Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường và ngành đào tạo ở bậc đại học đề xuất cho vấn đề định vị (tt)

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾBÙI LÊ MINH TÂM NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG VÀ NGÀNH ĐÀO TẠO Ở BẬC ĐẠI HỌC: ĐỀ XUẤT CHO VẤN ĐỀ ĐỊNH VỊ VÀ MARKETING

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÙI LÊ MINH TÂM

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG VÀ NGÀNH ĐÀO TẠO Ở BẬC ĐẠI HỌC: ĐỀ XUẤT CHO VẤN ĐỀ ĐỊNH VỊ VÀ MARKETING

TRONG TUYỂN SINH

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Mã số: 60.34.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2018

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ MỸ HƯƠNG

Phản biện 1: PGS TS Phạm Thị Lan Hương

Phản biện 2: PGS TS Trần Văn Hòa

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Trường Đại học Kinh

tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 27 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, các bạn trẻ ai cũng mong muốn sau này có được một công việc ổn định, trước hết là để kiếm sống, rồi để thể hiện năng lực, khẳng định vị trí của bản thân, Chọn ngành học bây giờ tức là chọn công việc trong tương lai của bạn Chính vì vậy, đứng trước kỳ xét tuyển đại học nhiều bạn vẫn đang băn khoăn không biết nên chọn ngành nào, chọn trường nào để học Nhiều bạn khi đăng ký xét tuyển vào các trường đại học đã không xét đến những yếu tố nghề nghiệp và bản thân Có bạn chọn trường chỉ vì trường đó nổi tiếng và danh giá, chỉ vì gia đình mong muốn, hoặc đơn giản muốn có một tấm bằng đại học, Có bạn chọn ngành học chỉ vì ngành đó lấy chỉ tiêu nhiều hơn các ngành khác, hoặc ngành đó xã hội đang cần, Các bạn gần như đánh mất bản thân để chạy theo những hào nhoáng, những ánh hào quang bên ngoài Thật khó khăn bởi tuổi trẻ các bạn còn thiếu thông tin, thiếu kinh nghiệm, bồng bột, chưa va chạm thực tế nhiều, dẫn đến quyết định thiếu chín chắn Nếu chọn sai ngành, sai trường học sẽ gây lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc của bản thân và gia đình Qua đó cho thấy, áp lực chọn trường, chọn ngành phù hợp với năng lực và nguyện vọng của các bạn là rất lớn

Bên cạnh đó, hiện nay nước ta có sự chênh lệch rất lớn về lực lượng lao động, dư thừa lao động khối ngành kinh tế - tài chính và thiếu hụt lao động các khối ngành khác, đặc biệt là ngành kỹ thuật Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc trái với chuyên môn sau khi tốt nghiệp gây lãng phí chi phí đào tạo của nhà nước và thời gian, tiền bạc của gia đình; đồng thời, các em có tâm lý

bi quan, chán nản, miễn cưỡng trong lao động làm giảm chất lượng

của một lực lượng lao động không nhỏ cho đất nước Vì vậy, một trong các vấn đề mà trường đại học, trường THPT và gia đình quan tâm là những yếu tố chính nào tác động đến việc chọn trường, chọn ngành của các em nhằm có kế hoạch định hướng đúng đắn cho con

em mình từ sớm

Trước xu thế hội nhập, đổi mới trong lĩnh vực giáo dục, Việt Nam cũng đã có nhiều cải cách trong lĩnh vực giáo dục đại học Đó

là dần trao quyền tự chủ cho các trường đại học, theo đó các trường

sẽ phải tự chủ về vấn đề tài chính, tuyển sinh, xây dựng chương trình đào tạo, Chính vì vậy, mà bản thân mỗi trường đại học ngày càng phải nỗ lực hơn trong vấn đề tuyển sinh, sinh viên được xem như

“khách hàng” của nhà trường, không có khách hàng thì bất kỳ doanh nghiệp nào cũng không thể tồn tại lâu được

Trước đây cũng đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề chọn trường, chọn ngành trong nước và trên thế giới và như: “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của học sinh phổ thông trung học” (Trần Văn Quí, Cao Hào Thi – Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG-TP.HCM, 2009), “Khảo sát các yếu tố tác động đến việc chọn trường của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Tiền Giang” (Nguyễn Phương Toàn, Luận văn Thạc sĩ, 2011), “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường” (TS Nguyễn Minh Hà, ThS Huỳnh Gia Xuyên, ThS Huỳnh Thị Kim Tuyết, Trường ĐH mở TP.HCM, 2012), “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ chọn ngành Quản trị doanh nghiệp của sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế kế hoạch Đà Nẵng”, (Nguyễn Thị Lan Hương, Luận văn Thạc sĩ, 2012), Mô hình nghiên cứu của Chapman (1981),

Mô hình nghiên cứu của Jackson (1982), Litten (1982), Mô hình nghiên cứu của Crosser & Toit (2002), Mô hình nghiên cứu của

Burns và cộng sự (2006), Mô hình nghiên cứu của Kee-Ming (2010), Các đề tài này đề cập khá toàn diện về các nhân tố ảnh hưởng đến chọn trường Tuy nhiên, có một số mô hình trên thế giới chưa thật sự phù hợp với Việt Nam, và chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu về vấn đề chọn ngành của học sinh THPT

Xuất phát từ những vấn đề đặt ra trên, tôi quyết định lựa chọn

đề tài:“Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường và ngành đào tạo ở bậc đại học: đề xuất cho vấn đề định vị

và marketing trong tuyển sinh” Từ kết quả nghiên cứu giúp các

trường đại học đưa ra các biện pháp định hướng và tư vấn tuyển sinh cho HSPT hiệu quả hơn trong tương lai

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến việc chọn trường đại học và ngành đào tạo của học sinh THPT trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường đại học

và ngành đào tạo của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn Thành phố

Đà Nẵng

- Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến việc

chọn trường đại học và ngành đào tạo của học sinh lớp 12 THPT trên

địa bàn Thành phố Đà Nẵng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết

định chọn trường và ngành đào tạo của học sinh lớp 12 trong kỳ xét tuyển đại học

- Khách thể nghiên cứu: Học sinh đang học lớp 12 tại các trường THPT trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghien cứu được sử dụng trong đề tài này là phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với nghiên cứu định lượng Phương pháp phân tích số liệu thông qua phần mềm SPSS 20.0

5 Ý nghĩa của đề tài

- Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần xác định được các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc chọn trường và ngành đào tạo của học sinh THPT trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

- Kết quả nghiên cứu góp phần giúp cho các trường đại học nắm bắt được vai trò của các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường đại học và ngành đào tạo của học sinh THPT trên địa bàn Thành phố

Đà Nẵng và làm cơ sở cho các trường đại học xây dựng các chiến lược marketing phù hợp nhằm thu hút học sinh chọn trường để học, tăng nguồn thu, tự chủ về mặt tài chính và tạo điều kiện nâng cao chất lượng đào tạo

6 Bố cục đề tài

MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI TIÊU DÙNG

Theo Leon Schiffiman, David Bednall và Aron O’cass (1997),

hành vi người tiêu dùng là sự tương tác năng động của các yếu tố

ảnh hưởng đến nhận thức, hành vi và môi trường mà qua sự thay đổi

đó con người thay đổi cuộc sống của họ

Theo Peter D.Bennet (1988), hành vi của người tiêu dùng là

những hành vi mà người tiêu dùng thể hiện trong việc tìm kiếm,

mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm và dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thỏa

mãn nhu cầu cá nhân của họ

Theo Charles W Lamb, Joseph F Hair và Carl McDaniel

(2000), hành vi của người tiêu dùng là một quá trình mô tả cách thức

mà người tiêu dùng ra quyết định lựa chọn và loại bỏ một loại sản

phẩm hay dịch vụ

 Tiến trình ra quyết định

Các giai đoạn trong quy trình mua hàng lần đầu tiên được giới

thiệu bởi Engel, Blackwell và Kollat vào năm 1968 Quá trình đó

 Mô hình ra quyết định hợp lý giới hạn

 Mô hình ra quyết định mang tính chính trị

Đánh giá sau khi mua

Nhận biết

nhu cầu

Tìm kiếm thông tin

Quyết định mua

Đánh giá các lựa chọn

Đánh giá sau khi mua

1.2 TIẾN TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ NGÀNH ĐÀO TẠO

1.3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.3.1 Một số nghiên cứu trên thế giới

a Nghiên cứu của Chapman (1981)

b Nghiên cứu của Litten (1982)

c Nghiên cứu của Jackson (1982)

d Nghiên cứu của Crosser và Toit (2002)

e Mô hình nghiên cứu của Burns và các cộng sự (2006)

f Nghiên cứu của Kee – Ming (2010)

1.3.2 Một số nghiên cứu trong nước

a “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường ĐH

của HS PTTH” (Trần Văn Quí, Cao Hào Thi, Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG-HCM, Tạp chí phát triển KH&CN, tập 12, số 15 – 2009)

b “Khảo sát các yếu tố tác động đến việc chọn trường của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Tiền Giang” (Nguyễn Phương Toàn, Luận văn Thạc sĩ, 2011)

c “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ chọn ngành Quản trị doanh nghiệp của sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - kế hoạch Đà Nẵng” (Nguyễn Thị Lan Hương, Luận văn Thạc sĩ, 2012)

D “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường” (TS Nguyễn Minh Hà, ThS Huỳnh Gia Xuyên, ThS Huỳnh Thị Kim Tuyết, Trường ĐH mở TP.HCM, 2012)

e “Các yếu tố tác động đến quyết định chọn trường đại học của học sinh lớp 12 tại thành phố Long Xuyên, An Giang” (Lưu Thị Tâm, Châu Sôryaly, Chau Khon, Tạp chí Khoa học Trường ĐH An Giang, 2017)

CHƯƠNG 2

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn:

2.1 QUI TRÌNH NGHIÊN CỨU

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

 Phương pháp nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính nhằm mục đích xây dựng thang đo hoàn chỉnh sử dụng trong nghiên cứu chính thức

 Phương pháp nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu sử dụng thang đo Likert gồm 6 mức (1-6) tùy theo mức độ đồng ý với các lý do học sinh chọn trường đại học và ngành đào tạo xét tuyển

Mức (1) tương ứng với mức độ Hoàn toàn không đồng ý - Mức (6) tương ứng với mức độ Hoàn toàn đồng ý

 Phương pháp chọn mẫu

Mẫu điều tra được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu phi xác suất thuận tiện Đám đông mục tiêu là tất cả HS lớp 12 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Mẫu quan sát cần trong nghiên cứu này là 215 Để dự trù cho những người không trả lời hoặc không trả lời đầy đủ, tác giả chọn quy mô mẫu là 370

2.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI 2.3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất

Trong mô hình chọn trường đại học đề xuất, tác giả đưa ra tổng cộng 4 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học là: (1) Đặc điểm cá nhân, (2) Đặc điểm trường đại học, (3) Nỗ lực truyền thông của trường đại học với học sinh, (4) Các yếu tố khác

Mô hình chọn ngành đào tạo đề xuất, tác giả đưa ra tổng cộng

5 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành là: (1) Đặc điểm cá nhân, (2) Sự hấp dẫn ngành đào tạo, (3) Cơ hội trúng tuyển, (4) Cơ hội việc làm trong tương lại, (5) Các cá nhân ảnh hưởng

2.3.2 Các giả thuyết nghiên cứu

 Các giả thuyết cho mô hình chọn trường

Giả thuyết H1: Trường đại học phù hợp với năng lực và sở thích của học sinh càng cao, học sinh sẽ có khuynh hướng chọn

trường đó càng lớn

Giả thuyết H2: Đặc điểm của trường đại học càng tốt, xu hướng chọn trường đó càng cao

Giả thuyết H3:Trường đại học nỗ lực trong tư vấn tuyển sinh,

quảng bá hình ảnh đến học sinh càng nhiều, học sinh sẽ chọn trường

đó nhiều hơn

Giả thuyết H4: Các yếu tố khác có ảnh hưởng tích cực đến

quyết định chọn trường của học sinh, học sinh sẽ chọn trường đó nhiều hơn

 Các giả thuyết cho mô hình chọn ngành đào tạo

Giả thuyết H5: Sự phù hợp của ngành học với năng khiếu, sở thích hay với tính cách của học sinh càng cao, học sinh sẽ có khuynh

hướng chọn ngành đó càng lớn

Giả thuyết H6: Ngành học đáp ứng được sự hấp dẫn, đa dạng cao hơn các ngành khác, học sinh sẽ chọn ngành đó nhiều hơn Giả thuyết H7: Ngành học có điểm tuyển sinh thấp, cơ hội

trúng tuyển càng cao, học sinh chọn ngành đó càng nhiều

Giả thuyết H8: Ngành học đáp ứng sự mong đợi về việc làm,

thu nhập, địa vị của sinh viên sau khi tốt nghiệp cao hơn những

ngành khác, học sinh sẽ chọn ngành đó nhiều hơn

Giả thuyết H9: Sự tác động của những người xung quanh của

học sinh về việc xét tuyển vào một ngành nào đó càng lớn, xu hướng chọn ngành đó của học sinh càng cao

2.3.3 Xây dựng thang đo

 Thang đo cho mô hình chọn trường bao gồm: Đặc điểm của

cá nhân (DDCN), Đặc điểm của trường ĐH (DDTDH), Nỗ lực truyền thông của trường ĐH với HS (NLTT), Các yếu tố khác (YTK), Quyết định chọn trường (QĐ_Tr)

 Thang đo cho mô hình chọn ngành bao gồm: Đặc điểm của

cá nhân (DD_CN), Sự hấp dẫn của ngành đào tạo (SHD_NDT), Cơ hội trúng tuyển (CHTT), Cơ hội việc làm trong tương lai (CHVLTL), Các cá nhân có ảnh hưởng (ANHHUONG), Quyết định chọn ngành (QĐ_Ng)

2.3.4 Thiết kê bảng câu hỏi điều tra

Thang đánh giá Likert 6 điểm, đi từ hoàn toàn không đồng ý đến hoàn toàn đồng ý, được chọn sử dụng để thiết lập các câu hỏi cho biến chính của nghiên cứu nhằm đo lường các biến Ngoài ra, thang đo biểu danh được chọn để thiết lập các câu hỏi cho biến phụ như độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn và thu nhập…

 PHẦN I THÔNG TIN CÁ NHÂN

 PHẦN II CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÉT TUYỂN

 PHẦN III CHỌN NGÀNH ĐÀO TẠO

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

A MÔ HÌNH CHỌN TRƯỜNG

3.1 THỐNG KÊ MÔ TẢ

Mẫu khảo sát được thực hiện tại 12 trường THPT thuộc 6 quận và 1 huyện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Thống kê mô tả về

số học sinh thuộc các trường THPT được tóm tắt như sau:

- Về giới tính, trong số 370 học sinh tham gia trả lời phỏng vấn có 203 học sinh nam và 143 học sinh nữ tương ứng với tỷ lệ 58,7

% và 41,3%

- Về học lực, có 9,8% học sinh được khảo sát có học lực Giỏi, 45,4% học sinh có học lực Khá, 36,1% học sinh có học lực Trung bình, 8,7% có học lực Yếu

- Về điều kiện kinh tế gia đình, có 3,5% gia đình học sinh có mức sống trên khá giả, 22,8% có mức sống khá giả, 57,2% có mức sống bình thường, 11,8% có mức sống cận nghèo, 4,6% gia đình học sinh có sổ hộ nghèo

- Về trình độ học vấn của cha mẹ, phần lớn phụ huynh đều đã học đến THCS và THPT chiếm tỷ lệ lần lượt là 30,6% và 24% Tỷ lệ cha mẹ học sinh có trình độ trung cấp là 4%, cao đẳng là 13%, đại học là 15,3%, sau đại học là 2,9%, và tỷ lệ có trình độ tiểu học và không đi học chiếm lần lượt là 8,4% và 1,7%

- Về dự định xét tuyển vào trường đại học sau khi tốt nghiệp THPT có 259 em chiếm tỷ lệ 74,9%, 87 em không có ý định xét tuyển đại học chiếm 25,1%

- Về lý do theo đuổi chương trình học đại học, đa số các bạn học sinh chọn lý do vì mong muốn tìm được công việc tốt hơn, và khả năng thăng tiến trong sự nghiệp

- Về dự định chọn trường đại học xét tuyển của học sinh, phần lớn các bạn chọn các trường tại Đà Nẵng, vì hầu hết các trường tại

Đà Nẵng cũng có tương đối đầy đủ các khối ngành, tuy nhiên cũng

có một số bạn chọn trường ĐH trong TP.HCM vì có một số ngành đặc biệt: như trường ĐH Cảnh sát Nhân dân

Bên cạnh đó vẫn có số ít học sinh chưa biết chọn trường đại học nào chiếm tỷ lệ 27,8% và lý do các bạn vẫn chưa chọn được theo thống kê phần lớn là do các bạn thiếu định hướng và chưa hiểu rõ bản thân

- Về thời gian học sinh bắt đầu tìm hiểu trường đại học xét tuyển ở lớp 12 là 73 em chiếm tỷ lệ 39%, ở lớp 10,11 là 83 em chiếm

tỷ lệ 44,4%, trước THPT là 10 em chiếm tỷ lệ 5,3%, và không nhớ rõ thời gian tìm hiểu về trường là 21 em chiếm tỷ lệ 11,2%

- Về mức độ chắc chắn chọn trường xét tuyển, cụ thể có 24,1% học sinh hoàn toàn chắc chắn về trường mình đã chọn, 31,6%

ý kiến chọn chắc chắn, 19,8% ý kiến phân vân, 15,5% không chắc chắn, và 9% hoàn toàn không chắc chắn

3.2 KIỂM ĐỊNH THANG ĐO BẰNG CRONBACH’S ALPHA

 Thang đo đặc điểm cá nhân: được đo lường bởi 4 biến

quan sát Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha là 0.862 > 0.6 Đồng thời cả 4 biến quan sát đều có tương quan biến tổng > 0.3 Do vậy,

thang đo đặc điểm cá nhân đáp ứng độ tin cậy

 Thang đo đặc điểm trường đại học: được đo lường bởi

13 biến quan sát Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha là 0.845 > 0.6 Tuy nhiên biến “DDTDH06, DDTDH07, DDTDH10” có hệ số tương quan biến tổng nhỏ hơn 0.3, vì vậy ta tiến hành loại bỏ biến

này và tiến hành kiểm định lần 2

Lần 2: Đưa 10 biến quan sát còn lại sau khi đã loại biến