Pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở nước CHDCND lào thực trạng và phương hướng hoàn thiện luận văn thạc sĩ

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Năm 1986, tại Đại hội lần thứ IV Đảng Nhân Dân Cách Mạng (NDCM) Lào đã đề ra chủ trương đổi mới toàn diện đất nước, phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Để thực hiện đường lối đổi mới, Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm khuyến khích, phát triển kinh tế, phát huy nội lực, thu hẹp dần khoảng cách giữa Lào với các nước trong khu vực và trên thế giới. Đầu tư là một trong những yếu tố then chốt để phát triển kinh tế đất nước. Để thu hút được các nhà đầu tư, Nhà nước CHDCND Lào phải tạo được môi trường đầu tư an toàn, tức là hệ thống pháp luật về đầu tư phải hoàn thiện, thủ tục đầu tư đơn giản. Khi tiến hành đầu tư điều mà nhà đầu tư quan tâm đầu tiên chính là sự an toàn trong quá trình đầu tư. Quy định bằng pháp luật chính là sự bảo đảm chắc chắn nhất cho các nhà đầu tư, giúp họ yên tâm và mạnh dạn tiến hành các hoạt động đầu tư. ý thức được điều đó, Nhà nước CHDCND Lào đã cố gắng hoàn thiện dần các quy định về bảo đảm đầu tư trong các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến lĩnh vực đầu tư, cụ thể năm 1990 ban hành Luật đầu tư nước ngoài và được thay thế bằng Luật khuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài tại CHDCND Lào năm 1994, năm 1995 ban hành Luật khuyến khích đầu tư trong nước tại CHDCND Lào và đã được sửa đổi bổ sung vào năm 2004. Việc tìm hiểu các quy định về bảo đảm đầu tư, thấy được những ưu điểm cần phát huy và chỉ ra những hạn chế để đưa ra những giải pháp khắc phục nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở CHDCND Lào là hết sức cần thiết. Đó cũng là lý do tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở nước CHDCND Lào thực trạng và phương hướng hoàn thiện” làm luận văn tốt nghiệp cao học luật.

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Năm 1986, tại Đại hội lần thứ IV Đảng Nhân Dân Cách Mạng (NDCM)Lào đã đề ra chủ trương đổi mới toàn diện đất nước, phát triển nền kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Để thực hiện đường lối đổi mới, Nhànước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào đã ban hành nhiều văn bảnpháp luật nhằm khuyến khích, phát triển kinh tế, phát huy nội lực, thu hẹp dầnkhoảng cách giữa Lào với các nước trong khu vực và trên thế giới Đầu tư làmột trong những yếu tố then chốt để phát triển kinh tế đất nước Để thu hútđược các nhà đầu tư, Nhà nước CHDCND Lào phải tạo được môi trường đầu

tư an toàn, tức là hệ thống pháp luật về đầu tư phải hoàn thiện, thủ tục đầu tưđơn giản Khi tiến hành đầu tư điều mà nhà đầu tư quan tâm đầu tiên chính là

sự an toàn trong quá trình đầu tư Quy định bằng pháp luật chính là sự bảo đảmchắc chắn nhất cho các nhà đầu tư, giúp họ yên tâm và mạnh dạn tiến hành cáchoạt động đầu tư ý thức được điều đó, Nhà nước CHDCND Lào đã cố gắnghoàn thiện dần các quy định về bảo đảm đầu tư trong các văn bản quy phạmpháp luật có liên quan đến lĩnh vực đầu tư, cụ thể năm 1990 ban hành Luật đầu

tư nước ngoài và được thay thế bằng Luật khuyến khích và quản lý đầu tư nướcngoài tại CHDCND Lào năm 1994, năm 1995 ban hành Luật khuyến khích đầu

tư trong nước tại CHDCND Lào và đã được sửa đổi bổ sung vào năm 2004.Việc tìm hiểu các quy định về bảo đảm đầu tư, thấy được những ưu điểm cầnphát huy và chỉ ra những hạn chế để đưa ra những giải pháp khắc phục nhằmhoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở CHDCND Lào là

hết sức cần thiết Đó cũng là lý do tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở nước CHDCND Lào - thực trạng và phương hướng hoàn thiện” làm luận văn tốt nghiệp cao học luật.

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Liên quan đến hoạt động đầu tư tại Lào đã có nhiều công trình nghiên

cứu đề cập đến vấn đề này, ví dụ như: “Hoàn thiện pháp luật kinh tế trong

quá trình đổi mới quản lý kinh tế của Lào”- Trong sách giáo khoa của TS.

Xổm Xay Xỉ Hà Chắc năm 2006, NXBTP Viêng Chăn và gần đây là Luận

văn thạc sỹ Luật học của Souliya Pouangpadith về “Các biện pháp khuyến

khích và bảo hộ đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Công Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào”; và trong cuộc Hội thảo theo chủ đề “Kinh nghiệm quốc tế về ưu

đãi và bảo đảm đầu tư” do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Ngân hàngThế giới tổ chức tháng 08/2004 và trong Diễn đàn doanh nghiệp Việt Namđược tổ chức tháng 06/2005… Mỗi tác phẩm đề cập đến vấn đề đầu tư ở mộtgóc độ khác nhau Nhưng cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu trựctiếp và cụ thể về vấn đề bảo đảm đầu tư trong pháp luật của Lào

3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được viết trên cơ sở lý luận và phép biện chứng duy vật củachủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật và đường lối phát triển kinh

tế của Đảng NDCM Lào Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụngcác phương pháp nghiên cứu chuyên ngành như: Phân tích, tổng hợp, so sánh,suy diễn logic để nghiên cứu các nội dung cụ thể

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về bảo đảmđầu tư; nội dung các quy định về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở CHDCND Lào

Phạm vi nghiên cứu của luận văn được tập trung làm rõ những vấn đề

lý luận về bảo đảm đầu tư Thông qua việc đánh giá thực trạng pháp luật vềbảo đảm đầu tư trực tiếp của CHDCND Lào, nêu lên những ưu điểm vànhược điểm và đưa ra phương hướng hoàn thiện pháp luật nhằm nâng caohiệu qủa của hoạt động đầu tư tại CHDCND

5 Mục đích và Nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài

Mục đích của luận văn là từ việc nghiên cứu những vấn đề lý luận vàthực tiễn của đầu tư tại CHDCND Lào để nêu ra phương hướng hoàn thiệnpháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ở CHDCND Lào

Từ mục đích trên nhiệm vụ nghiên cứu luận văn tập trung vào các vấn

đề sau:

- Những vấn đề lý luận cơ bản và thực trạng các quy định pháp luật vềbảo đảm đầu tư trực tiếp ở CHDCND Lào.

- Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo đảm đầu tưtrực tiếp ở CHDCND Lào

6 Những kết quả nghiên cứu mới của luận văn

- Luận văn trình bày một cách khoa học và cụ thể các khái niệm như:đầu tư, pháp luật bảo đảm đầu tư, quá trình phát triển của các quy định phápluật về bảo đảm đầu tư trực tiếp tại CHDCND Lào

- Luận văn được đánh giá và phân tích cụ thể từng biện pháp bảo đảmđầu tư và thực trạng các quy định pháp luật về bảo đảm đầu tư trực tiếp ởnước CHDCND Lào

- Luận văn đã giúp người đọc hiểu được nội dung các biện pháp và cógiá trị tham khảo đối với những người quan tâm tới vần đề đầu tư ở nướcCHDCND Lào

- Luận văn đưa ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện các quy địnhcủa pháp luật nước CHDCND Lào về bảo đảm đầu tư trực tiếp

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luậnvăn được kết cấu bởi 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về pháp luật bảo đảm đầu tư trực tiếptại CHDCND Lào;

Chương 2: Thực trạng pháp luật của CHDCND Lào về bảo đảm đầu tưtrực tiếp;

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định phápluật của Lào về bảo đảm đầu tư ở Lào

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM ĐẦU TƯ

TRỰC TIẾP TẠI CHDCND LÀO 1.1 KHÁI QUÁT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP

1.1.1 Khái quát về đầu tư trực tiếp

Đầu tư là của cải mà có thể buôn bán được, hy vọng rằng nó sẽ tạo rathu nhập hay tăng thêm giá trị trong tương lai Sự nhận thức về mặt kinh tế,đầu tư là việc buôn bán sản phẩm mà không sử dụng trong ngày hôm naynhưng nó sẽ được sử dụng trong tương lai để tạo ra sự giầu có Về mặt tàichính, đầu tư là của cải tiền tệ buôn bán với ý của cải của nó sẽ thu nhận hoặctăng thêm giá trị trong tương lai và có thể bán với giá cao hơn.[18,tr 4,5]

- Đầu tư theo nghĩa rộng, nói chung là sự hy sinh các nguồn lực hiện tại

để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho người đầu tư các kết quảnhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã đưa ra để đạt được kết quả

đó Nguồn lực đó có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là sức lao động trí tuệ

- Đầu tư theo nghĩa hẹp, đầu tư chỉ bao gồm những hoạt động sử dụngcác nguồn lực hiện tại, nhằm đem lại cho nền kinh tế xã hội những kết quảtrong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã sử dụng để đạt được các kết quả đó.Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vụ” hình

để hình thành tài sản mới trong tương tai

Đầu tư trực tiếp là yếu tố góp phần tạo ra năng lực thực hiện hóa cácnguồn tiềm năng trong và ngoài nước, thông qua hình thức sản xuất kinhdoanh đặc thù: chuyển vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý sang một nướckhác ngoài đất nước của chủ đầu tư

Vốn đầu tư là việc loại vốn tích lũy được trong hoạt động sản xuất,kinh doanh của các cá nhân, tập thể và Nhà nước nhằm thực hiện đầu tư để

mở rộng sản xuất và dịch vụ hay tạo ra năng lực sản xuất mới Trên giác độquốc gia, nguồn vốn đầu tư được chia làm hai loại là nguồn vốn trong nước vànguốn vốn đầu tư nước ngoài Do đó, hoạt động đầu tư cũng được phân chia

thành hai hình thức cơ bản là đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước Nguồnvốn đầu tư bao gồm: những tài sản hữu hình như tiền vốn, đất đai, nhà cửa,thiết bị, vật tư ; những tài sản vụ hình như bằng phát minh, sáng chế, bí quyết

kỹ thuật, nhãn hiệu hàng hóa… Ngoài ra, các nhà đầu tư còn có thể đầu tưbằng cổ phiếu, trái phiếu, quyền sở hữu về tài sản khác như quyền thế chấp,cầm cố tài sản, khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên …

Như vậy, đầu tư trực tiếp là một hình thức mà nhà đầu tư bỏ vốn để tạolập cơ sở sản xuất kinh doanh ở nước nhận đầu tư Trong đó, nhà đầu tư cóthể thiết lập quyền sở hữu từng phần hay toàn bộ vốn đầu tư và giữ quyềnquản lý, điều hành trực tiếp đối tượng mà họ bỏ vốn nhằm mục đích thu đượclợi nhuận từ các hoạt động đầu tư đó trên cơ sở tuân theo quy định của phápluật đầu tư nước nào đó

1.1.2 Vai trò của đầu tư trực tiếp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước CHDCND Lào

Đối với các nước đang phát triển, tác dụng chủ yếu của đầu tư trực tiếpnước ngoài và các nhà đầu tư trong nước là tăng tích lũy vốn và bù đắp sự thiếuhụt ngoài tệ Do thu nhập của các nước đang phát triển thấp nên tích lũy thấp

mà tỷ lệ nhu cầu đầu tư cao, FDI góp phần thu cho ngân sách Nhà nước thôngqua việc đánh thuế vào các công ty nước ngoài Thông qua hợp tác với nướcngoài, nước tiếp nhận đầu tư có điều kiện thâm nhập vào thị trường thế giới

Đầu tư là việc bỏ nhân lực, tài lực, vật lực vào một công việc, dựa trên

cơ sở tính toán hiệu quả kinh tế - xã hội Đầu tư bao giờ cũng có chủ thể xácđịnh, đối tượng, mục đích và cách thức thực hiện xác định Đầu tư là việc sửdụng vốn vào quá trình tái sản xuất xã hội nhằm tạo ra năng lực vốn lớn hơn.Vốn đầu tư là phần tích lũy xã hội của các ngành, các cơ sở sản xuất kinhdoanh, là tiền tiết kiệm của dân và vốn huy động từ các nguồn khác được đưavào tái sản xuất xã hội Trên bình diện doanh nghiệp, đầu tư là việc di chuyểnvốn vào một hoạt động nào đó nhằm mục đích thu lại một khoản tiền lớn hơn.Đầu tư là loại vốn tích lũy được trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các

cá nhân, tập thể và Nhà nước nhằm thực hiện đầu tư để mở rộng sản xuất và

dịch vụ hay tạo ra năng lực sản xuất mới Trên giác độ quốc gia, nguồn vốnđầu tư được chia làm hai loại là nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nướcngoài Do đó, hoạt động đầu tư cũng được phần chia thành hai hình thức cơbản là đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước.

Một yếu tố quan trọng khác đó là thông qua hoạt động đầu tư trực tiếpnước ngoài, Nước CHDCND Lào còn có thể tiếp nhận được những công nghệhiện đại, trình độ quản lý tiên tiến, tăng thu ngân sách, phát triển ngành nghềmới Nó có tác dụng to lớn đối với quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóađất nước Lào Như vậy, đầu tư trực tiếp nước ngoài có vai trò hết sức quantrọng đối với các nước tiếp nhận đầu tư nói chung và đối với CHDCND Làonói riêng, nó đã góp phần giải quyết được những vẫn đề hết sức quan trọngđối với tăng trưởng kinh tế

Tuy nhiên, không phải FDI chỉ mang lại những tác động tích cực chocác bên mà nó còn mang lại những tác động tiêu cực đến nền kinh tế xã hộicủa các quốc gia nói chung và của Lào nói riêng Các tác động tiêu cực đóđước thể hiện ở một số điểm như: (i) Hoạt động FDI thúc đẩy sự phát triểnkhông đồng đều giữa thành thị với nông thôn, đẩy nhanh quá trình phân hoágiầu nghèo trong xã hội; (ii) Thông qua FDI, các nước tiếp nhận đầu tư có thểtiếp nhận phải những thiết bị lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường; (iii) Đầu tưtrực tiếp nước ngoài, trong đó cũng như các nhà đầu trong nước dẫn có thểlàm cho các doanh nghiệp đến sự cạnh tranh với nhau và bị phá sản

1.2 KHÁI QUÁT PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM ĐẦU TƯ

1.2.1 Khái niệm bảo đảm đầu tư

Bảo đảm đầu tư có thể được hiểu là bảo toàn những lợi ích thiết thực,chính đáng của nhà đầu tư trong quá trình đầu tư, hoặc là nói một cách cụ thể,

đó là bảo toàn vốn và các tài sản được các nhà đầu tư đưa vào sản xuất kinhdoanh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho vốn và tài sản đó mang lại lợinhuận cho nhà đầu tư

Chúng ta đều biết, các nhà đầu tư chỉ yên tâm và mạnh dạn bỏ vốn, tài

sản ra sản xuất, kinh doanh khi họ chắc chắn rằng vốn họ bỏ ra sẽ có lãi và cảvốn lẫn lãi của họ đều được bảo đảm an toàn Do vậy, bảo đảm đầu tư là mộttrong những phương cách có tính chiến lược để khuyến khích đầu tư và thuhút vốn đầu tư Trong số các biện pháp bảo đảm đầu tư thì biện pháp chắcchắn và có hiệu quả nhất là bảo đảm bằng pháp luật Vì thế, các nhà nướcmuốn khuyến khích, thúc đẩy đầu tư đều cố gắng xây dựng, ban hành và bảođảm thực hiện các quy định pháp luật về bảo đảm đầu tư [23, tr 343; 27 tr 12,13].

Bảo đảm đầu tư là những cam kết của nước tiếp nhận đầu tư nhằm đảmbảo an toàn về mặt pháp lý cũng như về mặt thực tiễn đối với tài sản, vốn, cácquyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài khi tiến hành các hoạtđộng đầu tư tại nước tiếp nhận Đặc trưng của hoạt động đầu tư kinh doanh làkhả năng xảy ra rủi ro rất lớn, chính vì vậy, khi tiến hành đầu tư, các nhà đầu

tư thường chú trọng tới việc lựa chọn các biện pháp để giảm thiểu rủi ro trongkinh doanh Rủi ro có thể được giảm bớt bằng cách chính bản thân các nhàđầu tư thiết kế và thực hiện những biện pháp bảo đảm riêng của mình (ví dụnhư tiến hành mua bảo hiểm đối với một số bộ phận của dự án đầu tư)

Ngoài ra, những khả năng rủi ro đó cũng có thể được cam kết giảm bớthoặc ngăn chặn không cho xảy ra bởi chính Nhà nước tiếp nhận đầu tư Hai cáchthức giảm thiếu rủi ro trên đây có những điểm phân biệt rõ nét, cụ thể: Nếu cácnhà đầu tư phải chi trả một khoản tải chính không nhỏ để có được sự an toànnhất định trong kinh doanh trong cách thức tự bảo đảm đầu tư thì đối với việc sửdụng những biện pháp bảo đảm đầu tư do nước tiếp nhận đầu tư cam kết thựchiện thì các nhà đầu tư không phải chi trả bất cứ một khoản tiền nào

Khi các nhà đầu tư tự tiến hành bảo đảm đầu tư cho mình có nghĩa làcác nhà đầu tư đã cá biệt hóa dự án đầu tư của mình với một khả năng giảmthiểu rủi ro có thể không tìm thấy ở các dự án đầu tư khác, mặc dù các dự ánđầu tư khác này có thể cùng địa bàn, cùng lĩnh vự đầu tư Tuy nhiên, với cácbiện pháp bảo đảm đầu tư do nhà nước tiếp nhận đầu tư quy định thì những

cam kết đó được áp dụng đối với tất cả các dự án đầu tư, không phân biệt vềquy mụ vốn, nguồn gốc vốn cũng như lĩnh vực và địa bàn đầu tư.

Việc các nhà đầu tư mua bảo hiểm hoặc dùng một số biện pháp đảmbảo tự thân khác cho dự án đầu tư của mình thì kết quả cũng chỉ có thể giảmthiểu những rủi ro mà nguyên nhân là do những khuyết tật của nền kinh tế thịtrường hoặc do trình độ quản lý kinh doanh yếu kém của nhà đầu tư Nếu sửdụng các biện pháp bảo đảm đầu tư do nước tiếp nhận đầu tư ban hành thì cácnhà đầu tư còn tránh được cả những rủi ro về mặt lập pháp hoặc sự thay đổibất thường về mặt chính sách đối với các hoạt động kinh doanh của nước tiếpnhận đầu tư

1.2.2 Nội dung pháp luật về bảo đảm đầu tư

Luật đầu tư đảm bảo tính thống nhất giữa các văn bản pháp luật khác

có liên quan như: Luật doanh nghiệp, Luật phá sản, Luật thuế… Trong đó,Luật doanh nghiệp quy định việc thành lập công ty, hình thức, loài hình, kể cảviệc góp vốn của người đầu tư Pháp luật bảo đảm đầu tư có thể được hiểutheo hai nghĩa như: theo nghĩa rộng, pháp luật bảo đảm đầu tư bao gồm cácquy phạm pháp luật do nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện để: (i) Bảotoàn vốn đầu tư và các tài sản khác của nhà đầu tư; (ii)Tạo một môi trường

thuận lợi cho nhà đầu tư; (iii) Thừa nhận quyền sở hữu hợp pháp của nhà đầu

tư đối với các lợi nhuận sinh ra tư hoạt động sản xuất kinh doanh của họ, bảođảm công bằng và thỏa đáng giữa bên đầu tư và bên nhận đầu tư, bảo đảmgiải quyết kịp thời, thỏa đáng và đúng pháp luật các tranh chấp phát sinhtrong quá trình đầu tư [27, tr 67- 86]

Theo nghĩa hẹp thì đó là sự bảo đảm bằng pháp luật vốn các tài sảnkhác được các nhà đầu tư đưa vào sản xuất, đưa vào kinh doanh Vốn là vấn

đề được quan tâm hơn cả nên yêu cầu bảo đảm vốn được đặt lên hàng đầu.Không thể bỏ vốn ra và yên tâm sản xuất kinh doanh nếu thiếu các biện pháp

về bảo toàn vốn đầu tư và các tài sản khác của nhà đầu tư Nhà nước Lào đãthừa nhận và bảo hộ quyền sở hữu của nhà đầu tư về vốn và tài sản của họ,bất kể vốn đầu tư của họ dưới hình thức nào

Trong lĩnh vực bảo toàn vốn và các tài sản khác của nhà đầu tư thì phápluật bảo đảm đầu tư phải bảo đảm cho vốn và các tài sản khác của nhà đầu tư

sẽ được đảm bảo không bị trưng dụng, trưng thu hoặc bị tịch thu bằng các biệnpháp hành chính; xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không bị quốc hữu hóa

Pháp luật bảo đảm đầu tư phải tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho nhàđầu tư, bao gồm môi trường chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý mà quan trọngnhất là môi trường pháp lý Pháp luật bảo đảm đầu tư đặc biệt quan trọng khithu hút vốn đầu tư nước ngoài, vì trước khi quyết định đầu tư vào một nước,nhà đầu tư thường xem xét đến mức độ ổn định của tình hình chính trị, tiềmnăng phát triển của nền kinh tế và môi trường đầu tư của nước đó Và họ chỉthực sự yên tâm đầu tư khi tin tưởng rằng hoạt động đầu tư của họ bảo đảm sẽsinh lợi

Theo tư duy mới, đầu tư nói chung, nhất là đầu tư trực tiếp của nướcngoài là một loại hình thị trường, bên cạnh các thị trường hàng hóa, lao động.Trên thị trường này, mọi hoạt động diễn ra theo cơ chế cạnh tranh, theo quyluật cung cầu, theo so sánh lực lượng giữa đầu tư công nghệ và tiềm năngkinh tế Sự điều tiết của nhà nước được thể hiện trong các quy định của phápluật về đầu tư, tạo ra một hành lang pháp lý, trong đó nhà đầu tư có tòanquyền đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của mình Vấn đề lời hay lỗ, tồntại hay phá sản, mở rộng hay thu hẹp phạm vi kinh doanh trong phạm vi giấyphép kinh doanh của mình, trước hết và chủ yếu thuộc về quyền hạn và tráchnhiệm của chủ đầu tư Do đó, nếu môi trường pháp lý không tốt cho hoạtđộng đầu tư nước ngoài thì lợi ích đầu tư khó được bảo đảm

Khi xem xét pháp luật này cần phân biệt giữa bảo đảm đầu tư vớikhuyến khích đầu tư Cả hai biện pháp này đều nhằm tới một mục đích thuhút vốn đầu tư, nhưng bảo đảm đầu tư được các nhà đầu tư xem xét đầu tiên.Bảo đảm đầu tư là những quy định tối thiểu được pháp luật dành cho nhà đầu

tư mà căn cứ vào đó, họ lựa chọn hình thức kinh doanh… Khi đó, nhà nướcmới áp dụng biện pháp khuyến khích đầu tư chủ yếu là thuế Như vậy, bảođảm đầu tư được áp dụng cho mọi nhà đầu tư, nó như một nền tảng, cơ sở mà

dựa trên nó, khuyến khích đầu tư được áp dụng chỉ cho một số nhà đầu tưtrong một số lĩnh vực được nhà nước đặc biệt quan tâm, chú trọng.

Tóm lại, về pháp luật bảo đảm đầu tư phải bao hàm tất cả những nộidung trên Pháp luật bảo đảm đầu tư được thể hiện trong các văn bản quyphạm pháp luật thuộc nhiều ngành luật như: Hiến pháp, Luật Đầu tư, luật liênquan đến lĩnh vực đầu tư cũng như các văn bản pháp quy khác, trong các điềuước quốc tế về bảo đảm đầu tư nước ngoài do các bên hữu quan ký kết… Nhờ

sự phát triển của khoa học pháp lý, của kỹ thuật xây dựng pháp luật cũng nhưnhờ sự tham khảo kinh nghiệm của các nước khác và kinh nghiệm áp dụngluật đầu tư trong thực tế mà các quy định của pháp luật về đầu tư ở nướcCHDCND Lào ngày càng phát triển theo chiều sâu, ngày càng được chính xáchóa, chọn lọc và đúc rút được kinh nghiệm của các nước khác trên thế giới vàngày càng phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước Lào

1.3 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP Ở LÀO

1.3.1 Các quy định về bảo đảm đầu tư trực tiếp theo Hiến pháp năm 1991

Nghị định năm 1991 về Luật khuyến khích và đầu tư trực tiếp nướcngoài tại CHDCND Lào đã quy định, tài sản và vốn đầu tư của nhà đầu từnước ngoài tại Lào sẽ được bảo đảm bằng pháp luật của Lào, không bị nhànước trưng thu, trưng dụng, quốc hữu hóa Trường hợp cần thiết sử dụng vàolợi ích chung, nhà đầu tư nước ngoài sẽ được Nhà nước bồi thường nhanhchóng, hợp lý và hữu hiệu (Điều 3) Nhà đầu tư nước ngoài được phép đầu tưvào CHDCND Lào theo hai hình thức: (i) Liên doanh với một hoặc nhiều nhàđầu tư Lào; (ii) Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài (Điều 4)

Liên doanh với một hoặc nhiều nhà đầu tư Lào là hình thức đầu tưnước ngoài, được thành lập và đăng ký kinh doanh theo pháp luật CHDCNDLào, cùng sở hữu vốn kinh doanh giữa một hoặc nhiều nhà đầu tư nướcngoài với một hoặc nhiều nhà đầu tư Lào Việc điều hành, tổ chức hoạt động

của liên doanh và mối quan hệ giữa điều chỉnh bởi hợp đồng được đăng kýgiữa các bên và điều lệ về liên doanh phù hợp với pháp luật của CHDCNDLào (Điều 5).

Nhà đầu tư trong liên doanh phải góp vốn tối thiểu là 30% tổng đầu tưcủa liên doanh, vốn góp của một bên nước ngoài hoặc các bên nước ngoàitrong liên doanh sẽ được chuyển đổi sang tiền Lào theo tỷ giá hối đoái củangân hàng Lào và phù hợp với pháp luật của CHDCND Lào (Điều 6)

Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài là hình thức đầu tư nướcngoài của một hoặc nhiều nhà đầu tư nước ngoài, mà không có sự tham giacủa nhà đầu tư Lào, được đăng ký theo pháp luật CHDCND Lào, có thể làmột công ty mới hoặc một chi nhánh hoặc một văn phòng đại diện của mộtcông ty nước ngoài (Điều 7)

Nếu một đầu tư nước ngoài là một chi nhánh hoặc văn phòng đại diệncủa một công ty nước ngoài thì phải có điều lệ công ty phù hợp với pháp luậtcủa Lào và được ủy ban quản lý đầu tư nước ngoài (FIMC) của CHDCNDLào phê chuẩn Việc thành lập và đăng ký đầu tư nước phải phù hợp với Nghịđịnh về doanh nghiệp của CHDCND Lào (Điều 8, 9)

Nhà nước bảo đảm việc đầu tư và quyền sở hữu của nhà đầu tư và quyền

sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở pháp luật CHDCND Lào, nhà đầu

tư nước ngoài được phép thuê đất và chuyển giao các lợi ích phát sinh từ hợpđồng thuê đất bất động sản, được phép sở hữu các lợi ích từ đất và động sảnkhác và chuyển giao các lợi ích phát sinh từ mối quan hệ sở hữu các loại sản

đó

Nhà đầu tư nước ngoài được tự do vận hành doanh nghiệp của mìnhtrong khuôn khổ pháp luật CHDND Lào, Chính phủ không can thiệp vào việcquản lý kinh doanh của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (Điều 10)

Nhà đầu tư nước ngoài phải ưu tiên cho công dân Lào trong việc tuyểndụng lao động, tuy nhiên các doanh nghiệp nước ngoài, có quyền sử dụng cácchuyển gia và người lao động nước ngoài, trong trường hợp cần thiết, nếu có

sự phê chuẩn của cơ quan có thẩm quyền Nhà đầu tư nước ngoài có nghĩa vụnâng cao trình độ, kỹ năng cho người lao động Lào thông qua việc đào tạo ởLào hoặc ở nước ngoài Chính phủ CHDCND Lào tạo thuận lợi cho các nhàđầu tư nước ngoài và thành viên gia đình của họ được vào lãnh thổ Lào, đi lại,lưu trú trên lãnh thổ Lào, rời khỏi lãnh thổ Lào Tất cả những người này phảituân thủ pháp luật CHDCND Lào Người nước ngoài làm việc tại Lào phảichịu thuế thu nhập cá nhân tối đa 10% (Điều11, 12).

Việc quản lý doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài phải sử dụng hệthống kế toán tài chính quốc gia CHDCND Lào, tài khoản của nhà đầu tưnước ngoài được kiểm toán định kỳ bởi cơ quan tài chính có thẩm quyền phùhợp với các quy định kế toán được tại CHDCND Lào (Điều 14)

Nhà đầu tư nước ngoài được phép chuyển thu nhập và vốn từ hoạt độngđầu tư nước ngoài về nước hoặc sang nước thứ 3 thông qua một ngân hàng Làohoặc ngân hàng nước ngoài thành lập tại Lào, phù hợp với pháp luật điều chỉnhhoạt động ngoài hối và kim loại qỳy của CHDCND Lào Đối với người nướcngoài làm việc tại Lào, sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, phí, lệ phí cũng cóquyền chuyển lợi nhuận của mình về nước hoặc nước thứ 3 (Điều 15)

Trong trường hợp ngoại lệ, nếu có quyết định đặc biệt của Chính phủCHDCND Lào, nhà đầu tư nước ngoài có thể được hưởng ưu đãi và lợi íchđặc biệt như được giảm hoặc miễn thuế lợi tức hoặc thuế xuất nhập khẩu vậtliệu và phương tiện sản xuất, phụ tùng và các tư liệu khác (Điều 16, 17, 18)

Các nhà đầu tư nước ngoài tại CHDCND Lào phải hoạt động kinhdoanh phù hợp với pháp luật CHDCND Lào, tuân thủ các nguyên tắc bảo vệmôi trường, bảo vệ sức khỏe và an toàn cho người lao động, thực hiện chínhsách bảo hiểm cho người lao động theo quy định của pháp luật của CHDCNDLào (Điều 20)

Trường hợp có tranh chấp xảy ra giữa nhà đầu tư nước ngoài với nhauhoặc giữa nhà đầu tư nước ngoài với nhà đầu tư Lào, các bên phải tiến hànhthương lượng thông qua hòa giải Nếu hòa giải không thành, các bên có quyền

đề nghị các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh tế củaCHDCND Lào hoặc áp dụng hình thức khác để giải quyết tranh chấp như:Hình thức của CHDCND Lào, của nước ngoài hoặc của quốc tế theo sự lựachọn các bên (Điều 21).

1.3.2 Các quy định về bảo đảm đầu tư trực tiếp theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Lào

Các văn bản pháp luật của Lào hiện nay về đầu tư trực tiếp nước ngoài

đã có những quy định bảo đảm đầu tư trực tiếp nước ngoài Theo Hiến phápnăm 2003 (sửa đổi và bổ sung hiến pháp năm 1991), Chính phủ Lào bảo đảmthực hiện ổn định, lâu dài chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Lào, đồngthời sửa đổi, bổ sung chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài theo nguyên tắctạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư Trong Điều 3 Luật đầu nước ngoàicủa nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, tài sản đầu tư của nhà đầu tư nướcngoài đã được đảo bảm bằng pháp luật CHDCND Lào

Đầu tư nước ngoài có ý nghĩa là sự chuyển vốn gồm có: Tài sản, kỹthuật và kinh nghiệm vào nước CHDCND Lào, bởi nhà đầu tư nước ngoàinhằm mục đích kinh doanh Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân hoặc phápnhân nước ngoài đến đầu tư ở CHDCND Lào Nhà đầu tư trong nước là ngườihợp vốn hoặc người hợp tác kinh doanh với nhà đầu tư nước ngoài, gồm cánhân hoặc pháp nhân công dân Lào sống tại CHDCND Lào Tài sản là bằngtiền tệ, các đồ vật tài sản về trí tuệ Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài là doanhnghiệp liên doanh và hợp tác kinh doanh theo hợp đồng đã ký với nhau tạiCHDCND Lào (Điều 2) [1, tr 132, 134]

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là yếu tố góp phần tạo ra năng lực thựchiện hóa các nguồn tiềm năng trong và ngoài nước, thông qua hình thức sảnxuất kinh doanh đặc thù: chuyển vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý sangmột nước khác ngoài đất nước của chủ đầu tư

Sự bảo đảm đầu tư nước ngoài là như: Tài sản và mọi sự đầu tư của nhàđầu tư nước ngoài ở nước CHDCND Lào sẽ được bảo đảm bởi pháp luật của

Lào, các tài sản đầu tư này không bị thu hồi, tịch thu gồm cả Quốc hữu hóa,ngoại trừ có sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và lợi ích Quốc gia Nhànước trung mua, trung dụng tài sản của nhà đầu tư thì nhà đầu tư nước ngoài sẽđược thanh toán hoặc bồi thường theo pháp luật, trừ trường hợp vì lợi ích côngcộng và được bồi thường nhanh chóng, hợp lí hữu hiệu Nhà nước đã khẳngđịnh: “Nhà nước Lào khuyến khích các tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư vốntại CHDCND Lào, bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp vốn, tài sản và các quyềnlợi khác của nhà đầu tư nước ngoài, bảo đảm vốn và tài sản hợp pháp của nhàđầu tư nước ngoài không bị tịch thu hoặc quốc hữu hoá” (Điều 15).

Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại CHDCND Lào hiện nay Nhà nước rấtcoi trọng các khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, bằng cách cho phépcác nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào hầu hết các ngành và lĩnh vực quantrọng nhất của nền kinh tế quốc dân (trừ quốc phòng và một số ngành thuộclĩnh vực ảnh hưởng đến an toàn và an ninh quốc gia) Pháp luật về đầu tưnước ngoài tại Lào ngày càng tạo ra những điều kiện thuận lợi cho quá trìnhsản xuất - kinh doanh của nhà đầu tư Đặc bịêt là các quy định về cải cách thủtục hành chính, các đường lối, chính sách của Đảng NDCM Lào trong quan

hệ hợp tác kinh tế với nước ngoài Cụ thể là tranh thủ được vốn và kỹ thuậthiện đại, kinh nghiệm và phương pháp quản lý tiên tiến, đào tạo đội ngũ cán

bộ quản lý giỏi và đội ngũ công nhân kỹ thuật cao, nhanh chóng tạo chỗ đứngvững chắc trong sự phân công lao động quốc tế tạo được thế mạnh trên thịtrường quốc tế Vì vậy, để khuyến khích các tổ chức và cá nhân nước ngoàiđầu tư vốn và kỹ thuật vào Lào, Luật đầu tư định ra một khung pháp lý kháhoàn chỉnh và hấp dẫn, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền của Lào, bìnhđẳng và các bên cùng có lợi, phù hợp với luật chơi kinh tế trong môi trườngcạnh tranh của nền kinh tế thị trường và phù hợp với phong tục tập quán vàthông lệ quốc tế

Do có nhiều thuận lợi và đảm bảo lơị ích của người đầu tư, chỉ hơn mộtnăm sau khi ban hành Luật đâu tư nước ngoài (năm 1988), đã có nhiều công

ty từ nhiều nước đến trình đơn xin phép vào đầu tư tại Lào với hơn 100 dự án,

trong đó đã cấp giấy phép đầu tư hơn 80 dự án với trị giá hơn 70 triệu USD.Mặc dù, Nhà nước đã ban hành luật khuyến khích và bảo hộ đầu tư trực tiếpnước ngoài tại Lào đã được gần 10 năm nhưng trong thời gian hiện nay vẫnđang có nhiều mảng xám

1.3.3 Các quy định về bảo đảm đầu tư trực tiếp theo Luật khuyến khích đầu tư trong nước của Lào

Luật về khuyến khích đầu tư trong nước CHDCND Lào quy địnhnguyên tắc, quy chế và điều khoản thi hành về sự khuyến khích, bảo hộ, bảođảm và quản lý đầu tư trong nước của Lào với mục tiêu tăng cường, nhằmđộng viên mọi bộ phận, lĩnh vực kinh tế đầu tư với sự hợp tác về kinh tế trongnước, sử dụng tài nguyên thiên nhiên, lực lượng cốt yếu, nguồn vốn và trí tuệcủa mình nhằm tăng cường năng lực sản xuất có hiệu quả, để phục vụ đắc lựccho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần giải quyếtđời sống của nhân dân tốt lên và xây dựng đất nước giầu mạnh (Điều 1)

Đầu tư trong nước là sự bỏ vốn và tài sản, kỹ thuật và kinh nghiệm vàosản xuất kinh doanh của cá nhân, đặc biệt các nhà đầu tư là người Lào, ngườingoài kiều, người ngoài quốc tịch, đã được sinh sống vững chắc ở nướcCHDCND Lào, kể cả người Lào đã sống ở nước ngoài (Điều 2)

Nhà đầu tư trong nước có thể đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất, kinhdoanh trong tất cả các ngành nghề và mọi lĩnh vực đầu tư của CHDCND Lào,ngoài trừ các công trình liên quan tới an ninh Quốc gia, có hiệu quả xấu tớimôi trường hiện tại hoặc trong tương lai, về sức khỏe, văn hóa tốt lành củaquốc gia Nhà nước khuyến khích nhà đầu tư trong nước đầu tư vào côngtrình của các ngành nghề, lĩnh vực đầu tư riêng mà đã quy định trong Điều 9

và 10 của Luật này Nhà nước đề ra chỉ tiêu Chính sách về thuế, thuế thunhập, nội quy, các điều khoản thi hành, về sự cung cấp thông tin, phục vụ vàthuận lợi khác cho nhà đầu tư nước ngoài (Điều 3) Nhà đầu tư có thể thamgia đầu tư vào mọi lĩnh vực kinh tế, mọi ngành kinh tế theo quy định của luậtdoanh nghiệp, trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhà đầu tư phải bảo đảmtổng số vốn đã đăng kí kinh doanh (Điều 4) [1, tr 104, 105]

Việc bảo đảm đầu tư trong nước, tài sản, vốn của các nhà đầu tư sẽđược Nhà nước bảo đảm bằng các quy định cụ thể của pháp luật Nhà nướckhông tịch thu vốn và tài sản đầu tư của các doanh nghiệp khi đầu tư vàotrong nước Tuy nhiên, trong những trường hợp cần thiết phải sử dụng nhữngtài sản, vốn đầu tư đó thì các nhà đầu tư sẽ được bồi thường và thanh toántheo quy định của pháp luật CHDCND Lào (Điều 5) Nhà nước bảo đảm vềviệc khuyến khích mọi thành phần kinh tế trong nước đầu tư vào, sản xuất,kinh doanh thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần ổnđịnh và phát triển nền kinh tế quốc gia Theo luật này, tài sản của nhà đầu tư

kể cả người đầu tư trong nước sẽ được bảo đảm bởi pháp luật, bao gồm nhiềutrong lĩnh vực luật Với mục tiêu tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi,khuyến khích đầu tư trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài, hệ thống phápluật của Lào ngày càng được hoàn thiện và đổi mới để phù hợp với yêu cầumới Nhà đầu tư trong nước có quyền và lợi ích như: (i) được Nhà nước tạothuận lợi trong việc thành lập và hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước vànước ngoài theo quy định của pháp luật; (ii) được Nhà nước bảo đảm quyền

và lợi ích đã thu được hoạt động kinh doanh của nình; (iii) Làm chủ sở hữu tàisản như (có quyền quản lý, sử dụng, quyền được để lại thừa kế tài sản đã thuđược từ việc đầu tư của mình); (iv) được các cơ quan tổ chức tín dụng tạothuận lợi trong việc xin cấp tín dụng; (v) được Nhà nước giúp đỡ về chuyêngia, kỹ thuật và thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh; (vi) được Nhànước khuyến khích, thúc đẩy về thị trường kể cả giá trị hàng hóa từ việc sảnxuất của mình Đối với nhà đầu tư trong nước có nơi cư trú tại nước, sau khi

đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ lệ phí khác, có thể gửi lợi nhuận và nguồn vốntrong hoạt động kinh doanh và lợi nhuận khác đúng theo pháp luật về nơi cưtrú của mình hoặc sang nước thứ 3 thông qua tổ chức tín dụng tại CHDCNDLào theo tỷ giá hối đoái của ngân hàng trong thời điểm đó

Nhà đầu tư trong nước và thành viên gia đình kể cả chuyên gia, cán bộvới tư cách là lao động nước ngoài của doanh nghiệp đầu tư trong nước sẽđược tạo điều kiện thuận lợi trong việc xin cấp hộ chiếu ra vào nhiều lần và

sinh sống tại Lào trong thời hạn lâu dài theo quy định của Nhà nước; đượcbảo đảm về sở hữu trí tuệ đã đăng ký tại cơ quan hữu quan của CHDCNDLào Có quyền khởi kiện lên cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp bị xâmphạm, thiệt hại về lợi ích trong hoạt động kinh doanh.

1.3.4 Các Nghị định của Chính phủ quy định về hoạt động bảo đảm đầu tư trực tiếp ở Lào

Theo Nghị quyết của Quốc hội nước CHDCND Lào về quy định thôngqua Luật sửa đổi một số điều Luật khuyến khích đầu tư trong nước và nướcngoài của Lào, căn cứ Điều 53 khoản 2 Hiến pháp và Điều 3 khoản 2 luật Quốchội Nước CHDCND Lào về quyền và nghĩa vụ của Quốc hội; đề nghị của Thủtướng Chính phủ số 31/VPTTCP.TK ngày 04/06/2004, ngày 22/10/2004, kỳhọp thứ 6 của Quốc hội khóa V đã thông qua Luật sửa đổi một số điều của Luậtkhuyến khích đầu tư trong nước và nước ngoài [1, tr 101, 129]

Nền kinh tế của nước CHDCND Lào là nền kinh tế nhiều thành phần.Mọi thành phần kinh tế đều được Nhà nước khuyến khích để phát triển và mởrộng năng lực sản suất, kinh doanh; thực hiện việc chuyển đổi từ kinh tế tựnhiên sang nền kinh tế hàng hóa gắn với nền kinh tế khu vực và thế giới; thựchiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu ổn định, phát triển và nâng caođời sống vật chất, tinh thần cho người dân Mọi thành phần kinh tế đều phảituân theo pháp luật và hoạt động theo cơ chế kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa Cho nên, Chính phủ Lào đã khẳng định sự tôn trọng của mìnhđối với quyền sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và đặc biệt là quyền tự dokinh doanh của nhà đầu tư, đảm bảo quyền bình đẳng trước pháp luật tất cảcác loại hình doanh nghiệp mà pháp luật cho phép hoạt động, cụ thể như: Bảođảm tuyệt đối quyền sở hữu về tài sản của các nhà đầu tư nước ngoài trongquá trình đầu tư Trong trường hợp có những tranh chấp kinh tế giữa cácdoanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp khác, Nhà nước Lào

sẽ không có sự phân biệt giữa các doanh nghiệp trong nước và các doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Các tranh chấp này sẽ được xét xử bởi tòa

án hoặc bất kỳ một phương thức nào do các bên thỏa thuận và được pháp luật

cho phép Các cơ quan Nhà nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu

tư nước ngoài, đặc biệt là các thủ tục hành chính, các nhà đầu tư nước ngoàiđược phép lựa chọn cơ quan xét xử các tranh chấp kinh tế hoặc được áp dụngcác quy định của bản án của tòa án, trọng tài nước ngoài trong trường hợp cácquốc gia thỏa thuận công nhận và thi hành các quyết định của tòa án, trong tàinước ngoài theo các hiệp định về tương trợ tư pháp Điều 3 Luật đầu tư năm

1994 quy định về việc tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không bị quốc hữuhóa, không bị tịch thu bằng biện pháp hành chính trừ trường hợp thật cầnthiết, vì lý do quốc phòng, an ninh và lợi ích Quốc gia, Nhà nước trưng mua,trưng dụng tài sản của các nhà đầu tư thì nhà đầu tư được thanh toán hoặc bồithường theo giá trị thị trường tại thời điểm công bố, việc trưng mua, trưngdụng, việc thanh toán hoặc bồi thường phải đảm bảo lợi ích hợp pháp của nhàđầu tư và không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư Biện pháp bảo đảm đầu

tư, đầu tiên này được áp dụng đối với tất cả nhà đầu tư có hoạt động đầu tưtheo pháp luật của Nhà nước CHDCND Lào, không phân biệt mức độ bảo hộnhiều hay ít, dựa trên bất kỳ một tiêu chí nào

Trên cơ sở nguyên tắc mỗi bên cùng có lợi và hoạt động theo pháp luậtLào, các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài được đầu tư và tiến hành sảnxuất kinh doanh trong tất cả các kinh tế như ngành nông nghiệp, lâm nghiệp,công nghiệp chế biến, ngành năng lượng khai thác khoảng sản, thủ công giaothông vận tải, xây dựng, du lịch thương mại, dịch vụ Nhà nước luôn tôntrọng các thỏa thuận của hai bên trong hợp đồng và cũng sẵn sàng đứng ragiải quyết nếu như theo yêu cầu của hai bên đặt ra, còn nếu hai bên thỏa thuậnnhờ một cơ quan nào có thẩm quyền nước thứ ba đứng ra giải quyết thì Nhànước Lào cũng không ngăn cấm mà còn tôn trọng biện pháp giải quyết đó củacác nhà đầu tư

Việc bảo hộ nhà nước đối với các hoạt động đầu tư bao gồm sự bảođảm về giải quyết tranh chấp xẩy ra trong quá trình thực hiện dự án đầu tư.Tuy nhiên, một khía cạch liên quan nhà nước có thể bảo đảm cho các nhà đầu

tư một cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp với thông lệ quốc tế, đề cao

quyền lợi hợp pháp của các nhà đầu tư và để độ tin cậy cũng như độ an toàn

về mặt thực thi các quyết định trong giải quyết tranh chấp về đầu tư

1.4 SƠ LƯỢC QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHẾ ĐỊNH BẢO ĐẢM ĐẦU TƯ Ở LÀO

1.4.1 Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1991

Sau khi cách mạng giải phóng dân tộc dân chủ đã kết thúc, ĐảngNDCM Lào lãnh đạo đất nước cách mạng theo con đường xã hội chủ nghĩa,Đảng nhân Dân cách Mạng Lào lãnh đạo tất cả mọi việc của đất nước, Nhànước là đi theo sự nghịêp và con đường chính trị của Đảng, trong ngày 1/ 2/

1975 Nhà nước CHDCND Lào đã khởi đầu Đại hội lớn nhất của Quốc hội tạiThủ đụ” Viêng Chăn Đại hội nêu nhiều vấn đề sẽ cần phải giải quyết và bổsung, với công việc kế hoạch sáng tạo để phát triển đường lối chính trị, kinh

tế - xã hội, quản lý nhà nước, về việc bảo hộ - bảo đảm đời sống của ngườinhân dân trong nước cũng như ngoài nước, làm thế nào cho nó nâng cao ngàycàng tốt lên để thoát khỏi ra sự nghèo nàn, ngu dốt và lạc hậu và có thể đượcbước qua đi tới sự giàu mạnh và huy hoàng

Ngòai ra còn có vấn đề khác nữa mà Nhà nước cần thiết củng cố giảiquyết, bổ sung và phương hướng hoàn thiện trong tương lai…

Thời gian đó vì đất nước mới vừa giải phóng xong, các hệ thống côngtác, cách thức quản lý đất nước được điầu hành theo Nghị quyết, Nghị địnhcủa Chính phủ cũng như lệnh mệnh trực tiếp Chủ tịch nước, chưa ban hànhpháp luật nào để áp dụng điều chỉnh Để điều hành đất nước cũng chưa cóhiến pháp và văn bản pháp luật chính, chỉ có Nghị quyết, Nghị định Chínhphủ và mệnh lệnh của Chủ tịch nước Cơ sở kinh tế vẫn còn yếu kém, gốc rễcủa người dân phần lớn là dựa vào thiên nhiên Công nghệ sản xuất kinhdoanh, kinh tế thị trường và thương mại rất là hẹp, chưa được mở rộng ranước ngoài Cho nên, việc phát triển đất nước rất là gặp nhiều vấn để khókhăn Việc ngoại giao, trong khu vực Châu Á cũng có một số nước thì có con

đường chính trị gần giống và giúp đỡ nhau trong nhiều bên việc, bởi khôngphân biệt là bên nào như: Nước Việt Nam, Trung Quốc, Nga, Cu Ba… đặcbiệt là nước Việt Nam Việt Nam và Lào là ngoài nước láng giềng đã từngcùng nhau đứng lên đấu tranh giành độc lập dưới sự lãnh đạo của Đảng cộngsản Đông Dương và giành thắng lợi trong sự nghiệp giải phóng của mỗi dântộc, hai quốc gia đã có quan hệ rất khăng khít trên nhiều lĩnh vực, có sự tươngđồng về nhiều mặt như: chính trị, kinh tế, văn hóa… Hai nước ký hiệp ướchữu nghị và hợp tác ngày 18/7/1977, cùng nhau đồng lòng coi trọng phát triểntrên tất cả các lĩnh vực, với tinh thần hữu nghị truyền thống, tình đoàn kết đặcbiệt thành quan hệ hợp tác toàn diện, ưu tiên cho các lĩnh vực như trên hoặccoi đây là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp xâydựng đất nước

Đầu tư là sự nghiệp mới của Đảng trong thời gian đó, vì đất nước Làovừa ra khỏi nước thuộc địa, cho nên đầu tư trực tiếp nước ngoài là vấn đề đãđược Đảng và Nhà nước quan tâm từ những năm 1980 Điều đó chứng tỏ rằngĐảng và Nhà nước đã thấy được vai trò và những mặt tích cực của FDI trong

sự phát triển của nền kinh tế đất nước Theo đại hội của Đảng lần thứ IV, năm

1986 đã đánh dấu bước đổi mới từ cơ chế quản lý kinh tế tập trung sang cơchế quản lý kinh tế thị trường Do nhu bước đầu tiên của sự đổi mới kinh tếthương mại còn gọi là kinh tế thương mại trong giai đoạn đột phá của Lào, đã

và đang tiếp tục vững chắc theo định hướng xã hội chủ nghĩa là sự nghiệp caoquý của đất nước Tại đại hội Đảng NDCM Lào lần thứ IV 11/1986 đã rút rađược từ thực tiễn 10 năm bảo vệ và xây dựng đất nước và không ngừng tăngcường, củng cố tình đoàn kết, chiến đấu mở rộng sự hợp tác toàn diện với cácnước láng giềng và các nước XHCN anh em khác Đại hội đã chính thức tiếnhành công cuộc đổi mới toàn diện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đẩymạnh và đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoài Hội đồng nhân dân tối caocủa Quốc hội đã thông qua Luật đầu tư nước ngoài tại Lào vào ngày 25/7/

1988 Nhìn lại Điều lệ năm 1988, ta thấy hiện thái độ và mong muốn của Nhà

nước đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài: “Chính phủ nước CHDCND Lào

hoan nghênh việc đầu tư nước ngoài ở Lào trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền của Lào và hai bên cùng có lợi”(Điều 1: Luật đầu tư nước ngoài

năm1988) Tuy nhiên, những quy định này tại thời điểm năm 1988 chỉ có thểxem như một lời tuyên ngôn, còn khả năng thực thi của nó thì rất kém

Sau khi Đảng và Nhà nước Lào thực hiện chính sách mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài và thực hiện mở của tiếp đón nhận lấy các nhà đầu tưtiếp nước ngoài vào CHDCND Lào Lụât đầu tư nước ngoài đã được công bốban hành chính thức ngày 19/9/1988, đây là đạo luật đào tạo cơ sở pháp lýcho hoạt động FDI tại Lào Luật cho phép các nhà đầu tư nước ngoài đượcđầu tư rộng rãi vào các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân (trừ một số lĩnh vựckhông thể được phép để đảm bảo an ninh Quốc phòng hoặc môi trường)[2, tr1,2]

Theo Luật đầu tư nước ngoài năm 1988, nhà đầu tư nước ngoài có thểđầu tư vào Lào dưới một số hình thức như: hợp đồng hợp tác kinh doanh, hợpdoanh giữa nhà đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước, doanh nghiệp 100%vốn nước ngoài

Nhà nước bảo đảm cho các nhà đầu tư kinh doanh hai bên cùng gópvốn, vật tư, trang bị kỹ thuật trên cơ sở một hợp đồng sản xuất hàng hóa tạiLào Lợi ích sẽ được chia cho hai bên theo tỷ lệ nhất định do hai bên thỏathuận trước, lợi ích chia cho bên nước ngoài không được tiêu thụ tại Lào Đây

thực chất là một dạng của hình thức đầu tư “hợp tác kinh doanh trên cơ sở

hợp đồng, hợp tác kinh doanh”theo pháp luật hiện nay.

Nhà nước cho các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (hình thức đầu

tư nước ngoài của một hoặc nhiều nhà đầu tư nước ngoài) được thành lập vàđăng ký theo pháp luật của CHDCND Lào, mà không có sự tham gia của nhàđầu tư trong nước, có thể là một công ty hoặc một chi nhánh hoặc một vănphòng đại diện của một công ty nước ngoài

Nhà đầu tư trong liên doanh phải góp vốn tối thiểu là 30% tổng đầu tưcủa liên doanh, vốn góp của một bên nước ngoài hoặc các bên nước ngoài

trong doanh nghiệp sẽ được chuyển đổi sang tiền Lào theo tỷ giá hối đoái củangân hàng CHDCND Lào hợp với pháp luật của Lào (Điều 8, Điều lệ 1988 ).Nhà nước đầu tư nước ngoài được bảo đảm quyền kinh doanh trong thời hạn

từ 10 đến 15 năm, trường hợp đặc biệt thời hạn có thể kéo dài hơn Được Nhànước Lào bảo hộ vốn, nếu do yêu cầu của nền kinh tế quốc dân phải quốc hữuhóa xí nghiệp thì được Nhà nước Lào mua lại theo giá cả hợp lý, do hai bên thỏa thuận Nhà đầu tư nước ngoài có thể được hưởng các ưu đãi về thuế(miễn hoặc giảm thuế một hay nhiều lần, thời gian dài hay ngắn, các loại thuếphải nộp) tùy lĩnh vực đầu tư

Sang tới năm 1990 - 1991, với việc phát triển đầu tư trực tiếp trongnước và nước ngoài, Hiến pháp và văn bản pháp luật đầu tư trong tình hìnhmới vẫn chưa có gì sửa đổi và bổ sung thêm nhiều lắm Về việc hoạt độngkinh tế, đầu tư kinh doanh và doanh nghiệp của các nhà đầu tư trong nước vànước ngoài, vẫn còn phải thực hiện theo pháp luật năm 1988, bởi vỡ chưa có

gì thay đổi vẫn còn sử dụng cũ pháp luật chính văn bản năm 1988 để áp dụnghoạt động trong thực tế cho công việc quản lý Nhà nước; quản lý bảo vệ, bảo

hộ, bảo đảm đầu tư và các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài về sự pháttriển kinh tế - xã hội của đất nước

1.4.2 Giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2004

Tiếp theo Luật đầu tư nước ngoài năm từ 1988, đến 1991 Hiến phápnăm 1990 - 1991 (Điều 8, 11, 15, 16) đã quy định vấn đề bảo đảm đầu tư vớinội dung như sau: vốn và tài sản hợp pháp được bảo hộ; tài sản hợp pháp của

cá nhân, tổ chức không bị quốc hữu hóa; bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp đốivới vốn, tài sản và quyền lợi khác của các tổ chức, cá nhân nước ngoài; doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không bị quốc hữu hóa Những quy định này

đã trở thành nguyên tắc, tư tưởng chỉ đạo cho pháp luật về đầu tư tại Lào

Tuy Luật đầu tư nước ngoài năm 1988 và 1991 có nhiều điểm thôngthoáng và hợp dẫn, nhưng do tác động của một số yếu tố đã làm cho Luật nàykém hiệu quả và cần phải được tiếp tục sửa đổi, bổ sung Đó là: (1) Sự cạnh

tranh trong việc thu hút đầu tư giữa các quốc gia kêu gọi đầu tư ngày cànggay gắt; (ii) tình hình kinh tế nước Lào có nhiều thay đổi, nhiều thành phầnkinh tế được thừa nhận và được tạo điêu kiện để phát triển; (iii) một trongnhững mục tiêu quan trọng của chiến lược kinh tế - xã hội của nước Lào đếnnăm 2000 là

ra sức thu hút đồng vốn đầu tư nước ngoài

Trong năm 1991 cũng có một số các văn bản pháp luật liên quan đến bảo đảm đầu tư như Luật phá sản doanh nghiệp, Luật đất đai, Luật thuế… Đốivới đầu tư là việc thừa nhận một nền kinh tế hàng hóa, với sự tham gia củanhiều thành phần kinh tế Cơ chế quản lý được thay đổi, từ chế độ quản lý tậptrung, bao cấp của Nhà nước sang cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủnghĩa có sự quản lý của Nhà nước đã phát huy các tiềm năng của thành phầnkinh tế và chỉ trong một vài năm, bộ mặt kinh tế đất nước đã có những bướcchuyển biến rõ rệt

Đến ngày 14/3/1994, Quốc hội CHDCND Lào đã thông qua Luậtkhuyến khích và bảo hộ đầu tư nước ngoài, tại kỳ hợp thứ 3 khóa III, Chủ tịchnước đã công bố ban hành Luật mới này gồm: 5 chương với 31 điều, trong đó

có một số điều được quy định cụ thể hơn, chặt chẽ hơn để các nhà đầu tưnước ngoài dễ vận dụng Luật đầu tư nước ngoài năm 1988 đã được sửa đổibởi Luật khuyến khích và quan lý đầu tư nước ngoài tại CHDCND Lào, tiếp

đó được Chủ tịch nước công bố áp dụng bằng Sắc lệnh số 23/CTN ngày21/4/1994

Nhà nước được đánh giá, đây là đạo luật của đường lối đổi mới đấtnước Trong đạo luật này, khuyến khích và bảo hộ đầu tư trực tiếp nước ngoài

đã được làm rõ hơn, thể hiện quan điểm mới của Đảng và Nhà nước Lào vềvấn đề này Lần đầu tiên, Nhà nước Lào đã tạo những điều kiện thuận lợi nhấtcho nhà đầu tư nước ngoài Những biện pháp khuyến khích và bảo hộ đầu tưtrực tiếp nước ngoài được mở rộng hơn, bảo đảm cho nhà đầu tư nước ngoàiđược hưởng những quyền và lợi ích chính đáng, phù hợp với thông lệ quốc tế

Nói về biện pháp hỗ trợ đầu tư, có nghĩa là những hoạt động chủ độngcủa Nhà nước Lào nhằm trợ giúp các nhà đầu tư nước ngoài trong nhữngtrường hợp cần thiết Luật khuyến khích đầu tư nước ngoài tại Lào không quyđịnh chi tiết về hỗ trợ đầu tư ngoài trong việc cân đối ngoại tệ đối với các dự

án xây dựng công trình kết cấu hạ tầng, sản xuất hàng hóa thay thế hàng nhậpkhẩu thiét yếu (Luật 1994)

Đối với đầu tư trong nước, Quốc hội đã ban hành Luật khuyến khích vàquản lý đầu tư trong nước ngày 14/10/1995 số 03/95 QH, được công bố ápdụng bằng Sắc lệnh số 17/CTN của Chủ tịch nước ngày 26/10/1995 Luật nàycũng đã dành hẳn một chương quy định về các biện pháp bảo đảm đầu tư và

hỗ trợ đầu tư Tuy các điều khoản còn sơ sài, chỉ có vài điều về bảo đảm đầu

tư là (Điều 5, 6), ví dụ như: Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu tàisản, vốn đầu tư, lợi nhuận, các quyền và lợi ích kợp pháp khác của chủ đầu tư.Tài sản, vốn đầu tư không quốc hữu hóa, trong trường hợp thật cần thiết vì lý

do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia, Nhà nước quyết định trưngmua hoăc trưng dụng tài sản của chủ đầu tư, thì chủ đầu tư được thanh toánhoặc được bồi thường theo thời giá thị trường và được tạo điều kiện thuận lợi

để đầu tư vào lĩnh vực, địa bàn thích hợp

Tuy chỉ ghi nhận bằng hai điều khoản, không đầy đủ và cũng không chitiết, nhưng dù sao thì luật cũng đã ghi nhận về bảo đảm đầu tư đối với nhàđầu tư trong nước

Từ đó, đến năm 2000 - 2001 Nhà nước đã có Quyết định số 046/TTngày 23/03/2001 về tổ chức thực hiện Luật khuyến khích đầu tư nước ngoàitại CHDCND Lào, ngoài ra còn một số văn bản pháp luật về bảo đảm đầu tư

Nhà nước quan tâm về việc mở rộng mối quan hệ hợp tác kinh tế vớinước ngoài, hướng tới việc thực hiện chính sách đổi mới toàn diện, trong đóđặc biệt quan trọng là lĩnh vực kinh tế, thực hiện mục tiêu chuyển đổi việcquản lý kinh tế kiểu cũ thành kinh tế kiểu mới, phát huy sức mạnh làm chủcủa người dân, thống nhất chính sách tiền tệ, đẩy mạnh các ngành côngnghiệp năng lượng như: khai thác mỏ, khai thác năng lượng điện Mặt khác,

những đòi hỏi về vốn, về máy móc, trang thiết bị, công nghệ hiện đại và trình

độ lao động và quản lý của người lao động cũng là những nhu cầu cấp thiết,được coi chính sách hàng đầu để phát triển kinh tế

Huy động vốn đầu tư không chỉ đem lại lợi ích cho nền kinh tế mà nócòn góp phần tăng nguồn thu ngân sách, tạo việc làm cho người lao động,chính sách dành cho người nghèo được quan tâm nhiều hơn, vấn đề trật tư antoàn xã hội được bảo đảm Nhận thấy được vai trò to lớn của chính sách đầu

tư, Chính phủ Lào đã ban hành các chính sách khuyến khích, trong đó quyđịnh các cá nhân, tổ chức không chỉ là nhà đầu tư trong nước mà nhà đầu tưnước ngoài có quyền đầu tư tại CHDCND Lào, trên nguyên tắc các bên cùng

có lợi và hoạt động trên cơ sở pháp luật của Lào, người đầu tư sẽ được bảođảm bởi pháp luật của nước CHDCND Lào

Về bảo đảm đầu tư, đối với nguyên tắc của pháp luật này đã thể hiện ra

2 nguyên tắc như: (i) Nguyên tắc bảo đảm về chính trị, nguyên tắc này thểhiện đặc trưng, vị trí, địa lý, chế độ chính trị của Quốc gia; (ii) Nguyên tắcbảo đảm về kinh tế, nguyên tắc này phản ánh việc không can thiệp vào kinh tếcủa nhau, đặc biệt là không làm ảnh hưởng tới các thành phần tư nhân khác

Theo nguyên tắc luật này, tài sản của nhà đầu tư, kể cả nhà đầu tưngười đầu tư trong nước sẽ được quản lý bởi pháp luật, bao gồm nhiều lĩnhvực pháp luật như: Luật lao động, Luật bảo hiểm, Luật bảo hiểm trong hợpđồng, Luật cam kết ngoài hợp đồng hoặc trong hợp đồng và các luật khác…Chính phủ cũng có những ưu đãi nhất định cho các nhà đầu tư nước ngoàinhư: miễn giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu hoặc phương tiện đưa vào sửdụng sản xuất, kể cả hoạt động phân phối hàng hóa, Nhà nước còn tạo thuậnlợi về chính sách khác cho nhà đầu tư như việc ra vào lãnh thổ CHDCND Lào

kể cả thành viên gia đình của họ, việc chuyển lợi nhuận về nước phù hợp vớipháp luật của Lào và Quốc gia nơi họ là công dân

Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp quy dưới luật để quy địnhchi tiết thi hành So với Hiến pháp mới năm 2003 (sửa đổi, bổ sung của Hiếnpháp 1991) do Chủ tịch nước CHDCND Lào công bố vào ngày 28/05/2003,

trong lĩnh vực kinh tế bảo đảm đầu tư, Nghị định đề cập đến các vấn đề sau:Chính phủ Lào bảo đảm đối đãi công bằng và thỏa đáng với các nhà đầu tưnước ngoài Bảo đảm quyền lợi của các nhà đầu tư khi có những thay đổi củapháp luật Lào làm thiệt hại đến lợi ích của họ Bảo đảm việc giải quyết tranhchấp trong hoạt động đầu tư được nhanh chóng, chính xác, rõ ràng

Đến ngày 22/10/2004, Quốc hội nước CHDCND Lào quyết định thông qua Luật sửa đổi và bổ sung một số điều Luật khuyến khích và đầu tư trongnước và nước ngoài số 10 - 11/QH

Các biện pháp bảo đảm trong pháp luật Lào là nhóm quy định bảo đảmquyền và lợi ích của nhà đầu tư nước ngoài tại Lào Các chế định cơ bản bảo

vệ quyền lợi của nhà đầu tư đều đã được ghi nhận trong pháp luật đầu tư củaLào như: bảo đảm quyền sở hữu, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, quyềnđược bảo đảm đối xử công bằng và thỏa đáng, được chuyển ra nước ngoài cáckhoản thu nhập

Về mặt tâm lý, Nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư sang nước khácthường vẫn lo ngại có những rủi ro không lường trước được, đặc biệt là nhữngrủi ro khi có sự thay đổi về chính sách đầu tư và pháp luật đầu tư của nướcchủ nhà Do đó, nếu không có các biện pháp bảo đảm pháp luật quốc gia củanước chủ nhà thì mức độ rủi ro của nhà đầu tư của nhà đầu tư sẽ rất cao

Nhà nước đã quy định rõ hơn khi phân cấp chức năng và thẩm địnhquyền của Chính phủ để tạo ra môi trường đầu tư ngày càng thông thoánghơn, có sức cạnh tranh cao hơn, phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội vàbối cảnh kinh tế thế giới cũng như điều kiện trong nước, phù hợp với các bộ

và ủy ban đầu tư tỉnh về mức độ số vốn khi cấp giấy phép, các nhà đầu tưđược hưởng thuế từ 10% - 20% và được miễn thuế từ 2 năm đến 7 năm tùythuộc vào từng và ngành mà Nhà nước khuyến khích Để tạo điều kiện thuậnlợi cho việc thu hút FDI Lào và bảo đảm để quyền lợi ích và tin tưởng củanhà đầu tư Cho nên, cần phải tiếp tục sửa đổi và bổ sung thêm các chính sách

để tạo điều kiện thích hợp với từng thời kỳ Các luật liên quan đến đầu tư FDIphải có sự thống nhất và không chống chéo với nhau.

1.4.3 Giai đoạn từ năm 2004 đến nay

Sau khi có Luật khuyến khích và đầu tư trực tiếp trong nước và nướcngoài ngày 22/10/2004, vấn đề bảo đảm đầu tư được quy định như sau:

Nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đầu tư hợp pháp tại CHDCNDLào

có quyền được hưởng chính sách khuyến khích đầu tư theo pháp luật và sắclệnh này, Nhà nước CHDCND Lào trao quyền và nhiệm vụ cho Ủy ban quản

lý đầu tư hợp tác với nước ngoài và đầu tư trong nước trong việc xem xét,đánh giá và cho hưởng chính sách khuyến khích đầu tư (Điều 2) Các văn bảnpháp luật của Lào hiện nay, về đầu tư trực tiếp nước ngoài đã có những quyđịnh bảo đảm đầu tư nước ngoài Hiến pháp 2003, tổ chức thi hành Luâtkhuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài tại CHDCND Lào.[19, tr 50]

Theo tinh thần Hiến pháp năm 2003, trong trường hợp có sự thay đổi

về chính sách hay pháp luật cửa Nhà nước có liên quan trực tiếp tới quyền lợicủa các nhà đầu tư, thì nguyên tắc duy nhất được thực hiện là cam kết bảođảm tối đa quyền lợi của các nhà đầu tư Việc đảm bảo các quyền lợi đó đượcthực hiện cụ thể như:

- Nếu sự thay đổi về chính sách mang lại những ưu đãi nhiều hơn hoặclợi nhuận hơn cho các nhà đầu tư so với các quy định trước đây thì các nhàđầu tư được hưởng mới

- Nếu sự thay đổi về chính sách pháp luật làm ảnh hưởng thiệt hại hoặcgây ra sự giảm sút về ưu đãi đầu tư thì Nhà nước vẫn đảm bảo cho các nhàđầu tư được hưởng những quyền lợi, điều kiện thuận lợi mà trước đó họ đã vàđang được hưởng

- Nếu không được tiếp tục hưởng những ưu đãi, Nhà nước cam kết đảmbảo quyền lợi cho các nhà đầu tư bằng cách thực hiện mội số biện pháp giảiquyết như: Tiếp tục hưởng các quyền và ưu đãi; được trừ thiệt hại vào thu

nhập chịu thuế; được điều chỉnh mục tiêu hoạt động của dự án; được xem xétbồi thường trong một số trường hợp cần thiết.

Luật khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Lào năm 2004,Nghị định 301/TTG ngày 12/10/2005, Bản hướng dẫn 331/CTUKD ngày29/03/2006 (Chủ tịch ủy ban kế hoạch và đầu tư) về một số biện pháp khuyếnkhích và bảo hộ hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Lào là những vănbản chủ yếu, thể hiện chính sách khuyến khích và bảo đảm hoạt động đầu tưtrực tiếp nước ngoài tại CHDCND Lào thông qua những điểm sau:

- Chính phủ Lào bảo đảm thực hiện ổn định, lâu dài chính sách đầu tưtrực tiếp nước ngoài tại Lào, đồng thời sửa đổi, bổ sung chính sách đầu tư trựctiếp nước ngoài theo nguyên tắc tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư

- Chính phủ Lào khuyến khích và giành ưu đãi đặc biệt đối với các dự

án đầu tư sản xuất hàng xuất khẩu, sử dụng công nghệ cao, dự án đầu tư thuộcdanh mục các dự án đặc biệt khuyến khích đầu tư và danh mục các địa bànkhuyến khích đầu tư

- Chính phủ Lào công nhận và bảo hộ quyền sở hữu tài sản, vốn đầu tư,lợi nhuận các quyền và lợi ích hợp pháp khác của chủ đầu tư, các tài sản nàykhông bị quốc hữu hóa, không bị trưng dụng

- Trong trường hợp các quy định mới của pháp luật làm thiệt hại đến lợiích của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các biện pháp hợp doanh

đã được quy định tại giấy phép đầu tư thì các quy định đó sẽ không áp dụngđối với các dự án đã được cấp giấy phép đầu tư sẽ được cơ quan cấp giấyphép đầu tư điều chỉnh lại cho doanh nghiệp được hưởng những quy địnhmới

Ngoài ra, còn có rất nhiều các văn bản pháp luật liên quan đến bảo đảmđầu tư trực tiếp nước ngoài trong các lĩnh vực như sau: Luật đất đai, Luậtthuế, Luật quản lý đầu tư Nhà nước, quản lý kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội, Luật giải quyết vẫn đề về kinh tế, Luật quản lý tiền tệ nước ngoài và vậtquý giá, Luật xuất nhập cảnh, Luât môi trường…

Những Luật trên tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động FDI tại Lào, pháp luậtcho phép các nhà đầu tư nước ngoài được rộng rãi vào các lĩnh vực của nềnkinh tế quốc dân, trừ một số lĩnh vực không được phép như an ninh quốcphòng, thiệt hại cho môi trường

Vì Đảng và Nhà nước Lào thực hiện chính sách mở rộng quan hệ hợptác với nước ngoài và vì có Luật đầu tư nước ngoài phù hợp, nhiều dự án đầu

tư nước ngoài đã được cấp giấy phép Từ 1988 đến năm 2007, Cộng hòa Dânchủ Nhân dân Lào đã thu hút được 1,796 dự án với tổng số vốn FDI đạtkhoảng 9,2 tỷ USD

Tóm lại, pháp luật đầu tư trực tiếp đã trải qua nhiều giai đoạn thăngtrầm của lịch sử Luật khuyến khích và bảo đảm đầu tư trực tiếp trong nước -nước ngoài quy định nội quy, quy tắc đối với việc xúc tiến, bảo vệ quản lýđầu tư nước ngoài ở Lào nhằm mục tiêu phát triển quan hệ, hợp tác về mọimặt kinh tế đối ngoài, sử dụng vốn, trí tuệ để phát triển lực lượng để sản xuất

có hiệu quả, phục vụ cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần vào việcgiải quyết mọi vấn đề cải thiện đời sống của nhân dân, phát triển xây dựng đấtnước giầu mạnh

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT CỦA CHDCND LÀO VỀ BẢO ĐẢM

ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP 2.1 BẢO ĐẢM VỀ VỐN VÀ TÀI SẢN CỦA NHÀ ĐẦU TƯ

Việc bảo đảm về vốn và các tài sản khác của nhà đầu tư là biện phápbảo đảm đầu tư quan trọng nhất, bởi vì điều đầu tiên mà các nhà đầu tư quantâm khi đầu tư là vốn có được bảo đảm không? bảo đảm như thế nào? Ngượclại, Nhà nước đang rất cần huy động vốn đầu tư trong và ngoài nước cho pháttriển kinh tế

Nguồn vốn này lại chỉ phải trả lãi nếu đem lại lợi nhuận và việc trả lãinày còn bị khống chế bởi hệ thống thuế và các chính sách kiểm soát của Nhànước có chủ quyền Do đó, Nhà nước luôn luôn phải bảo đảm vốn đầu tư

Sự bảo đảm vốn cho nhà đầu tư của Nhà Nước CHDCND Lào được

quy định trong Luật đầu tư năm 2004 Cụ thể, khoản 2 Điều 9 quy định: “Nhà

nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu tài sản, vốn đầu tư, thu nhập và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của nhà đầu tư; thừa nhận sự tồn tại và phát triển lâu dài của các hoạt động đầu tư” [1, tr 134-135].

Còn khoản 1, điều 4 Luật đầu tư năm 2004, quy định: “Vốn đầu tư và

tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không bị quốc hữu hóa, không bị tịch thu bằng biện pháp hành chính ” Khoản 2 Điều này quy định: “Trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia, Nhà nước trưng mua, trung dụng tài sản của nhà đầu tư thì nhà đầu tư được thanh toán hoặc bồi thường theo giá thị trường tại thời điểm công bố việc trưng mua, trưng dụng theo quy định của pháp luật Việc thanh toán hoặc bồi thường phải bảo đảm lợi ích hợp pháp của nhà đầu và không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư ” Nhà nước không chỉ nhận xét về việc đảm bảo vốn đầu tư này bằng

Luật Đầu tư, mà đến nay, nước Lào đã có hiệp định về khuyến khích và bảo

hộ đầu tư với hơn 10 nước và đã tham gia Hiệp định ước thành lập MIGA,trong đó có các quy định về bảo hiểm đầu tư và việc chuyển tài sản ra nướcngoài Và không chỉ Luật Đầu tư chú trọng đến vấn để này, mà các văn bảnpháp luật khác cũng đặc biệt chú trọng tới việc bảo đảm vốn cho các nhà đầu

tư cả trong nước và nước ngoài

Theo quy định của pháp luật Lào, chủ đầu tư có toàn quyền quyết địnhviệc sử dụng vốn bằng tiền, thiết bị, máy móc, dụng cụ, bộ phận rời được đưavào đầu tư, dưới mọi hình thức mà pháp luật cho phép, theo các hình thức đầu

tư trực tiếp

Các hình thức đầu tư trực tiếp bao gồm: thành lập công ty 100% vốncủa nhà đầu tư trong nước hoặc 100% vốn của nhà đầu tư nước ngoài; thànhlập tổ chức kinh tế liên doanh giữa các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài;đầu tư theo thức hợp đồng BCC, hợp đồng BOT, hợp đồng BTO, hợp đồngBT; đầu tư phát triển kinh doanh, mua cổ phần hoặc góp vốn để tham giaquản lý hoạt động đầu tư, đầu tư thực hiện việc sáp nhập và mua lại doanhnghiệp, hoặc các hình thực đầu tư trực tiếp khác nhằm thu lợi nhuận nhiềunhất (Điều 5, 6, 7 và Điều 8, Luật đầu tư năm 2004) Nhà đầu tư cũng cóquyền định đoạt tài sản của mình tại bất kỳ thời điểm nào [28, tr 167-175]

Ngoài ra, với các vốn đầu tư dưới hình thức bằng sáng chế, bí quyết kỹthuật, dịch vụ kỹ thuật…căn cứ vào pháp luật về quyền bảo hộ sở hữu công

nghiệp, các vốn này được Nhà nước CHDCND Lào bảo hộ, phù hợp với cácĐiều ước quốc tế mà Lào tham gia, hoặc theo nguyên tắc có đi có lại Chủ đầu

có quyền thực hiện việc mua bán tài sản này với tổ chức và cá nhân kháctrong khuôn khổ hoạt động đầu tư của mình Khi thực hiện hoạt động đầu tư,đặc biệt với hai hình thức xí nghiệp liên doanh và xí nghiệp 100% vốn nướcngoài, xuất hiện một số tài sản bất động sản thuộc quyền sở hữu của chủ đầu

tư Đó là các nhà máy, kho tàng, nhà xưởng… mà các nhà đầu tư góp mộtphần hoặc 100% vốn được xây dựng trên lãnh thổ CHDCND Lào Do đó, đểcác nhà đầu tư nước ngoài có thể yên tâm về khối tài sản của họ tại Lào thì tại

khoản 1 Điều 4 Luật đầu tư quy định: “ Vốn đầu tư và tài sản hợp pháp của

nhà đầu tư không bị quốc hữu hóa, không bị tịch thu bằng biện pháp hành chính ”.

Xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là thuộc sở hữu của nhà đầu tưnước

ngoài Nhưng thực tế, những bất động sản là nhà xưởng và những tài sản gắnliền với đất… thì lại được xây dựng trên lãnh thổ của Lào, do vậy với sự điềutiết vĩ mụ ”của Nhà nước, trong một thời gian, các bất động sản này dần dần

sẽ thuộc về nước nhận đầu tư thông qua các biện pháp mua lại cổ phần củabên nước ngoài, khuyến khích việc chuyển nhượng không bồi hoàn tài sảncho bên chủ nhà khi hết hạn hợp đồng Theo tập quán quốc tế, tài sản có thể

bị trưng dụng, trưng thu, vì công ích, do đó các nhà đầu tư thường tránh đầu

tư vào những nước mất ổn định chính trị

Không chỉ vốn đầu tư, các tài sản khác của nhà đầu tư cũng được bảođảm Ở đây, khái niệm các tài sản khác được hiểu như là những tài sản nằmngoài số vốn đầu tư, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt tiêu dùng của nhà đầu tư.Hiến pháp năm 1994 quy định: “Người nước ngoài cư trú tại Lào phải tuântheo Hiến pháp và pháp luật của CHDCND Lào, được Nhà nước Lào bảo hộtính mạng, tài sản và các quyền lợi chính đáng theo pháp luật CHDCNDLào”(Điều 7, Điều 9) Hiện nay, chưa có văn bản pháp luật nào quy định chitiết về quyền sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong trường hợp này, nhưng

ở rải rác một số văn bản có quy định về quyền sở hữu đối với một số loại tàisản Với động sản là các thu nhập hợp pháp tư liệu sinh hoạt, người nướcngoài được hưởng quyền sở hữu như công dân Lào Theo Luật nhà ở thì nhàđầu tư nước ngoài được quyền sở hữu nhà trên lãnh thổ của Lào trong thờigian đầu tư tại CHDCND Lào; trong những trường hợp tổ chức, cá nhân nướcngoài đầu tư xây dựng nhà ở để cho thuê tại Lào được cơ quan nhà nước cóthẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở đó Thời hạnđược sở hữu nhà ở là thời hạn quy định trong giấy chứng nhận đầu tư và đượcghi rõ trong giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở Bên cạnh đó, một quyềngắn liền với quyền sở hữu cũng được bảo đảm, đó là quyền thừa kế Vấn đềthừa kế đối với tài sản của các nhà đầu tư trong nước được thực hiện theo quyđịnh pháp luật dân sự của Lào Đối với các nhà đầu tư nước ngoài thì cho đếntrước năm 1988, ở Lào chưa có một văn bản nào quy định văn bản nào quyđịnh về vấn đề này Từ ngày xưa cho đến khi Hội đồng Chính phủ ban hànhQuyết định số 07/QHNDTC (Quốc hội Nhân dân Tối cao) ngày 19/4/1988, vềchính sách đối với người nước ngoài cư trú và làm ăn sinh sống tại CHDCNDLào thì lần đầu tiên, quy chế pháp lý về vấn đề nay được thiết lập ở Lào Tuynhiên, phải đến năm 1994, vấn đề này mới được quy định rõ ràng hơn tại(Điều 10, 12) Pháp lệnh thừa kế là: “Nhà nước CHDCND Lào bảo hộ quyềnthừa kế của người nước ngoài đối với tài sản có trên lãnh thổ của Lào theoquy chế về người nước ngoài tại Lào, Điều ước Nhà nước Lào đã ký kết hoặccông nhận” Theo Luật dân sự năm 2004 thì người nước ngoài có quyền để lại

di sản cho người khác theo di chúc hoặc theo pháp luật, hoặc trở thành ngườithừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật Cũng theo các quy định của luật dân

sự năm 2004 thì thừa kế động sản được giải quyết trên cơ sở luật nơi người đểlại di sản mang quốc tịch; còn thừa kế bất động sản thì luật được áp dụng đểgiải quyết là luật nơi có bất động sản đó.[23, tr 29]

Theo pháp luật của Lào hiện hành, người đầu tư nước ngoài ở Lào sẽ cóquyền thừa kế nhà cửa, kho tàng, nhà xưởng và các vật thuộc sở hữu của người

để lại di sản Nếu người đầu tư được thừa kế hết thời hạn đầu tư mà không