề nghiệp”.

• Khung năng lực cần có của học sinh

Những tác động /ảnh hưởng

3 Lý Thuyết Hệ Thống

Quá khứ

Hiện tại

Tương

Khả năng

Khả năng

Sở thích

Sở thích

Giới tính

Giới tính

Tuổi tác

Tuổi tác

Cá Tính

Cá Tính

Rào cản

Rào cản

Gia đình

Gia đình

Thị trường tuyển dụng

Thị trường tuyển dụng

Truyền Thông

Truyền Thông

Bạn bè

Giáo dục

Giáo dục

Hoàn cảnh Kinh tế

Hoàn cảnh Kinh tế

 Vì sao em học ngành này?

Phần lớn HS trả lời: Tại vì công việc này hiện đang được xem là ngành nóng trong thị trường?

Hay : Tại vì cơ hội việc làm của ngành này cao

- công việc của ngành này được trả lương cao hơn các ngành

4 Lý Thuyết Cây Nghề Nghiệp

Lương Cao

Cơ Hội Việc Làm

Công Việc Ổn Định

Nhiều Người Tôn Trọng

Môi Trường Làm Việc Tốt

Gi á Tr ị

Cá Tính

và nguồn lực

Tìm hiểu bản thân

Khám phá sở thích, giá trị, tính cách, kỹ năng, tài sản

và nguồn lực

Hành động

Thực hiện kế hoạch, vừa

thực hiện vừa tìm hiểu và

đạt được mục tiêu

Hành động

Thực hiện kế hoạch, vừa

thực hiện vừa tìm hiểu và

đạt được mục tiêu

Chọn lựa

Lập kế hoạch và xác định mục tiêu nghề nghiệp bạn lựa chọn

Chọn lựa

Lập kế hoạch và xác định mục tiêu nghề nghiệp bạn lựa chọn

6 Mô hình Cung cấp Dịch vụ Hướng nghiệp

Thực hành theo nhóm lớn

CHƯA LÀM ĐƯƠC

ĐƯƠC

Áp dụng: Phân tích một vài nghiên cứu VD điển hình

 Xem trường hợp 3 trang 53

 Chia thành nhóm 4 người

 Học viên trong nhóm đọc trường hợp 3,

phân tích xem có phần lý thuyết nào ở trên phù hợp trong trường hợp này.

Học viên trong nhóm nghĩ đến 1 trường hợp đã xảy ra trong quá trình tư vấn học sinh, viết lại và phân tích xem có phần lý thuyết nào ở trên phù hợp trong trường hợp này

Phân tích một vài nghiên cứu ví dụ điển hình

Sáu kỹ năng tư vấn:

 Khi lắng nghe – Không nên

 Khi Lắng nghe – Nên lắng nghe nhiều và

nói ít, khi thích hợp, sử dụng ngôn ngữ cơ thể nhiều hơn lời nói, biết thoải mái với sự

im lặng, lắng nghe bằng toàn bộ tâm trí và hoàn toàn quên đi công việc của bạn, cố gắng không ngắt lời và diễn giải sao cho phù hợp.

BÀI THƠ: “XIN LẮNG NGHE”

 Khi tôi đề nghị bạn nghe tôi

 Và bạn bắt đầu khuyên bảo đủ điều

 Không thèm nghe tôi nói

 Khi tôi đề nghị bạn nghe tôi

 Và bạn bắt đầu tuôn ra lý lẽ

 Tôi không nên cảm thấy như vậy,

 Bạn giày xéo lên những cảm xúc của tôi

 Khi tôi đề nghị bạn nghe tôi

LẮNG NGHE

Nhĩ Nhân

Nhãn Nhất

Vương Tâm

Biết lắng nghe, sẽ thấu hiểu

 Biểu tượng này nói cho chúng ta biết rằng để lắng nghe chúng ta phải dùng cả hai tai, sự quan sát, sự chăm chú, và cả duy trì giao tiếp bằng ánh mắt, sự tập trung hoàn toàn, và sau cùng là sự đồng cảm bằng cả trái tim Nói

khác hơn là chúng ta phải thật gắn kết với

việc lắng nghe tích cực!

 Tâm thế lắng nghe

 Nội dung nào cũng quan trọng

 Tôn trọng, đồng cảm với người nói

 Tạo sự tập trung cao độ

 Kiên nhẫn

 Dùng câu hỏi để

 Khuyến khích

• Em kể cho thầy/cô nghe hồi nhỏ em thích làm

gì đi?

• Em có thể cho thầy/cô biết nếu cho em có 1

ước mơ, 5 năm nữa em sẽ trở thành người như thế nào?

• Theo em, thì em học giỏi môn nào nhất em có

thể cho thầy cô biết được không?

2 Đặt câu hỏi

 Dùng câu hỏi để

 Lặp lại ý tưởng

• Vậy thì hiện tại em đang rất bối rối, không biết

mình nên làm gì trong tương lai phải không?

• Vậy bây giờ em rất phân vân giữa suy nghĩ

của em và sự chọn lựa của ba mẹ phải không?

2 Đặt câu hỏi

 Dùng câu hỏi để

 Tóm tắt ý tưởng

• Nãy giờ em kể thầy/cô nghe là em thích bên

thiết kế, nhưng gia đình thì muốn em theo ngành kinh tế, và hiện tại thì em không biết nên

làm gì Thầy/cô hiểu vậy có đúng không?

2 Đặt câu hỏi

 Có các loại câu hỏi khác nhau:

- Câu hỏi mở

- Câu hỏi đóng

- Câu hỏi thăm dò

- Câu hỏi dẫn dắt/đoán trước

 Câu hỏi thăm dò:

Sử dụng khi nói về các chủ đề nhạy cảm mà có thể khó khăn khi học sinh tiết lộ về bản thân.

Tư vấn viên nên cẩn thận sử dụng loại câu hỏi này nếu không điều đó có ảnh hưởng tiêu cực tới học sinh.

Lưu ý: Trong tư vấn chúng ta thường sử dụng câu hỏi đóng và câu hỏi mở.

 Quan sát cảm xúc của học sinh

 Biết khi nào thì học sinh đang buồn, lo, bức xúc, xúc động, vv.

Áp dụng: Đóng vai

cuộc sống mà họ có thể chia sẻ với

người khác (tình cảm, gia đình, con cái, công việc, …)

Thực hành

 Nhóm nhỏ

 Nhóm lớn

 Quan sát lời nói, hành động để nhận ra sự mâu thuẫn (không đồng nhất) của học sinh trong lời nói, hành vi, cảm xúc, và ý nghĩ.

Ví dụ: Học sinh nói rất thoải mái với quyết định học của

mình, nhưng sau đó kể rằng mất ngủ, stress/bị áp lực , và lo rằng mình sẽ quyết định sai

 Đối diện với học sinh về mâu thuẫn trên

 Tóm tắt

 Chỉ ra sự mâu thuẫn

- Lúc mới gặp, em nói rất thoải mái với quyết định học của mình, nhưng bây giờ em kể rằng bị mất ngủ, stress, và lo mình quyết định sai Em nghĩ sao về mâu thuẫn này?

4 Đối mặt

 Kỹ năng đối mặt rất quan trọng, vì nó giúp

chính

4 Đối mặt

 Vào học sinh trước rồi vấn đề sau

5 Tập trung

 Phản hồi ý tưởng của học sinh bằng cách

 Diễn dịch, tóm tắt lại

• Ngày hôm nay em đến đây vì chưa biết mình nên

làm nghề nghiệp gì trong tương lai Em muốn tìm hiểu thêm các ngành nghề trong trường Em sợ rằng mình chọn sai Thầy /cô nói vậy chính xác không?

• Căn cứ vào lực học và hoàn cảnh gia đình của em,

em đang phân vân nên đi hướng nào: học tiếp lên THPT hay học nghề.Em sợ mình chọn sai Thầy /cô nói vậy có đúng không?

•

Phản hồi ý tưởng

 Tập trung vào học sinh, lắng nghe em, giúp em lắng nghe bản thân

 Bằng sự lắng nghe, phản hồi cảm xúc, đối mặt,

và phản hồi ý tưởng, chuyên viên tư vấn sẽ giúp học sinh tìm ra cách giải quyết vấn đề cho bản thân.

 Mỗi người đều có khả năng tự giải quyết vấn đề

 Chuyên viên tư vấn không phải là siêu nhân

 Sự nguy hiểm của cảm giác được cần

Thái độ của chuyên viên tư vấn

Áp dụng: Đóng vai

sống mà họ có thể chia sẻ với người

khác (tình cảm, gia đình, con cái, công việc, …)

Thực hành

 Nhóm nhỏ

 Nhóm lớn

 Liệu pháp tập trung vào giải pháp

 Liệu pháp kể chuyện

Hai liệu pháp

- Sự khác biệt giữa tư vấn tâm lý và tư vấn

hướng nghiệp là phải cho giải pháp, dù nhỏ đến mấy cũng phải có, và theo từng bước một

- Cùng với học sinh lập ra kế hoạch

- Mục tiêu (từ mức độ quan trọng nhiều nhất

đến ít nhất)

- Giải pháp

Liệu pháp tập trung vào giải pháp

- Lắng nghe câu chuyện của học sinh từ đầu đến

Tư vấn tuyển sinh và Tư vấn hướng nghiệp

• Vai trò của giá trị và ý nghĩa cuộc sống

– Giá trị: điều gì quan trọng trong cuộc sống– Ý nghĩa cuộc sống: vì sao em sinh ra trên đời

Năm yếu tố quan trọng lắng nghe tích cực của người TVV:

 Năm yếu tố quan trọng của lắng nghe tích cực của người TVV: 1/ Hãy chú ý

 Hãy để cho học sinh cảm thấy được chú ý và đón nhận thông điệp một cách trọn vẹn Nhận ra rằng giao tiếp không lời cũng “quan

trọng không kém” đấy

 Nhìn thẳng vào người nói

 Tránh bị phân tâm bởi các yếu tố môi trường

 “Lắng nghe” ngôn ngữ cơ thể của người nói

2/ Cho thấy rằng bạn đang lắng nghe

 Sử dụng ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ của bạn để chuyển tải sự chú ý của bạn

 Hãy mỉm cười và sử dụng các sắc thái khác trên khuôn mặt

 Lưu ý tư thế của bạn và chắc chắn rằng nó thể hiện sự cởi mở

và khuyến khích học sinh nói

 Khuyến khích học sinh tiếp tục với ý kiến, lời nói như “à”, “thế à”,

“thật vậy ư!” …

3/Cung cấp thông tin phản hồi

 Bộ lọc cá nhân, những giả định, đánh giá và niềm tin của chúng ta

có thể bóp méo những gì chúng ta nghe Là một người nghe, vai trò của TVV là để hiểu những gì đang được nói Điều này có thể yêu cầu bạn phản ánh những gì đang được nói và đặt câu hỏi

 Phản ánh những gì đã được nói bằng cách diễn giải “Những gì thầy/cô đang nghe là …” và “Có phải em đang nói …” là cách tuyệt vời để phản ánh lại

 Đặt câu hỏi để làm rõ một số điểm nhất định “Em nói … như vậy nghĩa là gì” “Có phải ý em nói là …?”

 Tóm tắt các ý kiến của hoc sinh thường xuyên

không hiểu ý em một cách chính xác, và từ những gì em nói, thầy/ cô hiểu là…, Điều đó có đúng ý em không?”

4/ Trì hoãn đánh giá

 Cắt ngang là một sự lãng phí thời gian trong lắng nghe Nó gây

thất vọng cho người nói và giới hạn sự hiểu biết đầy đủ của thông điệp

 Để người nói nói xong câu chuyện của họ

 Không ngắt lời và đưa ra ý kiến tranh luận

5/ Phản ứng một cách thích hợp

 Lắng nghe tích cực là một mô hình vì sự tôn trọng và thông hiểu

Bạn đang thu thập thông tin và quan điểm Bạn đừng nên phản ứng bằng cách tấn công học sinh hay làm các em xuống tinh thần

 Hãy thẳng thắn, cởi mở và trung thực trong phản ứng của bạn

 Khẳng định ý kiến của bạn thể hiện sự tôn trọng

 Hãy đối xử với học sinh như cách các em muốn

Các thầy cô suy nghĩ một câu chuyện

trong thực tế mà mình đã tư vấn cho

học sinh.Đồng thời ngẫm lại xem mình

đã thực hiện được những kỹ năng nào?

(Trao đổi kết quả bài tập vào ngày mai)

.