Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của loài cây Bách hợp và Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng.

V H I MY

tài:

(Cinnamomum parthenoxylon(JACK.) MEISN.)

LÀM C S B O T N VÀ PHÁT TRI N LOÀI

T I HUY N I T - THÁI NGUYÊN

H ào t o : Chính quy Chuyên ngành : Qu n lý tài nguyên r ng

Khóa h c : 2011 - 2015

Thái Nguyên – n m2015

V H I MY

tài:

(Cinnamomum parthenoxylon(JACK.) MEISN.)

LÀM C S B O T N VÀ PHÁT TRI N LOÀI

T I HUY N I T - THÁI NGUYÊN

H ào t o : Chính quy Chuyên ngành : Qu n lý tài nguyên r ng

Giáo viên ch m ph n bi n xác nh n sinh viên

ã s a ch a sai sót sau khi H i ng ch m yêu c u!

(Ký, h và tên)

L I C M N

Sau m t th i gian h c t p và nghiên c u t i tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên, tôi ã trang b cho mình ki n th c c b n v chuyên môn d i s gi ng

d y và ch b o t n tình c a toàn th th y cô giáo c ng c l i nh ng khi n th c

ã h c c ng nh làm quen v i công vi c ngoài th c t thì vi c th c t p t t nghi p là

m t giai o n r t quan tr ng, t o i u ki n cho sinh viên c sát v i th c t nh m

c ng c l i ki n th c ã tích l y c trong nhà tr ng ng th i nâng cao t duy

h th ng lý lu n nghiên c u ng d ng m t cách có hi u qu nh ng ti n b khoa

h c k thu t vào th c ti n s n xu t

Xu t phát t nguy n v ng c a b n thân, c s nh t trí c a nhà tr ng, ban

ch nhi m khoa Lâm Nghi p và s h ng d n tr c ti p c a cô giáo Th.S La Thu

Ph ng tôi ti n hành nghiên c u tài: “Nghiên c u m t s c i m sinh h c loài cây Re h ng (Cinnamomum parthenoxylon (Jack.) Meisn.) làm c s

b o t n và phát tri n loài t i huy n i T - Thái nguyên”

Trong th i gian nghiên c u tài, c s giúp , ch b o t n tình c a cô giáo Th.S La Thu Ph ng và các th y cô giáo trong khoa cùng v i s ph i h p giúp c a các ban ngành lãnh o h t Ki m Lâm huy n i t và ban lãnh o c a 31 xã cùng

ng i dân các xã trong huy n i T tôi ã hoàn thành khóa lu n úng th i h n Qua

ây tôi xin bày t lòng c m n sâu s c nh t n các th y, cô giáo trong khoa Lâm Nghi p, c bi t là cô giáo Th.S La Thu Ph ng, ng i th y ã tr c ti p h ng d n tôi trong su t quá trình th c hi n khóa lu n Bên c nh ó tôi xin c m n n các ban ngành lãnh o, các cán b ki m lâm viên các xã và bà con trong khu huy n ã t o i u ki n giúp tôi hoàn thành khóa lu n

Do trình chuyên môn và kinh nghi m th c ti n còn h n ch do v y khóa lu n không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi kính mong nh n c s giúp c a các th y cô giáo cùng toàn th các b n ng nghi p khóa lu n này c hoàn thi n h n

Tôi xin chân thành c m n!

Thái Nguyên, tháng n m 2014

Sinh viên

V H i My

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1: T ng h p các lo i t chính c a huy n i T 13

B ng 1.2: Chuy n d ch c c u kinh t qua các n m 14

B ng 3.1: Các thông s c phân tích m u t 26

B ng 4.1: B ng phân b c a loài Re h ng trong tuy n i i u tra 31

B ng 4.2: S l ng loài Re h ng phân b trong v n r ng c a nhà dân 33

B ng 4.3: B ng o m hình thái trung bình c a thân, lá, qu 37

B ng 4.4: Công th c t thành t ng cây cao 37

B ng 4.5: T ng h p tàn che c a các OTC có Re h ng phân b 39

B ng 4.6: Công th c t thành cây tái sinh 40

B ng 4.7: Ngu n g c, ch t l ng tái sinh c a loài Re h ng 41

B ng 4.8: M t cây Re h ng tái sinh c a loài Re h ng 2OTC 42

B ng 4.9: B ng t ng h p che ph TB c a cây b i n i có loài Re h ng phân b 43

B ng 4.10: B ng t ng h p che ph TB c a l p dây leo và th m t i n i có loài Re h ng phân b 43

B ng 4.11: K t qu ph u di n t c a loài Re h ng 44

B ng 4.12: K t qu phân tích t khu v c có cây Re h ng phân b 45

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 4.1: Thân cây Re h ng 35

Hình 4.2: Lá cây Re h ng 36

Hình 4.3: Hoa cây Re h ng 36

Hình 4.4: Qu cây Re h ng 36

Hình 4.5: Hình nh khai thác Re h ng 46

TCVN: : Tiêu chu n vi t nam

UBND : y ban nhân dân

M C L C

PH N 1: M U 1

1.1 t v n 1

1.2 M c tiêu nghiên c u c a tài 2

1.3 Ý ngh a c a tài 3

1.3.1 Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c 3

1.3.2 Ý ngh a trong th c ti n 3

PH N 2: T NG QUAN NGHIÊN C U 4

2.1 C s khoa h c 4

2.2 T ng quan v tình hình nghiên c u trong và ngoài n c 6

2.2.1 Tình hình nghiên c u th c v t quý hi m trên th gi i 6

2.2.2 Nghiên c u Vi t Nam 7

2.3.2 i u ki n kinh t - xã h i 14

PH N 3: I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 17

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u 17

3.2 a i m và th i gian nghiên c u: 17

3.3 N i dung nghiên c u 17

3.3.1 c i m s d ng và s hi u bi t c a ng i dân v loài cây 17

3.3.2 c i m phân b c a loài Re h ng 17

3.3.3 c i m phân lo i loài Re H ng 17

3.3.4 c i m n i b t v hình thái c a loài 17

3.3.5 M t s c i m sinh thái c a loài 17

3.3.6 ánh giá s tác ng c a con ng i t i khu v c nghiên c u có cây Re h ng m c t nhiên 18

3.3.7 xu t m t s bi n pháp b o t n và phát tri n loài 18

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 18

3.4.1 Ph ng pháp nghiên c u chung 18

3.4.2 Cách ti p c n c a tài 18

3.4.3 Ph ng pháp nghiên c u c th 19

PH N 4: K T QU NGHIÊN C U 30

4.1 c i m s d ng và s hi u bi t c a ng i dân v loài Re h ng 30

4.1.1 S hi u bi t c a ng i dân a ph ng v các loài Re h ng 30

4.1.2 c i m khai thác và s d ng n i b t c a loài Re h ng 31

4.2 c i m phân b c a loài 31

4.2.1 c i m phân b trong các tr ng thái r ng 31

4.2.2 c i m phân b theo tuy n i u tra 31

4.2.3 c i m phân b phân tán trên di n tích r ng c a h dân 33

4.3 c i m phân lo i h c c a loài cây Re h ng 35

4.4 c i m hình thái thân, cành, lá, hoa và qu 35

4.5 M t s c i m sinh thái h c c a loài Re h ng 37

4.5.1 C u trúc t thành t ng cây cao 37

4.5.2 T thành cây tái sinh n i có Re h ng phân b 39

4.5.3 c i m cây b i, dây leo và th m t i n i có loài phân b 42

4.6 c i m t n i loài cây nghiên c u phân b 44

4.7 ánh giá s tác ng c a con ng i t i khu v c nghiên c u có cây Re h ng m c t nhiên 46

4.8 xu t m t s bi n pháp b o t n và phát tri n loài 47

4.8.1 Phân tích i m m nh, i m y u, c h i, thách th c trong công tác b o t n loài Re h ng t i huy n i T - Thái Nguyên 47

4.8.2 xu t bi n pháp b o t n 48

4.8.3 xu t bi n pháp phát tri n loài 49

PH N 5: K T LU N VÀ KI N NGH 50

5.1 K t lu n 50

5.2 Ki n ngh 50

TÀI LI U THAM KH O

I TI NG VI T

II TÀI LI U N C NGOÀI

III TÀI LI U INTERNET

r ng là ngu n cung c p nhi u lo i lâm s n c n thi t cho cu c s ng Nói n r ng là

ng i ta ngh ngay n g T inh, Lim, S n, Táu c ng b n nh s t (nên c g i

là t thi t) là nguyên li u xây d ng ình chùa, l ng t m, có b n hàng ngàn n m

n lát chun, c m lai, vàng tâm, giáng h ng r t c a chu ng làm gia

d ng, th công m ngh và các lo i g thông th ng làm nhà c a T cây g

R ng còn cung c p cho ta nh ng s n v t quý hi m Nhi u lo i cây c c a

r ng là nh ng v thu c em l i s c kh e và s s ng cho con ng i Không sao k

h t nh ng ngu n l i mà r ng em l i

R ng còn gi vai trò i u hòa khí h u, b o v s s ng R ng cây xanh b t ngàn là lá ph i kh ng l thanh l c không khí, cung c p ngu n d ng khí duy trì s

s ng cho con ng i Có lo i r ng ch n gió, ch n cát ven bi n Có lo i r ng ng n

n c l trên núi R ng giúp con ng i h n ch thiên tai c bi t, r ng là khu b o

t n thiên nhiên vô giá v i hàng ngàn loài chim, loài thú quí giá, là ngu n tài nghiên c u b t t n cho các nhà sinh v t h c i v i dân t c Vi t Nam, r ng còn

g n ch t v i t ng ch ng ng l ch s Trong nh ng cu c kháng chi n ch ng ngo i xâm, r ng tr thành c n c cách m ng: “r ng che b i, r ng vây quân thù” Trong th i bình, r ng là n i ngh ng i, an d ng, là i m tham quan du l ch

c a m i ng i

R ng em l i nhi u l i ích nh th nên con ng i ra s c khai thác ngu n l i quý giá t r ng B n lâm t c s n lùng g quý kh p n i Mu n l y m t cây g quí, chúng ch ng ng i phá h i hàng tr m cây c i to nh xung quanh Vì ti n, chúng b y

H , s n G u, Bò tót, H u, Nai, L n r ng, … ngay c trong mùa sinh s n Vi c t

r ng làm r y ã thu h p r t nhi u di n tích r ng Nguy h i nh t là vi c làm ó ã phá h y vành ai r ng phòng h , d n n hi m h a s t núi, l t và nh ng c n l

l n không th nào ng n ch n c s gây ra h u qu ghê g m

b o v r ng, Nhà n c ta ã có pháp l nh c th v khai thác r ng V i

s ng h c a các t ch c b o v môi tr ng trên th gi i, phong trào th c hi n

v n r ng, ph xanh t tr ng i tr c … ang c ti n hành r ng kh p Chúng ta

hi v ng r ng r ng Vi t Nam s c b o t n và ngày càng phát tri n

Th i gian g n ây,d i s tác ng c a con ng i h sinh thái và môi tr ng

s ng b thu h p di n tích và nhi u loài ng v t th c v t ang ng tr c nguy c

b tuy t ch ng trong t ng lai g n ng n ng a s suy thoái DSH Vi t Nam

ã ti n hành công tác b o t n và hi n nay c n c có 11 V n Qu c gia,61 khu B o

t n thiên nhiên và 34 khu r ng V n hóa - L ch s - Môi tr ng M c dù c qu n

lý r t ch t ch c a ban qu n lý khu b o t n, h t ki m lâm a bàn nh ng n i ây lâm t c v n hoành hành ngày êm Nh ng cây g b ch t ng ng n ngang trong khu

b o t n, nh ng ti ng máy x g v n ngày êm kêu , “làm th nào ng n ch n

nh ng ho t ng trên c a lâm t c, làm th nào b o v c ngu n gen quý t i ây? c bi t là cây Re H ng khi cách ây h n 20 n m ã có hàng lo t các vcàn quét, khai thác Re H ng tri t xu t tinh d u và l y g làm nhà… ã ch t

h không bi t bao nhiêu cây Re H ng? gi i áp cho câu h i trên và tìm hi u

m t s loài th c v t này

Do ó tôi ti n hành th c hi n tài t t nghi p nh m: “ Nghiên c u m t s

Meisn.) làm c s b o t n và phát tri n loài t i huy n i T - Thái nguyên”

1.2 M c tiêu nghiên c u c a tài

tài th c hi n nh m t các m c tiêu sau:

- Xác nh c th c tr ng c a cây Re h ng t i khu v c nghiên c u

- Xác nh c c i m sinh v t h c và sinh thái h c và phân b c a loài

Re h ng t i khu v c nghiên c u

- Xác nh c tác ng c a con ng i t i tài nguyên r ng t i khu v c nghiên c u và xu t c gi i pháp b o t n và phát tri n loài

1.3 Ý ngh a c a tài

1.3.1 Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c

- Giúp tôi hi u thêm v s phân b và sinh tr ng c a cây Re h ng

PH N 2

T NG QUAN NGHIÊN C U

2.1 C s khoa h c

Ai c ng bi t trên th gi i c ng nh Vi t Nam s suy gi m v a dang sinh

h c và gi m sút v s l ng loài ng th c v t R t nhi u loài ã c a vào danh sách c n b o t n Trong ó Re H ng c ng là m t trong nh ng loài cây c

a vào danh sách b o t n

V c s sinh h c

Nghiên c u c i m sinh h c c a loài h t s c c n thi t và quan tr ng, ây là

c s khoa h c cho vi c b o v và s d ng h p lý ngu n tài nguyên thiên nhiên,

ng n ng a suy thoái các loài nh t là nh ng loài ng, th c v t quý hi m, ng n

ng a ô nhi m môi tr ng là c s khoa h c xây d ng m i quan h gi a con

ng i và th gi i t nhiên

V c s b o t n

kh c ph c tình tr ng trên Chính ph Vi t Nam ã ra nhi u bi n pháp, cùng v i các chính sách kèm theo nh m b o v t t h n tài nguyên DSH c a t

n c Tuy nhiên, th c t ang t ra nhi u v n liên quan n b o t n DSH c n

ph i gi i quy t nh quan h gi a b o t n và phát tri n b n v ng ho c tác ng c a

bi n i khí h u i v i b o t n DSH v.v

D a trên các tiêu chu n ánh giá tình tr ng các loài c a IUCN, chính ph

Vi t Nam c ng công b Sách Vi t Nam h ng d n, thúc y công tác b o

v tài nguyên sinh v t thiên nhiên ây c ng là tài li u khoa h c c s d ng vào

vi c so n th o và ban hành các quy nh, lu t pháp c a Nhà n c v b o v tài nguyên sinh v t thiên nhiên, tính a d ng sinh h c và môi tr ng sinh thái Sách IUCN công b v n b n n m 2004 (Sách 2004) vào ngày 17 tháng 11, 2004

V n b n này ã ánh giá t t c 38.047 loài, cùng v i 2.140 phân loài, gi ng, chi

và qu n th Trong ó, 15.503 loài n m trong tình tr ng nguy c tuy t ch ng g m 7.180 loài ng v t, 8.321 loài th c v t, và 2 loài n m

+ Tuy t ch ng ( EX): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t c quy nh

trong Sách IUCN M t loài ho c d i loài b coi là tuy t ch ng khi có nh ng

b ng ch ng ch c ch n r ng cá th cu i cùng ã ch t

+ Tuy t ch ng trong t nhiên( EW): là m t tr ng thái b o t n c a sinh

v t M t loài ho c d i loài b coi là tuy t ch ng trong t nhiên khi các cu c

kh o sát k l ng sinh c nh ã bi t và ho c sinh c nh d oán, vào nh ng th i gian thích h p (theo ngày, mùa n m) xuyên su t vùng phân b l ch s c a loài u không ghi nh n c cá th nào Các kh o sát nên v t khung th i gian thích h p cho vòng s ng và d ng s ng c a n v phân lo i ó Các cá th c a loài này chcòn c tìm th y v i s l ng r t ít trong sinh c nh nhân t o và ph thu c hoàn toàn vào ch m sóc c a con ng i

+ C c kì nguy c p (CR): là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t M t loài

ho c nòi c coi là c c k nguy c p khi nó ph i i m t v i nguy c tuy t

ch ng trong t nhiên r t cao trong m t t ng lai r t g n

+ Nguy c p (EN): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t M t loài b coi

là Nguy c p khi nó ph i i m t v i nguy c tuy t ch ng trong t nhiên r t cao trong m t t ng lai r t g n nh ng kém h n m c c c k nguy c p

+ S p nguy c p (VU): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t M t loài ho c nòi b ánh giá là S p nguy c p khi nó không n m trong 2 b c CR và Nguy c p

(EN) nh ng ph i i m t v i nguy c tuy t ch ng trong t nhiên cao trong m t

t ng lai không xa

+ S p b e d a: là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t M t loài ho c nòi bánh giá là S p b e d a khi nó s p ph i i m t v i nguy c tuy t ch ng trong tnhiên cao trong m t t ng lai không xa

+ Ít quan tâm ( Least Concern) - Ic: Bao g m các taxon không c coi là

ph thu c b o t n ho c s p b e d a

+ Thi u d li u ( Data Deficient) - DD: M t taxon c coi là thi u d n li u khi ch a thông tin có th ánh giá tr c ti p ho c gián ti p v nguy c tuy t

ch ng, c n c trên s phân b và tình tr ng qu n th

+ Không c ánh giá ( Not Evaluated) - NE: M t taxon c coi là không ánh giá khi ch a c i chi u v i các tiêu chu n phân h ng

b o v và phát tri n các loài ng th c v t quý hi m Chính ph ã ban

hành (Ngh nh s 32 /2006/N -CP) Ngh nh quy nh các loài ng, th c v t quý, hi m g m hai nhóm chính:

+IA,B Th c v t r ng, ng v t r ng nghiêm c m khai thác, s d ng vì m c ích th ng m i (IA i v i th c v t r ng)

+IIA,B Th c v t r ng, ng v t r ng h n ch khai thác, s d ng vì m c ích

th ng m i (IIA i v i th c v t r ng)

C n c vào phân c p b o t n loài và DSH có r t nhi u loài ng th c v t

c x p vào c p b o t n CR, EN và VU c n c b o t n, nh m gìn gi ngu n gen quý giá cho thành ph n a d ng sinh h c Vi t Nam nói riêng và th gi i nói chung, ây là c s khoa h c giúp tôi ti n hành tài này

i v i b t k công tác b o t n m t loài ng th c v t nào ó thì vi c i tìm hi u

k tình hình phân b , hi n tr ng n i phân b là i u c p thi t nh t xu t các

ph ng th c b o t n các loài th c v t quý hi m ây là c s ti p theo tôi th c

hi n nghiên c u c a mình

2.2 T ng quan v tình hình nghiên c u trong và ngoài n c

2.2.1 Tình hình nghiên c u th c v t quý hi m trên th gi i

nâng cao nh n th c trong xã h i và toàn c ng ng v tính c p thi t c a

vi c b o t n a d ng sinh h c và t o c li u quan tr ng cho công tác b o t n,

t n m 1964, hi p h i b o t n thiên nhiên th gi i, ã cho xu t b n các B sách

nh m cung c p m t cách khoa h c và có h th ng danh sách v tình tr ng b o t n

và a d ng c a các loài ng v t và th c v t ang có nguy c tuy t ch ng trên th

gi i N m 1994, IUCN ã xu t nh ng th h ng và tiêu chu n m i cho vi c phân

h ng tình tr ng các loài ng v t, th c v t b e do trên th gi i Các th h ng và tiêu chu n c a IUCN c c th hoá nh sau: loài tuy t ch ng (EX), loài r t nguy

c p (CR), loài nguy c p (EN), loài s nguy c p (VU),…N m 2004 Sách IUCN công b v n b n ánh giá các loài ng th c v t g i là (Sách 2004) vào ngày 17

tháng 11 n m 2004 V n b n này ã ánh giá t t c 38.047 loài, cùng v i 2.140 phân loài, gi ng, chi và qu n th Trong ó, 15.503 loài n m trong tình tr ng nguy

c tuy t ch ng g m 7.180 loài ng v t, 8.321 loài th c v t, và 2 loài n m

Danh sách c ng công b 784 loài tuy t ch ng c ghi nh n t n m 1500

Nh v y là ã có thêm 18 loài tuy t ch ng so v i b n danh sách n m 2000 M i

n m m t s ít các loài tuy t ch ng l i c phát hi n và s p x p vào nhóm DD Ví

d , trong n m 2002 danh sách tuy t ch ng ã gi m xu ng 759 tr c khi t ng lên

nh hi n nay

Công tác b o t n trên th gi i ã c chú tr ng t r t lâu, c bi t là các

n c phát tri n, các v n qu c gia khu b o t n ã c thành l p t r t s m

Trên th gi i các nghiên c u v cây Re h ng ch a có nhi u Loài nay phân

b Trung Qu c và n , Vi t nam thì Phân b ch y u : Cao B ng, Tuyên Quang, Qu ng Ninh, B c Giang, Qu ng Tr , à N ng

2.2.2 Nghiên c u Vi t Nam

Thiên nhiên nhi t i Vi t Nam ã t o ra h th c v t a d ng, a l i ích

Hi n nay, các nhà khoa h c ã th ng kê c 11.373 loài thu c 2.524 chi, 378 htrong 7 ngành th c v t khác nhau (Nguy n Ngh a Thìn, 1997)[17] V i h n 19 tri u hecta r ng và t r ng, h th c v t này là m t ti m n ng to l n cho s phát tri n c a

t n c, th hi n rõ l i th c a ngành lâm nghi p so v i nhi u ngành s n xu t khác Trong t p oàn các loài cây a m c ích ã c nh danh Vi t Nam, cây

Re h ng (Cinnamomum parthenoxylum (Jack) Meissn) là loài cây có tri n v ng

em l i giá tr kinh t cao trong t ng lai, c bi t cho nh ng ng i dân nghèo s ng vùng núi

Các nghiên c u v b o t n

C th là lu t qu n lí b o v và phát tri n r ng n m 1994, tháng 7/1993 lu t

t ai ra i quy nh c th các i u kho n chính sách v t ai

Sách Vi t Nam l n u tiên c so n th o và chính th c công b , trong

th i gian t 1992 n 1996 và n m 2007, ã th c s phát huy tác d ng, c s

d ng có hi u qu trong các ho t ng nghiên c u gi ng d y, qu n lý, b o v ngu n

tài nguyên ng th c v t n c ta, áp ng yêu c u phát tri n khoa h c công ngh ,

b o t n a d ng sinh h c, tài nguyên sinh v t, môi tr ng thiên nhiên n c ta trong giai o n v a qua

Vi t Nam ã có nh ng cam k t và hành ng c th qu n lý, b o t n và phát tri n ngu n tài nguyên ng th c v t hoang dã i u này c th hi n b ng

m t lo t các v n b n, chính sách ã ra i Ba m c quan tr ng nh t trong l nh v c

b o t n c a Vi t Nam là s ra i c a Ngh nh 18/H BT (1992), Ngh nh 48/2002/N -CP (2002) và Ngh nh 32-CP (2006) Ngh nh 32/2006 CP c

Th t ng Chính ph ban hành ngày 30 tháng 3 n m 2006 nh m quy nh các loài

ng th c v t nguy c p quý hi m c n c b o v

Nghiên c u v sinh thái, phân lo i

Ý ngh a c a nghiên c u sinh thái loài h t s c c n thi t và quan tr ng, ây là

c s cho vi c b o v và s d ng h p lý ngu n tài nguyên thiên nhiên, Ng n ng a suy thoái các loài nh t là nh ng loài ng, th c v t quý hi m, ng n ng a ô nhi m môi tr ng

Khi nghiên c u sinh thái các loài th c v t, Lê M ng Chân (2000) [20] ã nêu tóm t t khái ni m và ý ngh a c vi c nghiên c u Sinh thái th c v t nghiên c u tác

ng qua l i gi a th c v t v i ngo i c nh M i loài cây s ng trên m t t u tr i qua quá trình thích ng và ti n hoá lâu dài, hoàn c nh s ng khác nhau các loài

th c v t thích ng và hình thành nh ng c tính sinh thái riêng, d n d n nh ng c tính c di truy n và tr thành nhu c u c a cây i v i hoàn c nh

Con ng i tìm hi u c tính sinh thái c a loài cây gây tr ng, ch m sóc, nuôi d ng, s d ng và b o t n các loài cây úng lúc, úng ch ng th i l i d ng các c tính y c i t o t nhiên và môi tr ng Lê M ng Chân (2000) [20]

Phan K L c (1970), ã xách nh h th c v t mi n b c Vi t Nam có 5609 loài thu c 1660 chi và 240 h , tác gi d ngh áp d ng công th c ánh giá tthành loài r ng nhi t i

Thái V n Tr ng (1970), th ng kê h th c v t Vi t Nam có 7004 loài th c v t

b c cao có m ch thu c 1850 chi, 289 h [23]

Nguy n Th H ng, Hoàng Chung (1995), Khi nghiên c u m t s c i m sinh thái, sinh v t h c c a san van Qu ng Ninh và các mô hình s d ng ã phát hi n

c 60 h th c v t khác nhau v i 131 loài

Nguy n V n Thìn (1997), ã th ng kê thành ph n loài c a VQG có kho ng 2.000 loài th c v t, trong ó có 904 cây có ích thu c 478 chi, 213 hthu c ngành: D ng x , H t tr n, H t kín, các loài này c x p thành 8 nhóm

có giá tr khác nhau [17]

Lê Ng c Công (2004), nghiên c u h th c v t t nh Thái Nguyên ã th ng

kê các loài th c v t b n cao có m ch c a t nh Thái Nguyên là 160 h , 468 chi, 654 loài ch y u là cây lá r ng th ng xanh, trong ó có nhi u cây quý nh : Lim, D , Trai, Nghi n …

Lê Ng c Công, Hoàng Chung (1995), nghiên c u thành ph n loài, d ng s ng sa van b i vùng i trung du B c Thái (c ) ã phát hi n loài thu c 47 h khác nhau [6]

T t L i (1991) [10] trong “Nh ng cây thu c và v thu c Vi t Nam” - tái

b n l n 3 có s a i b sung ã mô t nhi u loài th c v t b m a hoang d i h u ích làm thu c, trong ó có nhi u bài thu c hay

Các nghiên c u có liên quan n cây Re H ng

Re H ng Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meisn Tên ng ngh a:

Laurus parthenoxylon Jack, 1820; Laurus porrecte Roxb 1832; Sassafras parthenoxylon (Jack) Nees, 1836; Cinnamomum simondii Lecomte, 1913; Cinnamomum porrectum (Roxb.) Kosterm 1952 Hay còn g i là Co ch u, Re d u,

Vù h ng, Xá x , thu c h Long não (Lauraceae), cây g to, th ng xanh, cao n

30 m, ng kính thân 70-90 cm, cành nh n, màu h i en khi khô Lá m c cách, dai, hình tr ng, dài 9-11 cm, r ng 4-5 cm, thót nh n v 2 u; gân bên 4-7 ôi, gân

gi a ph ng m t trên, l i m t d i; cu ng dài 2-3 cm, nh n C m hoa chunách lá, dài 6-12 cm, ph lông màu nâu; cu ng hoa dài 1-3 mm, ph lông; bao hoa 6 thùy, có lông dài 1,5-2 mm, thuôn; nh h u th 9, chia 3 vòng, 2 vòng nh ngoài không tuy n, ch có lông, nh vòng th 3 có 2 tuy n, tuy n không chân, nh lép 3, hình tam giác có chân; b u hình tr ng, nh n, vòi ng n, núm hình a Qu hình c u,

ng kính 8-10 mm, ính trên ng bao hoa hình chén Mùa hoa tháng 1-5, qu

tháng 6-9 M c trong r ng r m nhi t i th ng xanh, m trên núi t hay núi á vôi, cao 100-600 m Phân b : Vi t Nam (Cao B ng, Tuyên Quang, Qu ng Ninh, B c Giang, Qu ng Tr , à N ng), n , Trung Qu c Loài có ngu n gen

hi m; g t t không m i m t, dùng trong xây d ng, làm tà v t, óng tàu; lá, v và r

có th chi t tinh d u [3]

Re h ng (Cinnamomum parthenoxylon (Jack.) Meisn.) là m t trong nh ng

loài cây ang có nguy c b tuy t ch ng nên c n c u tiên nghiên c u b o t n và phát tri n ngu n gen quý hi m này Qua k t qu nghiên c u v “ nh h ng c a ch t

i u hòa sinh tr ng IBA (indol butyric acid) n kh n ng ra r trong giâm hom cây

Re h ng ph c v b o t n và phát tri n ngu n gen v n qu c gia B ch Mã”, b ng

ph ng pháp nhân gi ng vô tính chúng ta có th ch ng ngu n gi ng cho k ho ch gây tr ng loài này trên di n r ng các phân khu ph c h i h sinh thái b ng gi i pháp lâm sinh nh tr ng d m, khoanh nuôi xúc ti n tái sinh b o t n ngu n gen [9]

Cây Re h ng (Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meisn) là m t loài cây

quý, a tác d ng Do có giá tr kinh t cao nên loài cây này hi n ã b khai thác m t cách ki t qu Thêm vào ó, s l ng cây tái sinh t nhiên c a Re h ng r t ít nên

v n b o t n loài là r t c n thi t V i vi c s d ng ph ng pháp nghiên c u tthành t ng cây cao và nghiên c u tái sinh trong lâm nghi p, chúng tôi ã xác nh

c t i các lâm ph n có Re h ng phân b , thành ph n các loài cây g t ng cao r t

a d ng (t 21 - 39 loài) T thành các loài cây g tái sinh ch y u là các loài cây a sáng nh Gò ng, D , Hoàng àn, Chân chim… v i m t dao ng t 6.200 - 7.920 cây/ha, ngu n g c cây tái sinh ch y u là h t v i a s cây có ph m ch t t t

V i s l ng ch có 7 cây trên 40 ô d ng b n có di n tích m i ô 25m2, cây tái sinh

Re h ng ã không tham gia vào công th c t thành loài.[7]

2.3 T ng quan v khu v c nghiên c u

2.3.1 i u ki n t nhiên khu v c nghiên c u

2.3.1.1 V trí a lý

i t là Huy n mi n núi n m phía Tây B c c a t nh Thái Nguyên, cách Thành Ph Thái Nguyên 25km, v i t ng di n tích 57.415,73ha; n m trong t a t

21030’ n 21050’ v B c, 105032’ n 105042’ king ông Ranh gi i huy n

c xác nh nh sau :

- Phía B c giáp huy n nh Hóa

- Phía Nam giáp huy n Ph Yên và Thành Ph Thái Nguyên

- Phía ông giáp huy n Phú L ng

- Phía Tây B c và ông Nam giáp t nh Tuyên Quang và t nh Phú Th

2.3.1.2 i u ki n a hình

Huy n i T có a hình t ng i ph c t p, h ng ch o a hình c a huy n d c d n t Tây B c xu ng ông Nam a hình mang c Tr ng c a trung

du, mi n núi

- Phía Tây và Tây Nam có dãy núi Tam o ng n cách gi a huy n và t nh

V nh Phúc, Phú Th , cao t 300-600m

- Phía B c có dãy núi H ng và Núi Chúa

- Phía ông là dãy núi pháo cao bình quân 150 - 300m

- Phía Nam là dãy núi Th n L n th p d n t b c xu ng nam

2.3.1.3 Khí h u

- N m trong vùng khí h u nhi t i gió mùa, th i ti t chia làm 4 mùa, song

ch y u là 2 mùa chính: Mùa m a và mùa khô, mùa m a t tháng 4 n tháng 10, mùa khô t tháng 11 n tháng 3 n m sau

- Huy n i T có l ng m a r t l n, trung bình l ng m a hàng n m t1800mm - 2000mm, l ng m a phân b không u theo không gian và th i gian,

có s chênh l ch l n gi a mùa m a và mùa khô

- m không khí cao, trung bình t 70 - 80%, nhi t trung bình hàng

n m t 22,90C; nhi t trung bình cao nh t 27,20C; th p nh t là 200C

2.3.1.4 Th y v n

- Sông ngòi: H th ng sông Công ch y t nh Hóa xu ng, h th ng các

su i, khe nh su i La B ng, Quân Chu, Cát Nê v.v…

- H p: H núi C c l n nh t T nh v i di n tích m t n c 769 ha, v a là

a i m du l ch n i ti ng, v a là n i cung c p n c cho các Huy n Ph Yên, Phú

Bình, Sông Công, Thành ph Thái Nguyên và m t ph n cho t nh B c Giang Ngoài

ra còn có các h : Ph ng Hoàng, oàn U , Vai Mi u, p Minh Ti n, Phú Xuyên,

Na Mao, L c Ba, c L ng v i dung l ng n c t i bình quân t 40 - 50 ha m i

p và t 180 - 500 ha m i H

- Thu v n: Do nh h ng c a v trí a lý, c bi t là các dãy núi bao b c

i T th ng có l ng m a l n nh t T nh, trung bình l ng m a hàng n m t1.800mm - 2.000mm r t thu n l i cho phát tri n s n xu t nông lâm nghi p c a Huy n ( c bi t là cây chè)

2.3.1.5 V tài nguyên - khoáng s n

a) Tài nguyên r ng:

Di n tích t lâm nghi p 28.020 ha, trong ó r ng t nhiên là 16.022 ha và

r ng tr ng t 3 n m tr lên là 11.000 ha Ch y u là r ng phòng h , di n tích r ng kinh doanh không còn ho c còn r t ít vì nh ng n m tr c ây ã b khai thác b a bãi và tàn phá làm n ng r y

b) Tài nguyên khoáng s n:

i T c thiên nhiên u ãi phân b trên a bàn nhi u tài nguyên khoáng s n nh t T nh, 19/31 xã, th tr n có m và i m qu ng c chia ra làm 4 nhóm qu ng ch y u sau:

- Nhóm khoáng s n là nguyên li u cháy: Ch y u là than n m 8 xã c a Huy n: Yên Lãng, Hà Th ng, Ph c Linh, Na Mao, Minh Ti n, An Khánh, Cát Nê

Có 3 m l n thu c Trung ng qu n lý và khai thác: M Núi H ng, Khánh Hoà,

B c làng C m S n l ng khai thác hàng n m t 10 n 20 nghìn t n/ n m

- Nhóm khoáng s n kim lo i:

+ Nhóm kim lo i màu: Ch y u là thi c và Vônfram các xã Hà Th ng, Yên Lãng, Phú Xuyên, La B ng, Hùng S n, tân Thái, V n Yên, Ph c Linh, Tân Linh, Cù vân

+ Nhóm kim lo i en: Ch y u là Titan, s t n m

- Nhóm khoáng s n phi kim lo i: pyrit, barit

- Khoáng s n và v t li u xây d ng:

2.3.1.6 V du l ch

Khu du l ch H Núi C c v i câu chuy n huy n tho i v Nàng công chàng

C c ã thu hút khách du l ch trong n c và ngoài n c, n m phía Tây nam c a Huy n, ây c ng là i m xu t phát i th m khu di tích trong Huy n nh : Núi V n, Núi Võ, khu r ng Qu c gia Tam o, di tích l ch s 27/7 v.v… Nhìn chung ti m

n ng phát tri n d ch v du l ch i T ã và ang c quan tâm phát tri n, ây

là ti m n ng l n c a Huy n c ng nh c a T nh Thái Nguyên

Di n tích (Ha)

T l (%)

1 t phù sa chua Dystric Fluvisols FLd 1.708,83 2,98

2 t phù sa Gley Gleyic Fluvisols FLg 6.664,90 11,61

3 t l y Umbric Gleysol Glu 398,70 0,69

4 t á b t Haplic Andosols Anh 312,80 0,54

5 t xám Feralit Feralic Acrisol Acf 28.266,80 49,23

6 át xám b c màu Haplic Acrisol Ach 828,71 1,45

8 t xám mùn Humic Acrisol Acu 19.234,99 33,5

u m i giao thông n i li n khu trung tâm kinh t chính tr c a t nh Thái Nguyên

v i vùng ATK Tuyên Quang

- Có a hình, khí h u và t phù h p v i i u ki n phát tri n kinh t nông, lâm, ng nghi p, d ch v , du l ch Công nghi p và ti u th công nghi p, có ngu n tài nguyên khoáng s n l n

- Hy n có ti m n ng v tài nghuyên khoáng s n, v t li u xây d ng v i các

i m c m công nghi p ang phát tri n t o a bàn thu hút u t thu n l i Huy n

có ti m n ng l n v du l ch, có nhi u di tích l ch s , v n hóa và danh lam th ng

c nh p

Khó kh n

- Là huy n mi n núi, a hình t ng i ph c t p, nhi u n i i l i khó kh n ,

s n xu t nông nghi p còn chi m t l cao, các nghành ngh ch a phát tri n m nh Ngu n v n ít, chuy n giao c c u s d ng t còn ch m, hàng n m còn l l t, s t lcòn s y ra m t s vùng tr ng nh h ng l n n s n xu t và i s ng sinh ho t

c a ng i dân

- Qu t h n ch , t ai kém màu m , ch a khai thác tri t a vào s

d ng Tình tr ng khai thác, b o v tài nguyên ch a t t, ch a h p lý, d n t i vi c thi u n c trong mùa khô v n s y ra, làm cho hi u qu s d ng t ch a cao

- Giá tr s n xu t công nghi p - xây d ng: 1.229,5 t ng, t ng 30,5% so

v i n m 2011; riêng giá tr công nghi p trên a bàn 815,3 t ng, t 123,8%

Sau ây là b ng chuy n d ch c c u kinh t qua các n m

B ng 1.2: Chuy n d ch c c u kinh t qua các n m

C c u 100,00 100,00 100,00

1 Công nghi p - Xây d ng 34,97 37,26 39,91

3 Nông, lâm nghi p, th y s n 31,68 28,79 26,09

(Ngu n: Niên giám th ng kê 2012) 2.3.2.2 Th c tr ng phát tri n xã h i

- Quy mô dân s n m 2012: 160.598 ng i

- T l tr ng t chu n qu c gia: 73.5%

- T l xã t chu n qu c gia v y t : 83,8%, ( trong ó có 23 xã c công

nh n và 3 xã ang ch quy t nh công nh n c a t nh)

2.3.2.3 Th c tr ng phát tri n c s h t ng k thu t, h t ng xã h i.

a) Giao thông

i T có m t ng giao thông khá cao so v i các Huy n trong T nh

T ng chi u dài ng b trên a bàn kho ng g n 600km

Trong ó:

+ ng Qu c l 37, ch y dài su t Huy n, dài 32km, ã c d i nh a + ng T nh qu n lý: G m 3 tuy n ng: án i H núi C c; i T i PhYên; Khuôn Ngàn i Minh Ti n - nh Hoá; Phú L c i u- ôn L ng Phú L ng

+ Còn l i là các tuy n ng á, c p ph i thu c Huy n và xã qu n lý

+Tuy n ng s t Quán tri u - Núi H ng dài 33,5 km là m t thu n l n l n trong vi c ph c v s n xu t và giao l u hàng hoá (Ch y u là v n chuy n than)

Nhìn chung, h th ng giao thông c a Huy n t ng i thu n l i, song v

ch t l ng ch a áp ng yêu c u (Ch y u là ng á c p ph i, t), c n ph i có

k ho ch t ng b c u t nâng c p h th ng c u, ng liên Huy n, liên xã, xóm trong nh ng n m t i

b) Th y l i

Tính n n m 2012 toàn huy n ã xây d ng c 25 h , p và hàng tr m km kênh m ng Nhìn chung c b n áp ng n c t i cho di n tích gieo tr ng lúa Ngoài

ra còn t i m cho hàng tr m ha cây công nghi p, cây n qu , k t h p nuôi tr ng th y

s n và cung c p n c sinh ho t cho m t b ph n khá l n dân c khu v c nông thôn

c) H th ng i n

M ng l i i n i T n m trong h th ng i n Mi n B c bao g m 06 tuy n l i i n 35 KV; 4 tuy n l i i n 6 Kv và hàng tr m km i n l i 0,4 KV

Hi n t i các xã, thi tr n trong huy n ã c s d ng i n l i qu c gia T l s h

c dung i n là 95,5%

d) Giáo d c và ào t o

Quy mô, ch t l ng giáo d c và ào t o ti p t c c duy trì và t ng b c

c nâng lên T l h c sinh t t nghi p THCS t 99,9%, T l h c sinh lên b c

ti u h c t 100% K t qu l t t nghi t THPT toàn huy n t 92,08%, th p h n 1,69% so v i bình quân chung c a toàn t nh; H th ng b túc t: 98,59%, cao h n 15,44% so v i bình quân chung c a toàn t nh

f)V n hóa - th thao

T ch c các ho t ng thông tin, tuyên truy n, v n hóa, v n ngh , th d c

th thao v i n i dung, hình th c có nhi u i m i, t p chung tuyên truy n các ch

tr ng, ng l i c a ng, chính sách pháp lu t c a Nhà n c

PH N 3

I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u

- Nghiên c u m t s c i m sinh h c loài cây Re h ng (Cinnamomum

parthenoxylon (Jack.) Meisn.) làm c s xu t các bi n pháp b o t n và phát tri n loài t i huy n i T - Thái nguyên”

t c các m c tiêu, khóa lu n nghiên c u có các n i dung chính sau:

- i u tra ph ng v n v s hi u bi t c a ng i dân v loài cây Re h ng

- i u tra th c tr ng khai thác và s d ng c a loài cây Re h ng

+ Phân b theo tuy n

+ Phân b phân tán trên di n tích r ng c a h dân

+ Tr ng thái r ng

3.3.4 c i m n i b t v hình thái c a loài

- Hình thái thân cây, r , lá, hoa, qu

- c i m t ng cây g n i có loài Re h ng phân b : công th c t thành

c a các loài cây i kèm

- c i m v ánh sáng n i loài phân b

- c i m v tái sinh c a loài

+ Tái sinh OTC

+ Tái sinh d i g c cây m

- c i m cây b i và th m t i n i có loài phân b

3.3.6 ánh giá s tác ng c a con ng i t i khu v c nghiên c u có cây Re

- S d ng ph ng pháp i u tra kh o sát ngoài th c a: kh a sát theo các tuy n i u tra, l p các Ô tiêu chu n (OTC) i n hình t m th i, thu th p các s li u liên quan n các n i dung c a tài

- Ph ng pháp chuyên gia: Vi c xác nh tính chính xác i t ng nghiên c u ngoài th c a là vô cùng quan tr ng nó quy t nh toàn b k t qu nghiên c u c a tài Vì v y, trong quá trình nghiên c u tài s nh n các chuyên gia h tr t

tr ng i h c Nông Lâm trong l nh v c th c v t, lâm sinh h c và i u tra r ng

- S d ng các ph n m m x lý th ng kê chuyên d ng EXCEL, GIS,

t ng h p và ánh giá k t qu i u tra

3.4.2 Cách ti p c n c a tài

Sinh h c là môn khoa h c nghiên c u v s s ng trên trái t nên nghiên c u

c i m sinh h c c a loài là l nh v c nghiên c u r ng bao g m các c i m v hình

thai, sinh thái, sinh lý, c a loài Tuy nhiên, trong ph m vi nghiên c u c a tài c

i m sinh h c c a loài ch bao g m các c di m hình thái, sinh thái, phân b

Do th i gian nghiên c u có gi i h n, nên quan i m k th a các nghiên c u

ã có và ch ti n hành i u tra b sung các thông tin còn thi u

3.4.3.1 ph ng pháp k th a s li u, tài li u

Trong quá trình th c hi n, tài ã k th a các s li u, tài li u sau:

- Các tài li u, công trình nghiên c u v c i m sinh thái, hình thái, tái sinh, giá tr s d ng … c a loài Re h ng c th c hi n trong và ngoài n c

- Các s li u, tài li u, b n hi n tr ng tài nguyên r ng t i huy n i T -

t nh Thái Nguyên

- i u ki n t nhiên, kinh t xã h i t i khu v c nghiên c u

3.4.3.2 Ph ng pháp nghiên c u phân lo i h c

xác nh, làm quen và nh n rõ loài khi tri n khai nghiên c u th c a thì

vi c nghiên c u phân lo i loài r t quan tr ng Nghiên c u này th c hi n t t giúp nhà nghiên c u không nh m l n i t ng nghiên c u ngoài ra, nó c ng ch rõ vi trí phân lo i c a loài trong các h th ng phân lo i

th hi n c n i dung này, tài ã ti n hành nghiên c u các tài li u liên quan v h th ng h c c a ch và h Long não trên th gi i và trong n c, ng

th i ti n hành ki m tra và c chuyên gia La Quang gi ng viên tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên h ng d n cách nh n bi t cây Re h ng ngoài th c a không b nh m l n v i các cây khác Các c i m hình thái c a loài c ng c nghi chép ph c v nghiên c u hình thái loài

3.4.3.3 i u tra s thám

Sau khi ã có nh ng thông tin s b v hình thái và phân b c a loài, tài

ti n hành xác nh trên b n khu v c c n i u tra i u tra s thám nh m:

- Nh n di n chính xác loài và xác nh s b khu v c nghiên c u c a loài

Re H ng

- Xác nh s b tuy n i u tra sao cho m b o i qua các lo i r ng i

di n, n i có loài Re h ng phân b

3.4.3.4 Ph ng pháp i u tra thu th p s li u ngoài hi n tr ng

- Quan sát mô t hình thái và xác nh kích th c c a các b ph n: thân cây,

v cây, s phân cành, lá, hoa và h t c a cây Re h ng

- L y m u tiêu b n không nh ng c a loài nghiên c u mà l y c a các loài khác trong qu n xã ph c vu cho vi c nh danh loài Các m u v t thu c c n so sánh v i các tiêu b n tr c ây ho c nh ng loài cây có hình thái t ng t nh m xác

nh tính chính xác c a loài (Nguy n ngh a Thìn 1997, 2007) [11]

- D ng c thi t b h tr : máy nh, th c dây ng nhòm, th c o cao, GPS,…

ánh giá và tìm hi u s hi u bi t và s d ng các loài Re h ng trong khu

v c nghiên c u , chúng tôi ti n hành ch n các i t ng ph ng v n nh sau: Nh ng

ng i c ph ng v n g m nh ng ng i ã t ng khai thác và s d ng các loài cây

g trong khu v c s d ng cho sinh ho t, ph c v s n xu t c ng nh trao i

và mua bán, nh ng ng i ã t ng i khác thác Re h ng n u d u ho c ã tr c

ti p n u d u Nh ng ng i am hi u các loài cây t i khu v c nh các c già, các cán

b tu n r ng, cán b Ki m lâm trong khu b o t n … i u tra trong dân theo m u

bi u th ng nh t, khi ph ng v n cho ng i dân xem c th m u loài cây thu th p các thông tin v giá tr s d ng, phân b , … theo phi u ph ng v n (phi u ph ng v n

t i ph l c 1) S l ng i u tra 50 phi u/ huy n

- i u tra cây cá th :

i u tra trong dân nh lãnh o xã gi i thi u cán b ki m lâm, cán b lâm nghi p d n i tìm các cây cá th còn trong v n nhà c a dân i u tra trong dân theo m u bi u th ng nh t, khi ph ng v n cho ng i dân xem c th m u loài cây, hình nh thu th p các thông tin c a các loài v giá tr s d ng, phân b

Các cây i u tra c i n vào m u b ng 01 ph l c 02

- Ph ng pháp thu hái s lý m u: Vi c thu m u là nhi m v quan tr ng làm

c s xác nh tên loài, taxon và xây d ng b ng danh l c th c v t chính xác, y

-Thu hái m u: Dùng túi nylon l n ng m u, dùng c n b o qu n m u

v t c lâu Dùng bút chì ghi nhãn tr c khi g n vào m u, s tay ghi y các c

i m loài cây, bao lô, k p tiêu b n M u thu th p c xác nh tên a ph ng, tên

ph thông thông qua cán b ki m lâm, ng i a ph ng và chuyên gia

c) i u tra theo tuy n ng u nhiên

Ph ng pháp c th c hi n là nh ng ph ng pháp thông d ng c s

d ng trong i u tra lâm h c và nghiên c u th c v t h c (Nguy n Ngh a Thìn , 2007) T i m i khu v c, n m b t thông tin chung thông qua tài li u c a VQG và thông qua ph ng v n cán b và ng i dân a ph ng, … K th a tài li u ã có k t

h p v i i u tra b sung theo tuy n ngoài th c a nh m xác nh vùng phân b c a loài Re h ng T i Khu v c nghiên c u l p các tuy n i u tra i qua khu v c có loài Re h ng phân b và i qua các tr ng thái r ng khác nhau Trên các tuy n i u tra, ti n hành i u tra phát hiên b ng cách quan sát Nh n d ng qua c i m hình thái trên nh ng tuyên i u tra

- D a trên b n a hình và b n qu n lý khu v c ti n hành s thám khu v c nghiên c u, tham kh o các tài li u liên quan và các cán b , ng i dân quen bi t thông

th o a hình L p k ho ch cho công tác i u tra ngo i nghi p

- Ch n và l p tuy n i u tra i di n cho khu v c nghiên c u, ti n hành l p 11 tuy n i u tra trên c huy n Tuy n i u tra c xác nh khi l p tuy n,tuy n c l p

t ông sang tây, t B c xu ng Nam, các tuy n ph i luôn luôn song song và cách u nhau tuy n cách tuy n 3km Các i m trên tuy n m i tuy n l y 10 i m các i m v i các i m cách u nhau d a vào chi u dài tuy n xách nh kho ng cách cách i m trên tuy n Tuy n i u tra i qua t t c các tr ng thái r ng có khu v c i u tra

- Mô t tuy n:

+ Tuy n 1: xóm Quang 1 (Minh Ti n) - xóm Hàm R ng (Phúc L ng) có chi u dài 13,25 km tuy n i qua di n tích r ng c a 2 xã Minh Ti n - Phúc L ng, tuy n i qua m t s tr ng thái th m th c v t c tr ng c a 2 xã,

+ Tuy n 2: èo Xã (Yên Lãng) - núi Chúa (c.ty Lâm Nghi p i T - Tân Linh) có chi u dài 16,75 km tuy n i qua di n tích r ng c a các xã Yên Lãng - Phú

C ng - c L ng - Phú L c - Tân linh, tuy n i qua m t s tr ng thái th m th c

v t c tr ng c a các xã

+ Tuy n 3: èo Kh (Yên Lãng) - núi ông Khê (xã Ph c Linh) có chi u dài 20,75 km tuy n i qua di n tích r ng c a các xã Yên Lãng - Na Mao - Phú C ng - Phú Th nh - Phú L c - Tân Linh - Ph c Linh, tuy n i qua m t s tr ng thái th m

th c v t c tr ng c a các xã

+ Tuy n 4: èo Kháng Nh t (Yên Lãng) - xóm 5 (Cù Vân) có chi u dài 25,75 km tuy n i qua di n tích r ng c a các xã Yên Lãng - Phú Xuyên - B n Ngo i - Tiên H i - Hùng S n - Tân Linh - Ph c Linh - Cù Vân, tuy n i qua m t s

tr ng c a các xã

+ Tuy n 7: xóm La Yên (M Yên) - xóm 10 (V n Th ) có chi u dài 16,75

km tuy n i qua di n tích r ng c a các xã M Yên - V n Yên - Ký Phú - V n Th , tuy n i qua m t s tr ng thái th m th c v t c tr ng c a các xã

+ Tuy n 8: xóm B u 1(V n Yên) - Vai Xoay (V n Th ) có chi u dài 10 km tuy n i qua di n tích r ng c a các xã V n Yên - Ký Phú - Van Th , tuy n i qua

m t s tr ng thái th m th c v t c tr ng c a các xã

+ Tuy n 9: Xóm Chu i (Ký Phú) - Th m Thình (Cát Nê) có chi u dài 10,5

km tuy n i qua di n tích r ng c a 2 xã Ký Phú - Cát Nê, tuy n i qua m t s tr ng thái th m th c v t c tr ng c a 2 xã

+ Tuy n 10: xóm Vang (Quân Chu) - xóm Cua 2 (Quân Chu) có chi u dài 11,25 km tuy n i qua di n tích r ng c a 2 xóm c a xã Quân Chu

+ Tuy n 11: xóm Hòa Bình 2 (Quân Chu) - xóm Tân Ti n (Quân Chu) có chi u dài 11,25 km tuy n i qua di n tích r ng c a 2 xóm c a xã Quân Chu

K t qu i u tra c trên tuy n ghi vào m u b ng 02 ph l c 02

d) i u tra trên các OTC:

i u tra trên các ô tiêu chu n i n hình xác nh v tính a d ng c a th c

v t nh t là i v i i u tra m t loài, m c th ng g p mà trong i u tra theo tuy n không th hi n c các ch tiêu này

Qua s thám i u tra, chúng tôi ã l p c t ng c ng 5 OTC, m i ô có di n tích 1000 m2 có bán kính 18m , OTC c ch n ng u nhiên và i di n cho các khu

v c khác nhau trong ph m vi nghiên c u T i nh ng n i a hình d c, khó kh n trong ch n và i u tra ti n hành l p các OTC có di n tích nh h n (500 m2), g n nhau và l y ng u nhiên thay th cho ô có di n tích l n M i tr ng thái r ng l p v i

s l ng 2 n 3 OTC sao cho có tính ch t i di n cho tr ng thái Trong OTC ti n hành i u tra các loài th c v t và l p cây b i th m t i nh m tìm hi u c tr ng thái mà các loài th c v t quý hi m sinh s ng T ng s ÔTC i u tra là 5 ô

i u tra các thông tin trong ô tiêu chu n theo ph ng pháp i u tra lâm h c (Hoàng Kim Ng và Phùng Ng c Lan, 2005) S li u thu th p c các ô tiêu chu n trên tuy n i u tra, trên các v trí khác nhau c nghi chép theo các m u

bi u l p s n Các ch tiêu c n xác nh là: loài cây chi m u th t ng cây cao, t ng cây b i và tình hình tái sinh c a loài v.v D ng c và thi t b h tr : GPS, máy nh,

th c k p, th c dây, th c o cao, b ng bi u l p s n

T i các OTC ti n hành mô t các ch tiêu c n ph c v cho các n i dung nghiên c u c a tài nh d c m t t, h ng ph i, cao, xác nh tên loài cây

có trên 5 OTC

Sau ó xách nh tên loài và các ch tiêu sinh tr ng c a t ng cây cao:

- ng kính thân cây (D1.3 cm) c o b ng th c dây

- Chi u cao vút ng n (Hvn, m) và chi u cao d i cành (Hdc, m) c o b ng

th c o cao v i chính xác n dm Hvn c a cây r ng c xách nh t g c t i

nh sinh tr ng c a cây, Hdc c xác nh t g c n cành cây u tiên tham gia vào tán c a cây r ng

- ng kính tán lá (Dt, m) c o b ng th c dây, o hình chi u tán lá trên

m t ph ng ngang theo hai h ng ông Tây, Nam B c sau ó tính tr s bình quân

i u tra t ng cây cao c ghi vào m u b ng 03 ph l c 02

Cây tái sinh c i u tra t giai o n cây m n giai o n cây tái sinh có

ng kính D1.3 < 6cm ph ng pháp i u tra cây tái sinh c th c hi n theo Hoàng Kim Ng Và Phùng Ng c Lan (2005) và Nghi n Ngh a Thìn (2007) Trên

m i OTC 1000m2, l p 5 ODB, m i ô có di n tích 25m2 (5 x 5 m); trong ó 4 ODB

4 góc và 1 ODB chính d a OTC (hình 3.1 - ph l c2 ) Trên m i ODB c n xách

nh tên c a t t c các cây (cây nào không bi t c n thu m u v giám nh ) Chi u cao và ng kính cây c o b ng b ng th c dây i v i t ng vây tái sinh

Th ng kê t t c cây tái sinh vào phi u i u tra (m u Bi u 3.4) theo các tiêu chí:

- Tên loài cây tái sinh

- Chi u cao ây tái sinh theo các c p khác nhau

- Xác nh ngu n g c cây tái sinh: h t hay ch i

Khi i u tra tái sinh trên các ODB, chúng tôi ng th i xách nh các chtiêu: tàn che, che ph bình quân và d c m t t t i vi trí ODB

i u tra cây tái sinh c ghi vào m u b ng 04 ph l c 02

i u tra th m t i (ground cover vegettation) theo các ch tiêu: Loài ch

y u, chi u cao bình quân, che ph bình quân c a loài và tình hình sinh tr ng

c a th m t i trên ODB xác nh che ph c a t ng cây b i, th m t i chúng tôi th c hi n nh sau: dùng th c dây có chia v ch teo 2 ng chéo c a ODB, trên

m i ng chéo tính t ng chi u dài c a nh ng o n b tán c a cây b i và th m t i che l p, dài b che l p này chia cho chi u dài ng chéo s thu c che

ph C ng t ng và chia trung bình c a 02 ng chéo s ra che ph trung bình

c a 1 ODB

K t qu i u tra cây b i ghi vào m u b ng 05 ph l c 02

K t qu i u tra th m t i và dây leo ghi vào m u b ng 06 ph l c 02

Trong m i OTC xu t hi n loài Re h ng, chúng tôi ti n hành ào ph u di n

t, m i ph u di n t mô t các ch tiêu chính sau:

3

Ai Di RFi IVIi

- Ph ng pháp phân tích t.

M u t c phân tích t i Vi n khoa h c s s ng Tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên v i các ch tiêu: PH, các ch t a l ng N, P, K và hàm l ng mùn theo thang ánh giá d a trên tài li u khoa h c t:

5,1-5,5 chua ít

ê xác nh t thành t ng cây cao, tài s d ng ph ng pháp xác nh m c quan tr ng (Important Value - IV %) c a Daniel Marmillod:

(3-1)

Trong ó:

IVIilà ch s m c quan tr ng (t l t thành) c a loài th i

Ailà phong phú t ng i c a loài th i:

b T thành cây tái sinh

Xác nh s cây trung bình theo loài d a vào công th c:

m

nin

m

1 i

(3-7)

- n%j 5% thì loài j c tham gia vào công th c t thành

- n%i < 5% thì loài j không c tham gia vào công th c t thành

- Ki: H s t thành loài th i,

- ni: S l ng cá th loài i,

- N: T ng s cá th i u tra

Cách vi t công th c t thành:

- Cây có h s t thành 1 vi t h s t thành tr c, sau ó vi t ký hi u t t c a loài

- Cây có h s t 0,5 tr lên vi t d u (+) tr c ký hi u vi t t t c a loài

- Cây có h s t thành < 0,5 tr xu ng vi t d u (-) tr c ký hi u vi t t t c a loài

- Các loài khác nh h n cây trung bình chung ph n ký hi u các loài khác (LK)

c M t cây tái sinh

Là ch tiêu bi u th s l ng cây tái sinh trên m t n v di n tích, c xác

nh theo công th c sau:

n 10.000 N/ha (3-10)

Trong ó:

- S là t ng di n tích các ô d ng b n i u tra tái sinh (m2),

- n là s l ng cây tái sinh i u tra c

d Ch t l ng cây tái sinh

Nghiên c u tái sinh theo c p ch t l ng: T t, trung bình, x u, ng th i xác

nh t l cây tái sinh có tri n v ng (cây tri n v ng là nh ng cây sinh tr ng t t, ã

v t qua c l p cây b i và có kh n ng tham gia vào c u trúc t ng tán c a r ng Khóa lu n ch n nh ng cây tri n v ng là nh ng cây có chi u cao > 2m sinh tr ng t t)

e Phân b s loài, s cây tái sinh theo c p chi u cao

Th ng kê s loài, s cây tái sinh theo 3 c p chi u cao: 0-0,5; > 0,5-1; > 1 V

bi u bi u di n s loài, s cây tái sinh theo c p chi u cao

f T n s xu t hi n c a loài

- T n s xu t hi n c a loài Re h ng trong tuy n i u tra = t ng s tuy n xu t

hi n loài Re h ng/ T ng s tuy n i u tra trong khu v c nghiên c u

- T n s xu t hi n c a loài trong OTC = T ng s OTC xu t hi n loài Re

h ng/ T ng s OTC i u tra trong khu v c nghiên c u