Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

Cùng với sự phát triển chung của ngành, của đất nước trong sự nghiệp đổi mới, công tác cán bộ, nhất là công tác xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội những năm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

ĐOÀN MẠNH CƯƠNG

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hà Nội - 2007

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bước sang thế kỷ XXI, một lần nữa con người được đặt vào vị trí trung tâm của

sự phát triển, con người được xem là nguồn lực vô tận, là nhân tố quyết định đến mục tiêu của sự phát triển Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã thực sự quan tâm đến nguồn lực con người, coi nguồn lực con người chính là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững Xuất phát từ quan điểm trên, giáo dục - đào tạo được coi là chính sách quốc gia quan trọng nhất trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay Phát triển giáo dục - đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Do đó, việc đầu tư cho giáo dục - đào tạo là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Trong giáo dục - đào tạo, cán bộ quản lý là một bộ phận trong cơ cấu chung của hệ thống giáo dục và là một đội ngũ quan trọng trong việc chỉ đạo, định

hướng để đưa “con thuyền giáo dục” nước nhà đi đến mục tiêu đã đề ra

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Muốn việc thành công hoặc

thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém Đó là một chân lý nhất định” (tr.425 - “Sửa đổi lối làm việc” - Hồ Chí Minh toàn tập - NXB Sự thật - 1959) Cán bộ là một

trong những vấn đề có tầm quan trọng, quyết định đến mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng và việc nâng cao năng lực, sức chiến đấu của Đảng, là khâu then chốt trong toàn bộ hoạt động của Đảng

Cán bộ, nhất là cán bộ quản lý - người đưa lý luận của Đảng vào thực tiễn của đời sống xã hội, có vai trò quan trong trong việc đề ra đường lối, chủ trương, chính sách và là người tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, đồng thời chính họ là người tổng kết, bổ sung đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng ngày càng hoàn thiện hơn

Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là

then chốt Trong xây dựng Đảng thì công tác cán bộ là quan trọng nhất, là khâu then chốt của vấn đề then chốt Hơn nữa, Đảng ta là Đảng cầm quyền, lãnh đạo đất nước và toàn hệ thống chính trị, do đó việc xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý ở các cấp là công việc đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lâu dài”

Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đất nước ta đã thu được những thành tựu hết sức quan trọng, là tiền đề để chuyển sang thời kỳ mới - thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thực hiện mục tiêu dân giầu, nước nạnh,

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Tại Đại hội lần thứ VIII của Đảng nhấn mạnh:

“Toàn Đảng phải hết sức chăm lo xây dựng thật tốt đội ngũ cán bộ, chú trọng đội

ngũ cán bộ kế cận vững vàng, đủ bản lĩnh về các mặt Sớm xây dựng chiến lược cán bộ của thời kỳ mới” Tiếp đó trong văn kiện Đại hội IX của Đảng có ghi: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các cấp, vững vàng

về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân” Với tầm cao mới, vận hội mới,

đòi hỏi Đảng ta phải xây dựng một chiến lược cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý ở các cấp đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước trong giai đoạn hiện nay

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội (trực thuộc Tổng cục Du lịch) được thành lập ngày 24/7/1972, đến nay đã trải qua 35 năm xây dựng và phát triển Khởi đầu

là Trường Du lịch Việt Nam chỉ đào tạo công nhân kỹ thuật ở trình độ dạy nghề Năm 1997, trường được nâng cấp lên thành Trường Trung học nghiệp vụ Du lịch

Hà Nội Đến năm 2003, trường được nâng cấp lên thành Trường Cao đẳng Du lịch

Hà Nội Cùng với sự phát triển chung của ngành, của đất nước trong sự nghiệp đổi mới, công tác cán bộ, nhất là công tác xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội những năm qua có nhiều chuyển biến tích cực Chất

lượng cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý từng bước được nâng lên Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ quản lý và công tác quản lý phát triển cán bộ còn bộc lộ một số hạn chế và bất cập so với yêu cầu nhiệm vụ

Trước tình hình hiện nay, Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội đã xác định xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng, năng lực trí tuệ, gương mẫu trong công tác chuyên môn, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới và đòi hỏi của thực tiễn

Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban chấp hành Trung ương về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý

giáo dục đã đề ra mục tiêu cụ thể là: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản

lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng

và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”

Nhận thấy hiện nay chưa có đề tài, luận văn nào nghiên cứu về vấn đề quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý; do đó xuất phát từ nhận thức trên, với những kiến thức được tiếp thu trong quá trình học tập chương trình quản lý giáo dục, cộng với thực tiễn công tác, tuy kinh nghiệm về lĩnh vực này chưa nhiều, bản thân tôi nhận thấy việc quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội là việc làm thiết thực và có ý nghĩa Bởi vậy, tôi mạnh

dạn chọn đề tài: “Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội” để làm luận văn tốt nghiệp chương trình

Thạc sĩ Quản lý giáo dục với mục đích hệ thống lại kiến thức đã được lĩnh hội trong thời gian học tập, làm cơ sở đánh giá kết quả học tập của bản thân, đồng thời mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong công tác tham mưu

với Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường về công tác quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay và những năm tiếp theo

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng, đề xuất một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, đáp ứng yêu cầu phát triển của Nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu khái quát một số vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường (đại học/cao đẳng); lý luận về quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở Việt Nam

- Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý và công tác quản lý phát triển cán bộ của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, nguyên nhân của thực trạng trên

- Đề xuất một số biện pháp cơ bản nhằm quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản

lý của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội trong giai đoạn hiện nay và các năm tiếp theo

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Đội ngũ cán bộ quản lý của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

5 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, vấn đề cán bộ quản lý và công tác quản lý phát triển đội ngũ cán

bộ của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội tuy đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vấn còn nhiều điều bất cập, do đó hiệu quả của công tác quản lý giáo dục và công tác cán bộ chưa cao Nếu có các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý hữu hiệu thì sẽ nâng cao được chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục và công tác cán bộ, đáp ứng được yêu cầu về đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp từ các nguồn tài liệu khoa học; các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội liên quan đến công tác quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường cũng như về vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý

6.2 Nhóm nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia về việc quản lý phát triển đội ngũ cán

bộ quản lý

- Các phương pháp dự báo về xây dựng và phát triển nhà trường nói chung

và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý nói riêng

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm, khảo sát các báo cáo thực tiễn

- Phương pháp thử nghiệm, kiểm định tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề ra

6.3 Nhóm phương pháp bổ trợ khác

- Phương pháp thống kê toán học để thống kê số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên và xử lý các số liệu đã thống kê và sử dụng một số biện pháp kiểm định thống kê nhằm đưa ra kết luận phục vụ cho công tác nghiên cứu

- Phương pháp mô hình hóa

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tiến hành nghiên cứu, khảo sát đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội từ năm 2001 đến nay

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục; luận văn

dự kiến được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý và quản lý phát triển đội ngũ cán bộ

quản lý ở trường cao đẳng, đại học

Chương 2: Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý và công tác quản lý phát

triển đội ngũ cán bộ quản lý ở Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

Chương 3: Một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN

BỘ QUẢN LÝ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Cuộc cách mạng khoa học, công nghệ phát triển ngày càng cao, làm tăng nhanh lực lượng sản xuất, đồng thời thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa kinh tế và làm xuất hiện nền kinh tế tri thức Đặc trưng nổi bật nhất của công cuộc cách mạng khoa học này là

đã đưa yếu tố thông tin, trí thức trở thành nhân tố quan trọng nhất đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của các quốc gia

Hiện nay, việc vận dụng những giải pháp kinh tế - xã hội để khai thác có hiệu quả lực lượng sản xuất, nhanh chóng thực hiện hiện đại hóa và tranh thủ đón đầu ở những ngành, những khâu mũi nhọn trong từng lĩnh vực tất cả đều phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ cán bộ, trong đó quan trọng nhất là đội ngũ cán bộ quản lý

Trong bối cảnh này, các cơ sở đào tạo đã hết sức chú trọng đến công tác cán

bộ kế cận, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhằm đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đổi mới ngành giáo dục Từng bước trẻ hóa đội ngũ cán bộ quản lý

để tránh và khắc phục tình trạng hẫng hụt về cơ cấu trong nhà trường

Vì vậy, để có thể đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ của ngành giáo dục, các

cơ sở đào tạo cần phải có những biện pháp cụ thể, phù hợp để quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý tương xứng với những điều kiện hiện nay

Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý là một vấn đề được rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Nhiều luận văn thạc sĩ đã nghiên cứu vấn đề trên, điều này cho thấy, để đáp ứng được nhu cầu phát triển chung của ngành giáo dục hiện nay thì vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ là một vấn đề vô cùng quan trọng Tuy nhiên, các đề tài nghiên cứu chỉ tập trung chủ yếu là xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý (phổ thông, đại học, chuyên nghiệp) còn quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý thì chưa có đề tài nào nghiên cứu, đặc biệt là tại Trường Cao đẳng Du lịch

Hà Nội Chính vì vậy, trên cơ sở tiếp thu và chọn lọc những tư tưởng quý báu về vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ mà các đề tài đi trước đã đề cập đến, chúng tôi

chọn đề tài: “Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của Trường

Cao đẳng Du lịch Hà Nội” để nghiên cứu với mong muốn tìm ra được những

biện pháp hữu hiệu nhằm quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

1.2 Một số khái niệm

1.2.1 Quản lý

Từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng hình thành Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất cổ truyền đến văn minh hiện đại làm cho trình độ tổ chức, điều hành cũng được nâng cao, phát triển theo các đòi hỏi ngày càng cao như một tất yếu lịch sử khách quan

Sự phát triển xã hội dựa vào nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu là phụ thuộc vào trình độ nắm vững tri thức và trình độ quản lý Mọi hoạt động xã hội đều cần đến những tác động quản lý Khi nói đến quản lý người ta phải đề cập đến chủ thể và đối tượng quản lý Chủ thể và đối tượng quản lý để có thể là người hoặc tổ chức do con người lập nên

Trong nghiên cứu khoa học có rất nhiều quan niệm về quản lý, theo những cách tiếp cận khác nhau Quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tổ chức Theo góc độ điều khiển từ quản lý là lái, điều khiển, điều chỉnh Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý (hay đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất - xã hội để đạt được mục đích đã định

Theo C.Mác: “Bất cứ một lao động mang tính chất xã hội trực tiếp hay lao

động cùng nhau, được thực hiện ở quy mô tương đối lớn, đều cần đến mức độ nhiều hay ít sự quản lý, nhằm thiết lập sự phối hợp giữa những công việc cá nhân

và thực hiện những chức năng chung, nảy sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể

sản xuất, khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của nó Một người chơi vĩ cầm đơn lẻ tự điều khiển mình còn dàn nhạc thì cần người chỉ huy”

Như vậy, đã xuất hiện một dạng lao động mang tính đặc thù là tổ chức, điều khiển các hoạt động của con người theo những yêu cầu nhất định - được gọi là hoạt động quản lý Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất, thì trình độ tổ chức, điều hành tất yếu cũng được nâng lên, phát triển theo với những đòi hỏi ngày càng cao Khi lao động xã hội đạt tới một trình độ và quy mô phát triển nhất định thì sự phân công lao động tất yếu sẽ dẫn đến việc tách quản lý thành một dạng hoạt động đặc biệt, sẽ hình thành một bộ phận lao động trực tiếp và một bộ phận chuyên hoạt động quản lý, tạo thành một mối quan hệ trong quản lý Cùng với sự phát triển của

xã hội loài người, quản lý đã trở thành một khoa học và ngày càng phát triển toàn diện

Theo Harld Koontz (Mỹ): “Quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm

bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân để đạt được mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường trong đó con người

có thể đạt được mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học”

Quản lý là cách thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung Vì vậy, nhiệm vụ của quản lý là biến các mối quan hệ trên thành những yếu tố tích cực, hạn chế xung đột và tạo nên môi trường thuận lợi để hướng tới mục tiêu Ở khía cạnh này, quản lý là một

nghệ thuật Đó là “bí quyết” sắp xếp các nguồn lực của tổ chức, là sự sáng tạo khi đối

phó với những tình huống khác nhau trong hoạt động của tổ chức

Tuy nhiên, các bí quyết đó chỉ có thể được khám phá trên sự đúc kết kinh nghiệm thực tế Các nhà quản lý chỉ có thể thực hiện sự mệnh của mình tốt hơn khi vận dụng những kinh nghiệm đã được đúc kết, khái quát hóa thành những nguyên