BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM HỌ VÀ TÊN HỌC VIÊN PHẠM HOÀNG DIỆU TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔN
Trang 1BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
HỌ VÀ TÊN HỌC VIÊN PHẠM HOÀNG DIỆU
TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
QUẬN 7 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
HẢI PHÒNG - 2016
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
PHẠM HOÀNG DIỆU NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
QUẬN 7 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGÀNH: KINH TẾ ; MÃ SỐ: 60340410 CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Văn Trọng
HẢI PHÒNG - 2016
Trang 2L ỜI CAM ĐOAN I CAM OAN ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ đề tài “Nâng cao hiệu quả kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua Kho bạc Nhà nước Quận 7 – Thành phố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi cùng với sự giúp đỡ của giảng viên hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Lê Văn Trọng
Các số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Các kết quả nghiên cứu của luận văn có tính độc lập, số liệu và dữ liệu sử dụng trong luận văn được trích dẫn đúng quy định
TP.Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2016
Tác giả luận văn
Phạm Hoàng Diệu
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Được sự quan tâm giúp đỡ của quý thầy cô, bạn bè và đồng nghiệp, đến nay tôi đã học xong chương trình cao học và hoàn thành luận văn tốt nghiệp chuyên ngành quản lý kinh tế
Tôi xin trân trọng cám ơn Ban Giám hiệu, quý Thầy, Cô Viện đào tạo sau đại học trường Đại học Hàng Hải Việt Nam đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong quá trình học tập tại trường từ đó giúp tôi có phương pháp nghiên cứu và trình bày luận văn đúng yêu cầu
Đặc biệt, tôi xin chân thành cám ơn Tiến sĩ Lê Văn Trọng, người đã dành
nhiều thời gian và tâm huyết để truyền đạt cho tôi kinh nghiệm, kiến thức, phương pháp nghiên cứu, trình bày đề tài khoa học với tinh thần trách nhiệm cao và đưa ra những lời khuyên, góp ý sâu sắc giúp tôi hoàn thành luận văn này
Xin cám ơn Phòng Tài chính - Kế hoạch Quận 7 đã cung cấp thông tin, tài liệu và hỗ trợ, hợp tác giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Cuối cùng, tôi trân trọng cám ơn sự quan tâm của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã luôn ủng hộ, động viên, sát cánh, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này
TP.Hồ Chí Minh, tháng 03 năm 2016
Tác giả luận văn
Phạm Hoàng Diệu
Trang 4MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU vii
DANH MỤC CÁC BẢNG vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH viii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 3
5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3
6 Bố cục của nghiên cứu 3
CHƯƠNG 1 5
TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG VÀ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 5
1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ CÔNG 5
1.1.1 Những khái niệm cơ bản 5
1.1.1.1 Đầu tư công 6
1.1.1.2 Dự án đầu tư công 6
1.1.1.3 Vốn đầu tư công 7
1.1.1.4 Chủ đầu tư 7
1.1.1.5 Cơ quan chuyên môn quản lý đầu tư công 7
1.1.2 Vai trò của đầu tư công trong phát triển kinh tế 8
1.1.2.1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và công bằng xã hội 8
1.1.2.2 Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 12
1.1.3 Nguyên tắc quản lý vốn đầu tư công 12
Trang 51.1.3.1 Nguyên tắc tuân thủ pháp luật 13
1.1.3.2 Sử dụng vốn đúng quy định; bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả và chống lãng phí, thất thoát vốn 13
1.1.3.3 Thực hiện công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình 14
1.2 QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ ĐẦU TƯ 15
1.2.1 Khái niệm vốn đầu tư 15
1.2.2 Nhiệm vụ của chủ đầu tư 15
1.3 KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 16
1.3.1 Thể chế pháp lý về tài chính và kế toán 17
1.3.2 Thủ tục thi hành hay thể thức thực hiện 18
1.3.3 Quy trình kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua Kho bạc 19
1.3.3.1 Giai đoạn kiểm soát thanh toán 19
1.3.3.2 Giai đoạn giải ngân (thanh toán) 22
1.4 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 22
1.4.1 Khái niệm về hiệu quả kiểm soát, thanh toán 22
1.4.2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm soát, thanh toán 23
Tóm tắt chương 1 23
CHƯƠNG 2 24
THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KBNN QUẬN 7 24
2.1 TỔNG QUAN VỀ KTXH QUẬN 7 24
2.1.1 Đặc điểm KTXH 24
2.1.2 Tình hình đầu tư xây dựng giai đoạn 2011 – 2015 25
2.2.TỔNG QUAN VỀ KHO BẠC NHÀ NƯỚC QUẬN 7 26
2.2.1 Sự hình thành và phát triển 26
2.2.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kho bạc Nhà nước Quận 7 27
2.2.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Kho bạc Nhà nước Quận 7 29
Trang 62.3 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KHO BẠC NHÀ
NƯỚC QUẬN 7 GIAI ĐOẠN 2011-2015 31
2.3.1 Tuân thủ theo khuôn khổ pháp lý liên quan đến kiểm soát, thanh toán của kho bạc 32
2.3.1.1 Tài liệu cơ sở của dự án 32
2.3.1.2 Phương thức thanh toán vốn đầu tư 33
2.3.1.3 Thể thức kiểm soát, thanh toán (trả tiền) 35
2.3.1.4 Nguyên tắc kiểm soát thanh toán của KBNN 35
2.3.2 Thực hiện theo Quy trình kiểm soát, thanh toán của kho bạc 36
2.3.2.1 Kiểm soát trước, thanh toán sau 36
2.3.2.2 Thanh toán trước, kiểm soát sau 39
2.3.2.3 Điều kiện thanh toán (trả tiền, giải ngân) 39
2.3.3 Kết quả kiểm soát, thanh toán 40
2.4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG 43
2.4.1 Kết quả đạt được 43
2.4.2 Những tồn tại và nguyên nhân 44
2.4.2.1 Những tồn tại 44
2.4.2.2 Nguyên nhân 49
Tóm tắt chương 2 54
CHƯƠNG 3 55
NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT, THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG QUA KBNN QUẬN 7 55
3.1.1 Mục tiêu của các giải pháp 55
3.1.1.1 Đưa dự án, công trình vào khai thác, sử dụng đúng thời gian đã định 55
3.1.1.2 Nâng cao hiệu quả vốn đầu tư xây dựng công trình 56
3.1.1.3 Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát vốn đầu tư 58
3.1.1.4 Hạn chế những rủi ro thị trường 58
3.1.1.5 Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động đầu tư 59
Trang 73.1.2.Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020 61
3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP 62
3.2.1 Hoàn thiện quy trình kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư 62
3.2.2 Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ kiểm soát chi 64
3.2.3 Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ 64
3.2.4 Triển khai thành công các ứng dụng công nghệ tin học vào hoạt động kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư 65
3.2.5 Tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan 66
3.2.6 Các giải pháp khác 66
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67
KẾT LUẬN 67
KIẾN NGHỊ 68
Kiến nghị với Bộ Tài chính 68
Kiến nghị Với các Bộ, ngành, địa phương 72
Kiến nghị Với UBND Quận 7 73
Kiến nghị Với Kho bạc Nhà nước 75
Tóm tắt chương 3 76
TÀI LIỆU THAM KHẢO 77
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
Trang 8Chữ viết tắt Giải thích
ĐTKB-LAN Chương trình theo dõi dự án đầu tư xây dựng cơ bản ĐTXDCB Đầu tư xây dựng cơ bản
TABMIS Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và Kho bạc TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang 9Số bảng Tên bảng Trang
Bảng 2.1 Tình hình đầu tư xây dựng trên địa bàn Quận 7giai đoạn 2011-2015 26
Bảng 2.2
Thống kê số liệu cấp phát vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 theo cấp ngân sách giai đoạn
2011-2015
41
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH
Biểu đồ 2.1 Tổng chi vốn đầu tư công qua Kho bạc Quận 7giai đoạn 2011-2015 42
Biểu đồ 2.2
Tình hình thanh toán vốn đầu tư công qua Kho bạc Quận 7 chia theo cấp ngân sách giai đoạn
2011-2015
42
Hình 2.1 Sơ đồ Tổ chức bộ máy Kho bạc Nhà nướcQuận 7 29 Hình 3.1 Hiệu quả vốn đầu tư xây dựng công trình 57
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Vốn đầu tư xây dựng cơ bản (ĐTXDCB) là một nguồn tài chính hết sức quan trọng trong tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội (KTXH) của bất kỳ một quốc gia nào Tại Việt Nam, vốn ĐTXDCB lại càng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế Hàng năm, Chính phủ dành một tỷ trọng lớn trong nguồn vốn ngân sách Nhà nước (NSNN) và huy động vốn dưới hình thức Trái phiếu Chính phủ để thực hiện chi cho ĐTXDCB nhằm xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, kết cấu hạ tầng KTXH cho nền kinh tế quốc dân
Đặc điểm của nguồn vốn này là vốn đầu tư trực tiếp cho các dự án đầu tư không có khả năng hoàn lại (thu hồi vốn) vì thế dễ dẫn đến tình trạng lãng phí, thất thoát ảnh hưởng đến quá trình phát triển KTXH Để quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản pháp quy và nhiều cơ chế, chính sách về đầu tư và xây dựng, tuy nhiên, nhiều văn bản còn bất cập, chồng chéo, thậm chí lỗi thời dẫn đến việc quản lý chưa đạt hiệu quả như mong muốn Tình trạng đầu tư dàn trải; tình trạng thất thoát, lãng phí trong tất cả các giai đoạn của quá trình đầu tư, nợ đọng trong thanh toán vốn đầu tư… còn phổ biến làm giảm hiệu quả đầu tư
Từ năm 2001 đến nay, Kho bạc Nhà nước (KBNN) Quận 7 được giao nhiệm
vụ kiểm soát, thanh toán cho các dự án đầu tư từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn Là một nội thành đang trong quá trình đô thị hóa, nhu cầu đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng rất lớn nên các dự án ĐTXDCB từ nguồn vốn NSNN hàng năm được KBNN Quận 7 kiểm soát, thanh toán ngày càng tăng cả về số lượng lẫn quy mô đầu tư Trong những năm qua, KBNN Quận 7 đã thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ của mình, kiểm soát thanh toán vốn đầu tư đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn NSNN Song, việc quản lý cấp phát, thanh toán vốn còn nhiều vướng mắc dẫn đến nguy cơ gây lãng phí, thất thoát vốn NSNN
Trang 11Phạm vi và nội dung kiểm soát chi vốn đầu tư của KBNN Quận 7 còn nhiều bất cập, cơ chế thanh toán chưa rõ ràng, quy trình kiểm soát thanh toán còn nhiều điểm chưa phù hợp với thực tế Vấn đề đặt ra là làm sao sử dụng một cách tiết kiệm và
hiệu quả mọi nguồn vốn đầu tư Xuất phát từ điều đó, tôi lựa chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua Kho bạc Nhà nước Quận 7 - Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu.
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích thực trạng kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công và đề xuất những giải pháp, gợi ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 trong thời gian tới
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, các mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm:
- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về quản lý chi ĐTXDCB
- Phân tích, đánh giá thực trạng kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 thời gian qua
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu được xác định là nhiệm vụ kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công của KBNN Quận 7 – Thành phố Hồ Chí Minh
KBNN được giao nhiệm vụ quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính Nhà nước gồm: các khoản viện trợ, vay nợ trong và ngoài nước… Với nhiệm vụ này KBNN có nhiệm vụ kiểm soát các khoản chi từ quỹ NSNN và các quỹ tài chính Nhà nước (gọi chung là chi vốn đầu tư công) trước khi thanh toán cho các đối tượng được hưởng
- Phạm vi nghiên cứu
Vốn đầu tư công gồm: vốn NSNN, vốn công trái Quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance - ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại
Trang 12cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSNN, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư Phạm vi vốn đầu tư công khá rộng, do đó phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ giới hạn:
+ Vốn đầu tư của NSNN để thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn Quận 7 gồm: các dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách quận, ngân sách thành phố ủy quyền cho quận, các dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia Đối với các dự
án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách phường tại Quận 7 hầu như không đáng kể nên không được xem xét đến trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này
+ Các dự án thực hiện đầu tư trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2015 do KBNN Quận 7 trực tiếp kiểm soát, thanh toán
4 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu của đề tài là phương pháp định tính, sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu gồm: phương pháp diễn dịch nhằm trình bày các
lý thuyết cơ bản về đầu tư công và quản lý vốn đầu tư công; phương pháp thống kê
mô tả, phương pháp phân tích quy nạp để nghiên cứu thực trạng kiểm soát thanh toán vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 và một số phương pháp nghiên cứu khác
5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Trên cơ sở những lý thuyết cơ bản về đầu tư công và quản lý vốn đầu tư công, mô hình quản lý kiểm soát vốn đầu tư công qua KBNN, tác giả tiến hành thu thập thông tin, dữ liệu để phân tích thực trạng về công tác kiểm soát chi vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 trong thời gian qua, làm rõ những kết quả đạt được, chỉ rõ những hạn chế và tìm ra những nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế trong công tác kiểm soát chi ĐTXDCB tại KBNN Quận 7
Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công tại KBNN Quận 7 trong thời gian tới để góp phần giảm thất thoát, lãng phí trong ĐTXDCB trên địa bàn Quận 7
6 Bố cục của nghiên cứu
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Trang 13Chương 1: Tổng quan về quản lý dự án đầu tư công và kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua KBNN;
Chương 2: Thực trạng kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua KBNN Quận 7 giai đoạn 2011-2015;
Chương 3:Nâng cao hiệu quả kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công qua Kho bạc Nhà nước Quận 7.
Trang 14TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê Ngọc Phương Anh (2005) Quản lý ngân sách: Cẩm nang quản lý hiệu
quả.Nhà xuất bản Tổng hợp, TP.HCM.
2 A Bruce và K Langdon (2005) Quản lý dự án Nhà xuất bản Tổng hợp, TP.
HCM
3 David W Pearce (1999) Từ điển kinh tế học hiện đại Nhà xuất bản Chính trị
Quốc gia và Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội
4 Bộ Tài chính (2010) Thông tư số 86/2011/TT-BTC ngày 17/6/2011 quy định về quản lý thanh toán vốn đầu tư và vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư thuộc nguồn vốn NSNN.
5 Bộ Tài chính (2013) Thông tư số 08/2013/TT-BTC ngày 10/01/2013 về việc
hướng dẫn thực hiện kế toán nhà nước áp dụng cho Hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc (TABMIS)
6 Bộ Xây dựng (2007) Thông tư số 06/2007/TT-BXD ngày 25/7/2007 hướng dẫn hợp đồng trong hoạt động xây dựng.
7 Chính phủ (2007) Quyết định số 138/2007/QĐ-TTg ngày 21/8/2007 về việc phê duyệt chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020.
8 Chính phủ (2009) Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009 hướng dẫn
thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng.
9 Chính phủ (2009) Nghị định số 112/2009/NĐ-CP ngày 14/12/2009 về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình.
10 Chính phủ (2010) Nghị định số 48/2010/NĐ-CP ngày 07/5/2010 về hợp đồng trong hoạt động xây dựng.
11 Kho Bạc Nhà Nước Việt Nam (2010) Hệ thống các văn bản về hoạt động
Kho Bạc Nhà Nước tập 1 Nhà xuất bản Tài chính, Hà Nội.
12 Kho bạc Nhà nước (2011) Quyết định số 208/QĐ-KBNN ngày 09/4/2011 về
việc quy định tạm thời khung kiểm soát rủi ro trong công tác thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước.