Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)

Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh – 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)

-

NGÔ QUỐC ANH

Tên đề tài:

KHẢO SÁT HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN CON GIAI ĐOẠN

TỪ SƠ SINH – 21 NGÀY TUỔI VÀ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TẠI TRẠI ÔNG NGUYỄN NGỌC QUY THỊ TRẤN CHỢ MỚI,

HUYỆN CHỢ MỚI, TỈNH BẮC KẠN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi thu ́ y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2011 - 2015

THÁI NGUYÊN, 2015

KHẢO SÁT HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN CON GIAI ĐOẠN

TỪ SƠ SINH – 21 NGÀY TUỔI VÀ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TẠI TRẠI ÔNG NGUYỄN NGỌC QUY THỊ TRẤN CHỢ MỚI,

HUYỆN CHỢ MỚI, TỈNH BẮC KẠN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi thu ́ y Lớp : K43 - CNTY Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2011 – 2015 Giảng viên hươ ́ ng dẫn: TS Nguyễn Quang Tính

THÁI NGUYÊN, 2015

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian nghiên cứu, để hoàn thành khóa luận của mình, em

đã nhận được sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn, sự giúp đỡ củaKhoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm và trang trại chăn nuôi lợn của ông Nguyễn Ngọc Quy Em cũng nhận được sự cộng tác nhiệt tình của các bạn đồng nghiệp, sự giúp đỡ, cổ vũ động viên của người thân trong gia đình

Nhân dịp này em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo

TS Nguyễn Quang Tính đã rất tận tình và trực tiếp hướng dẫn em thực

hiện thành công khóa luận này

Em xin cảm ơnBan Chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm đã tạo điều kiện thuận lợi và cho phép em thực hiện khóa luận này

Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới ông chủ trại Nguyễn Ngọc Quy, cùng toàn thể anh chị em công nhân trong trang trại về sự hợp tác giúp

đỡ bố trí thí nghiệm , theo dõi các chỉ tiêu và thu thập số liệu làm cơ sở cho khóa luận này

Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, người thân cùng bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ động viên em trong suốt thời gian thực tập tốt nghiệp và hoàn thành khóa khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 11 năm 2015

Sinh viên

Ngô Quốc Anh

LỜI NÓI ĐẦU

Để hoàn thành chương trình đào tạo trong nhà trường, thực hiện phương châm "Học đi đôi với hành", "Lý thuyết gắn liền với thực tiễn sản xuất", thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong toàn bộ chương trình học tập của tất cả các trường Đại học và trường Đại học Nông Lâm nói riêng

Giai đoạn thực tập chiếm một vị trí hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi ra trường Đây là khoảng thời gian để sinh viên củng cố và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp sinh viên làm quen với môi trường sản xuất, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn, nắm được phương pháp tổ chức và tiến hành công việc nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học

kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo, để khi ra trường trở thành một người cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước

Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự phân công của thầygiáo hướng dẫn và sự tiếp nhận của cơ sở, tôi tiến

hành đề tài: "Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh –

21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại ông Nguyễn Ngọc Quy- thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn”

Do bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu nên trong đề tài không tránh khỏi những hạn chế thiếu sót Tôi kính mong nhận được sự thông cảm

và ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp để khóa luận tốt nghiệp được hoàn chỉnh hơn

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 3.1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 21

Bảng 4.1 Cơ cấu đàn lợn theo mục đích sử dụng 23

Bảng 4.2: Lịch tiêm phòng vaccine trong trại 26

Bảng 4.3: Kết quả công tác phục vụ sản xuất 30

Bảng 4.4: Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy trong 3 năm (từ 2013- 2015) 31

Bảng 4.5 Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo lứa tuổi 32

Bảng 4.6 Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo đàn và cá thể 36

Bảng 4.7 Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo tháng 37

Bảng 4.8: Hiệu lực điều tri bệnh tiêu chảy ở lợn của hai phác đồ đã sử dụng 40

Bảng 4.9: Tỷ lệ lợn tái phát sau điều trị của hai phác đồ điều trị đã thử nghiệm 42

DANH MỤC HÌNH

Trang

Hình 4.1: Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy trong 3 năm (từ 2013- 2015) 31 Hình 4.2: Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo lứa tuổi 32 Hình 4.3: Tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo giai đoạn tuổi 38

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Cs: Cộng sự

Nxb: Nhà xuất bản

TT: Thể trọng

MỤC LỤC

Trang

PHẦN 1 : MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 2

1.4.1 Ý nghĩa khoa học 2

1.4.2 Ý nghĩa thực tiễn 2

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 3

2.1.1.Đặc điểm sinh lý tiêu hóa lợn con 3

2.1.2 Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy 8

2.1.3 Triệu chứng lâm sàng 11

2.1.4 Chẩn đoán bệnh 11

2.1.5 Bệnh tích 12

2.1.6 Phòng và điều trị bệnh 12

2.1.7 Giới thiệu chung về hai loại thuốc được sử dụng trong đề tài 14

2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới 16

2.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 16

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới 19

Phần 3 : ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 20

3.2 Nội dung nghiên cứu 20

3.3.Phương pháp nghiên cứu 20

3.3.1 Phương pháp điều tra và theo dõi lâm sàng 20

3.3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm 21

3.3.3 Phương pháp xác định các chỉ tiêu 21

3.4 Phương pháp xử lý số liệu 22

Phần 4 : KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 23

4.1 Công tác phục vụ sản xuất 23

4.1.1 Cơ cấu đàn lợn của trại 23

4.1.2 Công tác phòng bệnh của trại 24

4.1.3 Công tác chẩn đoán bệnh 26

4.1.4 Công tác điều trị bệnh 27

4.2 Kết quả nghiên cứu 31

4.2.1 Điều tra lợn con mắc hội chứngtiêu chảy tại trại lợn ông Nguyễn Ngọc Quy – thị trấn Chợ Mới–Chợ Mới- Bắc Cạn trong 3 năm gần đây 31

4.2.2 Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn theo mẹ qua các giai đoạn tuổi 32

4.2.3 Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo đàn và cá thể 35

4.2.4 Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tháng theo dõi 37

4.2.5 Tỉ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy theo mùa vụ 39

4.2.6 Tỷ lệ lợn bị tiêu chảy theo giốnglợn 39

4.2.7 Nghiên cứu và so sánh hai phác đồ điều trị 40

Phần 5 : KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 43

5.1 Kết luận 43

5.2 Đề nghị 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Ngành chăn nuôi của nước ta đang ngày càng phát triển, nó không chỉ cung cấp một lượng lớn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, mà còn mang lại thu nhập cho người chăn nuôi, góp phần vào ổn định đời sống người dân Chăn nuôi lợn là một nghề quan trọng, gắn liền với đời sống của người nông dân Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của nhà nước cùng với xu hướng phát triển của xã hội thì chăn nuôi lợn cũng chuyển từ loại hình chăn nuôi nông hộ dần sang tập trung trang trại Giúp cho ngành chăn nuôi lợn đạt được bước phát triển không ngừng cả về chất lượng và số lượng Mặt khác, nước ta cũng có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi lợn như có nguồn nguyên liệu dồi dào cho chế biến thức ăn, sự đầu

tư của nhà nước Điều này đã thúc đẩy người chăn nuôi lợn trên cả nước nói chung và khu vực phía Bắc nói riêng trong đó có tỉnh Bắc Kạn đã mạnh dạn đầu tư cải tiến kỹ thuật, áp dụng những tiến bộ của khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi Nhờ đó mà các sản phẩm thịt lợn không ngừng được tăng lên cả về số lượng và chất lượng

Tuy nhiên, cũng như tại các địa phương khác trong cả nước, bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì chăn nuôi lợn trang trại ở Bắc Kạn còn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh Trong đó phải kể đến hội chứng tiêu chảy ở lợn con gây ra những thiệt hại không nhỏ cho người chăn nuôi

Nắm được tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo

mẹ để làm cở sở cho việc phòng trị bệnh chúng tôi tiến hành đề tài: “Khảo sát hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh- 21 ngày tuổi và phác đồ điều trị tại trại Ông Nguyên Ngọc Quy- thị trấn Chợ Mới- huyện Chợ Mới- tỉnh Bắc Kạn”

1.2 Mục đích của đề tài

- Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ hội chứng tiêu chảy trên lợn con

- So sánh hiệu quả của một số phác đồ điều trị thực tế tại cơ sở

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định tỷ lệ lợn nhiễm tiêu chảy trong trại

- Tiến hành điều trị lợn bị tiêu chảy

1.4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

1.4.1 Ý nghĩa khoa học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn giai đoạn sơ sinh- 21 ngày tuổi tại trại lợn của Ông Nguyễn Ngọc Quy- thị trấn Chợ Mới- huyện Chợ Mới- tỉnh Bắc Kạn

- Đánh giá được tình trạng lợn mắc hội chứng tiêu chảy, khả năng khỏi bệnh của lợn sau khi dùng một số loại thuốc

1.4.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp trại đánh giá được tình hình nhiễm bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn sơ sinh-21 ngày tuổi, đưa ra được những kết luận góp phần phát triển chăn nuôi lợn sinh sản ở cơ sở, địa phương

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1.Đặc điểm sinh lý tiêu hóa lợn con

2.2.1.1 Đặc điểm sinh trưởng phát dục của lợn con giai đoạn bú sữa

* Lợn con sinh trưởng và phát dục nhanh

Sinh trưởng là một quá trình tích lũy các chất thông qua trao đổi các chất, sự tăng lên về khối lượng, về kích thước các chiều của các bộ phận cũng như toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền có từ đời trước

Khi nghiên cứu đời sống của vật nuôi, người ta thấy cùng với sự sinh trưởng, các cơ quan bộ phận cơ thể ngày càng hoàn thiện chức năng của mình song chịu sự quy định của tính di truyền và tác động của điều kiện môi trường Quá trình tăng thêm, hoàn thiện thêm về chức năng và có tính chất như thếngười ta gọi là quá trình phát dục

Sinh trưởng và phát dục là hai mặt của một quá trình đó là quá trình phát triển cơ thể Qua nghiên cứu thí nghiệm và thực tế sản xuất người ta thấy rằng lợn con trong giai đoạn này có tốc độ sinh trưởng phát dục rất nhanh

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [12]:so với khối lượng sơ sinh thì khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 2 lần lúc sơ sinh, lúc 21 ngày tuổi gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngàygấp 7- 8 lần, lúc 50 ngày tuổi gấp 10 lần, lúc 60 ngàytuổi gấp 12- 14 lần

* Lợn con phát triển nhanh nhưng không đều qua các giai đoạn

Lợn con bú sữa có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nhưng không đều qua các giai đoạn Tốc độ nhanh nhất là 21 ngày đầu, sau 21 ngày tốc độ giảm xuống.Có sự giảm này do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do lượng sữa của lợn mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu lợn con bị

giảm thường kéo dài 2 tuần, đây được gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn con Chúng ta có thể hạn chế giai đoạn này bằng cách cho lợn tập ăn sớm và

bổ sung Dextran-Fe cho lợn con vào 3- 7 ngày tuổi

Lợn con có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nên khả năng tích luỹ chất dinh dưỡng rất mạnh, lợn con ở 21 ngày tuổi mỗi ngày có thể tích luỹ được 9-

14 g protein/kg khối lượng cơ thể Trong khi đó, lợn lớn chỉ tích luỹ được 0,3- 0,4 g protein/kg khối lượng cơ thể Qua đó, ta thấy cường độ trao đổi chất ở lợn con và lợn trưởng thành chênh lệch khá lớn Mặt khác ta biết lợn con trong thời kỳ này chỉ tích luỹ nạc là chính Vì vậy tiêu tốn thức ăn ít hơn so với lợn trưởng thành

Theo Nguyễn Khánh Quắc, Nguyễn Quang Tuyên (1993) [15] cho biết: Các thành phần trong cơ thể lợn thay đổi rất nhiều, hàm lượng nước trong cơ thể giảm dần theo tuổi, đặc biệt lợn càng lớn thì giảm càng nhiều Hàm lượng lipit tăng nhanh theo tuổi từ khi mới đẻ đến 3 tuần tuổi Hàm lượng protein cũng tăng nhanh theo tuổi nhưng với hàm lượng không nhất định Hàm lượng khoáng có biến đổi liên quan đến quá trình tạo xương.Từ lúc mới đẻ đến 3 tuần tuổi có hàm lượng khoáng giảm đáng kể và ở giai đoạn 21- 56 ngày tuổi giảm không đáng kể

2.1.1.2 Đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004 ) [12]:cơ quan tiêu hóa của lợn con con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện dần về chức năng tiêu hóa, nó có biểu hiện:

- Lúc 10 ngày tuổi dung tích dạ dày của lợn con tăng gấp 3 lần lúc sơ sinh, đến lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 8 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 14 lần (dung tích lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít )

- Lúc 10 ngày tuổi dung tích ruột non của lợn con tăng gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 6 lần, và lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 10 lần

- Lúc 10 ngày tuổi dung tích ruột già của lợn tăng gấp 1,5 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi tăng gấp 2,5 lần

- Trong quá trình phát triển, chức năng tiêu hóa của lợn con mới sinh chưa có hoạt lực cao, trong giai đoạn theo mẹ chức năng tiêu hóa mới được hoàn thiện dần Nếu không cho lợn con tập ăn sớm thì trong khoảng 25 ngày đầu sau khi đẻ ra men Pepsin trong dạ dày lợn con chưa có khả năng tiêu hóa Protein của thức ăn Đồng thời trước 3 tuần tuổi thì các loại men: Amylaza, Maltaza và Saccaraza có hoạt tính thấp, sau 3 tuần tuổi thì các loại men này mới có hoạt tính mạnh, chính vì vậy mà lợn con không có khả năng tiêu hóa protein và bột đường của thức ăn trong các tuần đầu

Dưới 3 tuần có một số men tiêu hóa có hoạt tính mạnh như men Trypsin, Lactoza, Lipaza, và Chimotripsin các men này giúp cho lợn con tiêu hóa tốt các chất dinh dưỡng có trong sữa mẹ

Giai đoạn đầu lợn con rất dễ bị mắc bệnh do chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện Theo Từ Quang Hiển và Phan Đình Thắm (1995) [3]: lợn con dưới 30 ngày tuổi trong dịch vị không có HCl tự do, vì lúc này lượng HCl tiết

ra ít và nó nhanh chóng liên kết với niêm mạc dịch, hiện tượng này gọi la Hypoclohydric là một đặc điểm tiêu hóa quan trọng trong tiêu hoa ở dạ dày lợn con Thiếu HCl tự do nên dịch vi không có khả năng sát trùng vi sinh vật xâm nhập vào dạ dày lợn con, sau đó phát triển và gây ra các bệnh về đường tiêu hóa ở lợn con như : Bệnh tiêu chảy, phân trắng lơn con …

- Lượng Enzym đã có trong dịch vị của lợn con ngay từ khi bắt đầu sinh

ra Tuy nhiên theo K.Vannhixki thì ở lợn con trước 20 ngày tuổi không thấy khả năng tiêu hóa thực tế củadịch vị có Enzym, sức tiêu hóa của dịch vị tăng theo tuổi một cách rõ rệt Khi cho ăn các loại thức ăn khác nhau ta thấy thức

ăn hạt kích thích tiết dịch vị mạnh hơn, dịch vị thu được khi cho ăn thức ăn hạt chứa HCl nhiều hơn và sức tiêu hóa nhanh hơn dịch vị khi cho ăn sữa Đây là cơ sở bổ sung thức ăn sớm cho lợn con, đồng thời tiến hành cai sữa sớm cho lợn con, làm tăng số lứa trên năm của lợn mẹ, nâng cao hiệu quả kinh tế

2.1.1.3 Đặc điểm về khả năng điều tiết thân nhiệt

Cơ năng điều tiết nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh nên thân nhiệt chưa

ổn định, nghĩa là sự sinh nhiệt và thải nhiệt chưa cân bằng Khả năng điều tiết nhiệt của lợn con còn kém do nhiều nguyên nhân:

- Lông thưa, do lớp mỡ dưới da còn mỏng, lượng mỡ glycozen dự trữ trong cơ thể còn thấp, mặt khác diện tích bề mặt cơ thể lợn so với khối lượng chênh lệch tương đối cao nên lợn con đễ mất nhiệt và khả năng cung cấp nhiệt cho lợn con chống rét còn thấp nên lợn con dễ mắc bệnh khi thời tiết thay đổi

Vì vậy, phải tạo mọi điều kiện thích hợp trong quá trình sinh sản lợn con không bị thay đổi nhiệt độ đột ngột lúc mới sinh

- Hệ thần kinh điều khiển cân bằng nhiệt chưa hoàn chỉnh nên năng lực phản ứng kém, dễ bị ảnh hưởng khi khí hậu bên ngoài thay đổi đột ngột

Mức độ hạ thân nhiệt nhiều hay ít , nhanh hay chậm chủ yếu phụ thuộc vào nhiệt độ chuồng nuôi và tuổi của lợn con Nhiệt độ chuồng nuôi càng thấp thân nhiệt lợn con hạ xuống càng nhanh, tuổi của lợn con càng ít thân nhiệt hạ xuống càng nhiều

Độ ẩm cũng là một yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng điều hòa thân nhiệt lợn con Nếu độ ẩm cao thì lợn con dễ bị mất nhiệt và có thể bị cảm lạnh Độ ẩm thích hợp của lợn con ở nước ta là: 56% - 70%

Do đó nếu chăm sóc không tốt lợn dễ còi cọc và chết đặc biệt là vào mùa Đông khi thời tiết mưa phùn lợn con dễ bị mắc bệnh về đường tiêu hóa, đặc biệt là bệnh lợn con iêu chảy

2.1.1.4 Đặc điểm về khả năng miễn dịch

Lợn con mới đẻ ra trong cơ thể gần như chưa có kháng thể lượng kháng thể tăng rất nhanh khi lợn con được bú sữa đầu Cho nên khả năng miễn dịch của lợn con hoàn toàn thụ động vào lượng kháng thể thu được nhiều hay ít từ sữa đầu của lợn mẹ (Trần Văn Phùng và cs, 2004) [12]

Trong sữa đầu của lợn nái có hàm lượng protein rất cao Những ngày đầu mới đẻ hàm lượng protein trong sữa chiếm tới 18% - 19%, trong đó lượng

γ - globulin chiếm hàm lượng khá lớn (30% - 35%), γ - globulin có tác dụng tạo sức đề kháng, cho nên sữa đầu có vai trò quan trọng với khả năng miễn dịch của lợn con Lợn con hấp thu γ - globulin từ sữa mẹ bằng ẩm bào Quá trình hấp thu nguyên vẹn phân tử γ - globulin giảm đi rất nhanh theo thời gian Phân tử γ - globulin có khả năng thấm qua thành lợn ruột lợn con tốt trong 24h đầu sau khi đẻ nhờ trong sữa đầu có men Antitripsin làm mất hoạt lực của men Tripsin tuyến tụy và nhờ khoảng cách giữa các tế bào vách ruột của lợn con khá rộng cho nên 24h sau khi được bú sữa đầu hàm lượng γ - globulin trong máu lợn con đạt 20,3 mg/100 mg máu, do đó lợn con cần được

bú sữa đầu càng sớm càng tốt Nếu lợn con không được bú sữa đầu thì từ 20 -

25 ngày tuổi mới có khả năng tự tổng hợp kháng thể, tỷ lệ chết cao.Qua đó ta thấy được rằng những con lợn con đẻ ra không được bú sữa đầu thì sức đề kháng kém, dễ mắc bệnh và tỷ lệ chết rất cao

Theo Phan Đình Thắm (1995) [18]: nhất thiết phải cho lợn con bú sữa đầu để có sức đề kháng chống lại bệnh Trong sữa đầu có hàm lượng Albumin

và γ - globulin cao hơn sữa bình thường, đây là chất chủ yếu cho lợn con có sức đề kháng vì thế cần chú ý cho lợn con sơ sinh bú sữa trong 3 ngày đầu đảm bảo toàn bộ số con trong ổ được bú hết lượng sữa đầu của mẹ

2.1.1.5 Một số đặc điểm của lợn con sau cai sữa

Trong vòng 20 ngày đầu sau khi lợn con cai sữa, từ chỗ lợn con đang phụ thuộc vào lợn mẹ và thức ăn bổ sung, khi cai sữa lợn con phải sống động lập và tự lấy dinh dưỡng để nuôi cơ thể Lợn con có tốc độ sinh trưởng nhanh, đặc biệt là các tổ chức như xương, cơ bắp và bộ máy tiêu hóa, cũng như cơ năng hoạt động của nó Sức đề kháng của lợn con còn kém, nhạy cảm với các yếu tố của môi trường xung quanh làm cho lợn con dễ nhiễm bệnh tật, đặc

biệt là các bệnh về đường tiêu hóa Lợn con sống độc lập nên thường xảy ra hiện tượng nhớ mẹ, nhớ đàn, và có thể cắn xé lẫn nhau để tranh dành thứ bậc trong đàn

2.1.2 Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy

Trong lịch sử nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy, nhiều tác giả đã dày công nghiên cứu, tìm hiểu nguyên nhân gây ra hội chứng tiêu chảy kết quả cho thấy nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy rất phức tạp Tuy nhiên tiêu chảy là một hiện tượng bệnh lý ở đường tiêu hóa, có liên quan đến rất nhiều các yếu tố, có yếu tố nguyên nhân nguyên phát, có yếu tố nguyên nhân thứ phát Song cho dù bất cứ nguyên nhân nào dẫn đến tiêu chảy thì hậu quả của

nó cũng gây ra viêm nhiễm, tổn thương thực thể đường tiêu hóa và cuối cùng

là nhiễm trùng Qua nhiều nghiên cứu cho thấy, hội chứng tiêu chảy ở gia súc xảy ra do các nguyên nhân sau đây:

sức đề kháng giảm E.coli thường xuyên cư trú trong đường ruột của lợn

thừa cơ sinh sản rất nhanh và gây nên sự mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, gây tiêu chảy

* Do virus:

Ngoài sự góp mặt của vi khuẩn, người ta cũng chứng minh được rằng virus

là nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở lợn Nhiều tác giả đã nghiên cứu vàkết luận

một số virus như Rota virus, Parvo virus, Adeno virus, có vai trò nhất định gây

tiêu chảy ở lợn, sự xuất hiện của virus gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, suy giảm sức đề kháng của cơ thể và gây ỉa chảy thể cấp tính

Theo Begerland (1980) [23], trong số những mầm bệnh thường gặp ở lợn trước và sau cai sữa bị tiêu chảy có rất nhiều loại virus: 20% lợn bệnh phân

lập được Rota-virus, 11,2% lợn bệnh có virus viêm dạ dàyruột truyền nhiễm, 2% có Enterovirus

* Do ký sinh trùng

Ký sinh trùng trong đường tiêu hóa là một trong những nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy Khi ký sinh trùng ngoài việc cướp đi dinh dưỡng của vật chủ, tiết độc tố đầu độc vật chủ, chúng còn gây tác động cơ giới làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa và là cơ hội khởi đầu cho quá trình nhiễm trùng Có nhiều loại ký sinh trùng đường ruột tác động gây ra hội chứng tiêu chảy như sán lá ruột lợn, giun đũa lợn

Theo Phan Lục, Phạm Văn Khuê (1996) [7], sán lá ruột lợn và giun đũa lợn ký sinh ở đường tiêu hóa, chúng làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa gây viêm ruột ỉa chảy

* Do các nguyên nhân khác

- Do thời tiết, khí hậu

Ngoại cảnh là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức kháng của cơ thể gia súc Khi điều kiện thời tiết khí hậu thay đổi đột ngột: nóng quá, lạnh quá, mưa, gió, độ ẩm không khí đều là yếu tố tác động trực tiếp đến lợn đặc biệt là lợn con theo mẹ

Theo Đoàn Thị Kim Dung (2004) [1], các yếu tố nóng, lạnh, mưa, nắng thay đổi bất thường của điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến cơ thể lợn, nhất là cơ thể lợn con chưa phát triển hoàn chỉnh, các phản ứng thích nghi của cơ thể còn yếu

Theo tác giả Niconki V.V.(1986) [24], Hồ Văn Nam và cs (1997) [8], khi gia súc bị lạnh, ẩm kéo dài sẽ làm giảm phản ứng miễn dịch, giảm tác động thực bào, do đó gia súc dễ bị vi khuẩn cường độc gây bệnh

* Do kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng:

Chăm sóc nuôi dưỡng có vai trò vô cùng quan trọng trong chăn nuôi Việc thực hiện đúng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng trong chăn nuôi sẽ giúp nâng cao sức đề kháng và khả năng sinh trưởng của con vật Thức ăn bị nhiễm độc tố nấm mốc cũng là nguyên nhân gây ra tiêu chảy Khẩu phần thức ăncủa lợn thiếu khoáng và các vitamin cũng là nguyên nhân làm lợn con dễ mắc bệnh Chất khoáng góp phần tạo tế bào, điều hòa thức ăn đạm và chất béo Lợn con thiếu khoáng dễ dẫn đến bị còi xương, cơ thể suy nhược, sức đề kháng giảm tạo điều kiện cho vi khuẩn đường ruột tăng độc lực và gây bệnh Vitamin là yếu tố không thể thiếu được với cơ thể động vật, nó đảm bảo quá trình chuyển hóa trong cơ thể diễn ra bình thường.Thiếu một vitamin sẽ làm cho lợn còi cọc, sinh trưởng kém, dễ mắc bệnh đường tiêu hóa

Thức ăn kém chất lượng, ôi thiu cũng là nguyên nhân làm cho lợn con

bị tiêu chảy Phương thức chăm sóc nuôi dưỡng tốt, khẩu phần ăn hợp lý sẽ hạn chế bệnh viêm ruột cho lợn con

Thức ăn thiếu đạm, tỷ lệ protit và axitamin không cân đối dẫn đến quá trình hấp thu chất dinh dưỡng không tốt Cơ thể lợn thiếu dinh dưỡng, hàm lượng albumin huyết thanh giảm và kéo theo hàm lượng γ-globulin huyết thanh cũng giảm Hệ quả là khả năng miễn dịch của cơ thể giảm rõ rệt, tạo điều kiện cho các vi khuẩn phát triển gây bệnh

* Do stress

Sự thay đổi yếu tố khí hậu thời tiết, mật độ chuồng nuôi, vận chuyển đi

xa đều là các tác nhân gây stress quan trọng trong chăn nuôi dẫn đến hậu quả giảm sút sức khỏe vật nuôi và bệnh tật trong đó có tiêu chảy(Trích theo Đoàn Kim Dung, 2005) [1]

Theo Sử An Ninh và cs (1981) [10], bệnh tiêu chảy lợn con có liên quan đến trạng thái stress Hầu hết lợn con bị bệnh tiêu chảy có hàm lượng Cholesterrol trong huyết thanh giảm thấp

2.1.3 Triệu chứng lâm sàng

Không có sự gia tăng thân nhiệt, phân có thể sột sệt, loãng vàng, trắng, mùi tanh khắm Tùy theo mức độ tiêu chảy mà lợn bệnh gầy ít hay nhiều do mất nước, mất chất điện ly, lợn tiêu chảy vài ngày có thể khỏi không cần điều trị, đôi khi chết sau 3 - 5 ngày nếu không được điều trị, lợn tiêu chảy nhiều lần trở nên gầy, lông dài và thô, mắt trũng, da đóng nhiều vảy trắng sau này sinh trưởng rất kém Ngoài ra còn một số triệu chứng: Hạ huyết ở lợn con dưới 7 ngày tuổi, lợn bỏ bú, sốt cao, da bong Lợn chết dễ dàng, có thể viêm phúc mạc làm bụng căng to, thành bụng xanh và nổi rõ mạch máu

2.1.5 Bệnh tích

- Lợn thường chết mất máu, xác gầy

- Màng treo ruột chứa đầy máu thẫm màu, sữa đông đặc thành khối trắng lổn nhổn trong dạ dày, có mùi chất chua, ruột căng phồng chứa đầy hơi, chất chứa bên trong ruột màu vàng

2.1.6 Phòng và điều trị bệnh

* Phòng bệnh tiêu chảy

Hội chứng tiêu chảy ở gia súc nói chung và ở lợn nói riêng do rất nhiều nguyên nhân, để phòng chống tiêu chảy phải thực hiện đồng bộ các biện pháp, tác động đến nhiều khâu, nhiều yếu tố như: tác động vào môi trường, đối tượng lợn con và lợn mẹ dựa trên nguyên tắc 3 nên, 3 chống: Nên cho lợn bú sữa đầu, nên chăm sóc lợn mẹ trước khi sinh, nên tập ăn sớm cho lợn con; Chống ẩm, chống bẩn, chống lạnh

- Phòng tiêu chảy bằng các biện pháp kỹ thuật:

Trong chăn nuôi việc đảm bảo đúng quy trình kỹ thuật là điều cần thiết, chăm sóc nuôi dưỡng tốt sẽ tạo ra những gia súc khỏe mạnh, có khả năng chống đỡ bệnh tật tốt và ngược lại

Theo Trịnh Văn Thịnh (1985) [20], trong quá trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn, nếu chuồng trại đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, thoáng khí, khô ráo sẽ làm giảm tỷ lệ bệnh đường tiêu hóa

- Phòng bệnh bằng thuốc và vắcxin

Ở lợn con giai đoạn bú sữa thường có triệu chứng thiếu sắt, do đó lợn con thường bị rối loạn tiêu hóa và ỉa chảy Hiện nay các công ty thuốc đã sản xuất ra các chế phẩm như: Dextran-Fe, Ferrumm 10% + B12 Để bổ sung cho lợn con, phòng thiếu máu, suy dinh dưỡng, các bệnh đường ruột, tăng sức

đề kháng cho lợn con Việc tiêm phòng vắcxin là biện pháp có hiệu quả caođể phòng bệnh tiêu chảy cho lợn con tạo miễn dịch chủ động cho chúng

- Phòng bệnh bằng chế phẩm sinh học

Chế phẩm sinh học là môi trường nuôi cấy một vi sinh vật có lợi nào đó khi đưa vào cơ thể có tác dụng bổ sung các vi sinh vật hữu ích, giúp duy trì và lập lại trạng thái cân bằng của hệ vi sinh vật trong đường tiêu hóa

Năm 1992, Vũ Văn Ngữ [9], đã sử dụng chế phẩm vi sinh vật Subcolac

để phòng bệnh tiêu chảy, Subcolac là một hợp gồm 3 loại vi khuẩn sống:

Bacilus subtilis, Colibacterium và Lactobacilus Chế phẩm subcolac được đưa

vào đường tiêu hóa để cung cấp một số men cần thiết, một số vi khuẩn có ích

để lặp lại sự cân bằng hệ vi sinh vật trong đường ruột

Theo Tô Thị Phượng (2006) [14], dùng men vi sinh vật cho lợn uống hoặc ăn có tác dụng giảm tỷ lệ lợn con bị tiêu chảy, lợn tiêu hóa thứ ăn tốt, giảm mùi hôi chuồng

* Điều trị bệnh tiêu chảy

- Nguyên tắc chung trong điều trị tiêu chảy:

Thải trừ chất chứa trong dạ dày và ruột, bảo vệ niêm mạc đường tiêu hoá, ức chế sự lên men, đề phòng sự trúng độc và tăng cường thể lực cho con vật, lập lại sự cân bằng nước và điện giải, lập sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột (Nguyễn Bá Hiên, 2001)

- Điều trị bệnh:

Đề điều trị bệnh tiêu chảy cần điều trị sớm, kịp thời, thực hiện biện pháp điều trị tổng hợp như kết hợp điều trị nguyên nhân, điều trị triệu chứng và bổ sung nước, chất điện giải cho gia súc, đồng thời có chế độ chăm sóc nuôi dưỡng hợp lý, bổ sung các loại vitamin và khoáng chất cần thiết

- Điều trị bệnh tiêu chảy bằng kháng sinh

Theo Nguyễn Bá Hiên, Trần Thị Lan Hương (2001) [4], sử dụng các loại kháng sinh và hóa dược để điều trị chứng tiêu chảy, lập lại sự cân bằng cho tập đoàn vi khuẩn đường ruột, lập lại sự cân bằng nước và điện giải cho kết quả tốt

Theo Bùi Thị Tho (1996) [21], kháng sinh dùng trong điều trị bệnh cho kết quả rất khác nhau ở các địa phương khác nhau.Tại một địa phương nào đó nếu một loại kháng sinh nào đó được dùng một thời gian dài thì hiệu lực điều trị sẽ giảm dần theo thời gian

- Điều trị tiêu chảy bằng chế phẩm sinh học

Để khắc phục những hạn chế của kháng sinh, hiện nay các nhà khoa học đã

và đang nghiên cứu bào chế ra các chế phẩm sinh học từ các vi sinh vật hữu ích Một số chế phẩm sinh học được dùng để điều trị tiêu chảy cho lợn là:

+ Chế phẩm EM của giáo sư Terruo Higa (Nhật Bản) bào chế để phòng

và điều trị tiêu chảy ở lợn

+ Chế phẩm Subcolac dùng để trị bệnh phân trắng ở lợn con (Vũ Văn Ngữ và cs 1992) [9]

2.1.7 Giới thiệu chung về hai loại thuốc được sử dụng trong đề tài

- Do Enrofloxacin có tác dụng cả vi khuẩn Gram (-) như E coli,

Salmonella và cả Mycoplasma, do vậy sản phẩm được chỉ định đặc biệt với

các nhiễm khuẩn kết hợp ở đường hô hấp và tiêu hóa ở cả gia súc

-Đối với lợn: Enrofloxacin điều trị hiệu quả các bệnh:

- Bệnh viêm ruột, thương hàn, tiêu chảy, nhiễm tạp khuẩn không rõ nguyên nhân

- Bệnh viêm phổi địa phương

- Viêm teo mũi, viêm xoang ngực xoang bụng

- Thương hàn gà, viêm ruột hoại tử

Enrofloxacin rất an toàn cho gia súc, gia cầm, ít nhờn thuốc

Thuốc tác dụng kéo dài 72 giờ nếu cần thiết có thể tiêm nhắc lại mũi 2 sau 3 ngày

Cách dùng:

Tiêm bắp thịt hoặc cho uống:

Lợn: 1-1,5ml/10 kg thể trọng/ngày dùng liên tục 5-7 ngày

Gà, vịt: (tiêm dưới da hoặc tiêm bắp) 1ml/4-6 kg thể trọng/ngày hoặc 2-4 ml/1 lít nước uống Dùng liên tục trong 3-5 ngày

2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới

2.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Bệnh tiêu chảy lợn con xuất hiện khắp trên thế giới, tỷ lệ mắc bệnh và chết cao, đặc biệt là gia súc non, cho nên nhiều nước đã nghiên cứu tìm ra biện pháp ngăn chăn bệnh tiêu chảy lợn con Cho đến ngày nay, các nhà khoa học nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về bệnh tiêu chảy lợn con Nhìn chung, các tác giả đều khẳng định trong chăn nuôi lợn bệnh phân trắng

là một nan giải và gây thiệt hại kinh tế từ trước đến nay

Để tìm ra biện pháp phòng và trị bệnh bệnh tiêu chảy phù hợp với điều kiện trong nước Từ 1959 đến nay các nhà khoa học nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu để xác định nguyên nhân gây bệnh và các phương pháp phòng trị khác nhau Khi độ ẩm tăng cao và nhiệt độ hạ thấp thì bệnh tiêu chảy xảy ra nhiều hơn Do sự điều tiết thân nhiệt kém, lợn con phải có quá trình hưng phấn thần kinh để chống lại các tác nhân thường xuyên tác động vào cơ thể, do đó làm cho lợn con suy sụp và sinh bệnh đường tiêu hóa

Tác giả Phạm Sỹ Lăng và cs [6], bệnh tiêu chảy (Coli-bacillosis) là một

bệnh hoặc một trạng thái lâm sàng đa dạng, đặc điểm là viêm dạ dày - ruột, ỉa

chảy và gầy sút nhanh Tác nhân gây bệnh chủ yếu ở lợn con là E.coli, nhiều loại Salmonella và đóng vai trò phụ là Proteus, Streptococeus Bệnh xuất hiện

vào những ngày đầu sau khi sinh và trong suốt thời kỳ bú mẹ

Theo một số nhà nghiên cứu, lợn con do thiếu các nguyên tố khoáng vi lượng như: Fe, Cu, I, nhất là Fe, Cu nên bị thiếu máu dẫn đến rối loạn chức năng sinh lý của cơ thể, sức đề kháng giảm, sinh trưởng chậm, dễ mắc bệnh, nhất là bệnh tiêu chảy ở lợn con

Cũng có ý kiến cho rằng: Do bộ máy tiêu hóa của lợn con thiếu HCl tự

do làm cho men Tripsin và men Pepsin không được hoạt hóa, do đó làm giảm quá trình tiêu hóa, Protein còn lại bị vi khuẩn gây thối phân hủy lên men gây

ra bệnh bệnh tiêu chảy

Như vậy tiêu chảy là do môi trường nuôi dưỡng, điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, do các tác nhân stress có hại tác động lên cơ thể lợn con làm giảm sức đề kháng, khi ấy tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại ở đường tiêu hóa phát triển gây bội nhiễm

Theo Phạm Khắc Hiếu và Ngọc Anh (1977) [5] khuyên nên dùng chlorramphenicol, nitrofuratan và neomycin để điều trị bệnh, vì các thuốc này

có tác dụng mạnh với E.coli

Bệnh tiêu chảy ở lợn con khá phổ biến ở nước ta Bệnh xảy ra ở mọi nơi, mọi lúc nhưng thường tập trung vào vụ Đông Xuân nhất là sau những trận mưa lớn, vào những ngày độ ẩm cao và khi thời tiết thay đổi đột ngột, nóng lạnh thất thường (Trịnh Văn Thịnh, 1985 20]; Đoàn Thị Băng Tâm, 1987 [17]; Sử An Ninh, 1981; 1991; 1992[10]; Hồ Văn Nam, 1982 [8]) Bệnh tiêu chảy xảy ra với mọi hình thức chăn nuôi khác nhau, nhưng nhiều nhất là chăn nuôi nái tập trung và chăn nuôi lạc hậu Chú trọng tạo ra tiểu khí hậu chuồng nuôi phù hợp với đặc điểm sinh lý lợn con, chăm sóc nuôi dưỡng đúng quy trình kỹ thuật thì tỷ lệ lợn con mắc bệnh tiêu chảy thấp

Tác giả Nguyễn Khánh Quắc và Nguyễn Quang Tuyên (1993) [15], cho biết, Bộ máy tiêu hóa ở lợn con phát triển nhanh, song khả năng chống đỡ bệnh của đường ruột và dạ dày là rất yếu Do đó cần vệ sinh chuồng trại, máng ăn, máng uống và áp dụng các phương pháp phòng chống bệnh đường tiêu hóa cho lợn

Những ngày đầu trong bộ máy tiêu hóa của lợn con hầu như không có axit HCl tự do, do đó khả năng tiêu hóa sữa mẹ kém, làm giảm khả năng phòng chống bệnh tật của lợn con Vì vậy khi gặp các tác nhân có hại như vi khuẩn hay yếu tố stress tác động vào cơ thể thì sẽ tác động trực tiếp đến bộ máy tiêu hóa gây bội nhiễm và kích thích niêm mạc đường tiêu hóa, tăng cường nhu động làm xuất hiện 3 trạng thái rối loạn:

+ Rối loạn chức năng tiêu hóa, hấp thu

+ Rối loạn sự cân bằng khu hệ vi sinh vật đường ruột

+ Rối loạn sự cân bằng nước và chất điện giải do bị tiêu chảy quá nhiều Lợn con trong tình trạng nhiễm độc, trụy tim mạch mà chết Những con được chữa khỏi sẽ sinh trưởng kém, còi cọc, chậm lớn Để phòng bệnh tiêu chảy ở lợn con người ta đưa ra nhiều phương pháp:

Có thể phòng bệnh bằng cách tạo điền kiện nuôi dưỡng, chăm sóc lợn

mẹ trong thời gian mang thai một cách tối ưu để lợn con sinh ra có khối lượng

sơ sinh cao, sức sống tốt, có sức chống đỡ bệnh tật tốt Cần tạo cho lợn con từ

sơ sinh đến cai sữa có điều kiện sống tương đối ổn định và phù hợp với đặc điểm sinh lý của chúng như: Chuồng trại luôn khô ráo, thoáng mát về mùa hè,

ấm áp về mùa đông, tránh gió lùa, mưa hắt làm ẩm nền chuồng, tập cho lợn con ăn sớm và vận động tắm nắng đều đặn Ngoài ra có thể bổ sung khoáng

và VTM trực tiếp cho lợn con làm tăng sức đề kháng không đặc hiệu

Tác giả Lê Thị Tài, Đoàn Kim Dung (2000) [16] nghiên cứu về: “Chế phẩm sinh học để điều trị bệnh tiêu chảy của lợn ở một số tỉnh miền núi phía Bắc” cho thấy: Để điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con, ngoài kháng sinh đặc hiệu với vi khuẩn đường ruột (trimazol, chlorramphenicol, berberin) có hiệu quả điều trị 75 - 80%, chúng ta nên phối hợp các chế phẩm sinh học sẽ tăng hiệu quả điều trị và tăng tỷ lệ khỏi bệnh 89,5 - 90%, con vật mau hồi phục, đảm bảo chất lượng và số lượng con giống

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Bệnh tiêu chảy ở lợn con là một trong những bệnh phổ biến gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi lợn đặc biệt là lợn nái sinh sản Bệnh xảy ra quanh năm và ở khắp mọi nơi Chính vì thế các nhà khoa học trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu nguyên nhân gây bệnh cũng như các biện pháp phòng trị

có hiệu quả

Nhiệt độ, độ ẩm là những tác nhân quan trọng tác động vào cơ thể động vật gây ra cơ chế bệnh lý, nghĩa là sự thích ứng giữa cơ thể động vật và ngoại cảnh không còn, từ đó mà phát sinh bệnh Bản chất của vấn đề này là do rối loạn vùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến thượng thận

Theo Nabuurs (1998) [26], nguyên nhân chính của lợn con bị tiêu chảy

sau cai sữa là do độc tố của vi khuẩn E.coli hoặc do rotavirus

Theo Kyriakis và cs (1997) [25] nguyên nhân chính gây ra hội chứng

tiêu chảy ở lợn sau cai sữa là do độc tố của các chủng vi khuẩn E.coli Các tác

giả này đã thí nghiệm bổ sung Enrofloxacin với tỷ lệ 50 phần triệu/kg thức ăn cho lợn con sau cai sữa 7 ngày và kéo dài từ 7 đến 10 ngày và thấy rằng tỷ lệ

và mức độ tiêu chảy ở lợn con giảm rõ rệt so với lợn đối chứng

Như vậy qua các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học ở trên chúng

ta thấy nổi lên 2 khía cạnh:

+ Thứ nhất: Nguyên nhân gây bệnh là do điều kiện vệ sinh kém, chế độ dinh dưỡng không đảm bảo tiêu chuẩn và do tác động của các yếu tố stress lên cơ thê lợn con và gây bệnh Trong trường hợp này người ta đưa ra biện pháp phòng bệnh bằng cách nuôi dưỡng lợn mẹ trong thời gian mang thai với đầy đủ chất dinh dưỡng, sưởi ấm cho lợn con sao cho nhiệt độ và độ ẩm bên ngoài thích hợp với đặc điểm sinh lý cơ thể chúng, giữ gìn vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, bổ sung khoáng, VTM trực tiếp cho lợn con…

+ Thứ hai: Bệnh do E.coli gây ra Các nhà nghiên cứu dựa vào đó đưa ra các biện pháp phòng bệnh bằng cách tiêm vacxin E.coli cho lợn mẹ trước khi

đẻ 10-15 ngày, bổ sung chế phẩm vi sinh vật, tập cho lợn con ăn sớm