Giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho việt nam

- Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ sẽ được nghiên cứu trong phạm vi các quy định giải quyết tranh chấp trên thế giới: WIPO

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGHIÊM THỊ KIM OANH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ

BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGHIÊM THỊ KIM OANH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ

BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Quốc tế

Mã số: 60 38 01 08

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS BÙI XUÂN NHỰ

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nghiêm Thị Kim Oanh

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÊN MIỀN VÀ TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ 7

1.1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về tên miền 7

1.1.1 Khái niệm về tên miền 7

1.1.2 Cấu tạo tên miền 10

1.2 Mối liên hệ của tên miền đối với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 15

1.3 Xu hướng phát triển tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 22

1.4 Tranh chấp liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 25

1.4.1 Khái niệm tranh chấp tên miền và tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 25

1.4.2 Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 26

1.4.3 Các dạng tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 33

Tiểu kết Chương 1 36

Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN

MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 38 2.1 Chính sách giải quyết tranh chấp tên miền gTLDs và UDRP 39

2.1.1 Lịch sử hình thành quy định về giải quyết tranh chấp liên quan

đến tên miền gTLDs và nội dung chính sách chính sách UDRP 39 2.1.2 Nội dung quy định về giải quyết tranh chấp theo UDRP 41 2.1.3 Thực tiễn giải quyết tranh chấp tên miền thông qua UDRP 44

2.2 Quy định của một số quốc gia về giải quyết tranh chấp về tên

miền nói chung và tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ nói riêng 49

2.2.1 Các quốc gia không có chính sách giải quyết tranh chấp tên

miền riêng 49 2.2.2 Các quốc gia áp dụng quy chế giải quyết tranh chấp tên miền

của ICANN 50 2.2.3 Các quốc gia có chính sách giải quyết tranh chấp tên miền riêng

được xây dựng dựa trên Chính sách giải quyết tranh chấp tên miền thống nhất của ICANN 51

2.3 Một số điểm đáng lưu ý trong chính sách giải quyết tranh

chấp tên miền tại một số quốc gia trên thế giới 61 Tiểu kết Chương 2 67 Chương 3: THỰC TRẠNG VÀ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ Ở VIỆT NAM 69 3.1 Thực trạng pháp luật Việt Nam về tên miền và giải quyết

tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 69

3.1.1 Hệ thống các quy định về tên miền và giải quyết tranh chấp tên

miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 69

3.1.2 Thẩm quyền cơ quan nhà nước trong việc cấp phát tên miền và

giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 76

3.2 Thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 79

3.2.1 Thực tiền tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 79

3.2.2 Thực tiễn giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quan đến quyền sở hữu trí tuệ 83

3.3 Kiến nghị các giải pháp hoàn thiện các quy định của Việt Nam về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền ở hữu trí tuệ 88

3.3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 88

3.3.2 Hoàn thiện hệ thống cơ quan nhà nước về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ 93

3.3.3 Hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục và đào tạo pháp luật để nâng cao ý thức của công chúng và doanh nghiệp trong việc bảo vệ đăng ký tên miền 96

Kết luận Chương 3 99

KẾT LUẬN 100

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Viết tắt Từ/cụm từ được viết tắt

GQTC Giải quyết tranh chấp gTLDs Tên miền cấp cao nhất dùng chung

(generic top-level domain) ICANN Internet quốc tế (Internet Corporation

for Assigned Names and Numbers) NOIP Cục Sở hữu trí tuệ

SHTT Sở hữu trí tuệ TCGQTC Tổ chức giải quyết tranh chấp TTLT Thông tư liên tịch

UDRP Chính sách thống nhất giải quyết tranh

chấp tên miền (Uniform Name Dispute-Resolution Policy) WIPO Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới

Domain-MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tên miền với chức năng ban đầu chỉ là một cái tên dễ nhớ và dễ nhận biết giúp người sử dụng định danh một địa chỉ trên Internet một cách dễ dàng Tên miền là một tài sản vô hình nhưng có vai trò vô cùng quan trọng, trở thành một công cụ góp phần nhận biết về nguồn gốc thương mại của một doanh nghiệp hoặc một sản phẩm Cũng chính vì sự phát triển lớn mạnh chức năng nhận diện nguồn gốc thương mại mà tên miền có thể đã xung đột với các quyền sở hữu trí tuệ đã tồn tại trước khi có môi trường Internet

Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng nhằm mục đích thông qua đó góp phần quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ, tiến hành các hoạt động thương mại và phi thương mại trong môi trường Internet toàn cầu Các tên miền hoạt động phải đáp ứng được một số yêu cầu trong đó quan trọng nhất là tính duy nhất của tên miền

Cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của thương mại điện tử cũng như cá nhân, doanh nghiệp thì một tên miền độc đáo, dễ nhớ sẽ giúp cho người tiêu dùng tìm đến doanh nghiệp một cách dễ dàng hơn Có thể nói đây chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng tranh chấp và xung đột tên miền ngày càng tăng, và phức tạp trong những năm gần đây Hiện nay đang

nở rộ tình trạng trục lợi bằng tên miền Có hai xu hướng là “đầu cơ tên miền”

hoặc “chiếm dụng tên miền” Đó là việc đăng ký trước một số tên miền mà dự đoán, kỳ vọng sẽ chuyển nhượng được với giá trị lớn Hay một số cá nhân, doanh nghiệp lợi dụng sự dễ dàng đăng ký tên miền đi đăng ký trước với chủ đích khống chế một tên miền trùng của nhãn hiệu nổi tiếng nhằm lợi dụng uy tín nhãn hiệu đó để cạnh tranh Hoặc từ đó gây cản trở việc quảng bá nhãn hiệu, gây áp lực buộc chủ nhãn hiệu nhận chuyển nhượng lại Do đó, tranh chấp tên miền trên thế giới xảy ra vô cùng phức tạp

Có thể kể đến vụ tranh chấp xảy ra tên miền ebay.com.vn giữa Công

ty eBay Inc (Mỹ) chuyên kinh doanh dịch vụ đấu giá qua mạng và thương mại điện tử, hiện là chủ nhãn hiệu hàng hóa “EBAY”, được đăng ký bảo hộ tại VN với Công ty TNHH Mộc Mỹ TP.HCM - chủ thể đăng ký, sử dụng tên miền ebay.com.vn đến nay vẫn chưa đến hồi kết Công ty eBay đã đăng ký trên 2.500 tên miền có chứa cụm từ “eBay” trên khắp thế giới, trong đó có bảy tên miền đăng ký tại VN Nhưng trong số đó không có tên

miền ebay.com.vn Tương tự, các vụ khiếu nại việc cấp phát tên miền cấp

hai “.vn” với các nhãn hiệu hàng hóa nhãn hiệu nổi tiếng như Heineken, Visa, Trung Nguyên, Tiger Beer, Ford

Mặc dù tên miền hiện nay chưa phải là đối tượng bảo hộ của Luật Sở hữu trí tuệ nhưng có mối quan hệ mật thiết với quyền sở hữu trí tuệ tuy nhiên những quy định pháp luật về tên miền, giải quyết tranh chấp tên miền quy định rải rác trong các văn bản pháp luật, chưa giải quyết được các vấn đề phát sinh trong thực tiễn xã hội, việc thực thi chưa nhận được sự đồng thuận và thống nhất của các bộ, ngành gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong quá trình giải quyết khiến các hành vi tranh chấp tên miền xảy ra ngày càng nhiều, phức tạp Trong khi đó, nhận thức về tên miền của đại đa số người sử dụng cũng như các nhà cung cấp dịch vụ thông tin còn rất hạn chế Thậm chí có nhiều nhà cung cấp còn cố ý không chấp hành các quy định của pháp luật về nghĩa vụ đối với tên miền để thu lợi bất hợp pháp đồng thời các quy định pháp luật về tên miền còn chưa hoàn thiện, việc tiệm cận giữa yêu cầu thực tế với các quy định pháp luật giải quyết tranh chấp tên miền luôn là một vấn đề thách thức lớn

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn về tranh chấp về tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đang là vấn đề nhức nhối của nhiều quốc gia trong

đó có Việt Nam Do đó, việc nghiên cứu, phân tích chính sách, thông lệ quốc

tế về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu là điều cần thiết từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, giải pháp để khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này, góp phần ngăn chặn tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang gia tăng Với những lý do đó,

học viên đã lựa chọn đề tài “Giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Những tranh chấp tên miền trùng hay tương tự gây nhầm lẫn đang có

xu hướng gia tăng, tranh chấp tên miền là vấn đề đặt ra đối với tất cả các nước

trên thế giới, trong đó có Việt Nam Xuất phát từ ý nghĩa và tính thời sự của

vấn đề, có nhiều công trình nghiên cứu và có những báo cáo, tài liệu nghiên

cứu dưới những góc độ nghiên cứu khác nhau:

- Xử lý tên miền vi phạm luật sở hữu trí tuệ Thực tiễn pháp luật và đề xuất hoàn thiện của Thạc sỹ Phạm Văn Toàn – Trưởng Phòng Thanh tra 2, Bộ

Khoa học và Công nghệ đăng trên trang tin điện tử

- So sánh chính sách giải quyết tranh chấp tên miền của một số quốc gia ASEAN và kinh nghiệm cho Việt Nam của TS Phan Ngọc Tâm, tạp chí

nghiên cứu lập pháp số 2/2012

- Giải quyết tranh chấp tên miền “.vn” của Việt Nam của LS.TS

Nguyễn Hoàn Thành;

- Pháp luật Việt Nam về tên miền liên quan đến nhãn hiệu: Luận văn

Thạc sĩ luật học, /Nguyễn Thị Hồng Linh;

- Giải quyết tranh chấp tên miền interner Việt Nam/ Nguyễn Viết Thịnh

- Tuy nhiên, riêng vấn đề nghiên cứu giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại một số quốc gia trên thế giới và cùng

với việc phân tích thực trạng pháp luật tại Việt Nam để rút ra kinh nghiệm thì hiện nay chưa có luận văn nào đi sâu nghiên cứu cả về vấn đề pháp luật và

thực tiễn Do vậy, việc nghiên cứu đề tài: "Giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" không bị trùng lặp với các công trình đã công bố

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề nghiên cứu lý luận cũng như thực tiễn về tên miền và giải quyết tranh chấp tên miền, nghiên cứu chính sách, cơ chế giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới, thực tiễn giải quyết tranh chấp về tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới từ đó từ đó liên hệ thực trạng giải quyết tranh chấp về tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và rút ra những bài học nhằm tháo gỡ những khó khăn và hoàn thiện pháp luật

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn cần có những nhiệm vụ sau đây:

 Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tên miền, tranh chấp tên miền liên quan tới quyền sở hữu trí tuệ, rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam;

 Phân tích quy định của một số quốc gia trên thế giới về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ;

 Đánh giá thực trạng hệ thông pháp luật và tình hình thực tiễn về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam, so sánh về chính sách giải quyết tranh chấp ở Việt Nam với chính sách và thực tiễn quốc tế, rút ra những thiếu sót và đưa ra định hướng hoàn

thiện hệ thống pháp luật

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là pháp luật, quy định tại một số quốc gia trên thế

giới về giải quyết tên miền trên thế giới, văn bản pháp luật của Việt Nam, tài liệu

lý luận về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ

- Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ sẽ được nghiên cứu trong phạm vi các quy định giải quyết tranh chấp trên thế giới: WIPO và một số nước trên thế giới và các văn bản liên quan đang hiện hành của Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành luận văn này tác giả đã sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, trong đó đặc biệt coi trọng các phương pháp sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng khi phân tích các vấn

đề về tên miền nói chung và tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền

sở hữu trí tuệ khái quát những nội dung cơ bản của từng vấn đề được nghiên cứu trong luận văn;

- Phương pháp so sánh được thực hiện nhằm tìm hiểu quy định của pháp luật Việt Nam với pháp luật của một số nước trên thế giới Qua đó, phân tích nét tương đồng và đặc thù của pháp luật Việt Nam và rút ra các bài học điểm đáng lưu ý, kinh nghiệm áp dụng;

- Phương pháp lịch sử được sử dụng khi nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật Việt Nam qua từng giai đoạn về tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam;

- Phương pháp thống kê được thực hiện trong quá trình khảo sát thực tiễn về đăng ký tên miền nói chung và tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ nói riêng

6 Tính mới và những đóng góp của đề tài

- Luận án đã làm rõ về những vấn đề cơ bản về tên miền, tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ Đây là khái niệm không mới nhưng

nhận thức của người dân, doanh nghiệp còn nhiều hạn chế;

- Trong giai đoạn hiện này, giải quyết tranh chấp tên miền liên quan

sở hữu trí tuệ trên thế giới và trong đó có Việt Nam ngày càng nhiều do đó luận văn chọn không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu về những nội dung cơ bản về tên miền, các tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ

mà còn tập trung nghiên cứu thực tiễn giải quyết tranh chấp trên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại một số quốc gia trên thế giới từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đưa ra kiến nghị, giải pháp nhằm tháo

gỡ nhằm hoàn thiện pháp luật và tháo gỡ những khó khăn trong công tác

thực thi giải quyết tranh chấp

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài lời nói đầu và kết luận, luận văn được cơ cấu thành 03 chương với các nội dung cụ thể như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến tên miền và

tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ

Chương 2: Các quy định về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan

đến quyền sở hữu trí tuệ tại một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chương 3: Thực trạng và hoàn thiện các quy định pháp luật về giải

quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÊN MIỀN VÀ

TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ 1.1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về tên miền

1.1.1 Khái niệm về tên miền

- Trong khoa học về tin học

Tên miền là một danh từ dịch theo kiểu nghĩa của từng từ một (Word

by Word) từ tiếng anh là (Domain Name) Tên miền (Domain Name) là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet thông qua tên tương ứng với địa chỉ IP của máy tính đó Việc nhận dạng này được thực hiện thông qua

hệ thống tên miền (Domain Name [28] Có thể hiểu tên miền là sự nhận dạng

vị trí của một máy tính trên mạng Internet, nói cách khác tên miền là tên của các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet

Tên miền là một chuỗi các ký tự trong bảng chữ cái Alphabet được sắp xếp giống như tên riêng và có hoặc không có ý nghĩa, là một tên chỉ bao gồm các số 0 đến 9 và các ký tự alpha (a,b,c, ) được sử dụng như một định danh máy tính riêng biệt trên Internet Tên miền cho phép người sử dụng Internet

gõ vào một tên như google.com hay mangvn.org, để định danh thay cho một con số địa chỉ như 12.10.28.80 Tên miền được sử dụng để định danh địa chỉ Internet (IP) của một máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm

"." [21] Ví dụ: tên miền www.google.com có địa chỉ IP tương ứng là 207.238.252.88; tên miền www.facebook.com có địa chỉ IP tương ứng là 66.220.152.19…

Theo định nghĩa (RFC 1034, được cập nhật bằng RFC 1123) thì:

tên miền - domain được tạo thành từ các nhãn không rỗng phân cách nhau bằng dấu chấm (.); những nhãn này giới hạn ở các chữ cái ASCII từ a đến z (không phân biệt hoa thường), chữ số từ 0 đến 9, và dấu gạch ngang (-),

kèm theo những giới hạn về chiều dài tên và vị trí dấu gạch ngang Đó là dấu gạch ngang không được xuất hiện ở đầu hoặc cuối của nhãn, và chiều dài của nhãn nên trong khoảng từ 1 đến 63 và tổng chiều dài của một tên miền không được vượt quá 255 [23]

Cách định nghĩa về tên miền như đã nêu ở trên của RFC có ưu điểm đó

là đã chỉ ra được yếu tố kỹ thuật của tên miền nhưng định nghĩa này sẽ không được phép sử dụng nhiều ký tự thường thấy trong các ngôn ngữ không phải tiếng Anh, và không có các ký tự nhiều byte trong đa số ngôn ngữ châu Á và không thể chỉ ra được mục đích, bản chất của tên miền hiện đại trong môi trường internet toàn cầu hiện đại là công cụ quảng bá kinh doanh phát triển cho doanh nghiệp

Như vậy, trên phương diện về khoa học tin học, tên miền ban đầu chỉ là

là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet, là tên của các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, tên miền không đơn thuần chỉ là địa chỉ định danh của các máy chủ trên mạng internet mà đã trở thành một công cụ kinh doanh đắc lực cho doanh nghiệp.Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng vào mục đích quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ của mình và tiến hành các hoạt động thương mại trong môi trường Internet toàn cầu

Mục đích chính của tên miền là để cung cấp một hình thức đại diện, hay nói cách khác, dùng những tên dễ nhận biết, thay cho những tài nguyên Internet mà đa số được đánh địa chỉ bằng số Cách nhìn trừu tượng này cho phép bất kỳ tài nguyên nào (ở đây là website) đều có thể được di chuyển đến một địa chỉ vật lý khác trong cấu trúc liên kết địa chỉ mạng, có thể là toàn cầu hoặc chỉ cục bộ trong một mạng intranet, mà trên thực tế là đang làm thay đổi địa chỉ IP

Với việc cho phép sử dụng địa chỉ dạng chữ cái không trùng nhau thay

cho dãy số, tên miền - domain cho phép người dùng Internet dễ tìm kiếm và liên lạc với các trang web và bất kỳ dịch vụ liên lạc dựa trên IP nào khác Tính uyển chuyển của hệ thống tên miền cho phép nhiều địa chỉ IP có thể được gán vào một tên miền, hoặc nhiều tên miền đều cùng chỉ đến một địa chỉ IP Điều này có nghĩa là một máy chủ có thể có nhiều vai trò (như lưu trữ nhiều website độc lập), hoặc cùng một vai trò có thể được trải ra trên nhiều máy chủ Một địa chỉ IP có thể được gán cho vài máy chủ, như trong mạng anycast [25]

- Theo khoa học pháp lý

Tên miền (Domain Name) theo WIPO được định nghĩa là: “Domain names are the human-friendly forms of Internet addresses, and are commonly used to find web sites” [23] Định nghĩa trên của WIPO có thể được tạm dịch là: “Tên miền là tên thân thiện của các địa chỉ Internet và thường được sử dụng để tìm các website”

Có thể thấy khái niệm này đã chỉ ra được bản chất của tên miền đó là định danh các địa chỉ internet nhưng khái niêm chưa chỉ ra được bản chất của tên miền là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet cũng như

sự liên quan của tên miền nói chung với các đối tượng sở hữu trí tuệ nói riêng

Khái niệm về tên miền Internet Việt Nam được quy định tương tự như tên miền quốc tế Tại Thông tư 09/2008/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông, tên miền được định nghĩa là:

Tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm “.” ” và sử dụng tên miền là việc gắn tên miền đó với địa chỉ Internet (địa chỉ IP) của máy chủ đang hoạt động phục vụ các ứng dụng trên mạng hoặc để bảo vệ nhãn hiệu, tên dịch vụ, tên tổ chức khỏi bị chiếm dụng [3]

Theo quy định tại khoản 4, Điều 2, Thông tư 19/2014/TT-BTTTT quy định: “Tên miền là tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy

chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bởi dấu chấm "."”

Có thể lấy ví dụ như ví dụ như tenten.vn; Runsystem.net; Onamae.com [5] Như vậy, có thể thấy hai khái niệm được đề cập tại Thông tư 09/2008/TT-BTTTT và Thông tư 19/2014/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông đưa ra được bản chất của tên miền là sự định danh các địa chỉ internet giống như địa nghĩa của WIPO và RFC nhưng chưa chỉ ra được bản chất của khái niệm tên miền cũng như sự mối liên hệ giữa tên miền với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ nói riêng Trên thực tế sở hữu trí tuệ góp phần thúc đẩy công việc kinh doanh trong xã hội còn tên miền bảo vệ thúc đẩu quyền sở hữu trí tuệ trong xã hội ảo trên mạng Internet Do đó khái niềm chưa chỉ ra được tên miền không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Sở hữu Trí tuệ hay mối quan hệ tên miền đối với các đối tượng sở hữu trí tuệ như nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý

1.1.2 Cấu tạo tên miền

Tên miền bao gồm nhiều thành phần cấu tạo nên cách nhau bởi dấu chấm (.) ví dụ home.vnn.vn là tên miền máy chủ Web của VDC Thành phần thứ nhất "home" là tên của máy chủ, thành phần thứ hai "vnn" thường gọi là tên miền mức hai (second domain name level), thành phần cuối cùng "vn" là tên miền mức cao nhất (top level domain name) hoặc trong tên miền 24h.com.vn: Thành phần thứ nhất "24h" là tên của máy chủ, thành phần thứ hai "com" thường gọi là tên miền mức hai (second domain name level), thành phần cuối cùng "vn" là tên miền mức cao nhất (top level domain name)

+ Tên miền mức cao nhất (Top- level Domain "TLD") là phần cuối

cùng của một tên miền Internet; hay nói cách khác, nó là những chữ đi sau dấu chấm cuối cùng của một tên miền Ví dụ, trong tên miền www.vídụ.com, tên miền cấp cao nhất là com (hoặc COM, vì tên miền không phân biệt dạng chữ) [29]

Như vậy tên miền cấp cao hay còn được gọi tắt là tên miền quốc gia

theo định nghĩa như Wiki nêu trên là một tên miền cấp cao nhất Internet, được dùng hoặc dự trữ cho một quốc gia hoặc một lãnh thổ phụ thuộc Tổ chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority - IANA) hiện chia tên miền cấp cao nhất thành 3 loại: [23]

 Tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD): Được sử dụng bởi một quốc gia hoặc lãnh thổ phụ thuộc Tên xác định tên miền quốc gia dài 2

ký tự, và tất cả các tên miền cấp cao nhất có 2 ký tự đều là tên miền quốc gia Việc tạo ra và ủy quyền cho các tên miền quốc gia được thực hiện bởi Tổ

chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority, IANA),

với một số ngoại lệ nhất định được ghi ở dưới tương ứng với mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 được duy trì bởi Liên Hiệp Quốc Nó có hai ký tự, ví dụ:

“.vn” cho Việt Nam, “.cn” cho Trung Quốc, “.us” cho Hoa Kỳ, “.uk” cho Vương quốc Anh

 Tên miền cấp cao nhất dùng chung (gTLD): bao gồm các tên miền sau:.COM;.NET;.EDU;.ORG;.INT;.BIZ;.INFO;.NAME;.PRO;.AERO;.MUSEUM;.COOP và những tên miền chung cấp cao nhất khác theo quy định của IANA

Tên miền cấp cao nhất dùng chung thường được dùng bởi một kiểu tổ chức nào đó Ví dụ như:

.COM: Dành cho tổ chức,doanh nghiệp, cá nhân hoạt động thương mại .BIZ: Dành cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh, tương đương với”.COM”

.EDU: Dành cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới giáo dục, đào tạo

.GOV: Dành cho các cơ quan, tổ chức thuộc bộ máy nhà nước ở trung ương và địa phương

.NET: Dành cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện chức

năng về mạng nói chung

.ORG: Dành cho các tổ chức chính trị, xã hội và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến lĩnh vực chính trị, xã hội

.INT: Dành cho các tổ chức quốc tế tại Việt Nam

.AC: Dành cho các tổ chức nghiên cứu và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới lĩnh vực nghiên cứu

.PRO: Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực

có tính chuyên ngành cao

.INFO: Dành cho các tổ chức cung cấp các nguồn dữ liệu thông tin về các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp liên quan tới lĩnh vực cung cấp các nguồn dữ liệu thông tin và thông tin cá nhân

.HEALTH: Dành cho các tổ chức y tế, dược phẩm và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới lĩnh vực y tế, dược phẩm

.NAME: Dành cho tên riêng của cá nhân tham gia hoạt động Internet Bên cạnh đó, Tên miền dùng chung được chia nhỏ thành các tên miền cấp cao nhất có tài trợ (sTLD), như.aero,.coop và.museum, và tên miền cấp cao nhất không có tài trợ (uTLD), như.biz,.info,.name và.pro [29]

 Tên miền cấp cao nhất hạ tầng (iTLD): Tên miền cao nhất arpa được coi tên miền duy nhất được xác định thuộc loại này, và root cũng có thểtồn tại nhưng không biết lý do Tuy nhiên tên miền này thường không mang tính thông dụng và được ít các tổ chức hay cá nhân sử dụng

+ Tên miền mức hai (Second Level): Đối với các quốc gia nói chung

tên miền mức hai này do Tổ chức quản lý mạng của quốc gia đó định nghĩa,

có thể định nghĩa khác đi, nhiều hơn hay ít đi nhưng thông thường các quốc gia vẫn định nghĩa các Lĩnh vực kinh tế, xã hội của mình tương tự như các lĩnh vực dùng chung nêu trên Ví dụ như COM.VN,.BIZ.VN [23]

Tiếp sau tên miền cấp 2 là các tên miền cấp dưới được viết ngay bên trái tên miền cấp hai Có thể có tên miền cấp 3, cấp 4, cấp 5, v.v., không có giới hạn

Ví dụ về một tên miền hiện đang tồn tại với bốn cấp tên miền là www.sos.state.oh.us

Đối với tên miền “.vn”: Tên miền “.vn” là tên miền quốc gia cấp cao

nhất dành cho Việt Nam và là tên miền cấp 2 của Việt Nam Tên miền cấp 3 là tên miền dưới ".vn" bao gồm tên miền cấp 3 không phân theo lĩnh vực và tên miền cấp 3 dùng chung (gSLD) phân theo lĩnh vực, những tên miền khác

do Bộ Thông tin và Truyền thông quy định [9]

Các tên miền thuộc phạm vi ưu tiên bảo vệ là các tên miền “.vn” liên quan tới chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia (bao gồm: a/ Tên miền là tên các địa bàn quan trọng thuộc khu vực biên giới, tên các đảo, quần đảo, tên biển, vùng biển Việt Nam; b/ Tên miền là tên các địa danh của Việt Nam đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới; c/ Tên miền là tên gọi của tổ chức Đảng, cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Công đoàn Việt Nam; Hội Nông dân Việt Nam; Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Hội Cựu chiến binh Việt Nam ; d/ Các tên miền liên quan đến hoạt động bảo đảm an ninh, quốc phòng, ngoại giao của đất nước; đ/ Các tên miền khác cần được bảo vệ theo quy định của Bộ Thông tin và Truyền thông) [33]

 biz.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh, tương

đương với tên miền com.vn

dục, đào tạo

 ac.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu

có tính chuyên ngành cao

xuất, phân phối, cung cấp thông tin

 health.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực

dược, y tế

Trong hệ thống tên miền quốc gia còn có tên miền tiếng Việt, Tên

miền Tiếng Việt nằm trong hệ thống tên miền quốc gia Việt Nam ".vn", thuộc

hệ thống tên miền đa ngữ IDNS đã được quốc tế công nhận, là xu thế phát triển của công nghiệp nội dung Internet Theo quy định tại điểm b Khoản 1 Điều 5 Thông tư 24/2015/TT-BTTTT, “Tên miền tiếng Việt là tên miền đa ngữ, trong

đó các ký tự tạo nên tên miền là các ký tự được quy định trong bảng mã tiếng Việt, bảng mã tiếng Việt mở rộng theo tiêu chuẩn TCVN 6909:2001 và dấu “-

”, bao gồm tên miền tiếng Việt các cấp dưới tên miền “.vn”

Tên miền tiếng Việt gồm có tên miền cấp 2 và tên miền cấp 3 dưới tên miền cấp hai theo địa giới hành chính viết theo tiếng Việt Tên miền phải rõ nghĩa trong ngôn ngữ tiếng Việt, không viết tắt toàn bộ tên miền Tuy nhiên,

do thói quen và tập quán sử dụng tên miền internet của người dùng Việt

Nam và thế giới mà tên miền tiếng Việt chưa nhận được sự quan từ phía người đăng ký

Qua những phân tích nêu trên có thế thấy rằng, quy định của pháp luật Việt Nam đưa ra bản chất tên miền khá tương thích so với các quy định của quốc tế đó là sự định danh trên internet, mang lại sự hòa nhập Việt Nam với nền kinh tế internet của thế giới Tuy nhiên, về bản chất và khái niệm tên miền của quốc tế nói chung và Việt Nam nói riêng chưa đưa ra mối liên hệ của tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, chưa chỉ ra được mục đích của tên miền trong nền kinh tế hiện đại Do vậy, để tránh tranh chấp xảy ra cần vận dụng linh hoạt các vấn đề này Bởi nếu không có sự vận dụng linh hoạt thì sẽ không giải quyết được hết các vấn đề phát sinh liên quan đến tên miền nói chung và tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ nói riêng như

đề cập tại các phần tiếp theo của đề tài

1.2 Mối liên hệ của tên miền đối với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ là tên được sử dụng để định danh các địa chỉ trên Internet, thường được đặt theo tên doanh nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa, dịch vụ, sản phẩm, bản quyền, chỉ dẫn địa lý…

Có thể nói tên miền và đối tượng sở hữu trí tuệ là hai khái niệm hoàn toàn độc lập với nhau và các quy định về tên miền trên thế giới và ở Việt Nam đều không đề cập đến tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ Tuy tên miền không phải là đối tượng được bảo hộ theo phạm vi của Luật Sở hữu trí tuệ nhưng vẫn có mối quan hệ chặt chẽ với các đối tượng sở hữu trí tuệ như nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý Bởi nó mang lại lợi ích rất lớn từ việc khai thác, tạo giá trị tiền tệ, một công cụ hấp dẫn để tiến hành thương mại Sở hữu một nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý có giá trị thì tên miền càng có giá trị Một

số tên miền có giá trị thương mại rất lớn, có thể điểm danh một số tên miền có giá trị lớn hiện nay như: MM.com, eBet.com, Cameras.com

Mối liên hệ giữa tên miền với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ được thể hiện bởi các điểm sau:

- Thứ nhất, tên miền là công cụ để thực hiện chức năng quảng bá và

kinh doanh:

Phương tiện nhận biết chủ thể kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ của các chủ thể đăng ký trên mạng Internet bởi tính dễ nhớ và dễ nhận biết Do quan

hệ gắn bó với đối tượng sở hữu trí tuệ Tên miền, trong rất nhiều trường hợp,

có thể chứa đựng nhãn hiệu, tên thương mại và các đối tượng sở hữu trí tuệ, song không phải tất cả các nhãn hiệu, tên thương mại đều được "Internet hóa"

Tuy nhiên, bộ phận tên miền gắn liền với nhãn hiệu, tên thương mại lại chính là đối tượng đang rất được quan tâm trong lĩnh vực này, và ngày càng phát triển mạnh mẽ về số lượng Mặc dù được xây dựng như một địa chỉ Internet, nhưng tên miền có vai trò rất quan trọng đối với các chuyên gia về nhãn hiệu từ giữa những năm 90 với sự ra đời của thương mại điện tử

Những người kinh doanh đã sớm nhận ra tầm quan trọng của tên miền đối với các khách hàng hiện có và khách hàng tiềm năng trên toàn thế giới Chính họ là những người sẽ nhận ra tên công ty, nhãn hiệu và nhãn hiệu thông qua tên miền Trong nhiều trường hợp, tên miền phục vụ cho hoạt động thương mại điện tử giống như một chức năng của nhãn hiệu trong những phương thức kinh doanh truyền thống Người kinh doanh trở nên phụ thuộc vào tên miền, vì nó trở nên hiệu quả trong việc thu hút tâm lý của người tiêu dùng trên mạng Tên miền được xem như là những phương tiện mà nhờ đó người tiêu dùng có thể xác định nguồn sản phẩm hay dịch vụ mà họ mong muốn khi tìm kiếm thông tin và ra quyết định mua hàng

Do vậy, tên miền không đơn thuần chỉ là một địa chỉ Internet Nó cũng nhận dạng một trang web đối với những người tìm đến, rất giống như tên một công ty để chỉ tới một công ty cụ thể Nói tóm lại, người tiêu dùng thường xuyên mong đợi rằng một trang web hay địa chỉ email bao gồm hoặc chứa đựng một nhãn hiệu được sử dụng, được tài trợ hoặc có liên quan với người

sở hữu nhãn hiệu đó [32]

Với chức năng như là một chỉ dẫn thương mại có thể kết nối đến các website giới thiệu về sản phẩm/ dịch vụ của các tổ chức, cá nhân Trong xu thế lên ngôi của thương mại điện tử hiện nay, tên miền còn thực hiện cả chức năng kinh doanh cho doanh nghiệp Tên miền đã trở thành tài sản có giá trị thương mại, tương tự như các đối tượng sở hữu trí tuệ [1]

Tên miền được cho là có chức năng quảng bá và kinh doanh vì những

lý do sau:

 Định vị được trang web mà tại đó hoạt động thương mại được tiến hành;

 Cung cấp một loại nội dung liên quan tới hàng hóa, dịch vụ mà người dùng mong muốn tìm thấy trên website;

 Khả năng định hướng, thu hút thị trường nhờ tính dễ nhớ và chứa đựng nhiều thông tin;

 Tên miền là tiền đề cho các dịch vụ trên Internet như web, email… phục vụ cho thương mại điện tử đang rất phát triển;

 Tên miền thường được đặt theo tên các đối tượng sở hữu trí tuệ (tên thương mại, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý ), góp phần cho quảng bá công việc

 Một đối tượng bảo hộ sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp đã được đăng

ký bảo hộ không đồng nghĩa bảo hộ cả tên miền trên internet

- Thứ hai, tên miền không nằm trong phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Luật sở hữu trí tuệ:

Tên miền thường được đặt theo tên các đối tượng sở hữu trí tuệ (tổ

chức, nhãn hiệu hàng hóa và dịch vụ; tên sản phẩm của doanh nghiệp), góp phần cho quảng bá trong công việc Tuy nhiên, bảo hộ nhãn hiệu trên thực tế

là một vấn đề khác vì theo thông lệ trên thế giới, tên miền không nằm trong phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Luật sở hữu trí tuệ, như vậy không có nghĩa việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu trên thực tế sẽ đồng thời được bảo hộ

trên Internet Tuy nhiên, theo thông lệ chung trên thế giới, việc quản lý tên

miền theo nguyên tắc “đăng ký trước được quyền sử dụng trước” Tổ chức, cá nhân đăng ký sử dụng tên miền phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về mục đích sử dụng và tính chính xác của các thông tin đăng ký nhằm đảm bảo không xâm phạm các quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức cá nhân khác

Chính vì nguyên tắc “đăng ký trước được xét cấp trước”nên rất nhiều chủ nhãn hiệu, tên thương mại… nghĩ rằng việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thì

ắt tên miền sẽ đòi lại được nên nhiều năm qua đã diễn ra khá nhiều vụ tranh chấp liên quan đến tên miền của các nhãn hiệu nổi tiếng như toyotavn.vn; samsungmobile.com.vn; ibm.com.vn…

- Thứ ba, Tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ là tên miền có giá trị:

Như đã nói ở trên, tên miền thường gắn liền với các đối tượng sở hữu trí tuệ để quảng bá và phát triển kinh doanh và tên miền với chứng năng cơ bản của nó là một chỉ dẫn thương mại, tên miền đã trở thành tài sản có giá trị thương mại, tương tự như các đối tượng sở hữu trí tuệ.Tên miền là một trong những hành trang quan trọng không thể thiếu đối với những ai đang kinh doanh trực tuyến.Có những tên miền chỉ đáng giá vài dolla thế nhưng có những giá tên miền cao đến vài chục triệu USD trong các cuộc giao dịch Để

dễ định vị, các chủ thể thường đăng ký tên miền theo tên thương mại, nhãn hiệu hàng hóa hoặc chỉ dẫn địa lý, sáng chế thuộc sở hữu trí tuệ của họ

Nhãn hiệu, nhãn hiệu, tên thương mại… luôn gắn với một hay nhiều

loại hàng hóa hay dịch vụ nhất định Các doanh nghiệp muốn kinh doanh thuận lợi, ngoài yêu cầu về kiểu dáng thiết kế, tính năng và chất lượng sản phẩm thì hoạt động quảng bá nhãn hiệu cũng là một vấn đề không thể bỏ qua Trong thời đại công nghệ số ngày nay, quảng bá hàng hóa và dịch vụ qua Internet là một giải pháp hữu hiệu và nhanh chóng, mà muốn thực hiện điều này thì không thể nào thiếu tên miền, bởi nó giống như việc bạn muốn mua hàng thì bạn cần có địa chỉ điểm đến vậy Và theo thói quen, cần thứ gì thì bạn sẽ phải tìm kiếm thông tin về thứ đó trên mạng Ví dụ, bạn muốn mua một chiếc điện thoại Samsung, bạn sẽ tìm kiếm với từ khóa “Samsung” Cũng chính vì thói quen này của người tiêu dùng mà các doanh nghiệp thường chọn tên miền quảng bá sản phẩm cũng chính là tên nhãn hiệu, nhãn hiệu của sản phẩm đó [33]

Chính những đặc tính này đã khiến cho tên miền trở nên quan trọng đối với doanh nghiệp, mang lại những lợi ích thương mại từ việc khai thác, tạo giá trị tiền tệ lớn cho người đăng kí tên miền Sở hữu một nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý có giá trị thì tên miền càng có giá trị Các tên miền liên quan đến hoạt động, các công ty, nhãn hiệu, tên thương mại

có giá rất đắt

- Thứ tư, Khoảng không gian đăng ký tên miền rộng:

Có rất nhiều tên miền như com;.net;.vn;.kr; rồi tên miền cao cấp có các nhóm khác nhau Chính vì vậy, với một nhãn hiệu hay tên thương mại có thể đăng ký sử dụng với rất nhiều loại tên miền khác nhau

Trên thực tế, việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong thương mại điện tử

có ý nghĩa rất lớn Nó có thể làm cho một doanh nghiệp phát triển nhanh chóng hay xuống dốc Internet tạo nên thị trường toàn cầu và sự cạnh tranh nơi đó không kém khốc liệt Điều này buộc các doanh nghiệp thương mại điện tử dù lớn hay nhỏ phải quan tâm thực hiện các thủ tục bảo hộ và động tác

kiểm tra nhằm bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ của mình Trong đó cần quan tâm đặc biệt đến nhãn hiệu, bản quyền, và việc ký kết các hợp đồng sử dụng tài sản sở hữu trí tuệ Trước hết, nhãn hiệu là công cụ sống còn của mọi doanh nghiệp thương mại điện tử Thông qua nhãn hiệu doanh nghiệp tạo nên sự hiện diện rộng rãi trên Internet, nơi mà mọi người ở mọi nơi đều có thể tìm hiểu hay giao dịch Do đó, Tên miền thường được đặt theo tên các đối tượng

sở hữu trí tuệ (tổ chức, nhãn hiệu hàng hóa và dịch vụ; tên sản phẩm của doanh nghiệp), góp phần cho quảng bá trong công việc [32]

Từ những điểm nêu trên, có thể thấy tài sản sở hữu trí tuệ là một yếu tố quan trọng trong thương mại điện tử Hơn những hệ thống thương mại khác, thương mại điện tử liên quan tới việc bán sản phẩm và các dịch vụ dựa vào tài sản sở hữu trí tuệ và việc cấp bằng về quyền sở hữu trí tuệ Âm nhạc, tranh, ảnh, phần mềm, các thiết kế, mô đun đào tạo, hệ thống… tất cả có thể được giao dịch bằng thương mại điện tử và tài sản sở hữu trí tuệ là một phần giá trị chính yếu trong giao dịch này Tài sản sở hữu trí tuệ cũng liên quan tới internet Các hệ thống cho phép Internet phát huy chức năng như các phần mềm, mạng lưới, các thiết kế, chip, đường dẫn, mạch, giao diện người dùng… thường được bảo vệ bởi các quyền sở hữu trí tuệ [37]

Tại Việt Nam cũng như các quốc gia khác trên thế giới hiện nay, tên miền không thuộc phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Luật SHTT Như vậy có nghĩa là, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu trên thực tế sẽ không đồng thời có nghĩa là được bảo hộ tên miền trên internet Tên miền được đăng ký

và cấp theo nguyên tắc “đăng ký trước được quyền sử dụng trước Như vậy

có thể thấy hệ thống đăng ký sử dụng tên miền là độc lập với hệ thống đăng

ký bảo hộ các đối tượng SHTT.Việc các đối tượng SHTT của doanh nghiệp được chấp nhận bảo hộ, không có nghĩa là cũng được bảo hộ tên miền giống hệt đối tượng SHTT của họ Có nghĩa là việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu thực

tế không đồng thời có nghĩa là được bảo hộ tên miền trên Internet Việc các đối tượng SHTT của doanh nghiệp được chấp nhận bảo hộ không có nghĩa là tên miền của họ cũng được bảo hộ dù tên miền đó gắn với các đối tượng sở hữu trí tuệ của họ

Theo quy định của WIPO (Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới) cũng như quy định chung về bảo vệ sở hữu trí tuệ theo phạm vi lãnh thổ quốc gia, theo khu vực thì quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ này có thể không được bảo vệ ở quốc gia khác trừ trường hợp chủ sở hữu có thể lựa chọn cách thức bảo vệ khu vực hoặc quốc tế thông qua Hiệp ước quốc tế Bản chất của bảo hộ sở hữu trí tuệ là phạm vi lãnh thổ biên giới các quốc gia trên thực tế, khác với tên miền là đại diện thay thế địa chỉ IP để định danh máy tính trên Internet toàn cầu với phạm vi quốc tế Với thông lệ quốc tế thì tên miền sẽ không được điều chỉnh theo quy định sở hữu trí tuệ mà tuân thủ theo quy định của ICANN (Tổ chức quản lý tên miền và số hiệu mạng thế giới), của cơ quan quản lý tên miền các nước hay các Nhà đăng ký tên miền.Vì vậy, để bảo vệ lợi ích của chính mình và tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra, doanh nghiệp nên nhanh chóng đăng ký tên miền ngay khi tìm được tên miền ưng ý

Điều này buộc các doanh nghiệp thương mại điện tử dù lớn hay nhỏ phải quan tâm thực hiện các thủ tục bảo hộ và động tác kiểm tra nhằm bảo

vệ tài sản sở hữu trí tuệ của mình Trong đó cần quan tâm đặc biệt đến nhãn hiệu, bản quyền, và việc ký kết các hợp đồng sử dụng tài sản sở hữu trí tuệ Trước hết, nhãn hiệu là công cụ sống còn của mọi doanh nghiệp thương mại điện tử Thông qua nhãn hiệu doanh nghiệp tạo nên sự hiện diện rộng rãi trên Internet, nơi mà mọi người ở mọi nơi đều có thể tìm hiểu hay giao dịch

Tuy nhiên, khi tên miền đó dẫn đến một website mà trên website đó có

sử dụng các đối tượng SHTT đang được bảo hộ của chủ sở hữu khác mà không được sự cho phép của chủ sở hữu đó và không thuộc trường hợp loại

trừ theo quy định của Luật SHTT, thì hành vi sử dụng các đối tượng SHTT đang được bảo hộ đó có thể bị xem là xâm phạm quyền SHTT [35]

Trong sự phát triển mạnh mẽ của Internet và truyền thông xã hội, các chủ thể trong các cuộc tranh chấp tên miền phải chịu trách nhiệm khi đã lơ là, chủ quan trong việc bảo vệ quyền lợi của chính mình Do đó các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp phải tự tìm hiểu tình hình thực tế, nắm chắc quy định luật pháp hiện hành và linh hoạt trong cách ứng xử để tự bảo vệ quyền lợi liên quan đến nhãn hiệu và tên miền của mình Việc đăng ký nhãn hiệu và tên miền là rất cần thiết nhưng chưa đủ mà cả hai cần phải được bảo vệ một cách đồng bộ và nhất quán như mối quan hệ giữa chúng vậy

Nhãn hiệu, tên thương mại mặc dù đã là của doanh nghiệp, song, doanh nghiệp cần sớm đăng ký quyền chủ sở hữu của tên miền có chứa từ khóa giống nhãn hiệu, ngược lại, đối với trường hợp đã đăng ký tên miền cũng phải tiến hành đồng thời với việc bảo hộ nhãn hiệu cùng tên Trên thực tế, chi phí doanh nghiệp bỏ ra để thực hiện việc đăng ký, bảo hộ các đối tượng nói trên không đáng kể, còn chi phí để giải quyết các cuộc tranh chấp (khi xảy ra) có thể cao gấp hàng trăm, hàng ngàn lần mà kết quả vẫn không như ý muốn

1.3 Xu hướng phát triển tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Sự lựa chọn một tên miền hay địa chỉ Internet đã trở thành một trong những quyết định thương mại quan trọng của một công ty Một tên miền được công ty bạn đăng ký sẽ giúp người sử dụng Internet định vị trang web của công ty tại mạng lưới trang web toàn cầu

Khi nói đến sở hữu trí tuệ là người ta nói đến những sáng tạo của trí

óc mà sản phẩm là các phát minh sáng chế, các tác phẩm văn học hay nghệ thuật, những biểu tượng, các tên gọi, hình ảnh, và thiết kế sử dụng trong thương mại

Bản thân mỗi sản phẩm trí tuệ là một tài sản, và giá trị tài sản trí tuệ đang ngày một tăng cao so với tài sản vật chất do mức độ quan trọng của các công nghệ cũng như những sáng tạo hữu ích trong nền kinh tế mới, và do sự toàn cầu hóa buộc mọi người phải chấp nhận

Trên thực tế, tài sản sở hữu trí tuệ đã được bảo hộ hơn một thế kỷ qua, nhưng khi nền kinh tế Internet dần tiến lên đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế tri thức thì vấn đề sở hữu trí tuệ trong môi trường kỹ thuật số phải được đặt ra, nhất là trong tương quan cũng như mối ràng buộc giữa sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử, một đặc thù kinh doanh quan trọng nhất của thế giới Internet Trong hơn một thế kỷ đó, định nghĩa về sở hữu trí tuệ và quyền

sở hữu trí tuệ luôn được cập nhật, thay đổi, bổ sung cho phù hợp với các giai đoạn phát triển kinh tế của thế giới và của mỗi nước Tựu trung có hai dạng sở hữu trí tuệ: Một là sở hữu công nghệ mà thành phần chính là phát minh sáng chế, nhãn hiệu, bản vẽ thiết kế, và chỉ dẫn địa lý; Hai là bản quyền, còn gọi là tác quyền hay quyền tác giả thể hiện trong các tác phẩm văn học nghệ thuật như tiểu thuyết, thơ văn, điện ảnh, âm nhạc hoặc trong các công trình nghệ thuật như hội họa hay điêu khắc và trong việc trình bày các sản phẩm trí tuệ thông qua ghi âm hay trình diễn trên sóng truyền thanh, truyền hình [37]

Mỗi các nhân, doanh nghiệp, tổ chức đều có tên gọi riêng và chúng cần được đăng ký tên miền để có thể trở thành nhãn hiệu nổi tiếng Trong kỷ nguyên số thì tên miền là “người đại diện” cho chính bạn, thay mặt bạn để quảng bá hình ảnh nhãn hiệu, dịch vụ, sản phẩm của bạn ra khắp thế giới với chi phí thấp nhất nhưng mang lại nhiều hiệu quả cao hơn bạn mong muốn Từ

đó, nhãn hiệu của bạn mỗi ngày một lớn mạnh mà không phải tốn nhiều tiền cho khoản ngân sách tiếp thị và truyền thông

Tên miền đang trở thành một công cụ góp phần nhận biết nguồn gốc thương mại của doanh nghiệp, sản phẩm, dẫn đến việc xung đột với các quyền

sở hữu trí tuệ (SHTT) trước khi có môi trường Internet Do vậy cũng đã xuất hiện ngày càng nhiều chủ thể lạm dụng nguyên tắc đăng ký tên miền bằng cách đăng ký trước hàng loạt tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý thuộc quyền sở hữu hoặc quản

lý của người khác Các chủ thể này, bằng việc sở hữu các tên miền đó, thường chào bán tên miền cho các chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý nhằm mục đích trục lợi kiếm lời, hoặc trực tiếp sử dụng tên miền đó gây cho công chúng lầm tưởng rằng chủ thể đó với các chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý có mối liên hệ kinh doanh với nhau Đó là một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tranh chấp giữa chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý với chủ thể sở hữu tên miền

Tên miền có tầm ảnh hưởng, mang lại hiệu quả bằng sự xuất hiện của

cá nhân, doanh nghiệp trên các mạng xã hội để xây dựng nhãn hiệu, phát triển kinh doanh các dịch vụ, sản phẩm Tuy nhiên, những gì đã và đang xảy ra từ Internet nói chung và mạng xã hội và tên miền nói riêng đang là vấn đề thật

sự đau đầu cho nhiều tổ chức, doanh nghiệp… Do đó, các xu hướng hiện này

đó là các doanh nghiệp không được lơ là trong việc đăng ký tên miền bởi nó ảnh hưởng đến quyền lợi ích và phát triển doanh nghiệp của công ty đó

Tổ chức và doanh nghiệp cần quan tâm hơn nữa đến việc bảo vệ tên miền Trước hết, hãy bắt đầu bằng việc chọn những nhãn hiệu và tên miền của riêng mình Kế tiếp, hãy luôn tra cứu trước khi đăng ký tên miền hoặc nhãn hiệu Sau đó là tiến hành việc đăng ký tên miền kiểu “bao vây”, để không ai có thể đăng ký tên miền giống của tổ chức, doanh nghiệp của bạn

về cả cách viết lẫn cách đọc; theo dõi và thực thi quyền sở hữu tên miền một cách triệt để, và cuối cùng, nhờ đến các cơ quan tư vấn về luật pháp khi thấy có yếu tố xâm phạm, và có cái nhìn đúng về việc đăng ký tên miền quốc tế [33]

1.4 Tranh chấp liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

1.4.1 Khái niệm tranh chấp tên miền và tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Tranh chấp tên miền là những mâu thuẫn, bất hòa và xung đột về quyền

và lợi ích giữa hai hay nhiều bên liên quan đến một hoặc nhiều tên miền mà trong đó các bên cho rằng tên miền được đăng ký thuộc quyền sở hữu của mình và việc đăng ký tên miền của bên kia đã làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ [35]

Tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ là việc tên miền của người này trùng hoặc giống tên nhãn hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, tên tác giả, tác phẩm của chủ sở hữu khác… Vấn đề này đang là vấn đề gây nhiều khó khăn khi giải quyết các vụ việc tranh chấp tên miền do thông lệ chung quốc tế coi tên miền Internet và sở hữu trí tuệ là hai lĩnh vực độc lập

Dang tranh chấp phổ phổ biến nhất liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ là dạng tranh chấp phát sinh giữa tên miền thường liên quan đến các đối tượng sở hữu trí tuệ như tên thương mại, chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu

Do có mối quan hệ mật thiết với các đối tượng sở hữu trí tuệ như đã phân tích ở trên, các tranh chấp tên miền mang nhiều đặc điểm như một tranh chấp sở hữu trí tuệ, và trong nhiều trường hợp khi tên miền chứa đựng nhãn hiệu, tên thương mại hay chỉ dẫn địa lý thì các tranh chấp tên miền được coi như một tranh chấp sở hữu trí tuệ đặc biệt

Tên miền với tính duy nhất trong khi các đối tượng sở hữu trí tuệ lại đa

dạng và hay trùng lặp giữa các quốc gia, nền kinh tế hoặc vùng lãnh thổ là

khởi nguồn của các vụ tranh chấp tên miền trên Internet.Tranh chấp tên miền xảy ra trong trường hợp một chủ thể tiến hành đăng ký tên miền và phát hiện thấy tên miền này đã được sử dụng bởi một chủ thể khác Cho nên có thể thấy

rằng khi xảy ra tranh chấp tên miền liên quan đến tên thương mại, nhãn hiệu của mình, lỗi đầu tiên thuộc về chính các tổ chức, doanh nghiệp

1.4.2 Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Thông thường một doanh nghiệp thường sử dụng chính nhãn hiệu công

ty hoặc nhãn hiệu sản phẩm của mình để làm tên miền vì một mặt điều đó sẽ giúp cho khách hàng dễ nhớ và không bị nhầm lẫn với hàng hoá/dịch vụ của doanh nghiệp khác mà còn giúp doanh nghiệp tiếp tục tăng cường quảng bá

và xây dựng giá trị nhãn hiệu của mình bằng một hệ thống nhận diện nhất quán được phát triển trên môi trường Internet Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Có thể kể đến những nguyên nhân nổi bật như sau:

Thứ nhất, nguyên tắc duy nhất của tên miền

Tên miền hoạt động trên nguyên tắc duy nhất tức là hai chủ thể khác nhau không thể cùng có một tên miền giống nhau, trong khi các đối tượng sở hữu sở hữu trí tuệ rất đa dạng Chính tình trạng này dẫn đến hiện tượng nhiều chủ thể cùng xin đăng ký một tên miền ở những thời điểm khác nhau

Thứ hai, theo nguyên tắc ai đăng ký trước, sẽ được cấp phát trước Tổ chức, cá nhân đăng ký trước được quyền sử dụng trước

Như đã nói ở trên tên miền sẽ được cấp phát nếu thoả mãn hai điều kiện: duy nhất và ai đăng ký trước, được cấp phát trước Theo như quy định trên, những tổ chức, cá nhân không phải là chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại cũng có thể đăng ký tên miền chứa thành phần liên quan đến các đối tượng sở hữu công nghiệp ấy, miễn sao tên miền này chưa được ai đăng ký trước đó và các cơ quan đăng ký tên miền sẽ không tiến hành thẩm định liệu việc đăng ký tên miền của chủ thể này có gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại… của chủ thể khác hay không.Có thể nói đây chính là nguyên

nhân sâu xa dẫn đến tình trạng tranh chấp và xung đột tên miền ngày càng tăng trong những năm gần đây giữ các doanh nghiệp

Thứ ba, Tên miền không nằm trong đối tượng điều chỉnh của Luật Sở hữu trí tuệ

Do dãy ký tự hoặc ký tự là nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại nằm trong cấu trúc tên miền nếu chỉ đăng ký bảo vệ trên mạng sẽ không được bảo

vệ trên thực tế và ngược lại, nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại nếu chỉ đăng

ký bảo hộ trên thực tế cũng sẽ không được bảo vệ trên mạng nếu không đăng

ký chúng trong tên miền Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh mạnh mẽ cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử, việc các cá nhân, tổ chức vô tình hay hữu ý sở hữu một tên miền trùng với các nhãn hiệu, tên thương mại đang được bảo hộ trên thực tế, sẽ gây nhầm lẫn cho những người tiêu dùng khi truy cập Internet Và những lần truy cập “nhầm” địa chỉ này cũng sẽ đem lại những lợi ích nhất định cho chủ tên miền

Bởi website của họ được quảng bá đến mọi người sau mỗi lần truy cập nhầm Thứ hai, số lượng truy cập tăng, lợi nhuận thu được từ website của họ cũng tăng lên Đối với những chủ sở hữu tên miền hoạt động thương mại, kinh doanh trong cùng lĩnh vực, cùng khu vực với chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại thì sự nhầm lẫn này còn đem đến những hậu quả khó lường, khiến người tiêu dùng nhầm lẫn về nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa, dịch vụ, ảnh hưởng đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại liên quan Tuy nhiên tên miền lại không được quy định trong đối tượng điều chỉnh của Luật

Sở hữu trí tuệ do đó gây ra tranh chấp tên miền đã được đăng ký đối với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ [40]

Thứ tư, các chủ thể lợi dụng nguyên tắc cấp phát và lợi dụng sự lỏng lẻo trong đăng ký tên miền của chủ thể

Một nguyên nhân khác dễ thấy là việc một số chủ thể lợi dụng nguyên tắc cấp phát tên miền và lợi dụng chủ thể đích thực không đăng ký tên miền, nên đã ngay lập tức dùng chính nhãn hiệu, tên thương mại hoặc nhân vật thuộc quyền tác giả của người khác để xin cấp tên miền trước dưới tên của mình Mục đích của những đối tượng này là [39]:

(i) ngăn cản trái phép quyền lợi hợp pháp của người có nhãn hiệu, tên thương mại, và/hoặc

(ii) đầu cơ tên miền để chào bán cho chủ sở hữu đích thực với giá cao nhằm kiếm lợi bất chính, và/hoặc

(iii) quảng bá thông tin không trung thực, thiếu lành mạnh qua tên miền

đó nhằm cạnh tranh không lành mạnh hoặc nhằm thực hiện ý đồ xấu

Trong khi các doanh nghiệp chưa nhận thức được vai trò quan trọng của tên miền trong nền kinh tế mạng thì các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước khác đã đăng ký trước, đến khi doanh nghiệp có nhu cầu kinh doanh hay quảng bá nhãn hiệu trên Internet đi đăng ký thì mới biết tên miền đã bị đăng

ký từ trước đó Do lỏng lẻo trong việc đăng ký tên miền, nhiều doanh nghiệp,

tổ chức đã không sở hữu được tên miền của mình Đó là nguyên nhân dẫn tới các vụ tranh chấp tên miền liên quan tới nhãn hiệu hàng hóa, các tổ chức, doanh nghiệp nóng và dồn dập như thời gian qua

Điển hình là các vụ tranh chấp liên quan đến là tên miền của các nhãn hiệu nổi tiếng như: ebay.com.vn, ibm.com.vn: visa.com.vn, anz.com.vn, toyotavn.vn, camry.vn, innova.vn, sprite.com.vn, coke.com.vn, fanta.com.vn, olay.com.vn, heineken.vn, bayer.vn, bitis.vn, samsungmobile.vn, samsungmobile.com.vn,visa.com.vn, …; liên quan tới tên tổ chức, doanh nghiệp nhưnld.vn,nguoilaodong.vn, mhb.vn, habeco.vn, tvad.vn…

Có thể nêu ví dụ điển hình như Công ty Ô tô Toyota Việt Nam đã đăng

ký bảo hộ các nhãn hiệu Toyota, Camry, Innova trên toàn lãnh thổ Việt Nam

Việc Công ty TNHH INGAS - chủ thể đăng ký tên miền camry.vn và innova.vn

và Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Kim Long – chủ thể đăng ký tên miền toyotavn.vn hoàn toàn không có quyền sử dụng nhãn hiệu hàng hóa đã được đăng ký bảo hộ Công ty Ô tô Toyota Việt Nam đề nghị VNNIC thu hồi các tên miền toyotavn.vn, camry.vn, innova.vn đã cấp cho Công ty TNHH INGAS và Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Kim Long; Dừng cấp phát với bất kỳ tên miền nào có dấu hiệu trùng hoặc tương tự với các nhãn hiệu hàng hóa của Ô tô Toyota Việt Nam đã được đăng ký bảo hộ hợp pháp tại Việt Nam Công ty Ô Tô Toyota Việt Nam đã không làm thủ tục đăng ký tên miền để bảo hộ nhãn hiệu của mình Trong khi đó, tên miền theo đinh nghĩa chung của quốc tế là tên định danh các địa chỉ Internet (IP) cho các máy chủ trên mạng, chưa có trong đối tượng quyền sở hữu trí tuệ của Luật Việt Nam cũng như Tổ chức sở hữu trí tuệ Thế giới WIPO

Quy định về Quản lý và sử dụng tài nguyên hiện hành đã nêu rõ: “Tổ chức, cá nhân đăng ký trước được xét cấp trước”, phù hợp với thông lệ

quốc tế do đó tranh chấp diễn ra rất căng thẳng Cuối cùng, để giải quyết các tranh chấp lúc này ", Công ty Ô Tô Toyota Việt Nam phải tuân thủ theo các quy định của Luật Công nghệ thông tin với các hình thức giải quyết cụ thể bao gồm: 1/ Thông qua thương lượng, hòa giải; 2/ Thông qua trọng tài; 3/ Khởi kiện tại tòa án VNNIC cũng đã đề nghị Công ty Ô Tô Toyota Việt Nam nên khởi kiện các chủ thể đăng ký tên miền ra Tòa để bảo vệ quyền lợi của mình Đồng thời VNNIC cũng khuyến cáo về việc Công ty Ô Tô Toyota Việt Nam nên đăng ký các tên miền khác liên quan đang còn trong trạng thái tự do

để sử dụng cho hoạt động kinh doanh của mình [36]

Nguyên nhân thứ năm là do sự quản lý lỏng lẻo của chủ thể tên miền

Chủ thể đăng ký sử dụng tên miền chịu trách nhiệm về việc quản lý, duy trì quyền sử dụng tên miền của mình và phải chịu trách nhiệm trong bất

kỳ trường hợp vi phạm nào về sử dụng tên miền của mình do quản lý lỏng lẻo gây ra, chịu trách nhiệm quản lý và theo dõi thông tin về tình trạng hoạt động, thời hạn hiệu lực của tên miền đã đăng ký Nếu cung cấp sai thông tin đăng

ký tên miền chủ thể phải tự chịu trách nhiệm và sẽ không được hoàn trả lại tiền tên miền đã đăng ký sai đó Trong mọi trường hợp, tên miền không tiếp tục nộp phí duy trì khi đến hạn đều bị tự động tạm ngừng và thu hồi theo quy định Khi tên miền đến hạn duy trì, chủ thể không đóng phí duy trì sẽ bị thu hồi tên miền và các cá nhân, tổ chức khác có cơ hội đăng ký tên miền đó

Nguyên nhân thứ sáu là do tính đa dạng và cạnh tranh cao của môi trường thương mại

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt, nhiều chủ thể kinh doanh đã tiến hành đăng ký trước những tên miền mà mục đích của họ, trong tương lai sẽ có chủ thể đăng ký Khi có đối tượng cần đăng ký, chủ thể kinh doanh này sẽ bán lại để thu lợi Hiện tượng này được gọi là “đầu cơ tên miền” Có một dạng khác là các chủ thể kinh doanh đăng ký trước tên miền của các đối thủ cạnh tranh trên thương trường của mình nhằm gây khó khăn cho công việc kinh doanh và công tác tiếp thị của họ Hiện tượng này thường được biết đến với tên gọi “chiếm dụng tên miền” Nhiều tên miền có lợi thế kinh doanh trên Internet thường bị chiếm dụng và đầu cơ Tên miền với tính duy nhất trong khi các đối tượng sở hữu trí tuệ lại đa dạng và hay trùng lặp giữa các quốc gia, nền kinh tế hoặc vùng lãnh thổ là khởi nguồn của các vụ tranh chấp tên miền trên Internet

Nguyên nhân thứ bảy là do các tổ chức, doanh nghiệp không thực hiện chính sách bao vây khi đăng ký

Họ cho rằng chỉ cần 1 tên miền để xây dựng website cho doanh nghiệp

là đủ và bỏ ngỏ tên miền với các đuôi còn lại hoặc những tên miền có cách viết, cách đọc tương tự dẫn đến việc các cá nhân tổ chức khác lợi dụng sự

thiếu sót của các doanh nghiệp có tên tuổi để đăng ký các tên miền có cách đọc giống hoặc tương tự Do vậy, các cá nhân, tổ chức khác đã đăng ký những tên miền còn sót đó để đầu cơ hoặc sử dụng vào những mục đích không chính đáng Đến lúc doanh nghiệp nhận thấy những thiệt hại vì không đăng ký đầy

đủ hoặc hay tin các tên miền đó bị sử dụng vào mục đích xấu gây tổn hại cho doanh nghiệp thì mới bắt đầu khiếu nại lên các cấp có thẩm quyền để giành lại tên miền Có rất nhiều dẫn chứng về tranh chấp tên miền do sự chủ quan,

lơ là của các chủ thể trong việc đăng ký tên miền như: Ebay chỉ đăng ký ebay.vn mà bỏ qua ebay.com.vn, Bitis đã đăng ký bitis.com.vn và bitis-vn.com.vn nhưng bỏ qua bitis.vn, Heineken chỉ đăng ký heineken.com.vn mà

bỏ qua heineken.vn,…

Nguyên nhân thứ tám, do sự lỏng lẻo trong việc quản lý tên miền

Chủ sở hữu tên miền ủy quyền cho một đơn vị thứ ba đi đăng ký và theo dõi tên miền mà không quản lý về việc đơn vị được ủy quyền đó là đơn

vị nào, phạm vi ủy quyền đến đâu

Có thể thấy, tranh chấp tên miền xảy ra trong trường hợp một chủ thể tiến hành đăng ký tên miền và phát hiện thấy tên miền này đã được sử dụng bởi một chủ thể khác Cho nên có thể thấy rằng khi xảy ra tranh chấp tên miền liên quan đến tên thương mại, nhãn hiệu của mình, lỗi đầu tiên thuộc về chính các tổ chức, doanh nghiệp

Đó là những căn nguyên cơ bản dẫn đến việc phát sinh các tranh chấp về tên miền Hiện nay, số lượng tranh chấp tên miền trên toàn thế giới từng quốc gia vẫn không ngừng gia tăng Xung đột phức tạp và đáng quan tâm nhất, đó là các tranh chấp phát sinh giữa tên miền và các đối tượng sở hữu trí tuệ như nhãn hiệu, tên miền và tên công ty (tên thương mại), chỉ dẫn địa lý v.v

Thật vậy, hệ thống nhãn hiệu, tên thương mại… được xây dựng dựa

trên việc đăng ký cấp khu vực và quốc qua việc đăng ký cấp khu vực và quốc gia Khi một nhãn hiệu, tên thương mại được đăng ký, nó được chỉ định bao trùm lên một hàng hóa hoặc dịch vụ hoặc một thực thể pháp lý Một nhãn hiệu, tên thương mại được đăng ký trao cho người sở hữu quyền độc nhất được sử dụng nhãn hiệu, tên thương mại đó trên hàng hóa hoặc dịch vụ hoặc thực thể pháp lý tại các nước mà nhãn hiệu, tên thương mại được đăng ký cho các hàng hóa, dịch vụ hoặc thực thể pháp lý đó Bất kỳ ai khác sau đó sử dụng nhãn hiệu, tên thương mại mà không được sự cho phép hoặc chuyển giao của chủ sở hữu tại bất kỳ nước nào trong phạm vi địa lý mà nhãn hiệu, tên thương mại này đã được đăng ký trên hàng hóa hoặc dịch vụ hoặc thực thể pháp lý có liên quan sẽ là bị coi hành vi vi phạm Có thể nhận thấy, các tranh chấp tên miền được xuất phát từ nhiều mục đích khác nhau và hướng tới nhiều đối tượng Do vậy, tranh chấp tên miền được biểu hiện khá đa dạng trên thực tế Việc nghiên cứu các dạng tranh chấp tên miền sẽ giúp cho các nhà quản lý có các quy định phù hợp hơn nhằm điều chỉnh các tranh chấp về tên miền [32]

Tên miền có tầm ảnh hưởng, mang lại hiệu quả bằng sự xuất hiện của cá nhân, doanh nghiệp trên các mạng xã hội để xây dựng nhãn hiệu, phát triển kinh doanh các dịch vụ, sản phẩm Do vậy, những tranh chấp tên miền hiện nay đã và đang là vấn đề thật sự đau đầu cho nhiều tổ chức, doanh nghiệp,…

Bởi website của họ được quảng bá đến mọi người sau mỗi lần truy cập nhầm Số lượng truy cập tăng, lợi nhuận thu được từ website của họ cũng tăng lên Và với những chủ sở hữu tên miền hoạt động thương mại, kinh doanh trong cùng lĩnh vực, cùng khu vực với chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại thì sự nhầm lẫn này còn đem đến những hậu quả khó lường, khiến người tiêu dùng nhầm lẫn về nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa, dịch vụ, ảnh hưởng đến

uy tín, danh tiếng của công ty, tên thương mại liên quan

1.4.3 Các dạng tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ

Tên miền có tầm ảnh hưởng, mang lại hiệu quả bằng sự xuất hiện của

cá nhân, doanh nghiệp trên các mạng xã hội để xây dựng nhãn hiệu, phát triển kinh doanh các dịch vụ, sản phẩm Tùy theo mục đích và đối tượng sử dụng

có thể chia các dạng tranh chấp theo những tiêu chí sau:

- Theo đối tượng, thì tranh chấp được chia thành những dạng sau:

Tranh chấp liên quan tới tên thương mại: Tranh chấp liên quan tới tên

tổ chức, doanh nghiệp là tranh chấp xảy ra giữa chủ sở hữu tên tổ chức, doanh nghiệp và chủ sở hữu tên miền mà chủ sở hữu tên tổ chức, doanh nghiệp cho rằng tên miền đó trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với tên gọi của mình và làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Tranh chấp tên miền theo tên doanh nghiệp là một hiện tượng hết sức phổ biến Nguyên nhân gây tranh chấp có thể do sự trùng lặp, giống nhau giữa các tên doanh nghiệp các đối thủ đăng ký tên miền để khống chế lẫn nhau hoặc đăng ký để bán lại thu lợi nhuận Tùy theo nguyên nhân, chính sách và cơ chế giải quyết tranh chấp tên miền có những phương thức xử lý khác nhau: tên miền có thể được giữ nguyên chủ sở hữu, bị hủy bỏ hoặc chuyển đổi Chính vì lý do này, tên miền thường được đăng ký song song với sự ra đời của doanh nghiệp, thậm chí, nhiều doanh nghiệp còn đăng ký tên miền theo tên doanh nghiệp dưới nhiều đuôi khác nhau, hoặc với các ký

tự gần giống, tương tự với tên doanh nghiệp để thu hút sự truy nhập của người sử dụng Internet [9]

Tranh chấp liên quan tới tên cá nhân nổi tiếng: Tranh chấp này thường

được biểu hiện ở việc một chủ thể sử dụng tên của những người nổi tiếng làm để đăng ký tên miền để yêu cầu những người nổi tiếng mua lại tên miền này với