A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI Từ khi xã hội loài người từ xã hội nguyên thuỷ đến xã hội chủ nghĩa tư bản con người đã biết lưu thông trao đổi mua bán hàng hóa và từ thời kỳ đó cũng đã xuất hiện lợi nhuận. Trong xã hội CNTB, đối với các doanh nghiệp mục tiêu cao nhất của họ chính là lợi nhuận. Các doanh nghiệp khi hoạt động trên thị trường, cái mà họ quan tâm nhất đó chính là làm sao để tăng được lợi nhuận một cách cao nhất. Và một trong những biện pháp để tăng lợi nhuận một cách có hiệu quả nhất chính là bóc lột giá trị sức lao động của người công nhân. Như chúng ta biết, giá trị thặng dư là do lao động của công nhân sáng tạo và bị nhà tư bản chiếm không. Nhưng trong xã hội tư bản lại có quan niệm ngược lại nhà tư bản lại có quan niệm ngược lại nhà tư bản không hề bóc lột công nhân. Vậy thì sao trong xã hội vẫn còn người nghèo, cuộc sống của những người công nhân vẫn còn khổ cực. Phải chăng là do tiền lương mà nhà tư bản trả cho công nhân còn quá thấp so với sức lao động của họ bỏ ra. Chính vì vậy trong quá trình học môn Kinh tế chính trị em đã chọn đề tài này để tìm hiểu về tiền lương có được trả đúng sức lao động của người ta hay không và tại sao tiền lương lại có xu hướng thấp hơn giá trị sức lao động.
Trang 1A GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
Từ khi xã hội loài người từ xã hội nguyên thuỷ đến xã hội chủ nghĩa tư bản con người đã biết lưu thông trao đổi mua bán hàng hóa và từ thời kỳ đó cũng đã xuất hiện lợi nhuận Trong xã hội CNTB, đối với các doanh nghiệp mục tiêu cao nhất của họ chính là lợi nhuận Các doanh nghiệp khi hoạt động trên thị trường, cái mà họ quan tâm nhất đó chính
là làm sao để tăng được lợi nhuận một cách cao nhất Và một trong những biện pháp để tăng lợi nhuận một cách có hiệu quả nhất chính là "bóc lột giá trị sức lao động của người công nhân" Như chúng ta biết, giá trị thặng dư là do lao động của công nhân sáng tạo và bị nhà tư bản chiếm không Nhưng trong xã hội tư bản lại có quan niệm ngược lại nhà tư bản lại
có quan niệm ngược lại nhà tư bản không hề bóc lột công nhân Vậy thì sao trong xã hội vẫn còn người nghèo, cuộc sống của những người công nhân vẫn còn khổ cực Phải chăng là do tiền lương mà nhà tư bản trả cho công nhân còn quá thấp so với sức lao động của họ bỏ ra
Chính vì vậy trong quá trình học môn Kinh tế chính trị
em đã chọn đề tài này để tìm hiểu về tiền lương có được trả đúng sức lao động của người ta hay không và tại sao tiền lương lại có xu hướng thấp hơn giá trị sức lao động
Trang 2B PHẦN NỘI DUNG
I Tiền lương
1 Tiền lương là gì?
Tiền lương là số tiền mà nhà tư bản đã trả để đổi lấy toàn
bộ số lượng lao động mà người công nhân đã bỏ ra khi tiến hành sản xuất
2 Bản chất của tiền lương.
Công nhân làm việc cho nhà tư bản một thời gian nào đó, sản xuất ra một lượng hàng hóa nào đó thì nhận được một số tiền trả công nhất định Hiện tượng đó làm cho người ta lầm tưởng rằng tiền lương là giá cả lao động Sự thật thì tiền lương không phải là giá trị hay giá cả của lao động Sở dĩ như vậy là vì:
Thứ nhất: Nếu lao động là hàng hoá thì nó phải có trước,
phá được vật hoá trong một hình thức cụ thể nào đó Tiền để cho lao động cụ thể "vật hóa" được là phải có TLSX Nhưng nếu người lao động có tư liệu sản xuất thì họ sẽ bán hàng hóa
do mình sản xuất, chứ không bán "lao động"
Thứ hai: việc thừa nhận lao động là hàng hóa dẫn tới một
trong hai mâu thuẫn về lý luận sau đây: Nếu lao động là hàng hóa và được trao đổi ngang giá thì nhà tư bản không thu được lợi nhuận Còn nếu hàng hóa được trao đổi thì ngang giá để
Trang 3có giá trị thặng dư cho nhà tư bản thì sẽ phủ nhận qui luật giá trị
Thứ ba: Nếu lao động là hàng hoá thì hàng hoa đó cũng
phải có giá trị Nhưng thước đo nội tại của giá trị là lao động Như vậy giá trị của lao động đo bằng lao động
Vì thế, lao động không phải là hàng hóa, cái mà công nhân bán cho nhà tư bản là sức lao động Do đó, tiền lương
mà nhà tư bản trả cho công nhân là giá cả của sức lao động Vậy bản chất của tiền lương dưới CNTB chính là giá trị hay giá cả sức lao động, nhưng lại biểu hiện ra bên ngoài thành giá trị hay giá cả của lao động
3 Các hình thức cơ bản của tiền lương.
Tiền lương theo sản phẩm là hình thức biến tướng của tiền lương theo thời gian Có điều là tiền lương theo sản phẩm làm cho quan hệ bóc lột TBCN càng bị che giấu công nhân làm được nhiều sản phẩm thì càng lĩnh được nhiều lương, tình hình đó khiến cho người ta lầm tưởng người công nhân được trả công đầy đủ Với hình thức tiền lương theo sản phẩm này, nhà tư bản không cần có một bộ máy đôn đốc công nhân hàng ngày kiểm tra và đôn đốc công nhân làm việc
mà công nhân vẫn phải lo làm nhiều và làm tốt cho tư bản Công nhân phải đem hết sức mình đua nhau, làm ngày, làm
Trang 4đêm, tăng cường độ lao động, mong được nhiều lương hơn Nhưng khi số đông công nhân đã đạt đến mức cường độ lao động mới cao hơn, thì nhà tư bản hạ thấp hơn đơn giá xuống Kết quả là người công nhân làm nhiều thì tiền lương càng hạ thấp xuống Đó là một trong những nguyên nhân khiến cho tiền lương trong CNTB thường thấp hơn so với giá trị sức lao động của người công nhân tạo ra sản phẩm
a Tiền lương theo thời gian: là hình thức tiền lương mà
số lượng của nó phụ thuộc vào thời gian lao động của công nhân (giờ, ngày, tuần, tháng) vậy cần phân biệt lương giờ, lương ngày, lương tháng Tiền lương ngày và lương tuần chưa nói rõ được mức tiền công đó thấp hay cao, vì còn tuỳ theo ngày lao động dài hay ngắn Do đó muốn đánh giá đúng mức tiền lương không chỉ căn cứ vào lượng tiền, mà còn căn
cứ vào độ dài của ngày lao động và cường độ lao động Giá
cả của một giờ lao động là thước đo chính xác mức tiền lương tính theo thời gian
Thực hiện chế độ tiền lương theo thời gian, nhà tư bản có thể không thay đổi lương ngày, lương tuần mà còn hạ thấp được giá cả lao động do kéo dài ngày lao động hoặc tăng cường độ lao động Trả lương kéo theo t hời gian còn có lợi cho nhà tư bản khi hình thành thị trường thuận lợi, hàng hóa tiêu thụ dễ dàng t hực hiện lối làm việc thêm giờ, tức là làm ngoài số giờ qui định của ngày lao động Còn khi thị trường không thuận lợi buộc phải thu hẹp sản xuất, nhà tư bản sẽ rút
Trang 5ngắn ngày lao động và thực hiện lối trả công theo giờ, do đó
hạ thấp tiền lương xuống rất nhiều
II Giá trị sức lao động
Như chúng ta biết, tiền lương là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động là giá cả sức lao động thể hiện ra bên ngoài như giá cả của lao động Giá trị sức lao động không phải là một số lượng cố định mà nó luôn thay đổi Dưới CNTB, năng suất lao động được nâng cao là nguyên nhân chủ yếu làm cho giá trị sức lao động hạ xuống nhưng đồng thời lại có những nguyên nhân đối lập làm cho giá trị sức lao động tăng lên Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, nhu cầu về vật chất và văn hoá của giai cấp công nhân ngày càng tăng lên Hơn nữa việc thường xuyên nâng cao cường độ lao động nghĩa là tăng thêm sự hao phí lao động trong thời gian làm việc cũng làm tăng thêm nhu cầu về
tư liệu sinh hoạt của con người Đó là những nguyên nhân chủ yếu làm cho giá trị sức lao động trong chế độ CNTB tăng lên Ví dụ như ở Pháp từ năm 1950 đến năm 1960 tiền lương tháng trung bình của một công nhân chế biến 2000 tăng lên
3500 đô la, cũng trong thời gian đó nhu cầu tối thiểu của gia đình họ từ 3000 đô la tăng lên 5200 đô la Do đó đời sống cua
họ ngày càng một thiếu thốn thêm
III Các nhân tố làm tiền lương thấp hơn giá trị sức lao động.
Trang 6Tình hình thị trường sức lao động ảnh hưởng quyết định đến sự chênh lệch đó Thất nghiệp trở thành hiện tượng thường xuyên, khiến cho cung về lao động làm thuê vượt quá cầu về lao động, do đó cạnh tranh giữa công nhân tăng lên Điều đó cho phép nhà tư bản mua sức lao động dưới giá trị của nó ở đây cần thấy rằng hàng hóa sức lao động buộc phải bán trong mọi điều kiện vì công nhân không có cách nào khác để sinh sống Mức lương trung bình bị giảm xuống còn
do hàng triệu người không có việc làm đầy đủ trong năm, nói chung họ không nhận được tiền lương
Lạm phát làm giảm sức mua của đồng tiền cũng là nhân
tố làm giảm tiền lương trong điều kiện hiện nay Từ năm
1980 - 1986 giá cả các hàng hoá tiêu dùng của nhân dân và dịch vụ trong các nước tư bản phát triển tăng 1,4 lần Trong khoảng thời gian đó tiền lương thực tế của công nhân giảm so với cuối những năm 70 là 7 - 8% Vì vậy xu hướng tăng tiền lương danh nghĩa hoàn toàn có thể thống nhất với sự giảm tiền lương thực tế nếu tốc độ lạm phát tăng vượt quá tốc độ tăng tiền lương danh nghĩa
IV Vấn đề trả tiền lương cho công nhân lao động ở Việt Nam.
Như chúng ta đã biết, ở Việt Nam hiện nay nạn thất nghiệp ngày càng ng nhiều Lượng người lao động không công ăn việc làm chiếm rất đông Liệu đây có phải tiền lương cho cho công nhân thấp hơn giá trị sức lao động Nước ta là
Trang 7một nước đang phát triển, để xây dựng một nước có nền kinh
tế phát triển, nước ta đã từng bước đổi mới nhập máy móc và các thiết bị hiện đại ở nước ngoài Những người mà có trình
độ thấp thì việc kiếm việc làm là rất thấp cho nên họ bị thất nghiệp và không có việc làm Vì vậy họ phải đi làm những công việc phải làm Vì vậy họ phải đi làm những công việc rất nặng nhọc mà lương thì không được là bao nhiêu Chẳng hạn như ở cầu Trung Tự, cầu Mai Động hàng loạt người thất nghiệp đang đứng chờ việc, họ sẵn sàng đi bốc vác với mức lương rất rẻ mạt, nhưng nhân công việc đó thì thỉnh thoảng mới có, mà tiền ăn ở họ phải trả hàng ngày Như vậy thì họ
sẽ lấy tiền ở đâu mà sống qua ngày Cho nên họ phải đi làm
dù lương rất thấp nuôi sống họ và gia đình Nhờ vào đó mà những người chỉ làm thuê họ đã bóc lột sức lao động của họ Qua đó ta có thể thấy rằng hiện tượng tiền lương được trả cho công nhân ở Việt Nam không khỏi gì nhiều so với thời
kỳ CNTB
Trang 8C KẾT LUẬN CHUNG
Như chúng ta đã biết tiền lương là giá cả của sức lao động Mà giá cả của sức lao động lại thấp hơn giá trị của nó Hiện nay trước nạn thất nghiệp tràn lan, giai cấp tư bản đã càng có điều kiện thuận lợi để hạ giá cả sức lao động xuống một mức cực kỳ thấp Tiền lương thực tế không đủ cho chi phí sinh hoạt chẳng hạn ở Đức một nước có nền văn minh mà
tỉ lệ chết chóc do thiếu ăn là rất cao Từ đó ta có thể kết luận rằng mức tiền lương thực tế của công nhân lao động trong thời kỳ CNTB là rất thấp
Trang 9MỤC LỤC
A Giới thiệu đề tài 1
I Tiền lương 2
1 Tiền lương là gì? 2
2 Bản chất của tiền lương 2
3 Các hình thức cơ bản của tiền lương 3
II Giá trị sức lao động 4
III Các nhân tố làm tiền lương thấp hơn giá trị sức lao động 4
IV Vấn đề trả tiền lương cho công nhân lao động ở Việt Nam 5
C Kết luận chung 6
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Sách Kinh tế chính trị - NXB Chính trị Quốc gia
2 Trên mạng Internet