Nghiên cứu về hệ thống trả lương cho người lao động tại hệ thống ngân hàng đầu tư và phát triển việt nam

Do đặc thù là mạng lưới hoạt động rộng khắp, có nhiều đơn vị thành viên, mỗi đơn vị thành viên lại được hạch toán hiệu quả kinh doanh tương đối độc lập, nên việc trả lương của BIDV ngoài

NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG TRẢ LƯƠNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM.

Các nhà lãnh đạo đều biết rằng vấn đề mấu chốt để làm nên giá trị của một tố chức chính là yếu tố con người Một trong các yếu tố để tạo động lực cho con người trong công việc đó chính là thù lao lao động hay còn gọi là lương Tiền lương là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến các mối quan hệ tại nơi làm việc Vì vậy, tôi đã chọn nghiên cứu về tiền lương tại Ngân hàng ĐT&PT Việt Nam nơi tôi đang công tác

Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là 01 trong 05 Ngân hàng thương mại Nhà nước có bề dày lịch sử nhất Việt Nam đã trải qua hơn 50 năm hoạt động

Trong hơn 50 năm qua, BIDV luôn khẳng định vị trí là một trong những ngân hàng thương mại hàng đầu của Việt Nam, với thị phần khoảng 15% các dịch vụ Ngân hàng Ngoài chức năng chủ yếu như huy động, cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp và cá nhân, BIDV còn nhận nhiệm vụ cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ Ngân sách nhà nước và làm dịch vụ ủy thác đấu tư cho Chính phủ và được đánh giá cao trong vai trò là kênh cấp phát và làm dịch vụ cho Chính phủ trong quản lý và giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước

Khi thành lập, BIDV chỉ có 11 chi nhánh và 200 cán bộ Nhưng đến nay quy

mô của BIDV đã phát triển đáng kể với mô hình Tổng công ty Trong đó Hội sở chính

là trung tâm điều hành và 122 đơn vị thành viên (bao gồm 108 chi nhánh, 7 công ty con, Trung tâm đào tạo, Trung tâm công nghệ thông tin và 5 đơn vị liên doanh) với trên 500 chi nhánh, Phòng giao dịch, quỹ tiết kiệm và hàng ngàn máy ATM, máy POS với số cán bộ công nhân viên lên tới trên 12.000 người, hoạt động với một mạng lưới rộng khắp trên toàn lãnh thổ Việt Nam, hoạt động trên cả 4 trụ cột: là một trong những nhà cung ứng hàng đầu sản phẩm và dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán với chất lượng cao, là nhà đầu tư có tính chuyên nghiệp trong thị trường tài chính Việt Nam

Đội ngũ cán bộ công nhân viên được đánh giá là một nguồn lực giúp BIDV có lợi thế so sánh trong hoạt động cạnh tranh trên lĩnh vực hoạt động của mình, đặc biệt

là trong giai đoạn Việt Nam hội nhập WTO Tuy nhiên làm sao để giữ chân được nhân tài trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt và hiện tượng “chảy máu chất xám” đang gia tăng là một bài toán khó đang đặt ra với hầu hết các doanh nghiệp và BIDV Một trong những phương án để giữ chân nguồn nhân lực là phải có một chính sách trả lương thỏa đáng, đáp ứng được nhu cầu của người lao động Đó chính là một trong các hình thức ghi nhận năng lực và trình độ của họ Điều này đã sớm được BIDV nhìn nhận và có những chính sách trả lương, phân phối thu nhập được cụ thể hóa và được đánh giá là tương đối tiến bộ Do đặc thù là mạng lưới hoạt động rộng khắp, có nhiều đơn vị thành viên, mỗi đơn vị thành viên lại được hạch toán hiệu quả kinh doanh tương đối độc lập, nên việc trả lương của BIDV ngoài việc đảm bảo mức thu nhập chung cho người lao động trong toàn hệ thống còn phải đảm bảo mang tính khuyến khích theo hiệu quả

kinh doanh của từng đơn vị thành viên Hiện tại, việc trả lương và phân phối của BIDV được tiến hành như sau:

Căn cứ đơn giá tiền lương được Ngân hàng Nhà nước giao cho toàn hệ thống, BIDV giao đơn giá tiền lương gắn với kết quả kinh doanh của đơn vị, đảm bảo phần tiền lương cơ bản (bao gồm hệ số lương và các khoản phụ cấp) được trả cho người lao động theo đúng quy định của nhà nước; phần còn lại được phân phối theo mức độ hoàn thành kế hoạch kinh doanh và đóng góp cho hệ thống

Quỹ tiền lương tại đơn vị thành viên được xác định như sau:

QL = Q1 + Q2 + Q3 (nếu có)

Trong đó:

- QL: Quỹ tiền lương

- Q1: Quỹ lương theo đơn giá: gắn với hiệu quả kinh doanh của đơn vị

- Q2: Quỹ lương gia tăng: gắn với kết quả hoàn thành kế hoạch kinh doanh

- Q3: Quỹ điều hoà: là phần được BIDV hỗ trợ cho đơn vị trong trường hợp đơn

vị có mức thu nhập thấp hơn thu nhập tối thiểu toàn hệ thống

Tiền lương chi trả cho người lao động được xác định như sau:

Căn cứ vào Tổng quỹ tiền lương được giao (QL), đơn vị thực hiện phân phối tiền lương hàng tháng cho người lao động như sau:

Tiền lương của người lao động (L):

L = L1 + Hđ/c1 x L2

Trong đó: - L: tiền lương hàng tháng

- L1: Tiền lương cơ bản

- L2: Tiền lương kinh doanh

- Hđ/c1: hệ số điều chỉnh nội bộ trong đơn vị, được xác định trên quỹ tiền lương được hưởng sau khi trừ đi tiền lương cơ bản của đơn vị

* Tiền lương cơ bản (L 1 ) được xác định như sau:

L1 = (V1 + Hpc) x Lmin

Trong đó:

- V1: hệ số lương cơ bản của cán bộ theo Nghị định 205/2004/NĐ-CP

- Hpc: tổng hệ số các loại phụ cấp (nếu có) của cán bộ

- Lmin: Lương tối thiểu do Nhà nước quy định, hiện nay là 650.000 đồng (Dự kiến đến tháng 01/05/2010 sẽ tăng lên là 730.000 đồng)

* Hệ số điều chỉnh nội bộ trong đơn vị (H đ/c1 )

Trong đó:

QL: tổng quỹ lương của đơn vị

QCB: quỹ lương cơ bản của đơn vị (∑ L1)

QKK: quỹ khuyến khích cán bộ chuyên môn nghiệp vụ giỏi tại đơn vị, không vượt quá 5% quỹ lương kinh doanh (QL - QCB)

∑ L2: tổng lương kinh doanh của người lao động tại đơn vị

H đ/c1 = QL - Q CB - Q KK (nếu có)

∑ L 2

* Tiền lương kinh doanh (L 2 ) được xác định như sau:

L2 = Lmin x V2

Trong đó:

Lmin: Lương tối thiểu do Nhà nước quy định, hiện nay là 650.000 đồng

V2: hệ số lương kinh doanh Hệ số lương kinh doanh này được BIDV xây dựng theo

hệ thống thang bảng riêng, trong đó khoảng cách lương kinh doanh theo chức vụ khá cao Hệ

số lương kinh doanh của cán bộ nhân viên sẽ bằng chính hệ số lương cơ bản theo hệ thống thang bậc lương do Nhà nước quy định, nhưng hệ số này sẽ tăng cao hơn nhiều nếu nhân viên có chức vụ, ví dụ:

TRỊ

HẠNG DOANH NGHIỆP

CHỨC DANH

1 Chủ tịch HĐQT

6,97 -7,30

6,31 -6,64 5,65 - 5,98

2 Thành viên chuyên trách HĐQT (trừ

Tổng giám đốc)

5,98 -6,31

5,32 -5,65 4,66 - 4,99

II-BẢNG LƯƠNG TỔNG GIÁM ĐỐC, GIÁM ĐỐC, PHÓ TỔNG GIÁM ĐỐC, PHÓ GIÁM ĐỐC, KẾ TOÁN TRƯỞNG CHI NHÁNH TỈNH, THÀNH PHỐ

HẠNG DOANH NGHIỆP

CHỨC DANH

1 Tổng giám đốc, Giám đốc

2 Phó TGĐ, Phó giám đốc

3 Kế toán trưởng

III- BẢNG LƯƠNG CÁN BỘ, NHÂN VIÊN

1 Đối với cán bộ chuyên môn nghiệp vụ:

1 Chuyên viên cao cấp

- Hệ số lương

5,5 8

5,9 2

6,2 6

6,6

2 Chuyên viên chính

- Hệ số lương

4,0 0

4,3 3

4,6 6

4,9 9

5,3 2

5,6

3 Chuyên viên

- Hệ số lương

2,3 4

2,6 5

2,9 6

3,2 7

3,5 8

3,8

4 Cán sự, kỹ thuật viên

- Hệ số lương

1,8 0

1,9 9

2,1 8

2,3 7

2,5 6

2,7

3,3 2

3,5 1

3,7

2 Đối với nhân viên thừa hành, phục vụ:

1 Nhân viên Văn thư

- Hệ số lương

1,3 5

1,5 3

1,7 1

1,8 9

2,0 7

2,2 5

2,4

2,7 9

2,9

3,3

2 Nhân viên Phục vụ

- Hệ số lương

1,0 0

1,1 8

1,3 6

1,5 4

1,7 2

1,9 0

2,0

2,4 4

2,6

2,9

3 Nhân viên In ấn, sao

chụp tài liệu (2 - I - A1) -

Chỉ áp dụng tại HSC

- Hệ số lương

1,4 5

1,7 1

2,0 3

2,3 9

2,8 3

3,3 4

3,9 5

3 Đối với nhân viên Lái xe, Bảo vệ:

- Hệ số lương

2 Nhân viên Bảo vệ (2- I - B.13)

Ngoài phần tiền lương, người lao động còn được hưởng các khoản phúc lợi khác như tiền ăn trưa, tiền công tác phí, tiền điện thoại, tiền trang phục,…

Hàng năm, sau khi quyết toán quỹ tiền lương, BIDV chia phần quỹ tiền lương còn lại cho các đơn vị thành viên để các đơn vị có thể tiến hành chia thưởng đột xuất cho người lao động

Căn cứ vào phương pháp tính toán tiền lương của BIDV và các phương pháp trả công đã được học trong môn Quản trị Nguồn nhân lực có thể nhận thấy:

BIDV hiện đang sử dụng phương pháp trả công toàn bộ bao gồm lương cơ bản, lương khả biến và phụ cấp

Lương cơ bản được tính theo thời gian làm việc (theo bảng chấm công hàng tháng), thâm niên làm việc của người lao động (hệ số lương cơ bản theo quy định của Nhà nước thường tăng theo thâm niên làm việc của người lao động), điều chỉnh sinh hoạt phí (theo mức lương cơ bản do Nhà nước công bố, thường được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng)

Lương khả biến (các khoản thưởng và lương kinh doanh) là những khỏan mà BIDV chia sẻ lợi nhuận do toàn bộ nhân viên làm ra, hay chia sẻ số tiền tiết kiệm được

do nhân viên nỗ lực giảm chi phí, được gắn liền với hiệu quả kinh doanh của từng đơn

vị thành viên Mức lương khả biến này có thể thay đổi (phụ thuộc vào hệ số điều chỉnh được xác định hàng năm), và nếu mục tiêu của đơn vị thành viên không đạt được thì mức lương sẽ không tăng hơn mức lương cơ bản (do hệ số điều chỉnh có thể thấp hơn

so với năm trước) Lương khả biến không đảm bảo việc tăng lương hàng năm, góp phần quản lý chi phí lao động

Các khoản phụ cấp cho người lao động được xác định theo mức đồng hạng cho tất cả người lao động, tăng chung như nhau cho mọi người

Đánh giá về phương pháp trả lương cho người lao động tại hệ thống BIDV

• Ưu điểm:

- Phương pháp trả lương của BIDV tương đối phù hợp, trả công linh hoạt,

có thể giúp BIDV kiểm soát được chi phí lao động trong hệ thống chi phí của mình

- Việc trả công có gắn liền với hiệu quả kinh doanh của BIDV nói chung

và từng đơn vị thành viên nói riêng, đóng góp, cống hiến của người lao động trong hệ thống đã tạo ra động lực khuyến khích người lao động sáng tạo, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc, khắc phục hình thức phân phối bình quân Hệ thống phân phối tạo ra sự khác biệt về tiền lương đối với từng đối tượng lao động và đóng góp của họ cho hệ thống, ví dụ chức danh lãnh đạo có hệ số lương cao hơn so với cán bộ nhân viên, hay cùng là cán bộ nhân viên nhưng lại phân biệt theo thâm niên, theo trình độ lao động, theo kinh nghiệm, bằng cấp… Như vậy, BIDV đã chủ động dựa vào sự công bằng trong việc trả lương cho người lao động Người cống hiến nhiều cho BIDV được trả lương cao hơn

• Nhược điểm: Hệ thống trả lương của BIDV tương đối hoàn hảo tuy nhiên nó vẫn còn một số nhược điểm sau:

- Phương thức trả lương chưa được đánh giá được thực tế, tính chất công việc của mỗi người Ví dụ người lao động cùng thâm niên công tác, cùng một trình độ đại học nhưng làm tại hai bộ phận khác nhau có tính chất công việc hoàn toàn khác nhau thì được hưởng một mức lương như nhau Trong khi đó tại hệ thống Ngân hàng nói chung và BIDV nói riêng, có những bộ phận yêu cầu của công việc đơn giản (như bộ phận nhập dữ liệu) cũng có những bộ phận mà làm tốt được công việc yêu cầu người lao động phải có kỹ năng, trình độ và mang tính rủi ro cao (như bộ phận tín dụng) nhưng tiền lương bằng nhau Điều này dễ gây tâm lý đồng đều, bức xức cho người lao động, chưa tạo động lực thực sự cho người lao động

- Việc trả công cho người lao động chưa gắn liền với việc đánh giá hiệu quả công việc mà từng người lao động cụ thể được đánh giá Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công việc của mỗi người chưa thực sự hiệu quả

- So với mặt bằng chung trên thị trường tài chính – tiền tệ của Việt Nam thì mức lương trả cho người lao động tại BIDV còn chưa thực sự hấp dẫn, đặc biệt là với những chức danh lãnh đạo cao cấp BIDV cũng đã thấy được tình trạng này, nguyên nhân là do BIDV là một ngân hàng thương mại nhà nước, do vậy việc trả lương cũng phải tuân thủ những quy tắc chung do nhà nước quy định như về mức lương cơ bản, hệ số lương, thời gian điều chỉnh hệ số lương, khoảng giãn cách giữa mức lương cao nhất và thấp nhất trong hệ thống…Đây cũng là một lý do mà trong thời gian qua có nhiều lao động chất lượng cao của BIDV bị thu hút bởi các Ngân hàng thương mại cổ phần, các công ty chứng khóan

Một số giải pháp thực hiện cải thiện vấn đề trả lương trong hệ thống BIDV

- Áp dụng Hệ số điều chỉnh theo công việc vào cách tính lương kinh doanh

Áp dụng đối với những người được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo quy định của nhà nước, lao động làm công việc có tính chất phức tạp, rủi ro cao, công việc trực tiếp tạo ra lợi nhuận…điều chỉnh theo công việc có các mức áp dụng với cán bộ làm công tác tín dụng trực tiếp xét duyệt hồ sơ cho vay, cán bộ thẩm định (bao gồm cả lãnh đạo Ban, phòng) và cán bộ kinh doanh tiền tệ, thành viên Ban kiểm soát Hội đồng quản trị; Trưởng quỹ nghiệp vụ; Trưởng phòng giao dịch; Trưởng điểm giao dịch; cán

bộ quản lý tín dụng, cán bộ thanh toán quốc tế (bao gồm cả lãnh đạo Ban, phòng); cán

bộ ký kiểm soát chứng từ; cán bộ lập trình phần mềm, quản trị dữ liệu, quản trị hệ thống mạng, quản trị tham số hệ thống tại Trung tâm Công nghệ thông tin, đối với giao dịch viên, thủ quỹ kiểm ngân, cán bộ tín dụng quản lý khoản vay, cán bộ hậu kiểm

(G/L), Phó Trưởng phòng giao dịch, Phó trưởng điểm giao dịch, cán bộ điện toán, cán

bộ kiểm tra nội bộ, Chuyên viên Ban Kiểm soát Hội đồng Quản trị

- Áp dụng Hệ số điều chỉnh theo kết quả hoàn thành nhiệm vụ vào cách tính lương kinh doanh

Giám đốc đơn vị chủ động xây dựng tiêu chuẩn đánh giá xếp loại hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ trong đơn vị mình theo hướng dẫn của BIDV Căn cứ vào mức

độ, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, Ban giám đốc thực hiện việc xem xét, đánh giá xếp loại 06 tháng hoặc cả năm một lần theo 04 mức với hệ số điều chỉnh, ví dụ:

Hoàn thành Xuất sắc: 1,2

Hoàn thành nhiệm vụ: 1,0

Không hoàn thành nhiệm vụ:

+ do nguyên nhân khách quan: 0,8 + do nguyên nhân chủ quan: 0,5

- Áp dụng chính sách khuyến khích đối với cán bộ có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giỏi nhằm động viên, khuyến khích cán bộ có trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ giỏi phát huy được hết khả năng, nâng cao hiệu quả công việc, đóng góp tích cực vào hiệu quả kinh doanh chung của BIDV nên giao Giám đốc đơn vị cùng Hội đồng nâng bậc lương đơn vị xem xét, đánh giá cụ thể trình độ, năng lực, kinh nghiệm của cán bộ thuộc đơn vị cũng như tổng quỹ lương được giao để thực hiện chính sách đối với các cán bộ này Sau khi thống nhất với Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở, Giám đốc đơn vị chủ động chi khuyến khích cho những cán bộ giỏi thuộc đơn vị mình theo mức phù hợp, đảm bảo tối đa không vượt quá 5% tổng quỹ lương kinh doanh được giao của đơn vị (QKK)

- Chia sẻ lợi ích cho người lao động thông qua các chương trình mua cổ phiếu ưu đãi đối với những dự án mà BIDV tài trợ, hay các quyền lợi khác như quyền mua trả góp nhà chung cư đối với những dự án bất động sản mà BIDV tài trợ và đầu tư Hiện tại BIDV đã thực hiện thí điểm phương án này, song đối tượng áp dụng còn rất hạn chế Đây

là một biện pháp tốt để người lao động trung thành với BIDV

Việc xây dựng hệ thống trả lương là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của bất kỳ doanh nghiệp nào BIDV đã nhận thức được điều đó và đã có những điều chỉnh chính sách phân phối thu nhập hợp lý thông qua việc lấy ý kiến của người lao động Điều

đó giúp cho BIDV có thể thu hút được nhân tài và không bị “chảy máu chất xám” như đối với một số doanh nghiệp hiện nay

Tài liệu tham khảo:

- Giáo trình Quản trị Nguồn nhân lực của ĐH Griggs

- Các văn bản chế độ về quy định tiền lương của BIDV như Quyết định số 151/QĐ-HĐQT ngày 23/06/2006; QĐ số 7460/QĐ-TCCB1 ngày 30/12/2009….