Vận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (Khóa luận tốt nghiệp)

Vận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí MinhVận dụng mô hình APT trong đo lường rủi ro hệ thống của các cổ phiếu ngành xây dựng tại sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh

Y BAN NHÂN DÂN TP H CHÍ MINH

Sinh viên th c hi nNguy n Mai Huy n Trâm

Ph m Th Thanh Xuân

1.4.4.2 So sánh mô hình CAPM và APT 23

1.5 Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá Abitrage Princing Theory (APT) 24

2.3.2 Dòng v c ngoài FDI 48

2.3.4 Khung pháp lý v ngành Xây d ng Vi t Nam 51

2.4 Tình hình bi ng giá c phi u ngành Xây d ng và ch s VNINDEX 52

DANH M C CH VI T T T

APT: Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá

CPI: Ch s giá tiêu dùng

L I NÓI U

1 Tính c p thi t c tài

Hòa cùng xu th c a n n kinh t Th gi i, th ng ch ng khoán Vi

tr thành m t kênh huy ng v n khá hi u qu cho các ngành kinh t c bi t là ngành Xây d ng (XD) B i t hóa c c ta di n ra r t m nh m , nhu c u v XD

t b n s xu t hi n ngày càng nhi u các công ty ho ng trong

Th gi i và s b t n c a n n kinh t Vi o ra s ng cho th ng

William Sharpe và Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá - APT c a Stephen Ross có th

c bi t là nhóm c phi u thu c ngành XD là r t c n thi tôi

ch tài V n d ng mô hình APT tr ng r i ro h th ng c a các c phi u

- n ngh i v th có liên quan trong vi c s

d ng mô hình APT tron ng r i ro h th ng các c phi u ngành XD

3 ng và ph m vi nghiên c u

ng nghiên c u

tài t p trung vào r i ro h th phi u ngành XD niêm

y t t i HOSE thông qua vi c v n d ng mô hình APT

3.2 Ph m vi nghiên c u

tài gi i h n vi c nghiên c ng r i ro h th phi u

c niêm y t trên HOSE Các s li u v th ng ch ng khoán, ch s giá tiêu dùng, ch s giá vàng và ch s -la M , lãi su t ngân hàng n

c tr ng r i ro h th ng c a c phi u ngành Xây d ng Vi t Nam

t qu ng r i ro b i v i ch ng khoán ngành Xây

d ng t i sàn giao d ch ch ng khoán Tp.HCM

LÝ LU N V R I RO H TH

B NG MÔ HÌNH APT1.1 T ng quan v c phi u

1.1.1 Khái ni m c phi u

h c C ng hòa XHCN Vi t Nam quy ñ phi u là lo i ch ng khoán xác

nh n quy n và l i ích h p pháp c i s h i v i m t ph n v n c ph n c a tch

Trên th c t khi m t công ty g i v n, s v n c n g c chia thành nhi u ph n

ng hi n nay các công ty c ph ng phát hành hai d ng c phi u:

c phi u ph thông và c phi

C phi u ph thông: là lo i c phi u có thu nh p ph thu c vào ho ng kinh

quy n b u c và ng c vào H ng qu n tr c a công ty Và ph i ch u trách nhi m

v s thua l ho c phá s ng v i ph n v n góp c a mình

C phi phi u ph h u nó

c tham gia b u c và ng c vào H ng qu n tr uy ng thu nh p c nh hàng tháng theo m t t l lãi su t c nh không ph thu c vào l i

tiên chia tài s n còn l i c a công ty khi công ty thanh lý gi i th

Ngoài ra còn có m t s c phi phi u qu , c phi

C t c: là m t ph n l i nhu n sau thu c phân ph i cho t ng c

c thu nh p gi l ng th i còn ph thu c vào l i nhu n c a công ty

và t l góp v a t ng c

1.1.3.2. L i t c do kinh doanh chênh l ch giá: là ph n chênh l ch gi a giá mua và

giá bán c phi u c a m t công ty

ng khoán, r i ro chính là s i liên t c c a giá c ch ng khoán Nói

R i ro h th ng: là nh ng r i ro xu t phát t các y u t bên ngoài doanh nghi p,

x y ra trên di n r ng, có n c th ng, giá c a các lo i tài s n và

lo i c phi u riêng l ng theo cùng m ng Nh ng công ty ch u ng

l n c a r i ro h th ng là nh ng công ty mà doanh s , l i nhu n, giá c ch ng khoán theo sát các di n bi n kinh t và nh ng di n bi n trên th ng ch ng khoán

R i ro phi h th ng: là nh ng r i ro xu t phát t các y u t n i t i, ch ng

n m t ngành hay m t công ty, m t ho c m t s c phi u và có th ki m soát c

b ng hóa danh m ng y u t n i t i này có th là tình hình

R i ro toàn b = R i ro h th ng + R i ro phi h th ng

n ph n l n h th ng S b p bênh c ng kinh t t

gi m GDP, bi ng lãi su t, t l i là nh ng ví d cho r i ro h

th ng Nh ng r i ro này gây ra ng tiêu c n giá h u h t các ch ng khoán và

R i ro h th phi u là nh ng s c x y ra trong quá trình v n hành c a h th ng và nh ng s c x y ra ngoài h th n ph n

l n h th ng Nh ng r i ro này gây n giá c a h u h t các ch ng khoán và

1.3.2 Các nhân t r i ro h th ng

Các nhân t r i ro h th ng bao g m s bi ng ngoài d ki n c a l m phát, lãi

su t; s i chính sách ti n t c a chính ph ng kinh t ; d u hi u kh ng

ho ng kinh t và kh ng ho ng tài chính; bi ng chính tr và kinh t trong và ngoài

ho ng c a h th ng trong dài ngày

Trong r i ro h th c h t ph i k n r i ro th ng Giá c c phi u có

th ng m nh trong m t kho ng th i gian ng n m c dù thu nh p c a công ty

i Nguyên nhân c a nó có th r t khác nhau thu c ch y u vào cách nhìn nh n c các lo i c phi u nói chung hay m t nhóm cphi u nói riêng Nh i trong m c sinh l i v i ph n l n các lo i c phi u

ng R i ro th ng xu t hi n do ph n ng c i v i các hi n

ng trên th ng Nh ng s s t gi ng là nguyên nhân gây ra

s s i v s rút v n, t o ph n ng dây chuy n, khi n giá

Ti n là r i ro lãi su ng h p giá ch i do lãi su t th

ng th ng Nguyên nhân c t lõi c a r i ro lãi su t là s lên xu ng

c a lãi su t trái phi u Chính ph i trong m c sinh l i k v ng c a các lo i ch i c phi u và trái phi u c a công ty Nói cách khác, chi phí vay v i v i các lo i ch ng khoán không r i s d n s

i v chi phí vay v n c a các lo i ch ng khoán có r i ro Gi a lãi su t th ng

và giá c ch ng khoán có m i quan h t l ngh ch v i nhau Khi lãi su t th ng

ng bán ch l y ti n g i vào ngân hàng d n giá ch ng khoán gi c l i.

Bên c t nhân t r i ro h th ng khác là r i ro s c mua R i ro s c mua

là bi n c c a s c mua c ng ti ng c a l m phát t i các kho ng giá càng cao thì r i ro s

không tính toán l m phát vào thu nh p kì v ng L i t c th c t c a ch ng khoán là k t

này v i s bi ng giá trên th ng V

c a giá tr tài s n S i giá tr tài s n này có th do dòng ti n lãi hay c t c ho c có th t o ra b i s i giá c a tài s gi m)

TSLT c a tài s n i th hi n qua công th c sau:

là giá ch ng khoán cu i k

là dòng ti n có c t c k t

TSLT k v ng: trái v i TSLT trong quá kh ng h p này

TSLT gi a hai tài s n riêng l Vi c tiêu chu n hóa hi l ch chu n

c a hai chu i TSLT riêng l cho ta h s s n thiên t -1

n +1 Giá tr -1 ch ra m c chi u hoàn h o gi a hai chu i TSLT

m t quan h tuy n tính cùng chi u hoàn h o, và giá tr -1 th hi n s ng l i t c theo hai chi i ngh ch nhau Giá tr 0 th hi n r ng hai chu i l i t c không có m i quan h

m soát r ng hóa thông qua vi c k t h p nhi u tài s gi m thi u r i ro phi h th ng c a m i tài s n

ng r i ta dùng phân ph i xác su t v i hai tham s ng

1.4.3.1 Mô hình Fama- French

t mô hình ng d ng APT n i ti ng nh t, do Eugen Fama và Kenneth French xây d - French cho r ng su t sinh l i c a m t

c m t c phi u riêng bi t ph thu c vào 3 y u t : y u t th ng, y u tquy mô công ty và y u t giá tr s sách trên giá tr th ng BE/ME

giá tr do khác vhàm h i quy

SMB: bình quân chênh l ch trong quá kh gi a l i nhu n danh m c c phi u công ty nh so v i l i nhu n danh m c c phi u công ty l n

HML: bình quân chênh l ch trong quá kh gi a l i nhu n danh m c c phi u công ty có t s giá tr s sách trên giá tr cao so v i công ty có giá tr này th p

Ph n bù c a quy mô:

ng l i nhuvào nh ng công ty có giá tr v n hóa th ng nh Ph n l i nhu

c g i là ph n bù c a quy mô, t c là l i nhu n do quy mô c a công ty mang

l i

Trong th c t , dãy d li c tính b ng t su t sinh l i bình quân c a danh m c g m 33% ch ng khoán có giá tr v n hóa th ng (quy mô) nh tr cho t

su t sinh l i bình quân c a danh m c g m 33% ch ng khoán có giá tr v n hóa th

ng (quy mô) l n

M ra r ng nh ng ch ng khoán có quy mô nh luôn t

t su t sinh l ng ch ng khoán có quy mô l n M t SMB âm thì bi u

hi c l i, ch ng khoán có quy mô l n s t ng khoán có quy mô

nh

Ph n bù giá tr :

ng l i nhuvào nh ng công ty có t s giá tr s sách trên giá tr th ng (BE/ME) cao - t c là

nh ng c phi c g i là ph n bù giá tr , t c là ph n t su t sinh

l phi u giá tr mang l i

Nhân t c tính b ng t su t sinh l i bình quân c a danh m c g m 50%

ch ng khoán có BE/ME cao nh t tr t su t sinh l i bình quân c a danh m c g m 50%

ch ng khoán có BE/ME th p nh t

c l i, th hi n nh ng c phi t

ng c phi u

m c a mô hình Fama- French

Mô hình Fama- m là cho th y R2 cao, g n nh thu n ti

h i qui g ng không trong các t p h ng hóa t t

m c a mô hình: hai bi n SMB và HML không th hi n m t cách thuy t ph c m n bù r i ro h th ng

1.4.3.2 Mô hình CAPM (Capital asset pricing model)

nh giá tài s n v n CAPM là mô hình mô t m i quan h gi a r i ro và

H s beta ( là h s ng m bi ng hay còn g i ro h

b th ng H s beta c a m t tài s n hay m t danh m c cung c p cho chúng ta

H s beta là y u t quan tr ng mô t c th v r i ro c a ch ng khoán, quy t

1.4.3.3 Mô hình APT (Abitrage Pricing Theory)

Vào th p niên 1970 S.A Ross n khai mô hình APT (Arbitrage pricing theory) trong vi c mua bán các lo i ch ng khoán hàng hoá kh ng l n, ngo i t

gi a các th ng chênh l ch giá Lý thuy t APT cho r ng t su t sinh l i

là m c l i nhu c t ng l y là l i nhu n c a trái phi u chính ph

nh y c a ch i v i y u t k

là m n bù r i ro cho m c a y u t k

t trí là các r i ro phi h th ng có th c tri t tiêu g n h t thông

d ng cho các r i ro h th ng Nh ng y u t r i ro h th c nh n trong lý thuy t APT bao g m:

L m phát

Chu k kinh doanh (r i ro suy thoái)

ng kinh t GNPChênh l ch gi a lãi su t ng n h n và lãi su t dài h n Chênh l ch lãi su t gi a trái phi u chính ph và trái phi u công ty

i nhi u gi nh và có th l a ch n trong s các bi n quan sát c

thích h p th hi n ch s c xây d ng v i các y u t th

APT luôn luôn có

i v i m t c phi u riêng bi t, APT cho th y các y u t r i ro ch gi i thích

thích b i các y u t r i ro phi h th ng

i v i các t p h p ch ng hóa, APT có th cho th y trên 90% dao

c gi i thích b i các y u t r i ro Ph n còn l i 10% ng c a các r i ro phi h th ng và do các y u t

m c a APT:

l p chu n xác nh t mà ch i dùng tùy ý l a ch n các y u t r i ro

Tùy theo kh nh c i dùng, nh ng t p h p y u t khác nhau có

th chính xác khác nhau Trong khi mô hình CAPM xét m t bi nh và

nh t quán

APT là m t ngu i v i nhà qu n tr ng Mô hình này có tính linh ho t N u t t c các nhà qu n tr

không có giá tr

Mô hình APT có th giúp d báo t su t sinh l i c a ch ng khoán

a mô hình này là không nói cho nhà qu n tr bi t cách nào th c

doanh chênh l c l i CAPM là mô hình chung cho m i s d ng

1.4.4 So sánh các mô hình

1.4.4.1 So sánh mô hình CAPM và Fama French

h gi a r i ro và t su t sinh l i c a c a t ng ch ng khoán c th ho c danh m c d a

i qui tuy

3 nhân t n bù th ng, giá tr và qui mô

1.4.4.2 So sánh mô hình CAPM và APT

Tuy CAPM và APT khác nhau v cách ti p c nh n th y CAPM th c ch t ch là m t hình th c bi t c a APT khi ch s d ng m t bi n duy

nh t là m n bù r i ro th ng

C u s d ng các y u t r i ro h th ng và không xét r i ro phi

h th ng

th ng phát tri n do mô h c phát tri n m t cách hoàn ch nh và nh t quán

thích h p v i nh ng ngành kinh t c thù vào nh n c th còn CAPM

ch xét m t bi n duy nh t là m n bù r i ro cho t p h p ch ng khoán th ng

i nhi u gi nh và có th l a ch n trong s các bi n quan sát

i nhi u gi nh ch t ch ph i có m t t p h p ch ng khoán th

ng nh nh

1.5 Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá Abitrage Princing Theory (APT)

1.5.1 c v APT

n khái ni m v r i ro và TSLT trong ñ

ch m kh u và TSLT c a các ch ng khoán có n m t s nhân tmô

N i dung chính c a APT là nói v m i quan h gi a r

Lý thuy t APT cho r ng TSSL c a ch ng khoán là m t hàm s tuy n tính c a t p h p các y u t t o nên r i ro cho TSSL c a ch ng khoán

s d ng trong vi c mua bán ch ng khoán, hàng hóa v i kh ng l n, ngo i t gi a các th h ng chênh l ch giá Theo APT, TSSL c a ch ng khoán có liên h

ch t ch v i các bi i trong các nhân t kinh t hi u APT ta c n

ph i nghiên c u k các mô hình nhân t Các mô hình nhân t không ch di n t m c

ng c a nh ng th i trong các nhân t kinh t i v i TSSL c a

cho r ng t su t l i t c c a ch ng khoán bi ng ph thu c vào nhi u nhân t ch không ph i ch có nhân t i c a th ng nói chung cho nên n u

ng nhân t khác vào nhân t r gi i thích s hi u qu

1.5.2 Mô hình APT m t nhân t

n nh t là mô hình m t nhân t

tri kinh doanh chênh l ch giá thì h s alpha c a m t danh m

d ng hóa ph i b ng 0

Mô hình m t nhân t di n t TSSL c a ch ng khoán i ( ) ch u s ng c a

m t nhân t F Nhân t c xem là nhân t th

không th ng hóa V i là m nh y c m c a ch i v i nhân t

y, mô hình APT m t nhân t c bi u di i d ng:

là TSSL k v ng c a ch ng khoán i

là m nh y c m c a ch i v i nhân t F

Công th c trên gi ng v i công th c c a mô hình CAPM ch ch có m t nhân t

là nhân t th ng T c m i quan h l i nhu n và y u t r i ro th

m c th u ki n cân b ng

c thi t l p ch b ng cách d u ki n không có

i kinh doanh chênh l ch giá

1.5.3 Mô hình APT hai nhân t

Theo mô hình hai nhân t , TSSL c a c phi u có th gi i thích b ng công th c sau:

i c a ch ng khoán i hay khi hai nhân t và b ng 0

và l t là giá tr c a nhân t 1 và nhân t 2

t b ng cách thêm các y u t a mô hình hai nhân t chúng ta

i tùy thu c vào r t nhi u nhân t ch không riêng gì m t ho c hai nhân t

S i b t ng chênh l ch l i t c gi a trái phi u ng n h n và trái phi u dài

h n

n c t c và t t c Hai y u t sau cùng n giá tr

th ng ho c t su t chi t kh u

ng qua l i gi a các y u t n l i nhu n c phi u có

L i nhu n k v ng c a Giá c phi u

Tình hình c a công ty

ng ch ng khoán

Tình hình

n n kinh t

Chính sách

ti n t Chính

sách ngân sách

T su t sinh l i k v ng c a m t tài s n r c mô t th a mãn công th c sau:

T su t sinh l i c a m t tài s n r i ro th a mãn công th c sau:

là t su t sinh l i k v ng c a tài s n có r i ro

là ph n bù r i ro nhân t

là t su t sinh l i phi r i ro

là nhân t kinh t

là m c nh y c m c a tài s n v i nhân t k (g i là bêta nhân t )

là bi ng ng u nhiên riêng có c a tài s n r i ro, có trung bình b

t su t sinh l i không ch n ch n c a m t tài s n j là m t quan h tuy n tính v i n nhân t i nhân t c xem là bi n ng u nhiên có giá tr trung bình b ng 0

nh các nhân t

nh nhân t c tìm th y thông qua

h i quy tuy n tính c a t su t sinh l i các ch ng khoán trong l ch s

gi ng CAPM, APT t nó không b c l các nhân t nh giá c a nó S ng và tính t nhiên c a c a các nhân t i qua th i gian và gi a các n n kinh t Các y u t có th n t su t sinh l i c a tài s n:

ng c i trong giá tài s n là rõ ràng

M t s nguyên t c v ch n bi c l p cho APT

S ng các y u t c quá l n, m t ph n làm cho mô hình ph c t p,

m t ph n khác là b n thân các bi n s l i có s ng qua l i l n nhau nên m t tính

c l p

T ng h p các bi c l p ph i gi c h u h ng c a bi n phthu c N c gi i thích, c n ph i xem l i có th m t s

y u t r i ro h th b sót

Các y u t ph i th hi n g n toàn b m n bù r i ro c a t p h p ch ng khoán (Trong k t qu h i g n b ng 0 v tin c y th ng kê th

1.5.5 Lý thuy t kinh doanh chênh l ch gíá APT

Vào th n khai mô hình APT (Arbitrage pricing theory) trong vi c mua bán các lo i ch ng khoán hàng hoá kh ng l n, ngo i t

gi a các th ng chênh l ch giá Lý thuy t APT cho r ng t su t sinh l i

c a ch ng khoán là m t hàm s tuy n tính c a t p h p các y u t có kh y ra

r n t su t sinh l i c a ch ng khoán

1.5.5.1 Gi nh

i 4 gi nh sau:

T su t sinh l i có th c mô t b ng m t mô hình nhân t

i kinh doanh chênh lêch

d ng hóa t t, lo i b các r i ro riêng có c a các ch

Th ng tài chính không có các b t hoàn h o

1.5.5.2 Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá cùng v i không có r i ro

riêng

c hình thành b i mô hình k nhân t c mô

t b i