TÌM HIỂU VÀ NGĂN CHẶN LŨ QUÉT

KHÁI NIỆMLũ quét thường là những trận lũ lớn, xảy ra bất ngờ, tồn tại trong một thời gian ngắn lên nhanh, xuống nhanh, dòng chảy xiết có hàm lượng chất rắn cao và có sức tàn phá lớn.. Ng

TÌM HIỂU VÀ NGĂN CHẶN LŨ QUÉT

NHÓM 1

ĐIỀU TRA THỦY VĂN

NHÓM 1

VŨ ANH CƯƠNG

KHÁI NIỆM VỀ HIỆN TƯỢNG LŨ QUÉT

KHÁI NIỆM

Lũ quét thường là những trận lũ lớn, xảy ra bất ngờ, tồn tại trong một thời gian ngắn (lên nhanh, xuống nhanh), dòng chảy xiết có hàm lượng chất rắn cao và có sức tàn phá lớn

I Khái niệm và các dạng lũ quét

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

Nguyên nhân gây ra lũ quét do mưa to nhiều ngày liên tiếp với cường độ mạnh, mưa nhiều ngày liên tục và kết thúc bằng mưa cường độ cao ở những nơi có địa hình dốc, đặc biệt ở những nơi mà địa hình hai phiá sát thung lũng đều dốc, ở những khu vực đồi núi trọc, thực vật ít thì sự tàn phá của lũ quét càng mạnh và tần suất càng cao.

1 Nguyên nhân hình thành

- Là động lực chủ yếu gây xói mòn, sụt lở,

tạo thành phần rắn của dòng lũ quét

Thời điểm(giờ) 1 3 6 12 24 Ngưỡng mưa(mm) 100 120 140 180 220

Bảng 1: các ngưỡng sinh mưa của lũ quét

Nguồn: Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

- Lưu vực có hình rẻ quạt hoặc tròn, xung quanh có núi cao bao bọc, có hướng thuận lợi đón gió ẩm, hình thành những tâm mưa Sườn dốc được phủ bởi lớp đất đá có độ liên kết kém, dễ xói mòn, sụt lở Khi có mưa lớn, lũ quét kéo theo vật rắn: đá, cát, sỏi, cây cối theo dòng lũ.

a Nhân tố tự nhiên

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

a.3 Mạng lưới sông suối Nước ta có mạng lưới sông suối dày đặc, tuy nhiên độ dốc lại lớn cho nên thời gian tập trung dòng chảy ngắn, tốc độ dòng chảy lớn, năng lượng, sức tải lớn làm thời gian tập trung lũ nhanh trong khi đó, sức phá hoại cực kì nghiêm trọng.

a Nhân tố tự nhiên

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

a.4 Rừng, lớp phủ thực vậtRừng, lớp phủ thực vật là những yếu

tố biến đổi chậm Song, sự biến đổi của rừng là nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến sự hình thành của lũ quét Rừng là bộ máy điều tiết lữ, nó có tác dụng làm giảm dòng chảy mặt, tang dòng chảy ngầm, hạn chế sạt lở,…

a Nhân tố tự nhiên

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

a.5 Biến đổi khí hậu

- Số trận bão ảnh hưởng tới Việt Nam ngày càng tăng

- Tiết khí hậu thay đổi, mưa dị thường, hoặc hạn hán kéo dài ngày càng xảy ra thường xuyên

=> Biến đổi địa chất, thay đổi chế độ dòng chảy, xảy ra lũ quét

a Nhân tố tự nhiên

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

Mở rộng các vùng dân cư, làm giảm dòng chảy ngầm, tăng dòng chảy mặt

b.1 Sức ép gia tăng dân số

Ô nhiễm và suy thoái môi trường , làm biến đổi khí hậu, nhiệt

độ trái đất nóng

lên

Khai thác quá mức tài nguyên thiên

nhiên làm thay đổi

LŨ QUÉT

2 Nhân tố hình thành:

b Tác động của hoạt động con người

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

b.2 Xây dựng công-nông nghiệp

- Việc phát triển nông- công nghiệp đã chiếm các khu đất rộng lớn làm các khu vực này bị nhựa hóa,

bê tông hóa, có nơi làm tắc nghẽn dòng thoát lũ

- Việc khai thác mỏ, làm địa chất thay đổi , gây xói mòn, kéo theo vật chất rắn làm long dẫn thay đổi,

có thể gây tắc tạm thời dẫn đến vỡ các vùng tắc ứ, gây lũ lớn, có sức tàn phá lớn

2 Nhân tố hình thành:

b Tác động của hoạt động con người

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

b.3 Xây dựng khu trung cư, các công trình giao thông, thủy lợi Nếu xây dựng không có quy hoạch sẽ làm tắc nghẽn đột ngột đường thoát lũ, ảnh hưởng tới khả năng thoát lũ, gây ảnh hưởng dòng chảy, nhất là việc tính toán không đúng tần suất lũ có khi gây vỡ công trình, là nguyên nhân gây nên lũ quét.

Vd : việc xây dựng hồ chứa nước kiểu bậc thăng ở đắc lắc, đã tính sai tần suất lũ làm khi lũ về, vỡ đập, gây ra sóng lũ quét, làm trôi 22 nhà, thiệt hại tài sản của 38 hộ dân, chết 22 người.

2 Nhân tố hình thành:

b Tác động của hoạt động con người

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

b.4 Chặt phá rừng và cháy rừng Rừng là một trong những công cụ phòng hộ rất tốt trước những thiên tai, tuy nhiên gần đây, con người, vì lợi nhuận đã chặt rừng, hay vô ý làm cháy rừng cho nên trái đất phải đón nhận những đợt thiên tai xảy ra thường xuyên hơn.

2 Nhân tố hình thành:

b Tác động của hoạt động con người

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

b.5 Khai thác lưu vựcQuá trình khai thác lưu vực làm thay đổi đặc tính, cấu trúc đất, lớp phủ thực vật thậm chí thay đổi cả địa hình, địa mạo đều ảnh hưởng đến sự hình thành của lũ quét.

2 Nhân tố hình thành:

b Tác động của hoạt động con người

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

Các nhân tố hình thành lũ quét

Hoạt động con người

- Địa chất

- Địa mạo

- Địa hình

-Chuyển động kiến tạo

- Phong hóa thổ nhưỡng

- Địa chất thủy văn

Cơ chế hình thành dòng nước lũ theo phương thức vượt thấm là chính đã thay cơ chế dòng bão hòa trước đó.Vì thế, dòng chảy mặt tràn lan trên lưu vực , xói mòn rửa trôi mạnh hơn, vật chất tập trung nhanh hơn

Trong quá trình hình thành, với cơ chế và phương thức vận động như vậy, dòng nước lũ thông thường dần dần chuyển hóa, lũ quét tập trung nhanh hơn, tạo dòng xiết lòng dẫn, đỉnh lũ cao, động năng rất lớn, có sức tàn phá ghê gớm, gây thiệt hại lớn cho vùng hạ lưu thung lũng sông và hủy hoại rõ rệt trên bề mặt lưu vực.

3 Cơ chế hình thành

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

LŨ QUÉT

Là những trận lũ bất ngờ, duy trì trong 1 thời gian ngắn, có sức công phá lớn

Có sự tham gia của nước chảy tràn cùng các vật liệu tầng, cuội , bùn, cát, cây cối lẫn lộn trong nước

Lượng vật liệu rắn trong nước lũ

từ 10-60%

Tốc độ dòng nước rất lớn, kèm theo những đợt sóng tràn

Thường xuất hiện vào đầu

mừa mưa

4 Đặc điểm lũ quét

II Nguyên nhân hình thành lũ quét

Từ năm 2000 đến năm 2015, cả nước đã xảy ra 250 đợt lũ quét, sạt lở, làm chết và mất tích 646 người; hơn 9.700 ngôi nhà hư hỏng, nhiều công trình giao thông, thủy lợi, dân sinh, kinh tế bị tàn phá Tổng thiệt hại ước tính hơn 3.300 tỷ đồng.

III Tình hình lũ quét ở Việt Nam

- Ở thượng nguồn sông Chảy thuộc tỉnh Lào Cai

• Miền Trung:

- Ở hữu ngạn sông Mã (Thanh Hoá)

- Ở hữu ngạn sông Cả ( Nghệ An)

- Sông Đại Giang thuộc Lệ Thuỷ tỉnh Quảng Bình

- Ở hữu ngạn sông Đà Rằng

III Tình hình lũ quét ở Việt Nam

Một số trận lũ lịch sử

* Trận lũ quét ở suối Quận Cậy (Thái Nguyên), ngày

20-10-1969: Lũ quét đổ về với vận tốc khoảng 5m/giây,

mang theo những hòn đá đường kính 30-40cm, thậm

chí trên 1m Thời gian xảy ra lũ rất nhanh chỉ trong

khoảng một giờ Thiệt hại: 26 người chết, nhiều người

bị thương.

Trận lũ quét thị xã Lai Châu, ngày 27-6-1990: Lũ quét đã

quét đi toàn bộ phần thấp của thị xã với tất cả nhà cửa,

cơ quan, xí nghiệp Lòng sông bị đất đá lấp, còn ngổn

ngang những tảng đá có kích thước 3-4m Đây là trận lũ

quét gây thiệt hại nặng nề nhất trong các trận lũ quét ở

nước ta tính đến năm 2005 Lũ cuốn trôi 300 người, 104

người chết, 200 người bị thương, hư hỏng 14.300m2

nhà, 300ha ruộng lúa bị bồi lấp.

Trận lũ quét tại thị xã Sơn La, ngày 27-7-1991: Do mưa

lớn, tập trung đã tạo ra trận lũ lớn cho thị xã Sơn La làm

chết 21 người, 11 người mất tích, 100 ngôi nhà bị cuốn

trôi, 762 nhà bị ngập, 5.000ha lúa, hàng trăm hecta hoa

màu bị hư hại.

Năm 2002, trận lũ ngày 16/8 tại huyện Bắc Quang và Xín Mần tỉnh Hà Giang làm

21 người chết, 8 người bị thương Trận lũ quét lớn nhất trong lịch sử ở các huyện Hương Sơn, Hương Khê và Vụ Quang tỉnh Hà Tĩnh đã làm trên 80% số xã ở Hương Sơn, 50% số xã của huyện Hương Khê, Vũ Quang tỉnh Hà Tĩnh bị ngập, có nơi ngâp sâu từ 3.0 – 4.0m làm 83 người chết và mất tích, 117 người bị thương;

Năm 2002, trận lũ ngày 16/8 tại huyện Bắc Quang và Xín Mần tỉnh Hà Giang làm

21 người chết, 8 người bị thương Trận lũ quét lớn nhất trong lịch sử ở các huyện Hương Sơn, Hương Khê và Vụ Quang tỉnh Hà Tĩnh đã làm trên 80% số xã ở Hương Sơn, 50% số xã của huyện Hương Khê, Vũ Quang tỉnh Hà Tĩnh bị ngập, có nơi ngâp sâu từ 3.0 – 4.0m làm 83 người chết và mất tích, 117 người bị thương;

10h sáng nay 20/7 cảnh lũ quét tuôn xối xả như thác đổ, chắn ngang cung đường Hoàng Su Phì - Xín Mần (Hà Giang)

khiến giao thông nơi đây tê liệt.

- Trồng và bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn

- Xây dựng hồ chứa điều tiết lũ ở khu vực thường

xảy ra lũ quét

- Khai thông các đường thoát lũ

- Xây dựng đê, tường chắn lũ quét

- Xây dựng bổ sung các tràn sự cố ở các hồ chứa nước

- Lập bản đồ phân vùng nguy cơ lũ quét

- Quản lý sử dụng đất

- Điều chỉnh điều kiện mặt đệm lưu vực và các khu trữ lũ

- Sơ tán khỏi vùng lũ quét

III Tình hình lũ quét ở Việt Nam

• Lũ quét xuất hiện ngày càng nhiều, những trận lũ quét dồn dập, có sức tàn phá lớn Những trận lũ quét này đã gây

thiệt hại nghiêm trọng đến tính mệnh, tài sản của nhân dân và Nhà nước

• Vì vậy việc nghiên cứu nguyên nhân và đề xuất các biện pháp khả thi nhằm ngăn ngừa, hạn chế ảnh hưởng của lũ

quét là việc hết sức quan trọng.

KẾT LUẬN

WE’LL BE ANSWERING QUESTIONS NOW

THANKS FOR LISTENING

Q & A SESSION