Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích sinh trưởng indole3aceric acid và indole3butanic acid đến khả năng ra rễ của hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) (Khóa luận tốt nghiệp)

-o0o -

Tên tài:

NGHIÊN C U NH H NG C A N NG CH T KÍCH THÍCH SINH TR NG INDOLE-3-ACERIC ACID VÀ INDOLE-3-BUTANIC

ACID N KH N NG RA R C A HOM CÂY PHAY

(DUABANGA GRANDIS FLORA ROXB.EX DC)

H ào t o : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghi p

Khóa h c : 2011 – 2015

Thái Nguyên, n m 2015

-o0o -

Tên tài:

NGHIÊN C U NH H NG C A N NG CH T KÍCH THÍCH SINH TR NG INDOLE-3-ACERIC ACID VÀ INDOLE-3-BUTANIC

ACID N KH N NG RA R C A HOM CÂY PHAY

(DUABANGA GRANDIS FLORA ROXB.EX DC)

H ào t o : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghi p

Tôi xin cam oan ây là tài nghiên c u c a riêng tôi Các s li u, k t

qu nghiên c u trong khóa lu n là trung th c Khóa lu n ã c giáo viên

h ng d n xem và s a

Thái Nguyên, ngày 12 tháng 01 n m 2015

Gi ng viên h ng d n Sinh viên

Th.S Lê S H ng V Hoài Th ng

Gi ng viên ph n bi n

(ký và ghi rõ h tên)

M c tiêu c a khoa Lâm nghi p – Tr ng i h c Nông Lâm là ào t o

c nh ng k s không ch n m v ng lý thuy t mà còn ph i thành th o th c hành B i v y th c t p t t nghi p là m t giai o n không th thi u bi t m i sinh viên có th v n d ng c nh ng gì mà mình ã c h c và làm quen

v i th c ti n, nâng cao chuyên môn nghi p v và tích l y c nh ng kinh nghi m c n thi t sau này

th c hi n c i u ó Ban Ch nhi m khoa Lâm nghi p – Tr ng

i H c Nông Lâm Thái Nguyên ã ng ý cho tôi th c hi n tài: “Nghiên

c u nh h ng c a n ng ch t kích thích sinh tr ng indole-3-aceric acid và indole-3-butanic acid n kh n ng ra r c a hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC)’’ t i v n m tr ng i H c Nông Lâm Thái Nguyên

Trong su t th i gian th c t p, b ng ni m say mê nhi t tình và s c

g ng b n thân cùng v i s nhi t tình giúp c a các th y cô giáo trong khoa Lâm nghi p, c bi t là th y giáo Th.S Lê S H ng, ng i ã tr c ti p h ng

d n tôi tài này và cán b v n m Khoa Lâm Nghi p ã t n tình giúp ,

ch b o tôi trong su t th i quá trình hoàn thi n b n khóa lu n này

Nhân d p này cho phép tôi bày t lòng bi t n chân thành, sâu s c t i

t t c s giúp quý báu ó

Do th i gian và trình có h n, nên b n khóa lu n này s còn nhi u thi u sót R t mong s góp ý c a các th y cô và các b n sinh viên b n khóa

lu n này c hoàn thi n h n

Tôi xin chân thành c m n!

Thái nguyên, ngày 12 tháng 1 n m 2015 Sinh viên

V Hoài Th ng

B ng 4.1: T l s ng c a hom cây Phay các công th c thí nghi m nh k theo

dõi khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA. 28

B ng 4.2: Các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng

thu c kích thích sinh tr ng IAA. 30

B ng 4.3: B ng t ng h p k t h p k t qu v ch s ra r c a cây hom cây Phay

i cu i thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA 33

B ng 4.4: B ng phân tích ph ng sai m t nhân t nh h ng v ch s ra r c a

hom cây Phay khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA. 34

B ng 4.5: B ng sai d t ng c p |xi - xj| cho ch s ra r c a hom cây Phay khi

dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA. 35

B ng 4.6: T l ra ch i cua cây hom Phay các công th c thí nghi m khi dùng

thu c kích thích sinh tr ng IAA. 35

B ng 4.7: T l s ng c a hom cây Phay các công th c thí nghi m nh k theo

dõi khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA. 39

B ng 4.8: Các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng

thu c kích thích sinh tr ng IBA. 41

B ng 4.9: B ng t ng h p k t h p k t qu v ch s ra r c a cây hom cây Phay

i cu i thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA. 43

B ng 4.10: B ng phân tích ph ng sai m t nhân t nh h ng v ch s ra r c a

hom cây Phay khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA. 44

B ng 4.11: B ng sai d t ng c p |xi - xj| cho ch s ra r c a hom cây Phay khi

dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA. 45

B ng 4.12: T l ra ch i cua cây hom Phay các công th c thí nghi m khi dùng

thu c kích thích sinh tr ng IBA. 45

Hình 3.1: S b trí thí nghi m cho các công th c giâm hom Phay v i 3 l n nh c

l i khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA. 18Hình 3.2: S b trí thí nghi m cho các công th c giâm hom Phay v i 3 l n

nh c l i khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA 19

Hình 4.1: T l s ng c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c

IAA. 29

Hình 4.2 Bi u các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m

khi dùng thu c IAA. 31

Hình 4.3 Bi u t l ra ch i c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi

dùng thu c IAA. 36

Hình 4.4: T l s ng c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c

IBA. 39

Hình 4.5 Bi u các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m

khi dùng thu c IBA. 41

Hình 4.6 Bi u t l ra ch i c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi

dùng thu c IBA. 46

IBA : INDOLE-3-BUTANIC ACID

LSD : Least significant diference

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

DANH M C CÁC B NG iii

DANH M C CÁC HÌN iv

DANH SÁCH CÁC CH VI T T T v

PH N 1 M U 1

1.1 t v n 1

1.2 M c ích nghiên c u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 2

1.4 Ý ngh a tài 2

Ph n 2 T NG QUAN TÀI LI U 4

2.1 C s khoa h c c a giâm hom 4

2.1.1 C s t bào h c 5

2.1.2 C s di truy n h c 5

2.1.3 S hình thành r c a cây hom 6

2.1.4 Các nhân t nh h ng n kh n ng ra r c a hom giâm 7

2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i 13

2.3 Tình hình nghiên c u t i Vi t Nam 15

2.4 T ng quan v khu v c nghiên c u 16

PH N 3 I T NG, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 17

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u 17

3.1.1 i t ng nghiên c u 17

3.1.2.Ph m vi nghiên c u 17

3.2 Th i gian nghiên c u 17

3.3 N i dung nghiên c u và các ch tiêu theo dõi 17

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 17

3.4.1 Ph ng pháp ngo i nghi p 17

3.4.2 Công tác chu n b giâm hom 19

3.4.3 Thu th p và x lý s li u 21

PH N 4 K T QU VÀ PHÂN TÍCH K T QU 28

4.1 K t qu v nh h ng c a ch t kích thích sinh tr ng IAA m t s n ng n t l hom s ng c a cây Phay 28

4.2 K t qu v các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA 30

4.3 K t qu v t l ra ch i c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA 35

4.4 K t qu v nh h ng c a ch t kích thích sinh tr ng IBA m t s n ng n t l hom s ng c a cây Phay 38

4.5 K t qu v các ch tiêu ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA 40

4.6 K t qu v t l ra ch i c a hom cây Phay các công th c thí nghi m khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA 45

PH N 5 K T LU N VÀ KI N NGH 49

5.1 K t lu n 49

5.2 T n t i 50

5.3 ngh 50

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

PH N 1

1.1 t v n

R ng có vai trò to l n trong vi c cung c p g , lâm s n ngoài g cho

n n kinh t qu c dân và các ch c n ng phòng h , c nh quan, i u hòa khí

h u,… Do vi c t ng lên v dân s và s phát tri n nhanh chóng v n n công nghi p ã d n t i vi c phá r ng, l m d ng tài nguyên r ng m t cách tr m

tr ng i u này gây ra nh ng h u qu nghiêm tr ng nh : Xói mòn, r a trôi,

c n ki t ngu n n c, phá h y môi tr ng s ng c a ng v t, làm m t a d ng sinh h c, bi n i khí h u, ô nhi m môi tr ng… hàng lo t nh ng h u qu

di n ra khi di n tích r ng b gi m

Tr ng r ng là m t bi n pháp góp ph n làm t ng kh n ng phòng h c a

r ng, i u hòa khí h u, cân b ng a d ng sinh h c và l i nh n kinh t em l i

là r t l n

tr ng r ng thành công, t hi u qu cao, m t trong nh ng y u t

nh h ng quy t nh ó là gi ng cây, cây con em tr ng ph i m b o không nh ng v s l ng mà ph i m b o c v ch t l ng, phát tri n nhanh, rút ng n chu kì s n xu t và công ch m sóc r ng Cùng v i các loài cây lâm nghi p nh : Keo Lai, M ,… thì cây Phay c ng em l i hi u qu kinh tcao

Phay có tên khoa h c là (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC) Phân b

ch y u phía B c n c ta, th ng m c chân núi, ven khe su i, ven các khe m, a t sâu mát ho c t có l n á Là cây g cao, g c có b nh nh , v

nh n màu xám h ng Ngoài ch c n ng phòng h , i u hòa khí h u còn dùng óng dùng trong gia ình 10

Công tác gi ng óng m t vai trò không th thi u c trong tr ng r ng,

nh m tái t o, giúp cho s n xu t ngh r ng c lâu dài s m phát huy công

d ng phòng h vào b o v môi tr ng 6

Gi ng là m t khâu quan tr ng c a r ng thâm canh, không có gi ng c c i thi n theo m c tiêu kinh t thì không th a n ng su t r ng lên cao 7

Nh ng loài cây sau khi ã c ch n l c, kh o nghi m thì vi c l a

ch n ph ng pháp nhân gi ng c c k quan tr ng trong vi c duy trì nh ng tình tr ng t t c a loài cây r ng Có r t nhi u cách t o gi ng b ng nhi u

ph ng pháp khác nhau nh nuôi c y mô t bào trong môi tr ng nhân t o, nhân gi ng sinh d ng… Trong ó nhân gi ng b ng hom là m t trong nh ng công c có hi u qu nh t

Xu t phát t nh ng v n nêu trên tôi ti n hành nghiên c u tài v i

n i dung th c hi n là: “Nghiên c u nh h ng c a n ng ch t kích thích sinh tr ng IAA và IBA n kh n ng ra r c a hom cây Phay (Duabanga grandis flora Roxb.ex DC)’’ t i v n m tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên

- Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c:

Qua quá trình nghiên c u s giúp cho sinh viên n m v ng nh ng ki n

th c trong l nh v c lâm sinh: K thu t chu n b lu ng cát giâm hom, ch n hom giâm, x lý hom… ng th i bi t c quá trình sinh tr ng c a cây

hom t lúc c m hom cho n lúc cây hom ra r Trong quá trình nghiên c u tôi còn c b xung thêm ki n th c qua m t s tài li u, sách báo, thông tin trên m ng T ó áp d ng khoa h c k thu t vào th c t s n xu t và t o cho sinh viên tác phong làm vi c sau khi ra tr ng

- Ý ngh a trong th c ti n s n xu t:

S thành công c a tài giúp tìm ra c lo i thu c phù h p trong

ph ng pháp nhân gi ng b ng hom v i loài cây Phay ng th i xây d ng

c quy trình k thu t nhân gi ng cây Phay t hom áp d ng cho th c t

s n xu t

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 C s khoa h c c a giâm hom

Nhân gi ng b ng hom là m t b ph n c a nhân gi ng sinh d ng ây

- Nhân gi ng hom là ph ng th c l u gi c u th lai cho i F1

- Nhân gi ng hom làm rút ng n chu k sinh s n, rút ng n th i gian

Các lo i hom c dùng trong nhân gi ng:

Các lo i hom c dùng trong nhân gi ng cây r ng có th là thân cây non, cành, lá, r …

- Hom thân và hom cành là hom c c t t m t ph n c a thân cây non, t ch i v t ho c cành non c a cây M t s loài nh tre, lu ng… hom giâm có th là m t o n thân, m t o n thân có g c, o n cành ho c o n g c cành sát thân Hom c a các loài thân g u c l y t thân cây non ho c

cành non c a cây Các lo i cành giâm th ng là cành non, cành hóa g y u, cành n a hóa g , cành hóa g

- Hom r là lo i hom c c t t r cây M t s lo i cây có th dùng r giâm hom nh Xoan, Long não, Lê, H ng

Ngoài ra m t s loài th c v t ng i ta có th giâm hom t lá (Thu h i

ng, S ng i) ho c t c ( Khoai lang…)

m t s loài khi nhân gi ng hom th ng có hi n t ng b o l u c c b

là hi n t ng mà cây hom ti p t c sinh tr ng và phát tri n hình thái theo c

tr ng c a cành c l y t cây m VD: Hom c l y t ch i ng n thì ti p

t c m c th ng, hom l y t cành bên thì ti p t c m c nghiêng Có th kh c

ph c hi n t ng này b ng cách l y cành t các cây con và ch i b t nh giâm hom (Longman, 1993) ho c nhân hom nhi u l n 3

2.1.1 C s t bào h c

T bào h c là n v c u trúc c b n c a cây r ng Trong ó t bào có

y thông tin di truy n cho t t c quá trình phát tri n c a cá th sinh v t

ng th i ch t nguyên sinh c a t bào có kh n ng thu nh n n ng l ng và

ch t li u t môi tr ng ph c v cho quá trình sinh s n Nh v y có th coi cây con c t o b i quá trình sinh s n sinh d ng ch ng qua là b n sao c a cây m mà thôi 1

2.1.2 C s di truy n h c

D a vào các c tính di truy n c a cây m truy n cho i con nh quá trình nguyên nhi m và nguyên phân, mà ta ti n hành dùng các cành, thân giâm hom

K t qu nghiên c u c a (D.A Komixaro, 1964; B.Marti, 1974; Nanda, 1970…) u i n m t k t lu n chung nh t là: Các lo i cây khác nhau thì c

i m ra r khác nhau, các tác gi này ã d a vào kh n ng ra r chia làm 3 nhóm: (theo Qujada, 1985 và Nanda, 1970)

Nhóm d ra r : Bao g m các loài cây không c n s d ng ch t kích thích v n có t l ra r cao, nhóm này g m 29 loài nh : a, Sung, Tre, N a,

Nhóm khó ra r : Bao g m các loài h u nh không ra r ho c là ph i dùng ch t kích thích ra r mà v n cho t l ra r th p, nhóm này g m 26 loài

nh chi: M n m n c ta, Bách tán c ng thu c loài khó ra r

Nhóm ra r trung bình: Bao g m các loài cây ch s d ng ch t kích thích v i n ng th p c ng có th ra r v i t l cao nhóm này g m 65 loài trong ó có các chi: Chi Thông, chi S i,…Tuy v y, s phân chia này ch có ý ngh a t ng i, vì th theo kh n ng giâm hom có th chia th c v t thành 2 nhóm chính là:

Nhóm sinh s n ch y u b ng hom, cành: G m nhi u loài cây thu c h

Dâu t m, m t s loài thu c h Li u, v i nh ng loài cây này khi giâm hom không c n s d ng thu c hom v n ra r bình th ng

Nhóm sinh s n ch y u b ng h t: Kh n ng ra r c a hom giâm h n ch

b i các m c khác nhau Nh ng loài cây d ra r nh Thông , 40-50 tu i

- R ti m n: Là r có ngu n g c t nhiên trong thân, trong cành cây

nh ng ch phát tri n khi thân ho c cành ó tách kh i thân cây

- R m i sinh: Ch c hình thành khi c t hom

* S hình thành r b t nh có th chia ra làm ba giai o n:

- Các t bào b th ng v t c t ch t i và hình thành nên m t l p tbào b th i trên b m t, v t th ng b bao b c b i m t l p keo L p b o vnày giúp m t c t kh i b thoát n c

- Các t bào s ng ngay d i l p b o v b t u phân chia và hình thành m t l p mô m m c g i là mô s o

- Các t bào vùng th ng t ng ho c vùng lân c n th ng t ng và libe

b t u hình thành r 2

2.1.4 Các nhân t nh h ng n kh n ng ra r c a hom giâm

2.1.3.1 Các nhân t n i sinh:

* c i m di truy n c a loài:

- Nhi u nghiên c u cho th y không ph i t t c các loài u có kh n ng

ra r nh nhau: Nanda (1970) chia các loài cây g thành 3 nhón d a theo kh

+ Nhóm có kh n ng ra r trung bình bao g m 65 loài trong ó có các chi Eucaluptussp, Quercussp, Grewiliasp, Taxassp, …

- Vì th theo kh n ng giâm hom có th chia th c v t làm hai nhóm chính + Nhóm sinh s n ch y u b ng cành, là nhóm loài cây thu c h Dâu

t m (Maraceae) nh Dâu t m, a, Sung, D ng… M t s loài thu c h Li u (Salicaceae) nh D ng, Li u, …

+ Nhóm sinh s n ch y u b ng h t thì kh n ng ra r c a hom giâm b

h n ch các m c khác nhau 3

* Tu i cây m l y cành:

Kh n ng ra r không nh ng do tính di truy n quy t nh mà còn phthu c r t l n vào tu i cây m l y cành Thông th ng cây ch a sinh s n h t

d nhân gi ng b ng hom h n khi cây ã sinh s n h t, hom l y t cây tu i non

d ra r h n hom l y t cây tu i già VD: Hom l y t các cây M 1 tu i, 3

tu i, 20 tu i có kh n ng ra r t ng ng là 98%, 47%, 0% (Lê ình Kh , Hoàng Thành L c, Ph m V n Tu n, 1990)

Cây non không nh ng có t l ra r l n mà th i gian ra r c ng ng n h n

Kh n ng ra r gi m xu ng hom giâm c a cây nhi u tu i c gi i thích là do t l ng t ng s trên m t ng s (t l ng/ m) cao thân cây, nói cách khác là do hàm l ng m thân gi m xu ng nh tr ng h p Quercusrobur (Liubinskii, 1957) Song có ng i cho r ng s d cây nhi u tu i

ra r kém là do tính m m d o c a chúng b gi m i (Komisarow, 1964) 3

* V trí cành và tu i cành:

Hom l y t các ph n khác nhau trên thân s có t l ra r khác nhau Thông th ng thì hom l y t cành t ng d i r ra r h n cành t ng trên, cành c p 1 d ra r h n cành c p 2, c p 3

Cành ch i v t d ra r h n cành l y t tán cây Tuy nhiên kh n ng ra

r cao c a cành ch i v t c ng thay i theo v trí l y hom

Lá là c quan quang h p t o ra các ch t h u c c n thi t cho cây,

ng th i là c quan thoát h i n c khuy ch tán tác d ng c a các ch t kích thích ra r n các b ph n c a hom Lá c ng có c quan i u ti t các ch t

i u hòa sinh tr ng hom giâm Vì th , khi giâm hom nh t thi t ph i l i

m t s di n tích lá c n thi t Không có lá thì hom không ra r Khi chu n bhom giâm, hom ph i có 1-2 lá và ph i c t b t m t ph n phi n lá, ch l i 1/3-1/2 di n tích phi n lá Martin và Quillet (1974) ã làm thí nghi m cho cây Lim ba và th y r ng nguyên 2-4 lá trên thân thì t l ra r là 63-75%, c t

m t ph n phi n là thì có t l ra r 88-100%, c t b lá thì hom giâm hoàn toàn không ra r 3

* Các ch t i u hòa sinh tr ng:

Trong các ch t i u hòa sinh tr ng thì Auxin c coi là ch t quan

tr ng nh t trong quá trình ra r c a hom Song nhi u ch t khác tác ng cùng Auxin và thay i ho t tính c a Auxin cùng t n t i m t cách t nhiên trong các mô c a hom giâm và tác ng n quá trình ra r c a chúng Trong ó

quan tr ng nh t là Khizocalin, ng nhân t ra r , các ch t kích thích kìm hãm ra r (Tewari, 1993)

- ng nhân t ra r (Hess, 1961) cho r ng có m t s ch t n i sinh

i u ph i ho t tính c a IAA gây nên kh i ng ra r và g i là ng nhân t

- Các ch t kích thích ra r và kìm hãm ra r VD: Sesquiterpenic lactone c chi t tách t lá cây H ng d ng, dicyliterpenic c chi t tách

t cây Rau sam u là nh ng ch t kích thích ra r cho u xanh M t s ch t kìm hãm Nhaxanthoxin, axit abscisic (ABA) và m t s ch t khác 3

2.1.3.2 Các nhân t ngo i sinh:

* i u ki n sinh s ng c a cây m l y cành:

i u ki n sinh s ng c a cây m l y cành có nh h ng rõ n t l ra

r c a hom giâm, nh t là hom l y t nh ng cây non Theo Enrght (1995) thì hom l y t cây 3 tu i c a các loài Picea abies, Pinusresinosa, P.strobus có bón phân h u c và phân vô c ã có t l ra r cao h n so v i hom l y t cây không c bón phân

i u ki n chi u sáng cho cây m l y cành c ng nh h ng n kh

n ng ra r c a hom giâm Và i u ki n l y hom xa n i giâm hom c ng nh

h ng l n n kh n ng ra r và sinh tr ng c a hom giâm 3

* Th i v giâm hom:

Là m t nhân t quan tr ng nh h ng t i s ra r c a hom giâm T l

ra r c a hom giâm ph thu c vào th i v l y cành và th i v giâm hom M t

s loài có th giâm hom quanh n m, song nhi u loài cây có tính ch t th i v

rõ r t Theo Frison (1967) và Netserov (1967) thì mùa m a là mùa giâm hom

có t l ra r nhi u nh t nhi u loài cây, trong khi m t s loài cây khác l i t

l ra r nhi u h n mùa xuân Hom c l y trong các th i k cây m ho t

ng sinh tr ng m nh có t l ra r cao h n các th i k khác 3

* Ánh sáng:

Ánh sáng óng vai trò s ng còn trong ra r c a hom giâm (Tewari, 1994) Không có ánh sáng và không có lá thì hom không có ho t ng quang

h p, quá trình trao i ch t khó x y ra, do ó không có ho t ng ra r

Trong i u ki n nhi t i, ánh sáng t nhiên m nh th ng kèm theo nhi t cao nên làm gi m áng k t l ra r Giâm hom cho B ch àn tr ng E.Camaldulensis t i Ba Vì ã th y r ng v mùa hè khi trong nhà kính sau

23 ngày ch có t l ra r 40% khi d i dàn che có t l ra r là 54%, còn giâm hom trong l u nilon d i dàn che ã có t l 99,2% (Lê ình Kh , oàn

Th Bích, Tr n C , 1997)

Ch t l ng ánh sáng c ng nh h ng n t l ra r c a hom giâm Theo kiomisasov (1964) thì ánh sáng t nhiên là c n thi t cho ra r , còn ánh sáng và ánh sáng xanh làm gi m t l ra r c a hom giâm m t s lo i cây

Các loài cây nhi t i c n nhi t không khí trong nhà giâm hom thích

h p cho ra r là 28-330C và nhi t giá th thích h p là 25-300C (Longman, 1993) N u nhi t không khí trên 350C làm t ng t l héo c a lá (Nguy n

Ng c Tân và c ng s , 1984)

Nói chung nhi t không khí trong nhà giâm hom nên cao h n nhi t giá th 2-30C 3

* m:

m không khí và m giá th là nhân t h t s c quan tr ng trong quá trình giâm hom Các ho t ng quang h p, hô h p, phân chia t bào và chuy n hóa v t ch t trong cây u c n n c Thi u n c thì hom b héo, nhi u n c quá thì ho t ng c a men th y gi i t ng lên, quá trình quang h p

b ng ng tr Khi giâm hom m i loài cây u c n m t m thích h p, làm

m t m c a hom 15-20% thì hom hoàn toàn m t kh n ng ra r i v i nhi u lo i cây m giá th thích h p cho giâm hom là 50-70%

Yêu c u m không thay i theo loài cây mà còn theo m c hóa

g c a hom giâm m b o m cho hom b t bu c ph i phun s ng v a làm t ng m, v a làm gi m nhi t không khí, gi m s b c h i c a lá 3

* Giá th giâm hom:

Các giá th c dùng hi n nay ch y u là cát tinh, mùn c a ho c x

D a b m nh ho c t v n m Khi giâm hom ch t o ra r , sau ó m i c y cây hom vào b u thì giá th th ng là cát tinh, còn khi giâm hom tr c ti p vào

b u t o thành cây hom thì giá th th ng là mùn c a m c, x D a b m

nh , t v n m ho c có th tr n l n chúng v i cát tinh M t giá th giâm hom t t là có thoáng khí t t và duy trì c m trong th i gian dài mà không n c, t o i u ki n cho r phát tri n t t ng th i ph i s ch, không

b nhi m n m, không có ngu n sâu b nh, PH kho ng 6-7 3

2.1.3.3 nh h ng c a các ch t kích thích ra r :

Các thu c kích thích th ng dùng là lo i hoocmon th c v t nh : IAA (Indole-3-acetic-acid); IBA (Idol-Butaric-acit); NAA (Napthalen-acetic-axid); TTG và 2,4D…

- Lo i thu c kích thích ra r : Lo i thu c khác nhau có tác d ng khác nhau n kh n ng ra r c a hom V i a s các loài cây r ng thì IAA và IBA

có tác d ng ra r t t h n, v i cây S thì NAA có tác d ng t t h n

- N ng ch t kích thích: Cùng lo i thu c kích thích nh ng n ng khác nhau có tác d ng khác nhau N ng thu c kích thích quá th p s b

- Th i gian x lý: Cùng lo i thu c, cùng n ng nh ng th i gian x lý khác nhau s cho t l ra r khác nhau

Gi n ng , th i gian, nhi t không khí có m i quan h nh t nh:

N ng th p h n th i gian x lý lâu h n và ng c l i, nhi t không khí cao c n x lý n ng th p và th i gian ng n h n và ng c l i

- Ph ng pháp x lý: Hom th ng c x lý b ng hai ph ng pháp Ngâm ph n g c c a hom vào dung d ch ch t kích thích ra r N u n ng cao ngâm 5-10 s, n u n ng th p ngâm 3-6 h Ch m ph n g c c a hom vào hóa ch t kích thích d ng b t t 0,5-1 cm 7

2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i

R ng là ngu n tài nguyên vô cùng quý giá, có vai trò r t quan tr ng i

v i m i s s ng trên trái t R ng là lá ph i xanh c a nhân lo i, là n i cung

c p g c i,… bên c nh ó còn ý ngh a r t to l n v kinh t S m hi u h t

c t m quan tr ng ó, con ng i ã tr ng và b o v m b o di n tích

r ng ang ngày càng suy gi m nghiêm tr ng ph c v cho công tác tr ng

r ng thì ngu n gi ng vô cùng quan tr ng Ngay t u nh ng n m 1950 ã có hoàng lo t cu n sách v ch n gi ng cây r ng ã c xu t b n nhi u n c trên th gi i Trong ó, có cu n “Ch n gi ng cây r ng i c ng’’ (1951) c a Syrach Larsen, ông ã nghiên c u và s n xu t c m t s cây u th lai v sinh

tr ng và có hình dáng p và ã l p c s b trí cây trong v n m 2

u n m 1961, Girdano ã ti n hành thí nghi m giâm hom B ch àn E.camalodulensis m t n m tu i, t t l ra r 60% n n m 1963 nhà nghiên c u ng i pháp Franclet ã a ra m t danh sách g m 58 loài B ch

àn ã c th nghi m và giâm hom thành công

N m 1972, Bhatgans th nghi m giâm hom cây T ch (tectonagiandis) trong m t công th c thích h p ã cho t l ra r c a hom giâm là 65,8%

C ng theo nghiên c u Bhatgans và Joski n n m 1973, giâm hom ch i

g c B ch àn (Eucaly Plustereti corus) x lý b ng thu c IBA n ng 100ppm cho t l ra r t 60% 1

N m 1984, nhà nghiên c u n i ti ng ng i c là R.Kleinschmit ã

ti n hành nhân gi ng hom cây Vân sam C ng hòa Liên Bang c Và Ruden c ng b t u tr ng trình này t i Nauy Ban u h ch t p trung tìm

hi u các k thu t c b n và c n thi t cho quá trình giâm hom Và i u c

bi t là ông ã tìm ra hom giâm c l y t cây m không quá l n tu i

T u th p k 80 n nay, thì công tác nghiên c u t o gi ng hom cây r ng

ã t c nhi u thành công l n nh các loài cây lá kim, các loài cây lá r ng

ông Nam Á nh ng n m g n ây, vi c nghiên c u và s n xu t cây hom ã c ti n hành nhi u n c Trung tâm gi ng cây tr ng r ng Asean-Canada (ACFTSC) ã t ch c nghiên c u gi ng hom t nh ng n m 1988 Là

n i có c s h t ng t t nh t, thích h p nh t cho công tác giâm hom và ã thu

c nhi u k t qu i v i loài cây h u

T i Trung Qu c ã xây d ng c m t quy trình công ngh v s n xu t cây con b ng mô hom cho hàng lo t cây thân g , cây n qu và cây c nh

2.3 Tình hình nghiên c u t i Vi t Nam

Tr c nh ng thành t u nhân gi ng cây r ng b ng ph ng pháp giâm hom, các nhà khoa h c Vi t Nam c ng ã tìm ra nh ng quy trình, ph ng pháp riêng cho vi c giâm hom cho m t s loài cây r ng phù h p v i i u ki n

t nhiên c a n c ta

u tiên vào n m 1976, nh ng thí nghi m nhân gi ng b ng hom v i

m t s loài cây nh Thông, B ch àn c ti n hành t i trung tâm nghiên c u cây nguyên li u gi y t i Phù Ninh – Phú Th

Nh ng n m 1983-1984, các th nghi m nhân gi ng b ng hom c

ti n hành t i vi n khoa h c Lâm Nghi p Vi t Nam N i dung nghiên c u t p trung vào c i m gi i ph u c a hom, nh h ng c a nhi t , m c a môi tr ng và x lý hom b ng ch t kích thích

Cùng n m 1984, Nguy n Ng c Tân ã giâm hom thành công loài cây

M t cây non ho c t ch i g c cây tr ng thành Ông cho bi t t l ra r là 40% hom ch a hóa g ho c cây M khi các hom này c x lý v i thu c 2,4D n ng 50ppm trong 3 giây 9

Và t nh ng n m 1990 tr l i ây, ã có r t nhi u nh ng nghiên c u v

r t nhi u loài cây khác nhau t o nên s phong phú và a d ng ngu n gi ng cây r ng Nh các loài B ch àn (1990 - 1991), cây S (L ng S n 1990), Keo

lá tràm và Keo lai (1995), cây Bách xanh (1999), P mu (Lâm ng), Thông (Ba Vì 1995)

Theo b n tin d án tr ng m i 5 tri u ha r ng s 4 – 2005 nhân gi ng

m t s loài cây r ng b ng ph ng pháp giâm hom ã có nhi u tri n v ng:

- i v i cây P mu có tu i t 2–8 tu i l y cành c a cây tr ng thành ho c ã qua t o ch i Hom ra r t 80–90% khi x lý b ng NAA 1,5%

v i giá th b ng cát hay tr c ti p trong túi b u

- i v i cây Bách xanh tu i t 2–10 tu i l y cành c a cây

tr ng thành ho c ã qua t o ch i Hom ra r 85–95% khi x lý IBA 1% v i giá th b ng cát

- V i cây H ng t ng giâm hom thành công các giai o n có tu i khác nhau b ng ch i v t c a cây tr ng thành ho c ã qua t o ch i Hom ra

r t 80–85% khi x lý b ng IBA 1,5% trên giá th b ng cát

- i v i cây Phay có m t s nghiên c u sau:

Nghiên c u c i m sinh v t h c c a cây Phay ph c v tr ng r ng t i

- Phía B c giáp ph ng Quán Tri u

- Phía Nam giáp xã Quy t Th ng

- Phía Tây giáp xã Phúc Hà

- Phía ông giáp v i khu dân c tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên

V n m tr ng i h c Nông Lâm n m d i chân i, t không màu

m , ít dinh d ng Do v y ti n hành theo k thu t giâm hom b ng cát m

- Nghiên c u kh n ng ra r c a hom cây Phay các công th c thí nghi m

- Nghiên c u kh n ng ra ch i c a hom cây Phay các công th c thí nghi m

- Xác nh n ng thu c có nh h ng t t nh t n s hình thành r

c a hom cây Phay

3.4 Ph ng pháp nghiên c u

3.4.1 Ph ng pháp ngo i nghi p

- tài s d ng ph ng pháp nghiên c u th c nghi m và k th a có

ch n l c các k t qu nghiên c u có liên quan n tài: Nh ng tài li u có s n

v c i m nghiên c u ( i u ki n t nhiên, t ai, khí h u….), m t s c

i m v i t ng nghiên c u ( c tính sinh v t h c, sinh thái h c, giá tr kinh

t …)

- tài s d ng ph ng pháp nghiên c u th c nghi m

Thí nghi m c b trí theo s d i ây:

Hình 3.1: S b trí thí nghi m cho các công th c giâm hom Phay v i

3 l n nh c l i khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IAA

+ Công th c VI công th c i ch ng không dùng thu c

M i công th c s d ng 90 hom (3 l n nh c l i), t ng s là 540 hom

Hình 3.2: S b trí thí nghi m cho các công th c giâm hom Phay

v i 3 l n nh c l i khi dùng thu c kích thích sinh tr ng IBA

+ Công th c V công th c i ch ng không dùng thu c

M i công th c s d ng 90 hom (3 l n nh c l i), t ng s là 450 hom

3.4.2 Công tác chu n b giâm hom

* Tr c khi giâm hom m t tu n:

- Ti n hành d n v sinh xung quanh lu ng chu n b giâm hom

- Chu n b giá th : Cát tinh

* V t t ph c v cho nghiên c u:

- Kéo c t hom, xô nh a, thu c x lý giá th , thu c x lý n m, hom, thu c kích thích, bình phun s ng

- Hóa ch t KMnO4 v i n ng 0,6% x lý giá th tr c khi giâm hom ( kho ng 12 gi )

- Hóa ch t vibenC x lý n m sau khi c t hom

- Chu n b thu c kích thích ra r :

+ IAA: Cân 0.03g, 0.06g, 0.09g, 0.15g, 0.18g t ng ng v i các n ng ppm r i em chu n v i NAOH cu i cùng hòa tan v i 2 lít n c ta c

n ng ppm t ng ng

+ IBA: i v i 5% thì có 5g IBA và 95g ch t ph gia Các n ng % khác t ng t

* Tiêu chu n c a hom giâm:

- Hom c c t vào bu i sáng s m và c ngâm ngay vào n c s ch tránh m t n c Hom c l y là hom n a hóa g c a cây m sinh tr ng

t t không sâu b nh

- K thu t c t hom: Kích th c hom 4-6cm Hom giâm th i k bánh

t , không quá non, không quá già

- K thu t c m hom: Chi u sâu c m hom 1,5-2cm Trong quá trình

c m hom tránh xây xát, d p hom, tác ng vào hom ã c m

* Ch m sóc:

m b o m không khí và giá th giúp cho hom ra r , khi c y cây xong ph i ti n hành t i n c ngay cho hom giâm d i d ng s ng mù sau

ó y vòm nilon (màu tr ng) ph kín m b o m cho hom

Sau ó làm khung phía trên c ph b ng nilon en m b o ánh sáng l t xu ng là 40-50% ánh sáng toàn ph n

Th ng xuyên t i cho hom d i d ng phun s ng, ngày tr i n ng kho ng 60 phút/l n Ngày tr i giâm mát s l n t i gi m i Th i gian t i kho ng 10-15 giây tùy m trong vòm giâm và i u ki n th i ti t

3.4.3 Thu th p và x lý s li u

* Thu t p s li u: Quá trình th c hi n thí nghi m nh h ng c a ch t kích thích ra r n s hình thành r c a hom cây phay, tôi ti n hành thu th p các ch tiêu v s hom s ng theo nh k 20, 40, 60 ngày sau khi giâm hom

và s hom ra ch i, s hom ra r , s r /hom, chi u dài r cu i t thí nghi m

S r trung bình/hom = s r các hom thí nghi m

s hom ra r

Tính ch s ra r = S r trung bình/hom × chi u dài r trung bình/hom

V i ph ng pháp tính toán trên máy tính:

so sánh gi a các công th c thí nghi m chúng tôi áp d ng ph ng pháp phân tích ph ng sai m t nhân t

Quá trình x lý s li u trên ph n m m Excel cài t s n trên máy tính

Ti n hành

- B c 1: Nh p s li u vào máy vi tính

- B c 2: Phân tích và x lí s li u:

+ Các ch s th ng kê nh ch s trung bình: S hom s ng, s hom ra

r , s r /hom…s c th c hi n v i ph n m m excel v i hàm sum ( ), hàm average ( ),…

+ ki m tra xem m c nh h ng c a m i công th c n kh n ng

ra r c a hom cây Phay nh th nào thì tôi dùng ph ng pháp phân tích

ph ng sai m t nhân t ki m tra k t qu thí nhi m 8

Trong ó tôi coi:

- Nhân t A là công th c thí nghi m (CTTN)

Gi s nhân t A c chia làm a (a công th c thí nghi m) c p khác nhau, m i c p các tr s quan sát l p l i (bi) l n, k t qu ghi vào b ng 3.3: