Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam chi nhánh Đông Triều-Quảng Ninh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- PHẠM THỊ LINH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐÔNG TRIỀU - QUẢNG NIN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

PHẠM THỊ LINH

NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐÔNG TRIỀU - QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

PHẠM THỊ LINH

NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐÔNG TRIỀU - QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS NGUYỄN MẠNH HÙNG

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

PHẠM THỊ LINH

NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM

CHI NHÁNH ĐÔNG TRIỀU - QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Tài chính- Ngân hàng

Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN MẠNH HÙNG

XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2016

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIÊT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC BẢNG BIỂU Error! Bookmark not defined DANH MỤC HÌNH VẼ Error! Bookmark not defined DANH MỤC BIỂU ĐỒ Error! Bookmark not defined

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.2 Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 7

1.2.1 Những nội dung cơ bản về Ngân hàng Thương mại 7 1.2.2 Năng lực cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thương mại

Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM Error!

Bookmark not defined

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTMError! Bookmark not

defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp phân tích dữ liệu Error! Bookmark not defined 2.1.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh bằng mô hình SWOTError! Bookmark not

defined

2.2 Hệ thống chỉ tiêu phân tích Error! Bookmark not defined 2.3 Thiết kế nghiên cứu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NHNN&PTNT

ĐÔNG TRIỀU Error! Bookmark not defined 3.1 Khái quát về NHNN & PTNT chi nhánh Đông TriềuError! Bookmark not defined

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển NHNN&PTNT chi nhánh Đông Triều

Error! Bookmark not defined 3.1.2 Bộ máy quản lý Error! Bookmark not defined

3.1.3 Khái quát hoạt động kinh doanh tại NHNN&PTNT Đông Triều trong 4 năm

gần đây ( 2011- 2014) Error! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng năng lực cạnh tranh Error! Bookmark not defined

3.2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng Error!

Bookmark not defined

3.2.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàngError! Bookmark

not defined

3.2.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh bằng mô hình SWOTError! Bookmark not

defined

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH

CỦA NHNN&PTNT ĐÔNG TRIỀU Error! Bookmark not defined

4.1 Phương hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNN&PTNT chi nhánh

Đông Triều Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

4.2 Vận dụng mô hình SWOT để đưa ra các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

của ngân hàng NN và PTNT Đông Triều Quảng NinhError! Bookmark not defined

4.3 Một số kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNN&PTNT chi

nhánh Đông Triều Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

4.3.1 Đối với NHNN&PTNT Việt Nam Error! Bookmark not defined 4.3.2 Về phía Chính Phủ Error! Bookmark not defined 4.3.3 Về phía Ngân hàng nhà nước Việt Nam Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta diễn biến phức tạp khó lường

do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu Bên cạnh đó là những diễn biến khó lường và bất ổn của thị trường vàng, ngoại tệ, bất động sản.Trong những năm vừa qua, tình hình hoạt động Ngân hàng (NH) trải qua những khó khăn, nhiều Ngân hàng Thương mại (NHTM) bị phá sản, làm ăn thua lỗ, nợ xấu cao Trước tình hình đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam đã điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, tạo điều kiện cho sự ổn định trở lại của các NHTM Tuy nhiên, trong quá trình điều hành chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa trong từng giai đoạn chưa được nhịp nhàng đã ảnh hưởng phần nào đến sự điều hành kinh doanh của các NHTM, dẫn đến việc tăng lãi suất rất cao để huy động vốn, giành giật vốn giữa các NHTM và nâng lãi suất cho vay đối với nền kinh tế đã tác động đến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Trong nền kinh tế thị trường có sự quản

lý của nhà nước, hoạt động ngân hàng có đặc thù riêng mà các ngành khác không có được đó là kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ Mặt khác, hoạt động kinh doanh ngân hàng cũng chịu nhiều rủi ro nhất so với hoạt động kinh doanh của các ngành kinh tế khác vì tiền tệ luôn là vấn đề nhạy cảm nhất Bên cạnh đó bài toán lãi suất và lợi nhuận

là vấn đề chung của tất cả các ngân hàng Trong khi nền kinh tế khởi sắc chậm, lợi nhuận ngân hàng giảm rõ rệt trong các năm vừa qua khiến cho sự cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng cam go Bởi vậy, vấn đề đặt ra đối với các NHTM là phải làm gì

để nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế

Được đặt tại trung tâm thị xã nên NHNN&PTNT chi nhánh Đông Triều Quảng Ninh có điều kiện rất thuận lợi trong việc tiếp cận với nhiều nhóm khách hàng khác nhau, từ hộ dân cư đến các cơ sở kinh doanh, các xí nghiệp, doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ Bên cạnh đó, NHNN&PTNT chi nhánh Đông Triều Quảng Ninh là một trong những ngân hàng hình thành sớm nhất trên địa bàn, có nguồn vốn huy động ổn định và hoạt động cho vay không ngừng được đẩy

mạnh.Tuy nhiên trong những năm qua, các ngân hàng thương mại quốc dân cùng địa bàn như ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank), ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) liên tục mở rộng mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch Các ngân hàng thương mại cổ phần như ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB), ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB), ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank)…không ngừng đưa ra những chương trình khuyến mãi thúc đẩy huy động vốn, các gói vay tiêu dùng, vay sản xuất kinh doanh linh hoạt lãi suất hấp dẫn cùng các sản phẩm ngân hàng điện tử đã gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh của NHNN&PTNT chi nhánh Đông Triều Quảng Ninh Trong bối cảnh thị trường ngân hàng cạnh tranh gay gắt như vậy, NHNN&PTNT chi nhánh Đông Triều Quảng Ninh cần có những giải pháp và phương hướng cụ thể để thúc đẩy bán và giữ vững thị phần Chính vì lẽ đó mà tôi

đã chọn đề tài “ Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh Đông Triều Quảng Ninh”

Câu hỏi nghiên cứu:

Điểm mạnh, điểm yếu của NHNN&PTNT Đông Triều Quảng Ninh ? Các chỉ tiêu, tiêu chí đánh giá?

Phương hướng nâng cao năng lực cạnh NHNN&PTNT Đông Triều Quảng Ninh?

2 Mục đích nghiên cứu

* Mục đích: luận văn hướng tới việc đưa ra một số giải pháp nâng cao năng lực

cạnh tranh của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Đông Triều, Quảng Ninh trong thời gian tới trên cơ sở nghiên cứu đánh giá thực trạng hoạt động trong thời gian gần đây

* Nhiệm vụ:

- Hệ thống hóa lý luận về vấn đề năng lực cạnh tranh của ngân hàng

- Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều

- Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh của NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều

* Phạm vi nghiên cứu: Các số liệu bảng tổng kết tài sản và báo cáo kết quả kinh doanh từ năm 2011 đến năm 2014, tại NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều

4 Phương pháp nghiên cứu

* Địa điểm: NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều

* Thời gian: 2011-2014

* Các công cụ được sử dụng: các số liệu trong báo cáo quyết toán, báo cáo tài chính, sổ

sách kế toán tại NHNN & PTNT chi nhánh Đông Triều Các báo cáo kinh doanh, nghiên cứu tổng hợp về năng lực cạnh tranh của các ngân hàng khác trên địa bàn

* Phương pháp nghiên cứu: phương pháp nghiên cứu định tính

*Phương pháp thu thập số liệu : thu thập dữ liệu sơ cấp, thu thập dữ liệu thứ cấp

*Phương pháp phân tích: phương pháp so sánh, phương pháp tỷ trọng

* Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh:

- Năng lực tài chính

- Thị phần hoạt động

- Hệ thống sản phẩm dịch vụ

- Năng lực công nghệ

- Nguồn nhân lực

- Năng lực quản trị và điều hành

-Uy tín thương hiệu

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTM

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của NHNN&PTNT Đông Triều

Chương 4: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNN&PTNT Đông Triều

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại là đề tài có nhiều công trình ngh iên cứu nhưng nó vẫn là đề tài không cũ Suốt theo quá trình phát tri ển của nền kinh tế luôn có những b iến đổi không ngừng của thị trường tài chính nói riêng , mỗi đề tài hay mỗi tác phẩm ở từng giai đoa ̣n cho ta cái nhìn tổng quan từng thời điểm của thị trường Đến nay có thể nêu mô ̣t số tác phẩm nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại, cụ thể :

- “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế” TS Nguyễn Quỳnh Hoa, (2007) Tác phẩm trình bày một cách có hệ thống những điểm mạnh và yếu của hệ thống các ngân hàng tiêu biểu trong nước

- “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam” Bùi Thị Kim Hạnh (2006), Tạp chí Ngân hàng số 64 Bài báo đưa

ra những giải pháp thực tiễn nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

- “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại

cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” TS Lê Hùng và CN Lê Thanh Hải

(2008), Đại học kinh tế Tp Hồ Chí Minh Trong tác phẩm này, tác giả đã đưa ra chi tiết cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại và phân tích năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Luận văn “ Nâng cao năng lực cạnh tranh chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu” của tác giả Nguyễn Hoàng Tuấn, khoa Tài chính ngân hàng hoàn thành năm 2010 tại trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Đề tài của tác giả đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh của NHTM, trình bày thực trạng năng lực cạnh tranh tại Ngân hàng Công thương chi nhánh Bà Rịa-Vũng Tàu từ năm 2007 đến năm 2010 Trên cơ sở đó đề

xuất những giải pháp cụ thể góp phần nâng cao năng lực cạnh đối với Ngân hàng Công thương chi nhánh Bà Rịa-Vũng Tàu

- Luận văn “Năng lực cạnh tranh của các NHTM trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2006-2015” của tác giả Phạm Ngọc Tấn hoàn thành năm 2006 tại trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh Đề tài của tác giả đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh tại NHTM, trình bày bối cảnh cạnh tranh giữa các NHTM trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp cụ thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM trong nước nói chung và các NHTM trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Hạn chế của đề tài này là chưa xây dựng được các tiêu chí để đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng, qua đó giảm tính thuyết phục đối với người đọc

- Luận văn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy (2012) hoàn thành tại trường Đại học Kinh tế quốc dân Đóng góp của đề tài là làm rõ thêm về năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam trong giai đoạn 2010-2012 Trên cơ sở phân tích những vấn đề còn tồn động từ đó kiến nghị các biện pháp khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam Điều khác biệt của luận văn là phân tích rõ những đặc điểm của nền kinh tế thời kỳ hội nhập và tác động của hội nhập kinh tế đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng

Trong các công trình nêu trên, các tác giả đã nêu lên năng lực cạnh tranh của ngân hàng trong những giai đoạn mà mình nghiên cứu Đồng thời mỗi tác giả cũng đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng lựa chọn nghiên cứu

Tuy nhiên, trong mỗi giai đoạn khác nhau thì mỗi ngân hàng lại cần có những chiến lược kinh doanh riêng để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế của từng thời kỳ Bên cạnh đó, các tác phẩm đa phần là hệ thống hóa năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại , chưa tập trung nghiên cứu sâu về ngân hàng NN&PTNT Qua tìm hiểu của tác giả, chưa có luận văn thạc sỹ nào nghiên cứu về

năng lực cạnh tranh của ngân hàng NN&PTNT Đông Triều Quảng Ninh, chính vì vậy tác giả lựa chọn đề tài này với mong muốn có thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng NN&PTNT Đông Triều Quảng Ninh

1.2 Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại

1.2.1 Những nội dung cơ bản về Ngân hàng Thương mại

a Khái niệm

Ngân hàng là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Các ngân hàng có thể được định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ mà chúng thực hiện trong nền kinh tế Thực tế, rất nhiều tổ chức tài chính - bao gồm cả các công ty kinh doanh chứng khoán, công ty môi giới chứng khoán, quỹ tương hỗ và công ty bảo hiểm hàng đầu đều đang cố gắng cung cấp các dịch vụ của ngân hàng Ngược lại, ngân hàng cũng đang đối phó với các đối thủ cạnh tranh (các tổ chức tài chính phi ngân hàng) bằng cách mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ về bất động sản và môi giới chứng khoán, tham gia hoạt động bảo hiểm, đầu tư vào quỹ tương hỗ và thực hiện nhiều dịch vụ mới khác Có rất nhiều khái niệm khác nhau về Ngân hàng thương mại Cách tiếp cận thận trọng nhất là có thể xem xét các tổ chức này trên phương diện những loại hình dịch vụ mà chúng cung cấp: Ngân hàng thương mại là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

Như vậy, Ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng thể hiện nhiệm vụ cơ bản nhất của ngân hàng đó là huy động vốn và cho vay vốn Ngân hàng thương mại

là cầu nối giữa các cá nhân và tổ chức, hút vốn từ nơi nhàn rỗi và bơm vào nơi khan thiếu Hoạt động của ngân hàng thương mại nhằm mục đích kinh doanh một hàng hóa đặc biệt đó là "vốn- tiền", trả lãi suất huy động vốn thấp hơn lãi suất cho vay vốn, và phần chênh lệch lãi suất đó chính là lợi nhuận của ngân hàng thương mại Hoạt động của ngân hàng thương mại phục vụ cho mọi nhu cầu về vốn của mọi tầng lớp dân chúng, loại hình doanh nghiệp và các tổ chức khác trong xã hội