Một trong những yếu tố quan trọng tác động đến việc xây dựng Văn hóa doanhnghiệp chính là Văn hóa doanh nhân.. Trong bài thảo luận này, nhóm 8 đã nắm những kiến thức chung vềdoanh nhân c
Trang 1HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH MÔN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
1 Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế. 1
1.1 Doanh nhân 1
1.2 Phát triển kinh tế 1
1.3 Vai trò, mối liên hệ của doanh nhân với phát triển kinh tế trong nền kinh tế thị trường 1
2 Phân tích các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nhân. 4
2.1 Năng lực của doanh nhân. 4
2.2 Tố chất của Doanh nhân. 5
2.3 Đạo đức của Doanh nhân. 5
2.4 Phong cách của Doanh nhân. 6
3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nhân và văn hóa doanh nghiệp. 7
3.1 Văn hóa doanh nghiệp là gì? 7
3.2 Văn hóa doanh nhân là gì? 7
3.3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nhân và văn hóa doanh. 8
4 Ví dụ về một doanh nghiệp có ảnh hưởng từ một doanh nhân. 9
4.1 Tổng quan về Apple và Steve Jobs. 9
4.2 Ảnh hưởng của Steve Jobs tới Apple. 24
4.2.1 Năng lực 24
4.2.2 Tố chất 25
4.2.3.Phong cách doanh nhân 25
Trang 34.2.4 Đạo đức doanh nhân 29
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, Văn hóa doanh nghiệp trở thành giá trị cốt lõi để xác định thương hiệudoanh nghiệp, tương hiệu hàng hóa Việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp trở nên cầnthiết hơn bao giờ hết để các doanh nghiệp phát triển bền vững
Một trong những yếu tố quan trọng tác động đến việc xây dựng Văn hóa doanhnghiệp chính là Văn hóa doanh nhân Chính vì vậy, nhóm 8 đã cùng nhau tìm hiểu kỹhơn về yếu tố này Trong bài thảo luận này, nhóm 8 đã nắm những kiến thức chung vềdoanh nhân cũng như văn hóa doanh nhân, những yếu tố tác động đến văn hóa doanhnhân trong sự phát triển kinh tế Cùng với đó là hiểu rõ được mối quan hệ giữa văn hóadoanh nhân cũng như vai trò của văn hóa doanh nhân đến văn hóa doanh nghiệp Ngoài
ra, với nhân vật Steve Jobs – cực CEO của Apple, nhóm 8 muốn khẳng định và làm rõhơn vai trò và ảnh hưởng của doanh nhân đến doanh nghiệp
Trong quá trình làm bài, nhóm 8 đã tham khảo rất nhiều tài liệu và không thể tránhkhỏi những thiếu sót Nhóm rất mong nhận được sự nhận xét, góp ý của cô!
Nhóm 8 xin cảm ơn!
Trang 51 Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế.
1.1 Doanh nhân.
Doanh nhân: Là người làm kinh doanh, là chủ thể lãnh đạo, chịu trách nhiệm và đạidiện cho doanh nghiệp trước xã hội và pháp luật Doanh nhân có thể là một chủ doanhnghiệp, là người sở hữu và điều hành, chủ tịch công ty, giám đốc công ty hoặc cả hai
Doanh nhân là người giải quyết các vấn đề cho người khác để kiếm lợi nhuận ỞViệt Nam, doanh nhân là một từ được các phương tiện truyền thông của Việt Nam sửdụng để xác định một tầng lớp gắn với thành phần kinh tế tư nhân và chủ nghĩa tư bảnmới xuất hiện từ sau những năm 90
1.2 Phát triển kinh tế.
Phát triển kinh tế là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế Nó baogồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh tế,chất lượng cuộc sống
1.3 Vai trò, mối liên hệ của doanh nhân với phát triển kinh tế trong nền kinh tế thị trường
Vai trò của doanh nhân với phát triển kinh tế.
- Là lực lượng chủ yếu làm ra của cải vật chất, giải quyết công ăn việc làm chongười lao động
- Kết hợp và sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả nhất, tối ưu nhất
- Là người sáng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, phương thức sản xuất mới
- Mở rộng thị trường, thúc đẩy giao lưu kinh tế, VHXH
- Giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực
- Tham mưu cho Chính phủ về đường lối, chính sách chiến lược phát triển kinh tế
xã hội
Trang 6- Thúc đẩy phát triển nền kinh tế đất nước theo định hướng XHCN dưới sự giám sátcủa chính phủ
Mối quan hệ giữa doanh nhân với sự phát triển kinh tế.
Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu phân tích rõ vai trò của doanhnhân trong nền kinh tế thị trường Đáng chú ý tác phẩm “ Lý thuyết về phát triển kinhtế” của Josph A.Strumpeter đã gắn vai trò cốt lõi của doanh nhân là “ cải cách” kinh
tế Ông coi phát triển kinh tế là sự thay đổi năng động riêng biệt do doanh nhân manglại bằng cách xây dựng các kết hợp mới với những yếu tố sản xuất
Trong các nghiên cứu kinh tế từ trước đến nay, đã có rất nhiều mô hình đượcxây dựng về mối quan hệ giữa doanh nhân và phát triển kinh tế Trong khuôn khổchuyên đề này, chúng tôi giới thiệu mô hình của Thurik và Wennekers ( 1999), đượctrình bày trong hình 1 Mô hình thể hiện phân tích ở 3 cấp: cấp cá nhân, cấp công ty
và cấp vĩ mô Hoạt động của doanh nhân bắt nguồn từ cấp cá nhân và có thể tìm thấyvới mỗi người, với từng doanh nhân Do đó, làm doanh nhân là do thái độ, kỹ năng,động cơ và năng khiếu của mỗi cá nhân Tuy nhiên, cá nhân doanh nhân không triểnkhai các hoạt động của mình trong một chân không vô tận và vô biên, mà chịu ảnhhưởng từ bối cảnh hoạt động của họ Vì vậy, động cơ và hành động của doanh nhâncũng chịu ảnh hưởng bời những yếu tố văn hóa và thể chế, môi trường kinh doanh vàđiều kiện kinh tế vĩ mô
Hình 1: Mối quan hệ giữa doanh nhân và tăng trưởng kinh tế.
Trang 7Cấp phân tích Điều kiện
với doanh nhân
Yếu tố quyết định với doanh nhân
Tác động của doanh nhân
Làm giàu cho cá nhânKhởi
nghiệp
Thâm nhậpthị trườngmới
Hiệu quả hoạt động của công ty
Sự da dạng
Cạnh tranh
Chọn lựa
Năng lựccạnh tranh
Tăng trưởngkinh tế
Những năngkhiếu tố chất
Các thể chế văn hóa
Văn hóa kinh doanh
Các thể chế văn hóa
Cấp công
ty
Cấp vĩ
mô
Trang 8Dù tinh thần doanh nhân bắt nguồn từ cấp cá nhân, song việc hiện thực hóa lại đượcthực hiện ở cấp công ty (DN) Khởi nghiệp hay đổi mới là những động cơ biến nhữngphẩm chất hay tham vọng cá nhân của doanh nhân thành hành động Ở cấp vĩ mô hay cấpngành và trong nền kinh tế quốc dân, những hoạt động của doanh nhân gộp lại sẽ tạothành những mảnh ghép thực nghiệm cạnh tranh, ý tưởng và sáng kiến mới Cạnh tranhmang lại sự đa dạng và thay đổi trong thị trường – đó cũng là chọn lựa của hầu hết cáccông ty còn trụ lại, rồi lại có những công ty khác bắt chước họ, và diễn ra sự đào thảinhững DN lỗi thời Hoạt động của doanh nhân vì vậy sẽ mở rộng và biến đổi tiềm năngsản xuất của nền kinh tế quốc dân bằng cách tạo hiệu suất cao hơn, mở ra những phânkhúc thị trường và ngành nghề mới Doanh nhân có thể rút ra bài học từ chính kinhnghiệm của mình và cả thành công hay thất bại của những doanh nhân khác, giúp họ cảithiện kỹ năng, đồng thời điều chỉnh thích nghi thái độ của mình Kết quả cuối cùng củaquá trình khởi nghiệp, phát triển và thành công hay thất bại của doanh nhân dưới tác độngcủa các yếu tố khác như đã nêu đều là con đường mang lại lợi ích cuối cùng là nâng caonăng lực cạnh tranh và tăng trưởng kinh tế
2 Phân tích các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nhân.
2.1 Năng lực của doanh nhân.
Trình độ chuyên môn
Trình độ chuyên môn của doanh nhân bao gồm bằng cấp chuyên môn, kiến thức
xã hội, kiến thức kỹ thuật nghiệp vụ, kiến thức ngoại ngữ…
Là tổng hòa những hiểu biết, nhận thức, kỹ năng và khả năng giải quyết vấn đềcủa doanh nhân
Là yếu tố quan trọng giúp doanh nhân giải quyết vấn đề trong điều hành côngviệc, thích ứng và luôn tìm giải pháp hợp lý với những vướng mắc có thể xảy ra
Trang 9 Các doanh nhân luôn phải nâng cao trình độ chuyên môn của mình.
Năng lực lãnh đạo Trình độ quản lý
1 Doanh nhân không chỉ đưa
ra đường lối, mục tiêu mà còn biết
cách chỉ dẫn những người làm
theo cách của mình
2 Doanh nhân là người đưa
ra quyết định nên tập trung nguồn
lực của công ty ở đâu, đầu tư vào
lĩnh vực nào thì đem lại lợi nhuận
tối đa
3 Doanh nhân là người chèo
lái con thuyền doanh nghiệp của
mình bằng cách tác động tới nhân
viên và thay đổi suy nghĩ của họ
4 Trình độ quản lý kinh doanh
giúp doanh nhân thực hiện đúng vaitrò, chức năng, nhiệm vụ quản lýdoanh nghiệp của mình
5 Hoạt động quản trị kinh
doanh của doanh nhân bao gồm 5chức năng chính:
Khả năng thích ứng với môi trường, nhạy cảm, linh hoạt, sáng tạo
Tính độc lập, quyết đoán, tự tin
Năng lực quan hệ xã hội
Trang 10 Có nhu cầu cao về sự thành đạt.
Say mê, yêu thích kinh doanh, sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm, có đầu óc kinhdoanh
2.3 Đạo đức của Doanh nhân.
Đạo đức của Doanh nhân bao gồm:
Đạo đức của một con người
Xác định hệ thống giá trị đạo đức làm nền tảng hoạt động
Nỗ lực vì sự nghiệp chung
Kết quả công việc và mức độ đóng góp cho xã hội
2.4 Phong cách của Doanh nhân.
Luôn bị thôi thúc bởi sự hoàn hảo
Vượt qua mọi rào cản để tìm ra chân lý một cách nhanh chóng
Vận dụng mọi khả năng và dồn mọi nỗ lực của mình cho công việc
Biến công việc trở thành nhu cầu và sở thích của mọi người
Hiểu được và biết dự liệu đến những tiểu tiết
Không tự thỏa mãn
Đó là những yếu tố quan trọng để cấu thành nên văn hóa của mỗi doanh nhân Còn đốivới Steve Jobs với triết lý kinh doanh “lấy mong muốn của khách hàng làm trọng tâm vàbạn sẽ trở thành huyền thoại”, ông là doanh nhân và nhà sáng chế người Mỹ Ông là đồng
Trang 11sáng lập viên, chủ tịch và cựu Tổng giám đốc điều hành của hãng Apple, là một trongnhững người có ảnh hưởng lớn nhất ở ngành công nghiệp vi tính.
Quá trình hoạt động kinh doanh của Steve Jobs đã đóng góp nhiều cho các hình ảnhbiểu tượng mang phong cách “độc đoán” , nhà doanh nghiệp tiêu biểu của thung lũngsilicon, nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết kế và hiểu biết vai trò thiết yếu của tính thẩm
mĩ trong việc thu hút công chúng
Phần lớn tác phong quản lý của Jobs dựa trên tính khắt khe và đòi hỏi cao của bản thânông “Thánh Jobs” dù có bảo thủ hay khó tính nhưng ông đã xây dựng được một tập thểchuyên tâm, đồng lòng sáng tạo thì mới có được những thế hệ Iphone, Ipad nổi đình nổiđám như những năm qua
Phong cách của Jobs là “đánh” cho nhân viên thật đau để họ thật sự nhận rõ đâu là giớihạn của bản thân, nhưng gần như sau đó Jobs sẽ khiến họ dạt dào cảm hứng để có thể tiếnlên một tầm cao hơn Ở Jobs, đã hiện lên những bài học quý báu để con người học tập từtính:
Tập trung “quyết định không nên làm gì cũng quan trọng như quyết định cần phảilàm gì vậy”
Tinh giản: sự tinh giản chính là sự tinh vi tuyệt diệu nhất
Đặt sản phẩm lên trên lợi nhuận
Đừng trở thành nô lệ của nghiên cứu thị trường
Bẻ cong thực tại
Thúc đẩy sự hoàn hảo
Chỉ dung thứ những người giỏi nhất
Trang 12 Thích tiếp xúc trực tiếp.
3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nhân và văn hóa doanh nghiệp.
3.1 Văn hóa doanh nghiệp là gì?
Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trongdoanh nghiệp học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đềvới môi trường xung quanh
3.2 Văn hóa doanh nhân là gì?
Văn hóa doanh nhân thuộc dạng văn hóa cá nhân, hình thành trong môi trường của một doanh nghiệp thành đạt Đó là toàn bộ vốn tri thức, kinh nghiệm, biểu thị thành những giá trị và khuôn mẫu hành xử tích lũy vào một cá nhân tạo nên văn hóa doanh nhân – một con người có trí thức làm giàu, có khả năng làm giàu, có khát vọng làm giàu, dám chịu rủi ro để làm giàu bằng cách tổ chức các hoạt động kinh doanh, liên tục tạo ra giá trị thặng dư tối đa, không ngừng làm gia tăng tài sản cho cá nhân cũng như cho
doanh nghiệp (Gs.Ts Hoàng Vinh)
3.3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nhân và văn hóa doanh.
Văn hóa doanh nhân chính là yếu tố hàng đầu, tác động rất lớn và góp phần quyếtđịnh tạo nên sự thành công hay thất bại của văn hóa doanh nghiệp Một doanh nhân cónếp sống phù hợp, sẽ góp phần tạo nên một văn hóa doanh nghiệp phù hợp
Ngược lại, nếu người chủ doanh nghiệp có cách sống, cách hành xử phi văn hóa,
cả doanh nghiệp cũng sẽ bị ảnh hưởng và rất khó có hy vọng xây dựng được một văn hóadoanh nghiệp lành mạnh
Trang 13Vì vậy trước khi xây dựng văn hóa doanh nghiệp, doanh nhân - người chủ doanhnghiệp nên bắt tay xây dựng văn hóa cho chính mình; xây dựng những giá trị cốt lõi,những triết lý sống, nguyên tắc sống lành mạnh, phù hợp; cụ thể hóa những giá trị, triết
lý, nguyên tắc sống thành những chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực hành vi và kiên trì thựchiện chúng
Và rồi, hãy truyền lửa cho nhân viên, làm sao cho nhân viên cảm nhận và đặt trọnniềm tin vào những giá trị ấy thông qua việc cảm nhận và trực tiếp chứng kiến nhữnghành vi của người lãnh đạo doanh nghiệp
Chúng ta không còn xa lạ khi nhắc tới vị CEO tài ba Steve Jobs của Apple nữa
Ngoài khả năng thông minh tài giỏi ông được biết đến là một người có cách sống
dị , khác người như không tắm , đi chân đất trong phòng làm việc đỗ xe ở chỗ dành chongười khuyết tật Sự kì cục của ông đã tạo nên một nếp văn hóa ở Apple cũng đầy sức kìcục
Ví dụ :
- Trong khi tất cả những doanh nghiệp khác ngày càng muốn được xích lại gần vớikhách hàng của mình hơn thông qua cả những “kênh” giao tiếp không chính thức nhưblog, Twitter, Facebook Apple lại khăng khăng giới hạn đến mức tối đa việc giao tiếpvới giới truyền thông , khách hàng và cổ đông của mình
Hay “Họ luôn luôn khiến những người khác hoang tưởng về họ và đó là kiểu cách
mà tôi chưa từng gặp ở bất cứ một doanh nghiệp nào”, Mark Hamblin, một chuyên gia đãtừng làm cho bộ phận công nghệ màn hình cảm ứng của Apple tiết lộ
- Steve Jobs ông chọn cách ứng xử với nhân viên cấp dưới bằng cách la hét họsuốt nửa tiếng liền không ngừng nghỉ, chen lấn với nhân viên trong giờ ăn trưa, đi xekhông có biển số, và mắng mỏ nhân viên là “vô dụng”…
Trang 14Cũng chính bởi cách sống và phong cách lãnh đạo của ấy của Steve Jobs làm chonhiều nhân viên của Apple không thể chịu nổi và đã có rất nhiều nhân viên của Apple đã
bỏ công ty và thề không bao giờ làm việc với Jobs nữa
4 Ví dụ về một doanh nghiệp có ảnh hưởng từ một doanh nhân.
4.1 Tổng quan về Apple và Steve Jobs.
- Apple.INC là tập đoàn công nghệ máy tính của Mỹ có trụ sở chính đặt tại thung lũngmáy tính ở Cupertino , bang California, Hoa Kỳ
- Apple chào đời ngày 1 tháng 4 năm 1976 trong một garage ô tô, dưới cái tên là AppleComputer, Inc , sau đó được đổi tên là Apple INC vào đầu năm 2007
- Hai nhà sáng lập viên của Apple là Steve Wozniak và Steve Jobs
- Thứ nhất, ông là người cầu toàn, tinh tế và yêu thích sự sáng tạo
Ông luôn yêu cầu nhân viên tỉ mỉ và không được có bất kì một sai xót nào, sự khaokhát hoàn hảo và yêu thích sáng tạo thể hiện ngay những đoạn quảng cáo và sự quyến rũcủa những thiết kể sản phẩm đem đến những thành công của Apple do vậy ông thườnghay dồn ép và yêu cầu làm lại hầu như tất cả đối với những thiết kế, sản phẩm khônghoàn hảo theo cách nhìn của ông Ví dụ như: việc rọi đèn vào iMac trong buổi ra mắt sảnphẩm (6/1998) cũng tốn không ít thời gian chuẩn bị của Jobs, cho đến khi ánh đèn soi vàosản phẩm hợp với ý của ông
- Thứ hai, dễ nỗi nóng với mọi người
Vào những lúc áp lực công việc lên cáo, ví dụ như khi hạn chót việc hoàn thành mẫuiMac tới gần, tính khí nóng nảy của Jobs lại càng dễ nhận thấy, đặc biệt là trong lúc ông
Trang 15được rằng quy trình sản xuất đang chậm trễ Steve Jobs tỏ thái độ giận dữ khủng khiếp,
và nỗi tức giận ấy tuyệt đối thành thực Ông đã nỗi giận với cả nhóm làm sản phẩm vớinhững lời lẽ rất nặng nề, bắt đầu với Rubinstein: “Các người biết là chúng ta đang cố cứu
cả công ty cơ mà,” ông ta thét lên: “và các người đang làm hỏng bét mọi sự!”
- Thứ ba, là con người đầy tham vọng và muốn kiểm soát mọi thứ
Sau khi được bổ nhiệm làm chuyên viên tư vấn cho Amelio, Jobs ngay lập tức đẩynhững người ông tin tưởng vào những vị trí cấp cao ở Apple Tất các nhóm làm sảnphẩm, từ công đoạn thiết kế cho đến hoạt động quảng bá cho sản phẩm đều được SteveJobs kiểm soát chặt chẽ theo những tiêu chuẩn của ông
Khi Jobs quay về Apple với vai trò là người cố vấn dẫn dắt Apple vực dậy, chỉ trong
90 ngày để tìm kiếm CEO mới cho Apple , Jobs tiếp tục sôi lên khi phải trả lời trước banquản trị mà ông không tôn trọng “Hãy dừng đoàn tàu lại, nó sẽ không có kết quả,” ôngnói với Woolard “Công ty này đang phải vật lộn để tồn tại, và tôi không có thời gian đểlàm vú nuôi cho ban quản trị Vì vậy tôi cần tất cả các ông rút lui Hoặc tôi sẽ rút lui vàkhông quay trở lại vào thứ hai tới” Và sau đó, ông buộc họ phải từ chức, rút lui và ôngkiếm người vào các vị trí đó
- Thứ tư, là người quyết đoán
Jobs vô cùng quyết đoán và mạnh mẽ với các quyết định của mình Khi ông thấy gìđúng, ông sẽ bỏ mặc tất cả sự phản đối hay những chê trách của người ngoài để dự tìnhcủa mình Khi Jobs vừa trở lại Apple trong thời kì đen tối nhất của Apple – giá cổ phiếutrượt giá liên tiếp và không phanh, quyết định đầu tiên của ông là phải hạ giá cổ phiếu ưuđãi, tất cả các bộ phận tài chính đều phản đối ông, họ nói cần 2 tháng để họ nghiên cứuvấn đề này nhưng ông nhất quyết làm và” Phải làm ngay” và ông đã thành công khi giá
cô phiếu từ 13 đôla tăng lên 20 đôla chỉ trong cùng một tháng
Trang 16Quyết định chỉ tập trung sản xuất hai dòng sản phẩm máy để bàn, xách tay theo haidòng là phổ thông và cao cấp, mặc dù các kỹ sư của ổng khá giận dữ nhưng đa phần họ
đã bị Jobs thuyết phục.Kết quả là các kỹ sư và quản lý ở Apple lập tức chỉ tập trung cao
độ vào bốn lĩnh vực Với mảng máy để bàn cao cấp, họ phát triển Power Macintosh G3.Với mảng máy xách tay cao cấp họ phát triển PowerBook G3 Với máy để bàn phổthông, họ bắt đầu với thứ sau này trở thành iMac Và cuối cùng với máy xách tay phổthông, họ tập trung vào thứ sẽ trở thành iBook Chữ “i”, Jobs giải thích, là để nhấn mạnhcác thiết bị này sẽ được tích hợp chặt chẽ với Internet
Sau 2 năm gây sửng sốt với việc thua lỗ, Apple lại có thể vui vẻ với một quý lợinhuận, kiếm được 45 triệu đô la Trong cả năm tài chính 1998, nó trở thành 309 triệu đô
la lợi nhuận Jobs đã quay trở lại, và Apple cũng thế Đó là minh chứng cho sự quyếtđoán và khả năng năm bắt vấn đề “cốt lõi” nhanh của Steve Jobs Ngoài ra sau khi cảitiến cho iMac, Jobs quyết định sẽ không gắn kèm cả ổ đĩa mềm vốn thông dụng Jobstrích dẫn câu cách ngôn của siêu sao khúc côn cầu Wayne Gretzky, “Hãy trượt đến chỗtrái banh văng tới, chứ không phải chỗ nó đã từng xuất hiện.” Jobs có phần đi quá thờicuộc, nhưng cuối cùng đa phần máy tính đều đã loại bỏ ổ đĩa mềm
- Thứ năm, Jobs có thể rất cay độc và lạnh lùng,
Đặc biệt với những người có xung đột với ông, nhưng cũng có thể rất tình cảm vớinhưng người đã đồng hành cùng ông từ những ngày đầu Ví dụ: khi yêu cầu MikeMarkkula rời khỏi ban quản trị Apple, Jobs đã lái xe đến tận nhà và thực hiên một cuộcdạo bộ thân mật để bàn về tương lai của Apple
- Thứ sáu, ở một số thời điểm khác nhau, Jobs thể hiện sự trộn lẫn lạ thường giữa tính cáu bẳn và sự thiếu thốn.
Ông thường không mảy may quan tâm tới người khác nghĩ gì về mình; ông có thểđoạn tuyệt với người khác và không bao giờ nhìn tới họ lần nữa Một số thời điểm khác,