Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)

Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.Tình hình mắc bệnh giun đũa ở bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị.

Khoá h c: 2011 - 2015

L I C

Trong th i gian h c t p và rèn luy n t i h c Nông Lâm Thái

i gian th c t p t i huy ng H , T nh thái nguyên, em c s quan tâm, t n tình c a các th y giáo, cô giáo em hoàn thành khóa lu n t t nghi p

Ban Ch nhi m K - Thú y cùng toàn th các th y giáo, cô giáo

khóa h c

ng d n ThS Nguy n H u Hòa và cô giáo TS Nguy n Th Ngân

cho em trong su t th i gian h c

Cu i cùng, em xin kính chúc các th y giáo, cô giáo luôn m nh kh e,

Nông Lâm Thái

B ng 4.1 K t qu tiêm phòng vacxin phòng b nh cho v t nuôi 34

B ng 4.2 T l nhi c huy ng H 35

B ng 4.3 T l nhi i 36

B ng 4.4 T l nhi ng v 38 B ng 4.5 Tình tr ng ô nhi m tr chu ng tr i và khu v c xung quanh chu ng nuôi trâu, bò 40

B ng 4.6 S phát tán tr khu v trâu, bò 41

B ng 4.7 T l bi u hi n lâm sàng c a bê, nghé b b 43

B ng 4.8 K t qu theo dõi phân và tác d ng di t tr 44

B ng 4.9 Hi u l c thu u tr b 45

i c a Neoascaris vitulorum 8

Hình 4.1 T l nhi i bê, nghé 37

DANH M C CÁC C M T VI T T T

Cs: c ng sNxb : nhà xu t b n

TT : th tr ng

tr : trangg: gam

M C L C

Trang

t v 1

1.2 M u 2

c c ti n 2

c 2

c ti n 3

khoa h c c tài 4

m sinh h c c bê, nghé 4

2.1.2 D ch t h c c a b 11

m c a b Neoascaris vitulorum gây ra bê, nghé 14

2.1.4 Ch Neoascaris vitulorum bê, nghé 17

2.1.5 Bi n pháp phòng tr b nh 18

2.2 Tình hình nghiên c c 21

2.2.1 Tình hình nghiên c c 21

2.2.2 Tình hình nghiên c u c ngoài 23

ng và ph m vi nghiên c u 27

3 ng nghiên c u: 27

3.1.2 V t li u nghiên c u: 27

m và th i gian ti n hành 27

3.3 N i dung nghiên c u 27

3.3.1 Nghiên c u tình hình nhi bê, nghé i 3 tháng tu i 3 xã c a huy ng H 27

3.3.2 Nghiên c u s phát tri n c a tr

t n t i c a tr ng có s c gây b nh ngo i c nh 28

3.3.3 Nghiên c m lâm sàng c a b 28

3.3.4 Nghiên c u bi n pháp phòng, tr 28

u 28

3.4.1 Nghiên c u m t s m d ch t b huy n ng H 28

m lâm sàng c a b 31 3.4.3 Nghiên c xu b nghé 31

lý s li u 32

4.1 Công tác thú y t i huy ng H 34

4.2 Nghiên c u m t s ch t b huy n ng h 35

4.2.1 Kh o sát tình hình nhi 35

4.2.2 Nghiên c u s phát tri n c a tr t n t i c a tr ng có s c gây b nh u ki n ngo i c nh 40

4.3 Nghiên c u nh ng bi u hi n b nh lý và lâm sàng c a bê, nghé b b m t s xã c a huy ng H , t nh Thái Nguyên 43 4.4 Nghiên c xu t bi n pháp phòng tr bênh cho bê, nghé 44

phân nhi t sinh h n th ng có kh di t tr ghé 44

4.4.2 Nghiên c u l a ch n thu u tr b hi u l c c a thu c 45

4.5 xu t quy trình phòng, tr b bê, nghé 46

4.5.1 T 47

4.5.2 V sinh chu ng tr i 47

4.5.3 X di t tr 48

4.5.4 C i t ng c 48

ng cho bê, nghé 48

5.1 K t lu n 49

ngh 49

I Tài li u ti ng vi t 51

II Tài li u ti ng anh 53

PH N 1

t v

y cung c p s c kéo cho nông nghi p và lâm nghi p Trong nh g

c c ta phát tri n khá m nh, góp ph n i s ng nhân dân và s

thành ph n khác nhau c a th t, s a Tuy nhiên, các b nh x y ra l a tu i bê,

ng r t l n công tác phát tri n nuôi trâu bò,

i k n b

không gây thành d ch l nh do vi khu

ng và phát tri n c a bê, nghé

vào v - xuân, i 3 tháng tu i Bê nghé mi n núi nhi m

ng b ng

Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [8 ch Lân và cs

(2005) [1010], b nh do giun Neoascaris vitulorum gây ra, chúng ký sinh

non, m t s (gan, ph i ) do u trùng di hành, giun l y ch t dinh

ng làm cho bê, nghé g y còm, ch m l t

c t làm cho bê, nghé b c, s t cao, a ch y, g y sút và d ch t

Xu t phát t yêu c u c p thi t c a th c ti huy n

ng H , t nh Thái Nguyên và nh ng v c p trên, chúng tôi th c

hi tài: Tình hình m c b bê, nghé t i m t s xã c a huy ng H - t nh Thái Nguyên và bi n pháp phòng tr

c ti n

PH N 2

T NG QUAN TÀI LI U khoa h c c tài

Phân L p Rhabditia Pearse, 1942

B Ascaridida Skrjabin et Schulz, 1940 Phân b Ascaridina Skrjabin, 1915

H Anisakidae Skrjabin et Karokhin, 1945

Gi ng Neoascaris Travassos, 1927 Loài Neoascaris vitulorum Goeze, 1782.

m hình thái c a Neoascaris vitulorum

nh (1978) [22

Neoascaris vitulorum ký sinh c: Giun c nghé dài

13 - ng kính 0,3 cm; bê dài 14 16 cm Giun cái nghé dài 19

-ng kính 0,5 cm, tr -ng 0,07 - 0,075 x 80 - 90 mm; giun cái bê dài

20 - 26 cm, tr ng 0,075 - 0,085 x 0,09 - 0,1 mm V trí âm h c a giun cái là 1/8 ph c thân

Theo Ph uê và cs (1996) [6]; Nguy n Th Kim Lan và cs

(1999) [8], giun tròn Neoascaris vitulorum có thân màu vàng nh u có ba

ti p v i ru t phình thành d dày nh , vòng th n kinh và l bài ti t ngang

20 - 27 gai, có m p dài 0,95 - 1,20 mm Giun cái dài 19 - 23

mm, có màng m ng bao b c; c h u môn có 20 - 27 nhú x p thành

Theo nh ng nghiên c u c a Taira và Fujita (1991) [46] t

-1988 v giun tròn Hai tác gi ghiên c

cái v hình thái h c hai huy n Kyushu và Okinawa, Nh t B n Tác gi cho

bi dài trung bình c c là 15,64 cm (14-18cm) giun cái 25,75 cm (16,5 - 34cm), thân tr c và m m Tr ng giun dài 81,6 µm và r ng 71,8µm, b m t v tr

Prokopic J và Sterba J (1989) [41 Neoascaris vitulorum trên kính hi n t th y c u trúc b m t c a giun g m môi,

khi tu

Theo mô t c a Urquhart G.M và cs (1996) [47

Neoascaris vitulorum ng ru t l n nh t c a bê nghé, giun

trung gian Dactian (1934-1937) làm thí nghi m: cho bê nu t tr

có s c gây b nh thì sau 43 ngày có th th ng thành và con non

bê Ngoài ra, n u cho bò m 124 -192 ngày nu t tr ng

giun có s c gây b ra 20 - 31 ngày t ng giun

trâu m th i k ch u nu t tr ng giun c m nhi m thì t t c ra

con ng: nhi m tr c ti p và nhi m qua bào thai (Trích d n theo Nguy n Hùng Nguy t và cs (2008) [19])

nh (1978) [22], tr ng giun th i

ng th i k u là tr ng không c m nhi m S phát tri n

c a tr n n c m nhi m kéo dài 12 - 13 ngày nhi 28 - 300C

và 17 - 19 ngày nhi 250C

nhi m qua 2 ng:

- u trùng t máu trâu bò mang thai xâm nh p vào bào thai

ng giun trong phân (t c là có giun

ng thành trong ru t) ch ng t nghé b nhi m b nh t trong bào thai

phát tri n tr c ti p, không qua ký ch trung gian

ng thành s ng trong ru t non c tr ng, tr ng theo phân

ra ngoài, g u ki n thu n l i thì phát tri n thành phôi thai trong tr ng

th con v t theo th c c u ng Khi m i theo phân ra ngoài tr ng không phân chia Tu u ki n nhi m bên ngoài, th i gian tr ng phát tri n thành tr ng c m nhi m có khác nhau

g p nhi nóng m thích h p thì phát tri n thành phôi thai: nhi 15

-170C thì ph i 38 ngày, nhi 19 - 220C thì ph i sau 20 ngày N phân khô ho c t sinh h c thì tr ng giun s ng ng phát d c

i ánh n ng tr c ti p mùa hè thì m t tu n, n t thì 12 - 15

250C tr n thành tr ng u trùng sau 7 ngày Giai

n th hai c a tr ng ch a c quan sát th y vào ngày th 11

và có 91% tr c phát tri n này vào ngày 15 ngày Tawkif (1970) báo cáo r ng m t 9 ngày 26-280 tr ng phát tri n

làm cho bê nghé con b nhi m S papillosus và N vitulorum Bê, nghé

nhi m S papillosus qua bú s a t trâu bò m và nhi m N vitulorum qua nhau thai

giun ng thành trong ru t) ch ng t nghé b nhi m b nh t trong bào thai

n tr c ti p, không qua ký ch trung gian

ng thành s ng trong ru t non c a bê tr ng, tr ng theo phân

ra ngoài , u ki n thu n l n thành phôi thai trong tr ng

th con v t theo th Khi m i theo phân ra ngoài tr ng không phân chia u ki n nhi m bên ngoài, th i gian tr ng phát tri n thành tr ng c m nhi m có khác nhau

Tr ng giun c m nhi m có s kháng cao v i m t s hoá ch

u t v t lý Khi tr ng trong phân thì tr ng có s i

v i m t s ch i v i m t s ch

Lysol 2%, Zyphen 4 - 5%, sau 17 - 20 giây phôi b hu

trong phân thì phôi không b di t Ph m Ch c (1980) [2] cho bi t, Lysol 5%

di t tr t gi ; Axit phenic 5% di t tr ng trong th i gian

n m t gi

ru t non, theo phân ra ngoài, g p nhi thích h p tr ng phát tri n thành

tr ng có kh nh (nhi 15 - 17°C c n 38 ngày, 19 - 22°C c n

20 ngày, 25°C c n 10 - 12 ngày, 28 - 30°C c

n 34 - 35°C thì tr ng không phát tri n

N u cho bê nu t tr nh sau 43 ngày có th th y giun

ng thành bê Ngoài ra, n u cho m 124 - 129 ngày

nu t tr ng giun gây b ra 20 - 31 ngày trong phân có tr

S c m nhi m t nhiên c i v i Neoascris vitulorum y

l a tu i 26 ngày Khi trâu qua các th i k ch ng giun c m nhi m thì phát hi n t t c u b nhi m giun qua nhau thai

Theo Nguy n Hùng Nguy t và cs (2008) [19] tr ng giun bê, nghé

có s kháng v u kiên ngo i c nh, ch b tiêu di t nhi 450C và ánh n ng tr c ti p chi u tr c ti p

n và cs (1986) [27 y phân c a bê nghé b nhi m

trong phòng kho ng 15 - 220C (tháng 10 - 11), th y tr ng phát tri n thành phôi thai sau 20 ngày, nhi 15 - 170C phôi hình thành sau 38 ngày

Sau khi tr ng giun c m nhi trâu bò m i tác d ng c a

d ch v và ru t non, u trùng n ra và t ru t non theo m ch máu vào gan, qua tim lên ph i, n tim và t ào h tu n hoàn Ph n l n u trùng

n có ch a thì u trùng có th qua h tu n hoàn c n bào thai, ho c có th trâu bò cái nhi m trong th i gian không ch a,

kén mô và ph t ng, khi trâu bò ch a, u trùng thoát ra kh i kén theo m ch

n nhau thai và vào bào thai

Kén c a u trùng có th th y nhi u mô và ph t ng c a trâu bò m

n, não, gan, ph i u trùng có th s ng 6 tháng con v tkhông ch a, quá th i gian 6 tháng u trùng ch t con v t ch a trong vòng

6 tháng, u trùng chui ra kh Tu i m c b nh quá s m

trong bào thai

bào thai u trùng s ng trong gan, không bi i trong su t th i kì bào thai còn trong t cung Th i kì cu i, c khi u trùng có th t gan lên nghé ra, u trùng m i ti p t c bi n thái sau khi hoàn thành m t di

u ki n t nhiên, bê nghé t 17 ngày tu i tr

i v i m t s Ascaris c a l n, Parascaris c a ng a

thì th i gian khi con v t b u c m nhi m tr n khi thành

ng thành có kh tr ng t i thi u ph i 1 tháng M t khác, nhi u thí nghi m: gây b nh cho bê nghé m t ngày tu i tr lên nu t tr ng giun

c

b ng cách cho m t bê nghé nu t tr ng giun 2 gi

xu t hi n tr ng trong phân M khám sau khi ch t, ngày th 43 th y môt giun

Theo Vichitr Sukhapesna (1981) [41

Gupta và cs (1985) [35

tiêu hoá (E coli, Salmonella, Proteus )

và cs (2006) [26

,

19trong

-iêm

ó

7 -

-phân hôi th

ng nh c

Neoascaris vitulorum

Neoascaris vitulorum

6[8]

T

bê, nghé

Theo Robert J.A (1989) [42

83%, Levamisol tiêm ( 0,1ml/kg TT) là 73%, Piperazine là 57%

0,3 gam/kg TT

-0,5g/kg TT,

giun

30-Lan (1996) [7

1Piperazin 0,25 g/kg TT lúc 15 -

26

10-15

- ia súc -5g liên t

11] cho

7-

Gupta và cs (1985) [35], Hussein M.O và Barriga O (1991) [36 u

th và chu t

Roberts J.A (1989) [42], cho r ng, Neoascaris vitulorum

mu n phát tri n thành u trùng lây nhi i ph m và nhi trong kho ng 200 n 300C Trong mùa hè nóng, h u h t các u trùng b ch t Tuy nhiên, nhi u khu v c n, s phát tri n c a u trùng r t thu n l i

ch ký sinh trong ru t c a bê, nghé

i 3 tháng tu i B c truy n cho bê, nghé qua bào thai và qua s a non c a trâu, Bê nghé b ng thành ký sinh sau 22

nu ng tiêu hóa c a bê, nghé Trâu, bò mang thai b nhi m tr ng giun

y thu i h c Nông Lâm Thái Nguyên.

3.3 N i dung nghiên c u

3.3.1 Nghiên c u tình hình nhi bê, nghé i 3 tháng tu i

3 xã c a huy ng H

chu ng nuôi theo 3 m c: t t, trung bình, kém.

phân bi t tình tr ng v sinh t

+ Tình tr ng v sinh t t: là chu ng tr i, khu v c xung quanh chu ng

phát tri n t t

+ Tình tr ng v sinh trung bình: là chu ng tr i còn b c d n d p

+ Tình tr ng v sinh kém: là chu ng tr i m th p, l y l i, không v sinh

d n d p chu ng tr i d n tình tr ng chu ng tr i và khu v c xung quang chu ng b ô nhi m d gây b nh cho bê, nghé

- i u tra tình hình nhi bê, nghé theo tu i

Theo dõi bê, nghé 5 l a tu i

+ M t ho c phân n n chu ng nuôi bê, nghé

c-

-S d áp ch t b ng nhi t k 430C, quan sát th tr ng, lông, da, quan sát màu s c niêm m c, theo dõi màu s c, tr ng thái mùi phân, tình tr

Cách phân: tr u các nguyên li u trong m i công th c , cho vào

m i bao nilon 10kg h n h p nguyên li n c a m i công th c trên

Tr n 5 kg phân bê, nghé nhi v i các nguyên li u ( lá xanh , tro b p, vôi b t) theo t l công th

nh (m i túi 10 - t vào trong bao phân ( các v trí khác nhau)

dõi: H ng ngày dùng nhi t k 1000phân ng th i l y ra 3 túi xét nghi m tr

c kh t c a m i công th c và tác d ng di t tr ng giun bê, nghé

- Sau khi phát hi c nh ng con bê, nghé nhi

nhi m n có th s d ng m t s lo i thu c t

c a nhà s n xu t

Sau khi dùng thu nh hi u l c c a thu c b ng cách xét nghi m m u phân ho c quan sát nh ng bi u hi n c a b nh lý và tri u

tr ng lâm sàng c a bê, nghé

an toàn c a thu c ph nh m t s ch tiêu sinh lý

c và sau khi dùng thu c 1 gi

n - 1

x x

S m

n

: mx: Sai s trung bình

Sx: l ch tiêu chu n

PH N 4

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 4.1 Công tác thú y t i huy ng H

Nguyên nhân d n t l nhi

y, theo k t qu u tra th c t c a chúng tôi là do nhi u

nông h kinh t , vì v y vi ng và v sinh

ch b nh t t c a bê nghé làm cho bê nghé d b nhi

tháng tu i huy ng H , chúng tôi th y, t l bê nghé nhi

L a tu i

(ngày)

S bê, nghé ki m tra (con)

S bê, nghé nhi m (con)

T l nhi m (%)

B ng 4.3 cho th y: bê nghé t n 3 tháng tu i nhi

bi ng t n 36,08% Trung bình bê nghé t n 3 tháng

tu i nhi

C th , n t n 15 ngày tu i bê nghé nhi

v i t l 16,92 % n 15 - 30 ngày tu i, t l nhi m là 24,05%

n 30 - 45 ngày tu i, t l nhi m là 36,08% n 45 - 60 ngày

tu i, t l nhi m là 31,40% g n 60 - 90 ngày tu i, t l nhi m là 14,13%

gây b nu t ph i tr ng giun có s c gây b nh dính vú trâu bò m

n 60 - 90 ngày tu i, t l nhi

nên bê nghé có s kháng cao v

T k t qu nghiên c u trên chúng tôi có nh n quan

ng trâu bò m và bê nghé n 15 - 45 ngày

các nông h khác nhau thì có tình tr ng v sinh

bê nghé theo các tình tr ng vê sinh t t, trung bình, kém K t qu

S bê, nghé nhi m (con) T l (%)

Ki m tra 126 bê nghé nuôi trong tình tr ng v sinh t t, có 22 con nhi m

m t l 17,46%, ch y u nhi m nh , không có con nào nhi m r t n ng

Trong 133 bê nghé nuôi trong tình tr ng v sinh trung bình thì có 34

trung bình, s con nhi m b nh n ng r t ít

Ki m tra 160 bê, nghé nuôi trong tình tr ng vê sinh kém, có 49 con nhi m t l 30,63% Có m t s con nhi m b nh n ng, có các

m b o v ng bên ngoài t n t i nhi u m m b c bi t là các

vi khu n và ký sinh trùng gây b u ki y làm cho trâu bò m và bê nghé nu t ph i tr ng giun có s c gây b nh và b b nh.

T k t qu trên chúng tôi khuy

B ng 4.5 cho th y: xét nghi m m u phân n n chu ng và m t khu

v c xung quanh chu u có tr ng Neoascaris vitulorum

l m u phân n n chu ng nhi m tr ng là 23,63%, m t b m t xung quanh

- xã Khe Mo, t l nhi m tr n n chu ng là 23,52%,

m t b m t xung quanh chu ng nuôi là 18,75%

- l nhi m tr ng giun n n chu ng là 26,31%,

m t b m t xung quanh chu ng nuôi là 21,05%

m t b m t xung quanh chu ng nuôi là 17,64%

bò, bê nghé, khi chu ng tr i và khu v c xung quanh t, l y l i có nhi u

i m t l 16,07% C th

xã Khe Mo, t l nhi m tr t

4.3 Nghiên c u nh ng bi u hi n b nh lý và lâm sàng c a bê, nghé b

b m t s xã c a huy ng H , t nh Thái Nguyên

B ng 4.7 T l bi u hi n lâm sàng c a bê, nghé b b

(xã)

S bê, nghé nhi m (con)

S bê, nghé

có bi u hi n lâm sàng (con)

T l (%)

Nh ng bi u hi n lâm sàng ch y u

- Phân mùi th i kh m

- Phân dính b t xung quanh h u môn và kheo chân

Theo dõi 105 con bê, nghé b nhi y 24 con có bi u

Tri u ch ng lâm sàng mà chúng tôi quan a có phân màu tr ng, phân l ng có mùi ôi th i, dính b t vào h u môn Bê nghé còi

ch d y d a