Chất lưu ra khỏi miệng giếng là một hỗn hợp: Dầu, khí, nước, cát bẩnCác chất lưu cần được tách lọc, gom lại và xử lý Nhiệm vụ thu gom bắt đầu từ miệng giếng, bao gồm:Tách khí, lỏng Xử lý các pha Đo lường để kiểm soát: Sự làm việc của các giếngChất lượng sản phẩm thô
Trang 1KỸ THUẬT DẦU KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Trang 2THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Khái niệm chung về công tác thu gom
Chất lưu ra khỏi miệng giếng là một hỗn hợp: Dầu, khí, nước, cát bẩn
Các chất lưu cần được tách - lọc, gom lại và xử lý
Nhiệm vụ thu gom bắt đầu từ miệng giếng, bao gồm:
Tách khí, lỏng
Xử lý các pha
Đo lường để kiểm soát:
Sự làm việc của các giếng
Trang 3THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Yêu cầu đối với công tác thu gom
Giảm lượng thất thoát do bay hơi và rò rỉ
Tách pha khí lỏng phải triệt để (tách sâu)
Giảm thiểu nhân lực vận hành và chi phí sắt thép
Trong quá trình vận hành ít phải hoán cải hệ thống
Trang 4THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Trạm đầu nguồn
Tách pha
Đo số lượng
Trạm trung tâm
Tách pha
Xử lý sơ bộ
Trạm cuối nguồn
Xử lý triệt để Lưu gửi HC lỏng
Hành trình của chất lưu trong hệ thống thu gom
Tại trạm đầu nguồn
Tách pha, đo kiểm tra
So sánh số liệu đo với thiết kế
Phù hợp với dự báo → giếng vận hành bình thường
Dầu giảm, tỷ lệ khí, độ ngậm nước tăng → giếng gặp bất lợi
Xuất
Trang 5THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Tại trạm trung tâm
Tách pha sâu với áp suất thấp
Xử lý sơ bộ các pha khí, nước
Vận chuyển chất lỏng khỏi trạm phải dùng tới máy bơm
Trạm đầu nguồn
Tách pha
Đo số lượng
Trạm trung tâm
Tách pha
Xử lý sơ bộ
Trạm cuối nguồn
Xử lý triệt để Lưu gửi HC lỏng
Hành trình của chất lưu trong hệ thống thu gom
Xuất
Trang 6THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Tại trạm cuối nguồn
Các pha được xử lý triệt để
Lưu giữ chất lưu lỏng để chờ xuất
Chất lưu trước khi vào lưu giữ hoặc trước khi xuất được: đo kiểm một cách chính xác cả về số lượng và chất lượng (các thông số vật lý và thành phần tạp chất)
Trạm đầu nguồn
Đo số lượng
Trạm trung tâm
Tách pha
Xử lý sơ bộ
Trạm cuối nguồn
Xử lý triệt để Lưu gửi HC lỏng
Hành trình của chất lưu trong hệ thống thu gom
Xuất
Trang 7THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Các trang thiết bị trong hệ thống thu gom
Thiết bị công nghệ
Thiết bị vận chuyển
Thiết bị phụ trợ
Thiết bị lưu giữ chất lỏng tạm thời
Thiết bị đo kiểm
Các hệ thống kiểm soát tự động
Trang 8THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Thiết bị công nghệ
Tách pha lỏng- khí
Tách khí tự do ra khỏi dầu
Tách lỏng đã ngưng tụ ra khỏi khí
Bình tách là một thiết bị áp lực (thông số chính p,T)
Xử lý chất lưu
Chất lưu sau khi tách vẫn còn lẫn các tạp chất
Quá trình xử lý (làm sạch) các tạp chất là khử nhũ
Chất lưu lỏng được làm sạch trong các bể (bồn) công nghệ
Chất lưu khí được làm sạch trong các tháp hấp phụ hoặc hấp thụ, các máy nén, thiết bị lọc phân tử, tháp ổn định…
Trang 9THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Thiết bị vận chuyển
Gồm máy bơm, máy nén khí HC, hệ thống ống công nghệ
Thiết bị bơm, nén
Loại piston dùng cho các chất lưu có độ nhớt cao,
Loại bơm-nén ly tâm, dùng cho chất lưu có độ nhớt thấp,
Ống thu gom:
Cung cấp khí nén cho các giếng phun nhân tạo
Cung cấp nước, khí cho các giếng bơm ép
Trong tính toán thủy lực đường ống, chất lưu được chia thành
Chất lưu không chịu nén
Chất lưu ít chịu nén
Chất lưu chịu nén
Trang 10THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Chất lưu không chịu nén
• Khi bị nén thì thể tích không thay đổi,
• Khi chảy qua một tuyến ống đơn d = const → v = const
• Chất lưu không chịu nén là nước, dầu thô, dầu đã tách khí
• Khi tính toán thủy lực chấp nhận v = const
Chất lưu chịu nén
• Khi bị nén thể tích thay đổi rất nhiều
• Theo tuyến ống đơn, khi p giảm → V tăng → v tăng
• Khi V tăng →ρ giảm và ngược lại → G = vρ = const
• Chất lưu chịu nén là khí một pha
Trang 11THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Chất lưu kém chịu nén
• Khi áp suất tăng thì thể tích giảm không đáng kể
• Khi áp suất giảm từ p1 tới p2 → tốc độ tăng từ v1 đến v2 theo qui luật
c- Hệ số nén của chất lưu
• Khi tính toán cho một tuyến đơn, sử dụng giá trị tốc độ trung bình
• Khi tỷ lệ khí tăng lên → hệ số nén của hỗn hợp tăng → tính toán có thể xem là chất lưu chịu nén
• Chất lưu kém chịu nén là dầu nhẹ, dầu có ít khí tự do (cấu trúc bọt)
v = v 1 c p + − p
v
2
−
=
Trang 12THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Thiết bị phụ trợ
Hỗ trợ cho việc vận hành các thiết bị công nghệ
Thiết bị kiểm soát nhiệt của quá trình công nghệ:
Thiết bị gia nhiệt
Cần thiết cho quá trình xử lý dầu, nước
Giảm độ nhớt của dầu → giảm sức căng bề mặt pha phân tán
Nguồn nhiệt có thể trực tiếp hoặc từ các dòng mang nhiệt
Ống dẫn chất lưu Buồng đốt
Nhiên liệu
Trang 13THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Thiết bị giảm nhiệt
Cần thiết cho quá trình xử lý khí
Tạo ngưng tụ của pha lỏng, hạ thấp nhiệt dòng dầu sau xử lý
Dùng bộ trao đổi nhiệt
• Đối với khí thường dùng trao đổi nhiệt khí-khí
• Dùng hiệu ứng Joule-thomson
• Khi dòng chất lưu chảy qua các bộ phận kiểm soát nhiệt phải tăng
tối đa diện tích tiếp xúc
o Ống dẫn kiểu lò xo
Trang 14THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Là các máy bơm piston có công suất bé, cho lưu lượng chính xác
Cung cấp hóa chất, phụ gia cho quá trình xử lý
Các bộ phận trong khối thủy lực được chế tạo từ vật liệu chịu hóa chất
Máy nén không khí và bơm dầu thủy lực
Cung cấp không khí và dầu thủy lực để vận hành từ xa các khớp nối trục, các van trên ống dẫn
Trang 15THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Lưu giữ chất lỏng tạm thời
Tại trạm thu gom đầu nguồn hoặc trung tâm
Phải có bồn chứa trước khi bơm chất lỏng đi (trường hợp áp suất thấp)
Thể tích của bồn chứa thường 50, 100, 200 m3
Áp suất trong bồn được duy trì từ 3-5at
Trong dầu còn có khí hòa tan và việc tách khí vẫn được thực hiện nên còn gọi là bồn chứa-tách
Tại trạm cuối nguồn
Dùng nhiều bồn chứa tập hợp thành kho đủ sức lưu giữ sản phẩm cả mỏ trong thời gian vài ba ngày
Áp suất trong bể chứa thường có giá trị chân không để đảm bảo tách khí tuyệt đối
Trang 16THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Trang thiết bị đo kiểm
Gồm các dụng cụ, máy móc, phòng thí nghiệm để xác định số lượng và chất lượng của chất lưu
Việc kiểm soát số lượng thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp và gián tiếp
Phương pháp trực tiếp là phương pháp thể tích, dùng các bồn đo
có thể tích chuẩn kết hợp với đồng hồ bấm giây
Đo số lượng được thực hiện tại trạm đầu nguồn để kiểm soát giếng
Đo số lượng tại trạm cuối nguồn để xác định lượng dầu xuất- nhập
Phương pháp gián tiếp (thông qua các đồng hồ)
Việc đo kiểm chất lượng chủ yếu là đo hàm lượng nước và muối trong dầu và hàm lượng dầu trong nước, chỉ thực hiện sau quá trình xử lý, không cần thiết trong công đoạn tách pha
Trang 17THU GOM CHẤT LƯU KHAI THÁC
Các hệ thống kiểm soát tự động
Hệ thống tự động hóa cho phép thực hiện các công việc như sau:
Đo lường, ghi nhận các thông số: nhiệt độ, áp suất lưu lượng, mật độ dầu, hàm lượng nước
Tự động phát tín hiệu báo động về nguy cơ cháy, mức nhiễm khí dầu trong không khí, mức dầu trong bể, áp suất, nhiệt độ bằng âm thanh
và ánh sáng
Trang 18THE END