sử dụng hợp lý tài nguyên môi trường

Sự nóng lên của Trái Đất và suy thoái tầng ozon - Nguyên nhân của sự nóng lên toàn cầu: + Sự nóng lên toàn cầu được gây ra bởi sự tăng hiệu ứng nhà kính – Nó phát sinh từ cuộc cách mạng

TRÌNH BÀY NHỮNG VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU HIỆN NAY

1 Sự nóng lên của Trái Đất và suy thoái tầng ozon

- Nguyên nhân của sự nóng lên toàn cầu:

+ Sự nóng lên toàn cầu được gây ra bởi sự tăng hiệu ứng nhà kính – Nó phát sinh từ cuộc cách mạng công nghiệp - Nó làm thủng tầng ozon (tầng này có tác dụng ngăn chặn tia cực tím chiếu xuống trái đất, những vùng bị mất tầng ozon đất bị sa mạc hóa, không còn tác dụng giảm nhiệt độ ban ngày)

+ Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sinh ra hàng loạt các nhà máy thải khí thải, chất thải trực tiếp ra môi trường

+ Khói bụi của hàng nghìn xe cộ dùng nguyên liêu hóa thạch như xăng, dầu Những chất thải này phần lớn là khí CO2 Nếu bầu khí quyển có quá nhiều khí này thì khi ánh nắng mặt trời chiếu vào sẽ bị giữ lại nhiệt làm tăng nhiệt độ của bề mặt Trái Đất Theo tự nhiên thì khí CO2 sẽ được cây xanh quang hợp để tái tạo ra Oxi nhưng vì rừng bị tàn phá hết rồi nên không đủ cây xanh để phân giải CO2

+ Rừng bị tàn phá hết khiến ánh nắng mặt trời chiếu xuống Trái Đất, không có tầng lá xanh của cây chặn lại nên chiếu trực tiếp xuống mặt đất, hình thành những vùng đất khô cằn, nóng như hoang mạc Mùa mưa không có rừng giữ nước nên xảy ra lũ lụt tới mùa khô thì hết nước nên hạn hán

+ Rừng bị cháy, núi lửa phun trào cũng tạo ra 1 khối lượng lớn khí CO2

 Tất cả các nguyên nhân trên làm tăng nhiệt độ bề mặt Trái Đất, nên làm băng ở 2 cực Trái Đất tan ra, làm lộ ra lớp băng vĩnh cửu, và nó sẽ tham gia vào quá trình tuần hoàn của CO2 trên Trái Đất Cứ như thế và nhiệt độ Trái Đất ngày càng tăng lên

Nói tóm lại: nhiệt độ trái đất tăng, nguyên nhân chính là do lượng khí CO2

trên bề mặt Trái Đất ngày càng nhiều

- Tác hại của sự nóng lên toàn cầu:

+ Nền nông nghiệp rối loạn

 Thiếu lương thực, thực phẩm nguyên nhân là do tăng lượng cacbon trong không khí, sự sụt giảm về số lượng loài ong dẫn đến quá trình thụ phấn bất thành,…

 Ảnh hưởng đến quá trình chế biến, lưu trữ và vận chuyển lương thực, đẩy giá lương thực tăng cao do nhu cầu về nguồn nước và năng lượng

+ Cơ sở hạ tầng xuống cấp

 Cở sở hạ tầng giao thông vận tải bị “lão hóa” sẽ không chống chọi tốt trước khí hậu khắc nghiệt

 Khó khăn trong việc vận chuyển các mặt hàng thiết yếu đến khu vực cần thiết

+ Nguồn năng lượng cạn kiệt

 Nguồn năng lượng bị khủng hoảng do nhu cầu về năng lượng ngày càng tăng (sự gia tăng dân số), thúc đẩy xây dựng các nhà máy - nguyên nhân gây biến đổi khí hậu

+ Gây hạn hán: nguy hiểm đến ngành nông nghiệp và các ngành phụ thuộc vào nước

+ Không khí ngày càng bị ô nhiễm nặng:

 Ô nhiễm do khói bụi

 Hình thành mây, mưa axit

 Nhiều người mắc bệnh về phổi

- Biện pháp ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu

+ Giảm tạo ra khí nhà kính

+ Sử dụng năng lượng có hiệu quả hơn

+ Sử dụng điện một cách tiết kiệm

+Bật vòi hoa sen nhỏ đi để sử dụng tiết kiệm nước nóng hơn

+ Sử dụng quạt thay cho điều hòa nhiệt độ…

+ Sử dụng các nguồn năng lượng sạch (năng lượng nước, mặt trời, gió, hidro,…

+ Tất cả hãy cùng hành động để giảm lượng khí CO2 và khí thải mà chúng ta đẩy ra ngoài môi trường, chỉ bằng những việc làm thường ngày:

 Chuyển dần sang đi bộ, đạp xe đạp, sử dụng xe buýt thay vì sử dụng xe máy hay ôtô khi đi học, đi chơi

 Tìm cách hạn chế sử dụng nguồn năng lượng từ củi/than đốt hay gas Thay vào đó, chúng ta có thể tìm hiểu việc sử dụng năng lượng mặt trời

 Tích cực trồng cây xanh (mỗi bạn có thể trồng một cây cảnh nhỏ xinh vừa

để trang trí, vừa giúp môi trường sạch hơn)

2 Những vấn đề phá hủy rừng nhiệt đới

a Hiện trạng rừng nhiệt đới

- Vị trí địa lý:

Rừng nhiệt đới hay rừng mưa nhiệt đới là những quần hệ phụ của rừng mưa phân bố ở vùng chí tuyến nóng ẩm, tạo thành một vòng đai quanh Trái Đất và phần nào bị đường xích đạo cắt thành hai phần không đều

nhau, ở phía Bắc bán cầu nhiều hơn Nam bán cầu Ranh giới Bắc và Nam không hoàn toàn ăn khớp với bất kì ranh giới nào đã được phân định theo

vĩ độ Nhưng nhìn chung, rứng nhiệt đới bị hạn chế vào vùng đất nhỏ giữa các vĩ độ 22,5°B và 22,5°N của xích đạo, hay nói cách khác giữa chí tuyến và chí tuyến Vì phần lớn đất đai của Trái Đất nằm ở phía bắc của vùng nhiệt đới, rừng nhiệt đới tự nhiên giới hạn trong một diện tích tương đối nhỏ

+ Tài nguyên rừng trên Trái Đất ngày càng bị thu hẹp về diện tích lẫn trữ lượng

+ Khai thác mỏ quặng có thể cần mở rộng đất rất lớn, trực tiếp gây ra sự phá rừng

+ Sự giảm sút độ che phủ và chất lượng rừng là một vấn đề đáng lo ngại Nhiều vùng rừng thành đất hoang cằn cỗi

+ Tốc độ mất rừng hằng năm của Thế giới là 20 triệu ha, trong đó rừng nhiệt đới bị suy giảm nhiều nhất Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến làm

mất rừng trên thế giới, tập trung chủ yếu vào các nguyên nhân chính sau:

 Nhận thức của con người, khai thác không đúng quy hoạch

 Quy hoạch một số việc, kế hoạch không đúng với quá trình điều chế rừng, sắp xếp ngành nghề,…

 Hoạt động quản lý của Nhà nước về rừng còn nhiều yếu kém

 Tập tục du canh du cư, đốt nương rẫy của một số cộng đồng thiểu

số bà con dân tộc vùng cao

 Quá trình chuyển hóa đất từ sản xuất lâm nghiệp sang đất nông nghiệp

 Xây dựng cơ bản: xây dựng đường giao thông, công trình thủy điện…

 Hoạt động phá rừng của lâm tặc để lấy lâm sản

 Nhằm lợi ích thu lợi nhuận của các công ty

3 Ô nhiễm môi trường ở các nước đang phát triển

a Nguyên nhân

- Ba phần tư dân số thế giới sống ở các nước đang phát triển Nhìn chung,

đây là các nước nghèo, chậm phát triển về kinh tế - xã hội

- Tình trạng chậm phát triển, thiếu vốn, thiếu công nghệ thiếu cán bộ khoa

học - kĩ thuật, gánh nặng nợ nước ngoài, hậu quả của chiến tranh và xung đột triền miên, sức ép dân số và sự bùng nổ dân số trong nhiều năm Đã làm cho môi trường ở các nước đang phát triển bị hủy hoại nghiêm trọng

- Các công ty xuyên quốc gia lại lợi dụng những khó khăn về kinh tế của

các nước đang phát triển để bóc lột tài nguyên Có thể nói, sự chậm phát triển - sự hủy hoại môi trường - sự bùng nổ dân số là những cái vòng luẩn

quẩn mà các nước đang phát triển bị trói buộc, cần phải tháo gỡ để thoát khỏi đói nghèo

b Khai thác và chế biến khoáng sản ở các nước đang phát triển

Việc khai thác và chế biến khoáng sản có vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế ở nhiều nước đang phát triển Việc khai thác các mỏ lớn mà không chú trọng đến các biện pháp bảo vệ môi trường đã làm cho nguồn nước, đất, không khí, sinh vật ở các khu vực có mỏ bị đầu độc bởi các kim loại nặng, các hợp chất chứa lưu huỳnh

c Việc khai thác tài nguyên nông, lâm nghiệp ở các nước đang phát triển

- Ở các nước đang phát triển tài nguyên rừng rất phong phú, đặc biệt là các

khu rừng mưa nhiệt đới có các loài cây gỗ quý, chim, thú quý hiếm

- Nền nông nghiệp quảng canh, năng suất thấp, nên ở các nước nhiệt đới

còn phổ biến tình trạng đốt nương làm rẫy, phá rừng để lấy đất canh tác Việc theo đuổi mục tiêu tự túc lương thực bằng mọi giá đã làm cho hàng triệu ha đất rừng bị mất đi, nhường chỗ cho các đồi núi trọc Việc phát quang rừng làm đồng cỏ và việc chăn thả gia súc quá mức, nhất là ở các vùng khí hậu nhiệt đới khô hạn đã thúc đẩy quá trình hoang mạc hóa

4 Những áp lực đối với môi trường toàn cầu

Trong giai đoạn tới, các áp lực đối với môi trường bao gồm:

- Gia tăng dân số: Dân số thế giới tiếp tục gia tăng nhanh chóng với gần 4

tỷ người năm 1970 lên hơn 7,3 tỷ người năm 2015 Dự báo dân số sẽ tăng trên 9 tỷ người vào năm 2050, chủ yếu tăng ở khu vực cận Sahara châu Phi

+ Ngoài ra, sử dụng hóa chất trừ sâu tiếp tục gia tăng Cùng với tác động của BĐKH, gia tăng dân số cũng tạo áp lực lên tài nguyên nước, năng suất đất và cây trồng

+ Tăng dân số thuộc tầng lớp trung lưu: Cùng với phát triển kinh tế, dân

số thuộc tầng lớp trung lưu trong xã hội cũng sẽ gia tăng Trong đó có 2/3 sống tại khu vực châu Á Sự thay đổi cơ cấu dân số này sẽ dẫn đến tiêu dùng gia tăng.từ năm 2010 đến 2030, nhu cầu năng lượng tăng 33%, nhu cầu lương thực tăng 30% và nhu cầu nước sạch tăng 41% Kết quả là tài nguyên tiếp tục bị khai thác cạn kiệt

- Đô thị hóa: Cùng với quá trình gia tăng dân số là quá trình đô thị hóa

Năm 1970, chỉ có khoảng 1,3 tỷ người (36% dân số) sống ở đô thị Đến nay, dân số đô thị chiếm 54% Dự báo đến 2025 sẽ có thêm khoảng 1 tỷ người sống ở đô thị, chủ yếu ở châu Á Đô thị chiếm 70% lượng khí nhà kính phát thải Đô thị cũng là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐKH, như gia tăng về cường độ sóng nhiệt, tăng lượng mưa, ngập lụt, sạt lở đất,

ô nhiễm, hạn hán

- Với quá trình CNH-HĐH, bên cạnh những lợi nhuận thu được thì áp lực

về môi trường hiện nay là vô lớn

Với sự khai thác tài nguyên quá mức, phục vụ cho mục đích kinh tế hiện tại mà không quan tâm đến những hậu qủa trong tương lai Dự đoán rằng trong khoảng thời gian không xa trong tương lai thì nguồn tài nguyên khai thác sẽ dần cạn kiệt Và hậu quả kéo theo là những vấn đề về môi trường như: ô nhiễm nguồn đất, nước trong quá trình khai thác khoáng sản không đúng cách; phá vỡ cấu trúc của đất khi đưa khoáng sản ra khỏi lòng đất, gây nên xói mòn, sạt lở đất và gây lũ lụt vùng đồng bằng; ô nhiễm không khí khi khai thác các khoáng sản phát bụi như than, lưu huỳnh,…

- Sự bất bình đẳng trong quan hệ kinh tế luôn hiện hữu từ trước đến nay

Các nước phát triển luôn tìm kiếm thị trường, những quốc gia đang phát triển để khai thác các nguồn tiềm năng (khoáng sản, nhân lực,…) Nhưng những chi trả cho các quốc gia này không đáng là bao để họ có thể phục

vụ lại sự cố môi trường Bên cạnh đó, sự bất bình đẳng còn thể hiện ở những chính sách không phù hợp: xuất nhập khẩu, giao lưu kinh tế song phương hay đa phương, các quốc gia hoặc nhóm nước có kinh tế phát triển luôn ở vị trí thuận lợi và luôn đưa ra những yêu cầu gắt gao đối với các quốc gia “thấp, bé” hơn

5 Vì sao tài nguyên thiên nhiên Việt Nam lại phong phú?

- Khoáng sản nội sinh, ngoại sinh:

+ Mỏ nội sinh :

Các mỏ nội sinh thường được hình thành ở các vùng có đứt gãy sâu hoặc các vùng bị xiết ép mạnh trong các vận động tạo núi có hoạt động macma

ở dạng xâm nhập hoặc phun trào

Ở Việt Nam, các mỏ nội sinh thường được tập trung tại hai khu vực

chính:

 Khu vực núi phía bắc từ thung lũng sông Hồng đến Cao Bằng, Lạng Sơn Các mỏ ở đây khá đa dạng nhưng có trữ lượng không lớn lắm như thiếc – vonfram,mỏ đa kim chì - bạc - kẽm ,vàng, sắt,

…

 Khu vực núi Trung Trung Bộ từ Thừa Thiên - Huế đến Quảng Nam Ở khu vực này có mỏ vàng và đá quý mica, kẽm, vàng

 Ngoài ra, ở các khu vực Tây Bắc và Bắc Trung Bộ với các đứt gãy Lai Châu - Điện Biên, địa máng sông Đà, đứt gãy sông Mã, sông

Cả với các khối macma kèm theo có nhiều triển vọng về các mỏ đa kim, đồng, crôm, sắt, vàng, thiếc, quặng, đất hiếm Về tuổi sinh khoáng, phần lớn các mỏ nội sinh ở Việt Nam được hình thành trong các chu là kiến tạo ở đại Trung sinh, điều này xảy ra đối với

một số nước ở khu vực Đông Nam Á Ngoài ra cũng có một số mỏ nội sinh được hình thành từ đại Cổ sinh như vàng, đồng, chì, kẽm,

đá quý, antimon, titan

+ Mỏ ngoại sinh:

Các mỏ ngoại sinh được hình thành từ trầm tích tại các vùng biển nông, vùng bờ biên hoặc tại các vùng trũng được bồi đắp, lắng đọng bằng các vật liệu từ các vùng núi uôn nếp cổ có chứa quặng cũng như từ sự tích tụ của sinh vật được hình thành trong những điều kiện cố địa lí nhất định Các mỏ ngoại sinh ở Việt Nam phân bố trên diện rất rộng từ vùng núi đên vùng biển, từ Bắc vào Nam và có độ tuổi từ cổ nhất, thời tiền Cambri, cho đến trẻ nhất hiện nay

 Các mỏ ngoại sinh quan trọng nhất như apatit, than, sắt, thiếc, măng gan, titan, bôxit, đá vôi và đặc biệt là dầu khí Nhìn chung, tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam khá phong phú và đa dạng bao gồm

đủ các loại khoáng sản năng lượng, khoáng sản kim loại,…

 Tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam phân bố tương đối rộng khắp trong cả nước

- Nước ta nằm ở vị trí tiếp giáp giữa lục địa và đại dương, liền kề với vành

đai sinh khoáng Thái Bình Dương và vành đai sinh khoáng Địa Trung Hải, trên đường di lưu và di cư của nhiều loài động, thực vật nên có tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh vật vô cùng phong phú