giáo án liên môn tích hợp sinh học 9 bài 30 di truyền học với con người

Kỹ năng - Kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin - Kỹ năng thu thập thông tin qua sách , báo, đài truyền thông, mạng internet; - Vận dụng kiến thức đã học ở các môn học khác nhau

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1 TÊN DỰ ÁN DẠY HỌC

Tích hợp kiến thức liên môn: Sinh học, Giáo dục dông dân, Địa lí, Lịch sử,

Hóa học và môn Công nghệ.

Trong bài giảng: DI TRUYỀN HỌC VỚI CON NGƯỜI

Chương trình: Sinh học lớp 9 – Tiết 31.

2.1.2 Môn Giáo dục công dân:

- Biết được các quy định về kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thống;những quy định của pháp luật về hôn nhân một vợ một chồng, độ tuổi kết hôncủa nam và nữ; biết các quy định về bình đẳng giới, không trọng nam khinh nữ

2.1.3 Môn Địa lí:

- Biết được ở Việt Nam tỉ lệ giới tính thay đổi như thế nào từ năm 1979 đến nay

- Biết được địa danh nói tới trong bài học, từ đó khắc sâu thêm phần hiểu biếtcủa mình

2.1.4 Môn Lịch sử:

- Biết được trong chiến tranh đế quốc Mỹ đã rải xuống Việt Nam chất độc màu

da cam gây ra nhiều loại bệnh và tật di truyền không những một thế hệ mà nócòn di truyền cho các thế hệ mai sau

2.1.5 Môn Hóa học

- Biết được hiểm họa của những hóa chất độc hại do con người tạo ra

- Biết cẩn trọng khi tiến hành các thí nghiệm và sử dụng các hóa chất trongphòng thí nghiệm

- Biết được tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hiện nay

2.1.7 Liên hệ trong thực tiễn:

- Biết được các biện pháp nhằm hạn chế sử dụng chất bảo quản trong chế biến

và bảo quản nông sản Hạn chế sử dụng chất kháng sinh và không sử dụng cácchất cấm trong chăn nuôi

- Không sử dụng các chất có hại cho sứ khỏe con người trong chế biến thựcphẩm Đảm bảo thời gian cách li khi sử dụng các hóa chất bảo vệ thực vật, thuốckháng sinh, vắc xin…

- Không sử dụng các chất ma túy; không sử dụng chất gây nghiện, chất kíchthích như rượu , bia, thuốc lá…

- Sử dụng thuốc điều trị bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt trong thai kì

2.2 Kỹ năng

- Kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin

- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách , báo, đài truyền thông, mạng internet;

- Vận dụng kiến thức đã học ở các môn học khác nhau và kiến thức thực tế trong

xã hội vào giải thích các câu hỏi trong bài để từ đó có được kiến thức mới;

- Vận dụng kiến thức môn Ngữ văn để có kĩ năng tạo mối liên kết giữa các phần

kiến thức thành một chuỗi logic, trình bày khoa học, xúc tích;

- Vận dụng được kiến thức môn Toán để có kỹ năng thực hiện tính toán chính

xác các số liệu trong bài học;

- Vận dụng được kiến thức của môn Tin học để có kỹ năng truy cập, sử dụng

thông tin phục vụ cho bài học;

2.3 Thái độ:

- Thực hiện tốt các quy định của luật hôn nhân và gia đình, đặc biệt là không kếthôn cận huyết thống, không vi phạm tảo hôn Có ý thức sống và làm việc theohiến pháp và pháp luật

- Có suy nghĩ tích cực và hình thành thói quen, việc làm, hành động cụ thể trongviệc chấp hành tốt bảo vệ môi trường sống xung quanh

- Lên án phê phán, đấu tranh, ngăn chặn các biểu hiện hành vi phá hoại làm ônhiễm môi trường Học sinh tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường;

- Quan tâm đến việc học tập, tìm hiểu khoa học Thấy được sự gắn kết, tươngquan, liên hệ giữa các môn học, từ đó tìm thấy được niềm vui, say mê trong họctập và nghiên cứu kiến thức;

- Linh hoạt, chủ động, thông minh và khéo léo trong việc vận dụng kiến thứcliên môn để giải quyết những tình huống cụ thể trong thực tiễn;

- Thấy được mục tiêu đúng đắn là học tập, từ đó đề ra những biện pháp thiếtthực nhằm thực hiện mục tiêu mà mình đã đề ra

- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi trường Các chất phóng xạ vá các hóa chất

có trong tự nhiện hoặc do con người tạo ra đó làm tăng độ ô nhiễm môi trường,tăng tỉ lệ người mắc bệnh, tật di truyền Giáo dục học sinh cần đấu tranh chống

vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học và phòng chống ô nhiễm môi trường

Tích hợp nội dung giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống:

- Giáo dục cho học sinh trở thành người công dân tốt, biết sống có trách nhiệmđối với đất nước;

- Giáo dục kĩ năng thuyết trình, tư vấn viên…

- Biết giữ gìn vệ sinh gia đình, khu xóm, trường, lớp Đoàn kết, biết giúp đỡnhau trong công việc;

2.4 Định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh qua bài học.

2.4.1 Định hướng phát triển năng lực cho học sinh

2.4.1.1 Các năng lực chung:

* Năng lực tự học : HS xác định được mục tiêu bài học

* Năng lực giải quyết vấn đề

- HS ý thức được tình huống học tập và tiếp nhận để có phản ứng tích cực để trả lờicác vấn đề liên quan trong thực tế

- Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau như SGK, tạp chí, internet…

- HS phân tích được các giải pháp thực hiện có phù hợp hay không

* Năng lực tư duy sáng tạo

- HS đặt ra được nhiều câu hỏi về di truyền học với con người

- Đề xuất được ý tưởng về giải pháp chống hôn nhân cận huyết, tảo hôn, giáo dụcbình đẳng giới, chống ô nhiễm môi trường

- Các kĩ năng tư duy khi nghiên cứu về di truyền y học tư vấn, xác định tuổi sinhcon phù hợp ở nữ

* Năng lực tự quản lý

- Quản lí bản thân: Nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân qua thực tế

- Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập

* Năng lực giao tiếp

- Xác định đúng các hình thức giao tiếp: Ngôn ngữ nói, viết, ngôn ngữ cơ thể

- Xác định rõ mục đích, đối tượng, nội dung, phương thức giao tiếp

* Năng lực hợp tác: Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm

* Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ: chính xác, mạch lạc, rõ ràng, xúc tích

- Thuyết minh trước lớp học và trước mọi người

2.4.1.2 Các năng lực chuyên biệt

- Năng lực kiến thức sinh học, năng lực nghiên cứu khoa học, năng lực thựcnghiệm, năng lực thực hành với tình huống thực tiễn cụ thể.

2.4.2 Định hướng phát triển phẩm chất cho học sinh qua bài học.

- Thông qua bài dạy nhằm phát triển phẩm chất tự giác, tích cực, chủ động trongmỗi học sinh, qua việc tich hợp, giúp học sinh phát triển tình yêu cuộc sống, yêuquê hương đất nước, con người Việt Nam

- Từ việc tích hợp, giúp học sinh hình thành phẩm chất tự chủ, tự giác, có tráchnhiệm với bản thân khi xác định được mục đích học tập

3 DỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA DỰ ÁN

- Đối với kiến thức bài “Di truyền học với con người” Thì học sinh lớp 9 đã được

tiếp xúc một số nội dung ở nhiều môn học theo các khía cạnh khác nhau và gócnhìn đa chiều Chính vì vậy khi tham gia dự án này học sinh sẽ không còn bỡ ngỡ

mà trái lại các em sẽ có phần tự tin trong việc sử dụng những kiến thức đã tích lũy

đó để khai thác bài học này một cách hiệu quả và sáng tạo

- Tuy nhiên nhìn chung những kiến thức và hiểu biết của các em còn hạn hẹp Chủyếu là các em sử dụng kiến thức trong sách giáo khoa, ít có cơ hội tiếp cận sách,báo, tài liệu tham khảo cũng như ít có cơ hội giao lưu, học hỏi như ở những vùngtrung tâm

4 Ý NGHĨA CỦA DỰ ÁN

4.1 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn dạy học

- Củng cố kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học qua đó bồi dưỡng niềm đam mêtìm tòi, nghiên cứu của học sinh Phát triển khả năng lập luận, tư duy logic; nhìn

nhận và giải quyết từng vấn đề trong bài học như: Tư vấn kết hôn, sinh con; thểhiện quan điểm, thái độ đối với những việc làm gây ô nhiễm môi trường ở nhiềugóc độ, khía cạnh và nhiều cách khác nhau.

- Qua việc dạy học của dự án giúp cho học sinh có tư duy, vận dụng được kiếnthức của nhiều môn học khác nhau và các kinh nghiệm thực tiễn để giải quyếtthực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết, gây ô nhiễm môi trường

- Giúp học sinh hình thành hành vi, thói quen sống tốt như: Tham gia tuyên truyềnsức khỏe sinh sản vị thành niên, luật hôn nhân và gia đình; Làm vệ sinh, nhặt rácnơi công cộng; Không lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất bảo quản chất kíchthích sinh trưởng trong nuôi trồng và chế biến thực phẩm; Đấu tranh chống cáchành vi gây ô nhiễm môi trường, phê phán các hủ tục, tập tục lạc hậu về hôn nhâncận huyết, tảo hôn, trọng nam khinh nữ

- Tạo hứng thú và động lực cho học sinh huy động được nhiều lĩnh vực kiến thức

và kĩ năng khác nhau thành một hệ thống tạo sự logic; thúc đẩy sự tìm tòi, khámphá, tự học của học sinh

- Tạo điều kiện cho các em khai thác tối đa kiến thức trong sách giáo khoa ở cácmôn học khác nhau thành một chuỗi kiến thức logic mà không còn là nhiều kiếnthức rời rạc; Tạo điều kiện để các em được khai thác các tài liệu, tư liệu, sách báo,truyền hình và những kiến thức thực tiễn liên quan trong việc tiếp cận, khai thác vàchiếm lĩnh các kiến thức, kĩ năng của bài học này

4.2 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn đời sống

- Tạo sự gắn kết giữa kiến thức với kĩ năng và thái độ, giữa lý thuyết và thực hànhcủa nhiều môn học với nhau Kết nối những kiến thức, kĩ năng trong nhà trườngvới kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn ngoài xã hội góp phần vào mục tiêu đào tạocon người mới có phẩm chất và năng lực tốt, năng động, sáng tạo Trên cơ sở đóhình thành cho học sinh niềm tin, kĩ năng và sự ham muốn trong việc vận dụng cáckiến thức ở nhiều môn học khác nhau để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộcsống hàng ngày

- Học sinh nhận thức được ý nghĩa của môn học, từ đó hình thành ý thức học tập,

tự học; thêm yêu thích nhiều môn học và yêu cuộc sống

- Học sinh có được thêm nhiều kiến thức để từ đó có cơ hội giúp bạn cũng nhưgiúp chính bản thân mình thoát khỏi các tập tục, hủ tục lạc hậu; hạn chế những hậuquả đáng tiếc do thiếu hiểu biết.

- Bồi dưỡng các giá trị sống tốt đẹp, rèn luyện các kỹ năng sống, hình thành thóiquen sống khoa học và giúp phát triển nhân cách cho học sinh

5 TIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

5.1 Thiết bị, đồ dùng dạy học:

Giáo viên:

- Tháp dân số

- Bảng số liệu về tỉ lệ nam nữ theo độ tuổi

- Bảng số liệu về tỉ lệ trẻ sơ sinh mắc bệnh Đao theo độ tuổi sinh sản của người

mẹ

- Tranh bom nguyên tử, vũ khí hóa học

- Tranh phun thuốc bảo vệ thực vật

- Tranh đế quốc Mỹ sử dụng chất độc dioxin trong chiến tranh Việt Nam

- Vỏ chai, lọ thuốc bảo vệ thực vật

- giấy A0, bút dạ, thước dài

Học sinh:

- Đóng vai để xử lí tình huống liên quan đến bệnh câm điếc bẩm sinh (nhóm 1 và2)

- Sưu tầm tranh ảnh về: Truyền thông kế hoạch hóa gia đình; bệnh tật di truyền ở

đị phương; ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí (Nhóm 3)

- bảng số liệu tỉ lệ nam nữ của Việt Nam và các tháp tuổi

5.2 Học liệu sử dụng trong dạy học

- Sách giáo khoa, sách giáo viên Sinh học 8, 9 Nhà xuất bản Giáo dục

- Vở bài tập sinh học 9, nhà xuất bản giáo dục

- Sách giáo khoa Lịc sử 8, 9 nhà xuất bản giáo dục

- Sách giáo khoa địa lí 9 nhà xuất bản giáo dục

- Sách giáo khoa, sách giáo viên Hóa học 8,9 nhà xuất bản giáo dục

- Sách giáo khoa giáo dục công dân 9 nhà xuất bản giáo dục

- Sách giáo khoa công nghệ nông nghiệp 7 nhà xuất bản giáo dục.

- Băng đĩa về nạn kết hôn cận huyết thống

- Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam

- Tư liệu liên quan: Bão từ; Chính sách dân số giai đoạn “dân số vàng”; Các vụ nổhạt nhân; chất độc da cam; sử dụng kháng sinh, chất cấm trong chăn nuôi

5.3 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học của dự án:

- Sử dụng máy quay phim

- Máy tính và máy chiếu

- Các phần mềm để biên tập và dựng phim

- Mạng internet

6 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Tiết: 31, bài: 30 DI TRUYỀN HỌC VỚI CON NGƯỜI

1 Ổn định tổ chức (1 ' ):

Kiểm tra sĩ số và kiểm tra sự chuổn bị của học sinh

2 Kiểm tra bài cũ (2 ' ):

Câu hỏi: Nêu đặc điểm di truyền và đặc điểm hình thái của bệnh Đao Biện pháp hạn chế phát sinh các tật, bệnh di truyền ?

- Tạo hứng thú cho học sinh thông qua việc giới thiệu bài học

- Giúp học phát hiện ra vấn đề cần giải quyết trong bài học từ đó kích thích tính tò

mò, tính tích cực, tạo sự chủ động cho học sinh trong khai thác và tìm hiểu bài học mới

- Giáo viên nêu câu hỏi:

+ Luật hôn nhân và gia đình của Việt Nam quy định về tuổi kết hôn như thế nào? Luật có quy đinh về số vợ hoặc chồng mà mỗi người được phép kết hôn hay không ?

Giáo viên cho học sinh quan sát trên máy chiếu :

Lấy chồng từ thuở mười ba Đến khi mười tám em đà năm con !

Slides: 02

+ Cảm nghĩ của em khi quan sát 3 nội dung vừa rồi ?

- Học sinh nêu cảm nghĩ  nhận diện và phát hiện vấn đề bài học đang đặt ra

- Giáo viên : Tật và bệnh di truyền để lại hậu quả xấu cho các thế hệ sau, làm thếnào để hạn chế tật và bệnh di truyền? Giờ học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau trảlời những vấn đề trên qua nghiên cứu tiết 31, bài 30: DI TRUYỀN HỌC VỚI CON NGƯỜI

HOẠT ĐỘNG 2: Di truyền y học tư vấn (10')

- Có kĩ năng hóa thân thành nhân vật cụ thể

- Trình bày rõ ràng, diễn đạt biểu cảm, giải thích hợp lí và thuyết phục trước mọingười

- Kĩ năng khái quát hóa

3 Thái độ

- Học sinh tích cực, chủ động, có ý thức cao trong việc thực hiện nhiệm vụ mìnhđảm nhiệm

* Nội dung:

- Giải quyết tình huống liên quan đến bệnh tật di truyền bằng một tiểu phẩm

- Khái niệm di truyền y học tư vấn; các lĩnh vực của nó

* Cách tổ chức dạy học.

Giáo viên cho học sinh biểu diễn tiểu phẩm theo sự phân công đã chuổn bị từtrước

Nêu câu hỏi xoay quanh tình huống mà tiểu phẩm đề cập đến  rút ra kết luận

* Phương pháp và kĩ thuật dạy học:

+ Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

+ Phương pháp đóng vai

+ Phương pháp giải quyết vấn đề

* Kĩ thuật dạy học:

- Kĩ thuật giao nhiệm vụ

- Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Kỹ thuật tia chớp

* Phương pháp kiểm tra, đánh giá hoạt động của học sinh:

- Nhận xét đánh giá sự tham gia và sự chuổn bị của học sinh, nhận xét khả năngtrình bày và diễn đạt của học sinh trong tiểu phẩm

- Nhận xét, đánh giá giữa các học sinh và các nhóm thông qua việc trả lời các câuhỏi.

- Đối chứng với kết quả của giáo viên

- GV yêu cầu HS lên trình bày

quan điểm trong việc giải

quyết tình huống trên không?

Vì sao?

+ Qua tình huống em rút ra

được điều gì?

GV hướng dẫn, giúp học sinh

hoàn thiện kiến thức

- Tình huống vừa rồi là một

nhiệm vụ của di truyền y học

+ Học sinh nêu suy nghĩ vàđánh giá tính hấp dẫn

+ Nêu được: Sự đồng tình,giải thích sự thuyết phục củatình huống

+ Đây là loại bệnh di truyền:

Câm điếc bẩm sinh, do genlặn quy định Trong trườnghợp này không nên sinh contiếp

- Đại diện 2 nhóm phát biểu,nhóm khác nhận xét, bổ sung

để hoàn thiện kiến thức

- 2 học sinh trả lời, các họcsinh khác nhận xét, bổ sung

I Di truyền y học tư vấn

- Di truyền y học

tư vấn là mộtlĩnh vực của ditruyền học kếthợp với phươngpháp xét nghiệm,chẩn đoán hiệnđại với nghiêncứu phả hệ

- Chức năng: + Chẩn đoán+ Cung cấpthông tin

+ Cho lờikhuyên liên quanđến các bệnh vàtật di truyền

- GV nhận xét và chốt lại kiến

thức

để hoàn thiện kiến thức

HOẠT ĐỘNG 3: Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình (12')

* Mục tiêu:

1 kiến thức

- Giải thích được cơ sở di truyền học của việc hôn nhân 1 vợ, 1 chồng Cấm nhữngngười có quan hệ huyết thống trong vòng 3 đời kết hôn với nhau

- Nêu được các quy định của luật hôn nhân và gia đình và chính sách phát triển dân

số hiện nay của Việt Nam

- Giải thích được tại sao phụ nữ không nên sinh con ở tuổi ngoài 35

2 Kĩ năng

- Phân tích phim, video

- Kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin

- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách , báo, đài truyền thông, mạng internet;

- Vận dụng kiến thức đã học ở các môn GDCD, Lịch sử và kiến thức thực tế

- Tác hại của nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết và quan điểm trọng nam khinh nữ

- Nội dung của chương trình kế hoạch hó gia đình hiện nay

- Độ tuổi sinh con phù hợp của phụ nữ

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

- Phương pháp giải quyết vấn đề

* Kĩ thuật dạy học

- Phân tích phim Video

- Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Kĩ thuật “ Trình bày một phút”

* Phương pháp kiểm tra, đánh giá hoạt động của học sinh:

- Nhận xét khả năng, mức độ chiếm lĩnh kiến thức và sự nhanh nhạy của học sinh qua phân tích phim – video và tranh ảnh

Giáo viên cho học sinh xem

đoạn video nói về hôn nhân

cận huyết tại đồng bằng

Sông cửu long:

+ Kết hôn cận huyết thống làhôn nhân giữa nam và nữ trongcùng họ hàng thân thuộc chưa

quá 3 thế hệ (đời thứ nhất- cha mẹ; đời thứ hai- anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác

mẹ, cùng mẹ khác cha; đời thứ ba- anh chị em con chú con bác, con cô con cậu con dì)

Các nhóm thảo luận nhómthống nhất câu trả lời Nêuđược:

+ Việc làm trên của 2 gia đình

và đôi nam nữ là trái với quyđịnh của luật hôn nhân và giađình Việt Nam vì những người

có quan hệ huyết thống trongvòng 3 đời không được kết hônvới nhau

+ Chính quyền không cấp giấyđăng kí kết hôn là đúng quy

II Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

1 Di truyền học với hôn nhân

Slides: 03

Giáo viên nêu câu hỏi:

+ Em có suy nghĩ như thế

nào về trường hợp này?

- Yêu cầu HS đọc thông tin

SGK, thảo luận nhóm

+ Tại sao kết hôn gần làm

suy thoái nòi giống?

+ Tại sao những người có

quan hệ huyết thống từ đời

- Các nhóm phân tích thông tin

và nêu được:

+ Kết hôn gần làm cho các genlặn, có hại biểu hiện ở thể đồnghợp  suy thoái nòi giống

+ Từ đời thứ 4 trở đi có sự saikhác về mặt di truyền, các genlặn có hại khó gặp nhau hơn

+ Kết hôn gầnlàm cho các độtbiến lặn có hạiđược biểu hiện ở

cơ thể đồng hợp.+ Những người

có quan hệhuyết thốngtrong vòng 3 đờikhông được kếthôn với nhau

- GV chốt lại đáp án

- Yêu cầu HS tiếp tục phân

tích bảng 30.1

- HS phân tích số liệu về sựthay đổi tỉ lệ nam nữ

100

959455

< 40

100100100

100

100100100100

và khi về già thay đổi như

thế nào?

+ Giải thích quy định Hôn

nhân 1 vợ 1 chồng của luật

hôn nhân và gia đình?

+ Nếu để 1 nam kết hôn vớinhiều nữ hoặc ngược lại thì dẫnđến mất cân bằng giới tínhtrong xã hội; Ảnh hưởng đếnhạnh phúc gia đình

+ Hôn nhân 1

vợ 1 chồng

Tích hợp môn lịch Sử , Địa

lí:

Giáo viên cho học sinh

quan sát tháp tuổi Việt

Nam

- học sinh quan sát, thu thậpthông tin, kết hợp với nghiêncứu tài liệu

2 Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình:

Slides: 05

+ Em hãy cho biết ở Việt

Nam tỉ lệ giới tính thay

đổi như thế nào từ năm

1979 đến nay?

Liên hệ thực tế:

+ Vì sao nên cấm chuẩn

+ Do chiến tranh lâu dài làm cho

tỉ lệ giới tính mất cân đối: Năm

1979 là 94,2 nam/ 100 nữ Cuộcsống hòa bình đang kéo tỉ lệ giớitính cân bằng, năm 1999 là 96,9nam/ 100 nữ Năm 2012 là 113,3nam/ 100 nữ, như vậy mất cânbằng giới tính do tư tưởng trọngnam khinh nữ

+ Hạn chế việc sinh nhiều con trai