Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)

Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng trồng Mỡ (Manglietia conifera) tại xã Chu Hương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.

Thái Nguyên, n m 2015

Giáo viên ch m ph n bi n xác nh n sinh viên ã s a sai sót

sau khi h i ng ch m yêu c u

(ký, ghi rõ h tên)

L I C M N

hoàn thành t t ch ng trình ào t o trong nhà tr ng h c i ôi v i hành, m i sinh viên khi ra tr ng c n chu n b cho mình l ng ki n th c chuyên môn v ng vàng cùng v i nh ng k n ng chuyên môn c n thi t Và

th i gian th c t p t t nghi p là kho ng th i gian c n thi t m i ng i v n

d ng lý thuy t vào th c ti n, xây d ng phong cách làm vi c khoa h c c a

m t k s nông lâm nghi p

c s giúp nh t trí c a ban ch nhi m khoa Lâm Nghi p và giáo viên h ng d n, tôi ã ti n hành nghiên c u tài “ ánh giá c i m c u trúc r ng tr ng M (Manglietia conifera) t i xã Chu H ng, huy n Ba B ,

t nh B c K n”.

Sau th i gian th c t p c s giúp t n tình c a các th y cô trong khoa lâm nghi p, UBND xã Chu H ng cùng v i s c g ng c a b n thân khóa lu n t t nghi p ã c hoàn thành Tôi xin g i l i c m n sâu s c t i

Th.S Mai Quang Tr ng và T.S Hoàng Chung ã h ng d n tôi hoàn thành khóa lu n Tôi xin chân thành c m n các th y cô giáo trong khoa Lâm Nghi p cùng UBND xã Chu H ng ã t o m i i u ki n giúp tôi trong quá trình nghiên c u tài th c t p t t nghi p

Do trình còn h n ch và th i gian th c t p có h n nên b n lu n v n không tránh kh i nh ng thi u sót nh t nh V y tôi kính mong nh n c sóng góp ý ki n c a các th y cô trong khoa cùng toàn th các b n sinh viên

Tôi xin chân thành c m n!

Thái Nguyên, ngày tháng 5 n m 2015

Sinh viên th c t p

oàn Cao S

DANH M C CÁC B NG

Trang

B ng 3.1: Ký hi u nhi u ( d y r m) th m t i 26

B ng 4.1: Các thông tin c b n c a ô tiêu chu n 29

B ng 4.2: K t qu nghiên c u m t cây g các nhóm tu i r ng 30

B ng 4.3: Phân b s cây theo c p ng kính 33

B ng 4.4: K t qu mô hình hoá phân b N/D1.3 theo hàm Weibull cho lâm ph n r ng M theo nhóm tu i 35

B ng 4.5: c tr ng th ng kê sinh tr ng ng kính thân cây theo tu i 39

B ng 4.6 Sinh tr ng và t ng tr ng v chi u cao 40

B ng 4.7: Phân b s cây (cá th ) theo c p chi u cao 42

B ng 4.8: nhi u ( d y r m) th m t i 44

DANH M C CÁC HÌNH

Trang

Hình 2.1: nh hoa, qu c a cây M 11

Hình 3.1: Hi n tr ng r ng M 3 tu i t i xã Chu H ng 19

Hình 3.2: S b trí các ô o m 22

Hình 3.3: L p ô tiêu chu n tu i 3 23

Hình 3.4: o chu vi thân cây t i v trí 1,3 m b ng th c dây th may 24

Hình 4.1: Bi u phân b m t s cây/ha 31

Hình 4.2: Bi u phân b s cây theo c p ng kính 33

Hình 4.3: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 3 OTC 1 có d ng l ch trái 36

Hình 4.4: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 3 OTC 2 có d ng l ch trái 36

Hình 4.5: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 3 OTC 3 có d ng l ch trái 37

Hình 4.6: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 5 OTC 1 có d ng l ch trái 37

Hình 4.7: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 5 OTC 2 có d ng l ch trái 38

Hình 4.8: Quy lu t phân b N/D1.3 tu i 5 OTC 3 có d ng l ch trái 38

M C L C

Trang

L I CAM OAN i

L I C M N ii

DANH M C CÁC B NG iii

DANH M C CÁC HÌNH iv

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T v

M C L C vi

Ph n 1: M U 1

1.1 t v n 1

1.2 i u ki n th c hi n khóa lu n 3

1.3 M c ích nghiên c u 4

1.4 M c tiêu nghiên c u 4

1.4.1 V lý lu n 4

1.4.2 V th c ti n 4

Ph n 2: T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U 5

2.1 T ng quan tài li u 5

2.1.1 M t s khái ni m có liên quan 5

2.1.2 Nh ng nghiên c u trên th gi i 7

2.1.3 Nh ng nghiên c u Vi t Nam 8

2.2 Tìm hi u v t h u h c và c i m sinh thái h c cây M (Manglietia conifera) 10

2.2.1 c i m sinh h c c a cây M 10

2.2.2 c i m sinh thái 12

2.2.3 K thu t thu hái và ch bi n h t gi ng 12

2.2.4 B o qu n h t gi ng 13

2.3 i u ki n c a c s , a ph ng n i tri n khai th c hi n khóa lu n 14

2.3.1 i u ki n t nhiên 14

2.3.1.1 V trí a lý 14

2.3.1.2 a hình, a m o 15

2.3.1.3 Khí h u 15

2.3.1.4 Thu v n 15

2.3.1.5 Hi n tr ng tài nguyên r ng 16

2.3.2 Kinh t - xã h i 16

2.3.3 Tình hình s n xu t 16

2.3.4 Nh n xét chung v khó kh n và thu n l i 17

Ph n 3: I T NG, N I DUNG, A I M, TH I GIAN, PH NG PHÁP TI N HÀNH 19

3.1 i t ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u 19

3.2 a i m và th i gian ti n hành 20

3.3 N i dung nghiên c u 20

3.3.1 c i m chung c a lâm ph n r ng M trên a bàn nghiên c u 20

3.3.2 c i m m t cây g 20

3.3.3 c i m c u trúc ngang 20

3.2.4 c i m c u trúc ng 20

3.2.5 c i m t ng cây b i th m t i 20

3.2.6 xu t m t s gi i pháp 20

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 20

3.4.1 Ph ng pháp lu n 20

3.4.2 Ph ng pháp ngo i nghi p 21

3.4.2.1 Ph ng pháp k th a s li u 21

3.4.2.2 Ph ng pháp thu th p s li u 21

3.4.3 Ph ng pháp n i nghi p 25

Ph n 4: K T QU NGHIÊN C U 27

4.1 c i m chung c a lâm ph n r ng M tr ng thu n loài, khác tu i 27

4.1.1 Th c tr ng và ngu n g c r ng tr ng M a bàn nghiên c u 27

4.1.2 c i m chung c a lâm ph n r ng M trên a bàn nghiên c u 28

4.2 c i m m t và c i m c u trúc cây g 30

4.2.1 Nghiên c u m t cây g M 30

4.2.2 c i m c u trúc ngang 32

4.2.2.1 Phân b s cây theo c p ng kính 32

4.2.2.2 Quy lu t phân b ng kính thân cây (N/D1.3) 34

4.2.2.3 c i m t ng tr ng thân cây theo tu i 39

4.2.3 c i m c u trúc ng 41

4.3 c i m t ng cây b i th m t i 43

4.4 xu t m t s bi n pháp k thu t cho r ng tr ng M trên a bàn 45

4.4.1 Bi n pháp lâm sinh 46

4.4.2 Bi n pháp qu n lý 46

Ph n 5: K T LU N, KI N NGH 48

5.1 K t lu n 48

5.2 Ki n ngh 50

TÀI LI U THAM KH O

I Ti ng Vi t

II Ti ng Anh

PH L C

Ph n 1

1.1 t v n

R ng có vai trò r t quan tr ng trong vi c duy trì cân b ng sinh thái và

s a d ng sinh h c trên hành tinh chúng ta B i v y, b o v r ng và ngu n tài nguyên r ng luôn tr thành m t yêu c u, nhi m v không th trì hoãn i

v i t t c các qu c gia trên th gi i trong ó có Vi t Nam ó là m t thách

th c vô cùng to l n òi h i m i cá nhân, t ch c thu c các c p trong m t

qu c gia và trên th gi i nh n th c c vai trò và nhi m v c a mình trong công tác ph c h i và phát tri n r ng

R ng là m t h sinh thái mà qu n xã cây r ng gi vai trò ch o trong

m i quan h t ng tác gi a sinh v t v i môi tr ng R ng là h i th c a s

s ng, là m t ngu n tài nguyên vô cùng quý giá, nó gi vai trò r t quan tr ng trong quá trình phát tri n và sinh t n c a loài ng i R ng cung c p ngu n

g , c i, i u hoà khí h u, t o ra oxy, i u hoà ngu n n c, ch ng xói mòn,

r a trôi, b o v môi tr ng, là n i c trú c a ng th c v t và tàng tr các ngu n gen quý hi m M t r ng gây ra h u qu nghiêm tr ng, nh ng di n tích

t tr ng i núi tr c t ng là nguyên nhân gây ra hi n t ng xói mòn, r a trôi,

l l t, h n hán, m t di n tích canh tác, m t i s a d ng sinh h c M c dù

di n tích r ng tr ng c ng t ng trong nh ng n m g n ây, song r ng tr ng

th ng có c u trúc không n nh, vai trò b o v môi tr ng, phòng h kém

H u h t, r ng t nhiên c a Vi t Nam u b tác ng, s tác ng theo hai

h ng chính ó, là ch t ch n (ch t cây áp ng yêu c u s d ng) ây là l i khai thác hoàn toàn t do, ph bi n các vùng có ng bào dân t c thi u ssinh s ng (l y g v làm nhà, làm c i…) Cách th hai là khai thác tr ng nh : Phá r ng làm n ng r y, khai thác tr ng cây công nghi p, phá r ng t nhiên

tr ng r ng công nghi p…) Trong hai cách này, cách th nh t r ng v n còn

Theo th ng kê c a Liên H p Qu c, hàng n m trên th gi i có 11 tri u

ha r ng b phá hu , riêng khu v c Châu Á Thái Bình D ng hàng n m có 1,8 tri u ha r ng b phá hu , t ng ng m i ngày m t i 5000 ha r ng nhi t

i Theo Ph m H ng Ban (2000) [1] Vi t Nam, trong vòng 50 n m qua

di n tích r ng b suy gi m nghiêm tr ng N m 1943 che ph c a r ng là 43%, n n m 1993 ch còn 26% Nguyên nhân ch y u d n n m t r ng là

do chi n tranh, khai thác b a bãi, t n ng làm r y

Vi t Nam chúng ta, trong nh ng n m cu i c a th k XX, v i h u

qu c a cu c chi n tranh kháng chi n ch ng M , s c ép v i u ki n kinh t ,

s gia t ng dân s , ki n th c v môi tr ng, n ng l c qu n lý di n tích r ng ngày càng b thu h p, ngu n tài nguyên r ng h u nh b tri t phá hoàn toàn, giá tr kinh t , vai trò i u hoà khí h u, i u hoà sinh thái c a r ng suy gi m nghiêm tr ng, th m chí m t cân b ng sinh thái, gi m kh n ng i u hoà ngu n

n c b m t và n c ng m, ã nh h ng r t l n t i khí h u, t i i s ng

ng i dân Trong g n 20 n m tr l i ây, ng, Nhà n c ã có nh ng ch

tr ng l n nh m ph c h i, phát tri n ngu n tài nguyên r ng thông qua các chính sách liên quan n r ng và các d án, ch ng trình tr ng r ng, khoanh nuôi, b o v r ng c ng nh nh ng chính sách i v i ng i dân có cu c s ng

g n bó v i r ng và ngh r ng nh : D án 327, PAM, 661; các d án tr ng

r ng kinh t , các ch ng trình tr ng r ng các a ph ng; các ho t ng liên quan n b o t n và phát tri n r ng c a các t ch c phi chính ph Các

ho t ng trên ã góp ph n quan tr ng vào vi c t ng di n tích t có r ng

n c ta, c ng nh t ng b c m b o cu c s ng ng i dân có cu c s ng g n

bó v i r ng

Chu H ng là xã n m phía Nam huy n Ba B Tài nguyên r ng c a Chu H ng a d ng và phong phú, có nhi u ch ng lo i cây g v i t ng di n tích t lâm nghi p có r ng là 2.657,06 ha chi m 74,19% t ng di n tích t tnhiên Ph n l n di n tích r ng hi n nay ch y u ã giao cho các h gia ình,

cá nhân qu n lý Di n tích r ng s n xu t là 2355,23 ha trong ó ch y u là

r ng tr ng M , di n tích r ng tr ng này ã óng góp l n trong t l che ph

r ng c a a ph ng, óng góp cho ngu n sinh k c a ng i dân

Nh m i sâu nghiên c u, ánh giá giá tr môi tr ng và kh n ng tích

lu các bon c a r ng tr ng M trên a bàn xã Chu H ng, huy n Ba B , t nh

B c K n hi n nay, d báo kh n ng h p th CO2 c a r ng M và các ph ng

th c qu n lý r ng làm c s khuy n khích, xây d ng c ch chi tr d ch vmôi tr ng, ây chính là nh ng v n còn thi u nhi u nghiên c u Vi t Nam Trên c s ó, có nh ng xu t, khuy n cáo ng i dân, c p u , chính quy n a ph ng có nh ng nh h ng, l a ch n lo i cây a vào

tr ng r ng a ph ng nh m áp ng t t nh t hi u qu kinh t và hi u qu

b o v môi tr ng trong th i gian t i T nh ng i u ki n th c ti n và nhu

c u khoa h c trên ây nên tôi ch n tài nghiên c u c a mình là: “ ánh giá

c i m c u trúc c a r ng tr ng M (Manglietia conifera) t i xã Chu

1.3 M c ích nghiên c u

Nh m cung c p thêm c s khoa h c xu t m t s bi n pháp lâm sinh mang l i hi u qu cho vi c tr ng M c a ng i dân t i xã Chu H ng, huy n Ba B , t nh B c K n

1.4 M c tiêu nghiên c u

+ Xác nh c các quy lu t k t c u c b n, c i m c u trúc c a lâm

ph n M tr ng thu n loài t i xã Chu H ng, huy n Ba B , t nh B c K n

+ xu t c các bi n pháp k thu t lâm sinh phù h p v i m c tiêu kinh doanh nh m nâng cao n ng su t, ch t l ng r ng tr ng

1.4.1 V lý lu n

Nghiên c u c i m c u trúc r ng tr ng M Trên c s các quy lu t

c u trúc và tái sinh t nhiên ã phát hi n, xu t m t s gi i pháp nh m ph c

h i r ng, nâng cao n ng su t, ch t l ng r ng tr ng M thu n loài

1.4.2 V th c ti n

Trên c s các quy lu t c u trúc và tái sinh t nhiên ã phát hi n,

xu t m t s gi i pháp nh m ph c h i r ng, nâng cao c n ng su t và ch t

l ng r ng tr ng M thu n loài t i xã Chu H ng, huy n Ba B , t nh B c

K n c i thi n, nâng cao i s ng ng i dân trong khu v c

Ph n 2

T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U

2.1 T ng quan tài li u

2.1.1 M t s khái ni m có liên quan

+ H sinh thái r ng (Forest ecosystem) là m t h sinh thái mà thành

ph n nghiên c u ch y u là sinh v t r ng (các loài cây g , cây b i, th m t i,

h ng v t và vi sinh v t r ng) và môi tr ng v t lý c a chúng (khí h u, t)

N i dung nghiên c u h sinh thái r ng bao g m c cá th , qu n th , qu n xã

và h sinh thái, v m i quan h nh h ng l n nhau gi a các cây r ng và gi a chúng v i các sinh v t khác trong qu n xã ó, c ng nh m i quan h l n nhau

gi a nh ng sinh v t này v i hoàn c nh xung quanh t i n i m c c a chúng (E.P Odum 1971)

+ Thành ph n cây g : ây là thành ph n ch y u c a h sinh thái

r ng i v i r ng nhi t i nói chung thành ph n cây g c chia thành 3

t ng: t ng v t tán, t ng u th sinh thái và t ng d i tán D a vào thành

ph n và t l gi a các loài mà ng i ta chia ra thành r ng thu n loài và r ng

h n loài V nguyên t c, r ng thu n loài là r ng ch có m t loài Tuy nhiên trên th c t , r ng có m t s loài khác nh ng s l ng các loài khác này không v t quá 10% thì v n c coi là r ng thu n loài (r ng thu n loài

t ng i) V i r ng h n loài, bi u th m c tham gia c a các loài

ng i ta dùng công th c t thành Thành ph n cây g là b ph n chính và

ch y u t o nên khép tán ( c bi u di n thông qua tán che), y

và tr l ng lâm ph n

+ Thành ph n cây b i: Là nh ng cây thân g , song chi u cao không

quá 5m, phân cành s m Cây b i là m t thành ph n quan tr ng trong h sinh

thái r ng Trong kinh doanh r ng hi n i, l p cây b i mang l i r t nhi u l i ích - ó là nh ng l i ích phi g (NTFPs)

+ Thành ph n th m t i: Bao g m nh ng loài th c v t thân th o

(không có c u t o g ), chúng th ng s ng d i tán r ng C ng nh cây b i, nhi u loài cây th o em l i l i ích kinh t khá cao ng trên quan i m sinh thái, l p cây b i và l p th m t i có ý ngh a quan tr ng, chúng góp ph n b o

v t, ch ng xói mòn, gi m cho t, tham gia vào quá trình hình thành,

c i t o t Tuy nhiên, chúng c ng có th là tác nhân c n tr tái sinh gây

nh ng khó kh n trong công tác tr ng r ng, ph c h i r ng

+ Ph c h i r ng

Ph c h i r ng c hi u là quá trình tái t o l i r ng trên nh ng di n tích ã b m t r ng Theo quan i m sinh thái h c thì ph c h i r ng là m t quá trình tái t o l i m t h sinh thái mà trong ó cây g là y u t c u thành

ch y u ó là m t quá trình sinh a ph c t p g m nhi u giai o n và k t thúc b ng s xu t hi n m t th m th c v t cây g b t u khép tán (Tr n ình Lý; 1995) [5] tái t o l i r ng ng i ta có th s d ng các gi i pháp khác nhau tu theo m c tác ng c a con ng i là: Ph c h i nhân t o (tr ng

r ng), ph c h i t nhiên và ph c h i t nhiên có tác ng c a con ng i (xúc

ti n tái sinh)

+ C u trúc r ng

C u trúc r ng là s s p x p t ch c n i b c a các thành ph n sinh v t trong h sinh thái r ng mà qua ó các loài có c i m sinh thái khác nhau có

th cùng sinh s ng hoà thu n trong m t kho ng không gian nh t nh trong

m t giai o n phát tri n c a r ng C u trúc r ng v a là k t qu v a là s th

hi n các m i quan h u tranh sinh t n và thích ng l n nhau gi a các thành

ph n trong h sinh thái v i nhau và v i môi tr ng sinh thái C u trúc r ng bao g m c u trúc sinh thái, c u trúc hình thái và c u trúc tu i

Trên th gi i, vi c nghiên c u c u trúc r ng ã c ti n hành t lâu

nh m xác nh c s khoa h c cho vi c xu t các bi n pháp k thu t tác

ng vào r ng, góp ph n nâng cao hi u qu kinh t và môi tr ng c a r ng Ngay t nh ng n m u th k XX ã có nhi u nghiên c v c u trúc

r ng, nh ng nghiên c u tr c ây ch y u mang tính nh tính, mô t thì nay ã i sâu vào nghiên c u nh l ng chính xác Vi c nghiên c u quy

lu t c u trúc là tìm ra d ng t i u theo quan i m kinh t , ngh a là các

ki u c u trúc cho n ng su t g cao nh t, ch t l ng phù h p nh t, v i nhu

c u s d ng g và b o v môi tr ng Trên c s quy lu t c u trúc, các nhà lâm sinh h c có th xây d ng ph ng pháp khai thác h p lý nh : Ch t tr ng,

ch t ch n, ch t d n

Diatchenco, Z.N s d ng phân b Gamma khi bi u th phân b s cây theo ng kính lâm ph n r ng Thông ôn i

c bi t t ng thêm tính m m d o, m t s tác gi còn hay s d ng hhàm khác nhau, Loetsh s d ng h hàm Beta, m t s tác gi dùng hàm hHyperbol, h ng cong Poisson, hàm Charlier A, hàm Charlier B

Baur, G.N (1976) [11] ã nghiên c u các v n v c s sinh thái h c nói chung và v c s sinh thái h c trong kinh doanh r ng m a nói riêng, trong ó ã i sâu nghiên c u các nhân t c u trúc r ng, các ki u x lý v m t lâm sinh áp d ng cho r ng m a t nhiên

Odum E.P (1971) [12] ã hoàn ch nh h c thuy t v h sinh thái trên c

s thu t ng h sinh thái (ecosystem) c a Tansley, A.P (1935) Khái ni m h

sinh thái c làm sáng t là c s nghiên c u các nhân t c u trúc trên quan i m sinh thái h c

Bên c nh ó các công trình c a các tác gi Richards; Baur; Catinot; Odum; Van Stennis ; c coi là n n t ng cho nh ng nghiên c u v c u trúc r ng

Khi nghiên c u s bi n i theo tu i c a quan h gi a chi u cao và

ng kính ngang ng c, Tourin, A.V ã rút ra k t lu n: " ng cong chi u cao thay i và luôn d ch chuy n lên phía trên khi tu i t ng lên" K t lu n này

c ng c Vagui, A.B (1935) kh ng nh Prodan, M (1965); Haller, K.E (1973) c ng phát hi n ra quy lu t: " d c ng cong chi u cao có xu

h ng gi m d n khi tu i t ng lên"

Kennel (1971) ã ngh : " mô ph ng s bi n i c a quan h chi u cao v i ng kính theo tu i tr c h t tìm ph ng trình thích h p cho lâm

ph n, sau ó xác l p m i quan h c a các tham s theo tu i"

Nh v y, bi u th chi u cao và ng kính thân cây có th s d ng nhi u d ng ph ng trình, vi c s d ng d ng ph ng trình nào cho i t ng nào là thích h p nh t thì ch a c nghiên c u y Nói chung, bi u th

ng cong chi u cao thì ph ng trình parabol và ph ng trình logarit c dùng nhi u nh t

c c u cây tr ng trong lâm nghi p

Tr ng r ng công nghi p c ng ã có nhi u tác gi nghiên c u và t

c nhi u thành t u khác nhau:

Theo V ình Ph ng (1987) [6] quy lu t c u trúc bao g m nhi u quy

lu t t n t i khách quan trong lâm ph n nh ng quan tr ng nh t là các quy lu t:

C u trúc ng kính, c u trúc chi u cao lâm ph n, quan h gi a ng kính tán (Dt) và ng kính ngang ng c (D1.3)

ng S Hi n (1974) khi nghiên c u cho i t ng r ng t nhiên ã

th nghi m 5 d ng ph ng trình t ng quan th ng c nhi u tác gi n c ngoài s d ng là:

Nh ng n m 1973 - 1975, Ph m Quang Minh và các c ng s ã có

nh ng kh o nghi m v làm t và bón phân cho b ch àn Li u i L i -

V nh Phúc Qua nghiên c u ã rút ra nh ng k t lu n ban u v làm t và bón phân cho b ch àn Li u i L i, ti c r ng sau ó không c ti p t c theo dõi và t ng k t y

Nguy n H i Tu t (1986) [9] ã s d ng phân b kho ng cách mô tphân b th c nghi m c a d ng hình ch J có m t nh ngay sát c ng kính

b t u o

V i thông uôi ng a khu v c ông B c, k t qu nghiên c u b c

u c a V Nhâm (1988) v vi c xây d ng mô hình chi u cao lâm ph n

Ph m Ng c Giao (1995) ã kh ng nh t ng quan H/D c a nh ng lâm

ph n thông uôi ng a t n t i ch t ch d i d ng ph ng trình logarit m t chi u: h = a + b.logd

Trong nh ng n m g n ây, c u trúc r ng n c ta ã c nhi u tác

gi quan tâm nghiên c u S d nh v y vì c u trúc là c s cho vi c nh

h ng phát tri n r ng, ra bi n pháp lâm sinh h p lý

ào Công Khanh (1996) [3], B o Huy (1993) [2] ã c n c vào tthành loài cây m c ích phân lo i r ng ph c v cho vi c xây d ng các

bi n pháp lâm sinh

Lê Sáu (1996) [7] d a vào h th ng phân lo i c a Thái V n Tr ng k t

h p v i h th ng phân lo i c a Loeschau, chia r ng khu v c Kon Hà N ng thành 6 tr ng thái

2.2 Tìm hi u v t h u h c và c i m sinh thái h c cây M (Manglietia conifera)

Theo “Báo cáo t ng k t nhi m v nghiên c u, thu th p b o t n và s

d ng m t s ngu n gen loài cây g b n a Vi t Nam và Trung Qu c” v

c i m v t h u h c và sinh thái h c cây M :

2.2.1 c i m sinh h c c a cây M

- c i m hình thái:

Cây g cao 20 - 25m Thân th ng, tròn, tán hình chóp V màu xám,

b c, có nhi u l bì nh , th t v màu tr ng Cành non có nhi u s o còn l i c a

lá r ng

Lá n m c cách, phi n hình tr ng ng c ho c trái xoan, u nh n

ho c thành góc tù, thuôn nh n d n v phía g c Gân n i rõ c hai m t

Cu ng lá m nh, dài Lá kèm r ng l i v t s o Hoa l ng tính, to, màu tr ng

ph t vàng, m c n c u cành Bao hoa 9 cánh x p thành 3 vòng Nh

c nhi u, ch nh ng n và to Lá noãn nhi u x p trên m t cu ng dài hình thành m t kh i hình tr ng, vòi nh y ng n Qu kép hình tr , i không có

m , n t b ng M i i có 5 - 6 h t, màu , nh n ( nh 2.1)

Hình 2.1: nh hoa, qu c a cây M

- c i m v t h u h c:

M sinh tr ng t ng i nhanh trên các l p a còn t t Theo s li u

th ng kê trên nhi u lo i l p a, sinh tr ng trung bình v chi u cao c a cây

M tr ng bình quân t 1,4 n 1,6 m/n m, ng kính t ng t 1,4 n 1,6 cm/n m Cây M có c i m v sinh tr ng là giai o n u, r ng non t

tu i 1 n tu i 20 cây M sinh tr ng nhanh sau ó cây b t u có xu h ng sinh tr ng ch m d n M là cây th ng xanh, sinh tr ng nh p i u, thay lá nhi u t tháng 11, 12 n tháng 2, 3 n m sau

Mùa hoa tháng t tháng 2 n tháng 4 Qu chín t tháng 9 n tháng

10 Cây 5 n 6 tu i b t u ra hoa k t qu Hoa l ng tính Hoa to màu tr ng

ph t vàng, m c n c u cành, dài 6-8 cm ài và tràng không phân

bi t, g m 9 cánh x p thành 3 vòng Nh nhi u, ch nh ng n và to Lá noãn nhi u x p xít nhau trên m t cu ng dài thành m t kh i hình tr ng, vòi nhu

ng n và nh n Qu kép hình tr , do nhi u i h p thành, i không có m , n t

b ng M i i có 5-6 h t H t màu , nh n bóng, có mùi th m n ng M là loài cây a sáng, lúc nh c n che bóng nh , là cây tiên phong, phân b r i rác

Cây m c r i rác trong các r ng nguyên sinh ho c th sinh m t s t nh

nh Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang, V nh Phúc, Phú Th , Hòa Bình, Hà Tây, Thanh Hoá, Ngh An, Hà T nh Hi n nay cây M c ch n làm loài cây tr ng r ng c i t o nh ng r ng nghèo ki t ho c tr ng r ng trên nh ng t r ng còn t t nh Yên Bái, V nh Phúc, Phú Th , Cao B ng,

L ng S n, Thái Nguyên, Thanh Hoá, Ngh An, Hà T nh

Cây a sáng, sinh tr ng nhanh, thích h p v i nh ng vùng nhi u m a,

m, t t t, thoát n c Kh n ng tái sinh h t t t và âm ch i khá m nh Nhi u vùng M tái sinh cùng v i Ràng ràng thành m t qu n xã khá n nh,

ph m ch t cây t t, tr l ng r ng khá cao nh vùng Khao Mò (Hà Giang)

và L c An Châu (Lào Cai) cao d i 400 mét so v i m c n c bi n, cây

M phân b ch y u v i các loài cây nh Ràng ràng mít, Côm t ng, D , Kháo vàng, Lim xanh…

2.2.3 K thu t thu hái và ch bi n h t gi ng

- K thu t thu hái h t gi ng:

Cây b t u ra hoa tu i 5 và 6, gi ng có ch t l ng c thu t các lâm ph n 8 tu i tr lên, chu k sai qu 2-3 n m Nh ng n m sai qu t l cây

ra hoa có th t 80% n 90%, s cây u qu 45-55%, nh ng n m m t mùa, t l này ch t 5-10% S n l ng trung bình c a lâm ph n 15 tu i là 5

kg h t/ha/n m

Th i gian thu hái h t gi ng: th ng t 30 tháng 8 n 15 tháng 9, các t nh Phú Th , Tuyên Quang và Hà Giang có th i gian qu chín s m h n 5-7 ngày

Ch th chín: Khi qu chín v qu có màu xám, v i các m tr ng,

m t s m t qu n t l h t ra ngoài, h t bên trong màu en và c ng

Th i i m thu hái h t gi ng t t nh t vào lúc trong lâm ph n có 20 n 30% s cây có qu n t l h t ra bên ngoài

Cách thu hái:

Trèo lên cây ho c ng d i t dùng cù nèo, móc gi t t ng qu chín, không c b cành

- K thu t ch bi n h t gi ng:

Sau khi thu hái qu t i r ng, qu c phân lo i, nh ng qu ch a chín

c l i thành ng trong 2 n 3 ngày cho qu chín u ng không cao quá 50 cm và ph i thông gió, m i ngày o l i m t l n Khi qu chín em

r i u ph i d i n ng nh tách h t ra, nh ng h t ch a tách ra c có thdùng que tre tách l y h t H t sau khi c tách ra mang ngâm vào

n c lã 2-3 ngày, khi th y v ngoài tr ng lên thì v t ra ãi s ch thu l y h t

en H t c hong khô n i râm mát, khi h t ã ráo n c cho vào b o qu n

t l 1 h t + 2 cát (theo th tích) H t b o qu n c ánh thành t ng lu ng, cao không quá 20 cm, b r ng lu ng t 80-100cm Không lu ng h t bchi u n ng ho c m a d t, trong quá trình b o qu n 3-5 ngày o l i 1 l t

n u cát b khô ph i b sung thêm n c (ph i sàng tách riêng h t và cát khi

- Th i gian n y m m s m nh t: 7 ngày sau khi gieo

- Th i gian k t thúc n y m m: 28 ngày sau khi gieo

Chu H ng là xã n m phía Nam huy n Ba B , cách trung tâm huy n

Ba B kho ng 20 km; có tr c ng 258 i qua a ph n xã, ng liên xã Chu H ng - Hà Hi u dài 11km c nâng c p và m r ng, Có ch Pù M t là

trung tâm giao l u hàng hóa, th ng m i và d ch v c m Nam c a huy n Xã

có t ng di n tích t t nhiên là 3478,96; Trong ó di n tích t nông nghi p: 3303,97 ha; nghành ngh ch y u là phát tri n nông - lâm nghi p - ch n nuôi

và các d ch v khác Có ranh gi i hành chính ti p giáp v i các xã nh sau:

- Phía B c giáp xã Hà Hi u huy n Ba B

- Phía Nam giáp xã M Ph ng huy n Ba B

- Phía ông giáp huy n Ngân S n

- Phía Tây giáp xã ng Phúc và xã Y n D ng huy n Ba B

Theo trung tâm d báo khí t ng thu v n t nh B c K n, xã Chu H ng

n m trong vùng khí h u nhi t i gió mùa, m t n m có hai mùa rõ r t chia hai mùa rõ r t Mùa m a t tháng 5 n tháng 10, mùa khô t tháng 11 n tháng 4 n m sau

2.3.1.4 Thu v n

M ng l i thu v n c a xã có 32 kênh m ng, 25 phai p cùng v i h

th ng ao h , p l n nh là nh ng ngu n n c quý ph c v cho sinh ho t và

s n xu t M c dù có ngu n n c d i dào nh v y nh ng do a hình i núi nên vi c t i tiêu cho cây tr ng v n còn g p nhi u khó kh n nh t là nh ng khu ru ng b c thang hay khu ru ng cao Tuy nhiên, vào th i k u n m, do

i u ki n th i ti t kh c nghi t nên th ng x y ra tình tr ng h n hán nên UBND xã k t h p v i tr m thu nông huy n b m n c ch ng h n

2.3.1.5 Hi n tr ng tài nguyên r ng

Tài nguyên r ng c a Chu H ng a d ng và phong phú, có nhi u

ch ng lo i cây g v i t ng di n tích t lâm nghi p có r ng là 2.657,06 ha chi m 74,19% t ng di n tích t t nhiên S di n tích r ng hi n nay ch y u

là các h gia ình, cá nhân qu n lý Di n tích r ng s n xu t là 2355,23 ha bao

g m các lo i cây: keo và cây b n a Ngoài ra còn có 301,83 ha r ng phòng

h , chi m 8,43 % t ng di n tích t t nhiên

M c dù di n tích r ng tr ng t ng i l n nh ng ch y u là r ng non m i tái sinh ho c m i tr ng theo các ch ng trình nh PAM, 327, 661

i u c bi t c n c quan tâm hi n nay là khu r ng t nhiên ang bkhai thác không úng chu k và k thu t, ch t phá không xin phép Do ó trong th i gian t i c n có bi n pháp qu n lý ch t ch nh m b o v t t qu

r ng hi n có này

2.3.2 Kinh t - xã h i

Chu H ng có 19 thôn, do t p quán canh tác lâu i ã hình thành nên các khu dân c s ng theo t ng khu v c, d c các tr c ng giao thông và các thung l ng sâu Nhìn chung v trí các khu dân c phân b ch a ng u, các khu dân c n m r i rác không thu n ti n cho vi c s n xu t, sinh ho t và giao thông, có nh ng xóm còn quá xa khu trung tâm (Khu i Ha, Nà Quang, Nà Cà,

Nà ông) nh ng l i ch a c quan tâm m mang ng xá nên i l i còn

r t khó kh n

2.3.3 Tình hình s n xu t

Xã Chu H ng ch y u là phát tri n nông - lâm nghi p là chính do ó

ng i dân ch y u t p trung phát tri n ngh nông ít chú tr ng n các ngành ngh khác, có th nói h sinh s ng nh ngh r ng.Bên c nh ó h c ng th c

hi n tr ng tr t ch n nuôi m b o ph c v cho cu c s ng c a h

2.3.4 Nh n xét chung v khó kh n và thu n l i

Thu n l i:

Xã còn có l i th là di n tích t t nhiên r ng l n, c bi t là t i nên thu n l i cho vi c phát tri n lâm nghi p, các mô hình nông lâm k t h p

và các lo i hình kinh t trang tr i

Xã có s lãnh o, ch o, s quan tâm c a UBND huy n, các ban nghành oàn th huy n Ba B , s lãnh o, ch o sát sao c a c p y ng, chính quy n a ph ng S ph i k t h p ch t ch gi a các nghành, các oàn

i v i ng i dân, nhi u h ã bi t c các thành t u c a khoa h c k

thu t, vi c ti p thu và ng d ng ti n b khoa h c k thu t trong s n xu t c ng

d dàng h n Nh n th c c a bà con ngày càng c nâng cao nên vi c a các ti n b khoa h c k thu t vào th c ti n s n xu t m t cách phù h p và k p

th i luôn c bà con h ng ng nhi t tình

Bên c nh ó m t hàng nông s n quan tr ng là chè búp giá l i không n nh

d n n thu nh p c a nhân dân trong xã còn ch a cao

S phân b dân c không u nên nh h ng t i vi c tuyên truy n ph

c p khoa h c k thu t trong s n su t t i t ng h nông dân

V n u t cho ngành nông nghi p còn h n ch , i u này làm cho vi c

ng d ng khoa h c k thu t ngày càng khó kh n

M ng l i thú y c s còn y u trong t ch c và qu n lý, do v y làm cho

vi c ki m soát d ch b nh ch a c t t T p quán ch n nuôi còn l c h u nên

vi c áp d ng các bi n pháp v sinh thú y và phòng b nh còn khó th c hi n

i u tra, các th m cây b i, cây tr ng nông nghi p, công nghi p, trang tr i,

v n cây n qu u không thu c ph m vi nghiên c u c a tài

Hình 3.1: Hi n tr ng r ng M 3 tu i t i xã Chu H ng

- Phân b s cây theo c p ng kính

- c i m sinh tr ng ng kính thân cây theo tu i và a hình

- Quy lu t phân b ng kính thân cây (N/D1.3)

V n d ng quan i m sinh thái phát sinh qu n th trong th m th c v t

r ng nhi t i c a Thái V n Tr ng (1978) tài ã s d ng ph ng pháp

i u tra ô tiêu chu n i di n khu v c nghiên c u, s li u m b o tính i

di n, khách quan và chính xác tài s d ng các ph ng pháp phân tích s

li u truy n th ng, ph ng pháp k th a các t li u, s li u có liên quan

ch n m u ng u nhiên h th ng trong c mi n phân b r ng c a i t ng nghiên c u là phù h p h n c Sau khi ti n hành i u tra s thám trên c s

ph i h p v i b n hi n tr ng, ti n hành l p 12 OTC phân ph i trên 4 nhóm

tu i r ng và trên các d ng a hình (chân, s n, nh)

S ô m u c xác nh theo t l % rút m u theo di n tích Áp d ng t

l rút m u là 2% di n tích c a tr ng thái và di n tích ô m u là 0,05 ha T ây tính toán s ô m u cho t ng kh i tr ng thái: ni = 2% x Di n tích kh i tr ng thái / Di n tích ô m u (L y 0,05 ha)

Hình d ng và kích th c ô m u

Ô o m c thi t l p v i di n tích OTC là 500 m2 (25 m x 20 m) dùng o cây g , và cây b i và th m m c c o m t i các ô d ng b n

nh h n 1 m2 (Hình 3.2) Ô m u c l a ch n trong ph m vi 0,5 ha, tránh

ng ranh gi i, tr khi c xác nh tr c

Hình d ng và kích th c ô m u

Ô o m c thi t l p v i di n tích OTC là 500 m2 (25 m x 20 m) dùng o cây g , và cây b i và th m m c c o m t i các ô d ng b n

Hình 3.3: L p ô tiêu chu n tu i 3 Thu th p s li u trong OTC:

Trong m i OTC ti n hành thu th p các thông tin: ng kính D1.3; Hvn; Hdc; Rt Thu th p s li u hi n tr ng lâm ph n bao g m các c tr ng v

P D

Trong ó: D là ng kính thân (cm); P là chu vi thân (cm); 3,14

Hình 3.4: o chu vi thân cây t i v trí 1,3 m b ng th c dây th may

- Chi u cao thân cây (Hvn, Hdc, m): c xác nh b ng th c sào có chia v ch

Các ch s thông d ng c tính theo các công th c ã c s d ng

r ng rãi trong th c ti n th ng kê, quy ho ch r ng v i vi c s d ng ch ng trình Excel

- Phân b s cây theo các c p ng kính:

x S

n N

(1)

Trong ó:

- n: T ng s cá th c a loài trong các OTC (cây)

- S: T ng di n tích các OTC (ha)