cải cách hành chính của việt nam trong giai đoạn hiện nay Tiểu luận cao học môn quản lý hành chính nhà nước

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay. Sau gần 35 năm giải phóng thống nhất đất nước, thoát khỏi chiến tranh, Việt nam lại tiếp tục trải qua những chặng đường cam go thử thách của công cuộc xây dựng, kiến thiết nước nhà. Trên những chặng đường ấy, chúng ta đã dần dần có thêm bài học của đổi mới và cải cách. Chính sự cải cách này đã tạo làn sóng cho tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khai thông lộ trình hội nhập của Việt Nam vào khu vực và thế giới. Nền kinh tế Việt nam trong những năm gần đây đã có những bước tiến đáng kể. Song, trong xu thế hội nhập, những vấn đề yếu kém về quản lý của chúng ta đã bộc lộ. Chính vì vậy mà công cuộc cải cách hành chính nhà nước nay lại trở thành vấn đề mà Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm, là cấp thiết cho việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. 2. Tình hình nghiên cứu Chủ trương cải cách hành chính đã được Đảng cộng sản Việt Nam đề ra từ năm 1991, nhưng đến năm 1994 mới được tổ chức triển khai thực hiện. Tuy nhiên đây là một công việc phức tạp, nhiều khó khăn, vì nó trực tiếp đụng chạm đến lợi ích cục bộ của các ngành, các địa phương, cũng như bản thân đội ngũ cán bộ, công chức. Mục tiêu chung của chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 – 2010 (Ban hành kèm theo Quyết định số 1362001QĐthị trường ngày 1792001 của Thủ tướng Chính phủ) là: “Xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đạ hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng: xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt độngcủa bộ máy hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta tronggiai đoạn hiện nay

Sau gần 35 năm giải phóng thống nhất đất nước, thoát khỏi chiến tranh,Việt nam lại tiếp tục trải qua những chặng đường cam go thử thách của côngcuộc xây dựng, kiến thiết nước nhà Trên những chặng đường ấy, chúng ta đãdần dần có thêm bài học của đổi mới và cải cách Chính sự cải cách này đãtạo làn sóng cho tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khai thông lộ trìnhhội nhập của Việt Nam vào khu vực và thế giới Nền kinh tế Việt nam trongnhững năm gần đây đã có những bước tiến đáng kể Song, trong xu thế hộinhập, những vấn đề yếu kém về quản lý của chúng ta đã bộc lộ Chính vì vậy

mà công cuộc cải cách hành chính nhà nước nay lại trở thành vấn đề mà Đảng

và Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm, là cấp thiết cho việc tiếp tục xâydựng và hoàn thiện nhà nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu

Chủ trương cải cách hành chính đã được Đảng cộng sản Việt Nam đề ra

từ năm 1991, nhưng đến năm 1994 mới được tổ chức triển khai thực hiện.Tuy nhiên đây là một công việc phức tạp, nhiều khó khăn, vì nó trực tiếpđụng chạm đến lợi ích cục bộ của các ngành, các địa phương, cũng như bảnthân đội ngũ cán bộ, công chức

Mục tiêu chung của chương trình tổng thể cải cách hành chính nhànước giai đoạn 2001 – 2010 (Ban hành kèm theo Quyết định số136/2001/QĐ-thị trường ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ) là: “Xâydựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp,hiện đạ hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng: xây dựng đội ngũ

cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộcxây dựng, phát triển đất nước Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bảnđược cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa”

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Trong thời kỳ đổi mới, thực hiện sự chuyển đổi về nền kinh tế kếhoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, tổ chức và hoạt động của Nhà nước được đổi mới một bước và thuđược những thành tựu bước đầu tạo thế và lực mới đưa đất nước chuyểnsang thời kỳ phát triển mới Tuy nhiên, trước yêu cầu bức thiết của sựnghiệp đổi mới, công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, tổ chức bộ máyNhà nước nhất là bộ máy hành chính, đã bộc lộ nhiều khuyết tật, đang cảntrở công cuộc đổi mới nói chung, đặc biệt là đổi mới kinh tế và củng cốhoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, những khuyết điểm và yếu kémchủ yếu là:

- Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, chưa tạo đủ khuôn khổ pháp lýcần thiết thích hợp tình hình nhiệm vụ mới; việc thi hành pháp luật chưanghiêm Kỷ cương, kỷ luật lỏng lẻo

- Bộ máy hành chính Nhà nước vẫn còn cồng kềnh, nhiều tầng nấctrung gian, thủ tục rườm rà, phiền hà; chức năng, nhiệm vụ chồng chéo,hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả Tệ quan liêu, lãng phí, tham nhũng congkhá phổ biến

- Chế độ công cụ lạc hậu chưa khuyến khích phát triển tài năng trongđội ngũ cán bộ, công chức nhìn chung không được đào tạo chính quy; trình

độ, năng lực và phẩm chất chưa ngang với yêu cầu của nhiệm vụ, kỹ nănghành chính kém, một bộ phận không nhỏ thoái hoá, biến chất

Để khắc phục những thiếu sót, sửa chữa những khuyết tật, xây dựngmột Nhà nước vững mạnh, trong sạch, hiện đại, bộ máy Nhà nước hoạtđộng có hiệu lực, hiệu quả đáp ứng các yêu cầu quản lý đất nước trongbối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều biến động, xuất hiện thời cơ và

thuận lợi mới cũng như quy cách và thách thức mới, thì yêu cầu bức thiết

là phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước, mà trọng tâm là tiếnhành cải cách hành chính

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Đề tài này được triển khai dựa trên cơ sở lý luận,những quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước, của các nhà nghiên cứutrong lĩnh vực cải cách hành chính, nội dung được thể hiện qua Chương trìnhtổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2001 – 2010 của Thủ tướngchính phủ; Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hộinghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về đẩy mạnh cảicách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy Nhà nước…

- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp tổng hợp, chọn lọc, phân tích,

so sánh từ các tài liệu nghiên cứu, các tài liệu tham khảo trong lĩnh vực Cảicách hành chính trong giai đoạn hiện nay

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu

Cải cách hành chính ở Việt Nam là công cuộc mới mẻ, chưa có tiền lệ,lại diễn ra trong điều kiện thiếu kiến thức và kinh nghiệm về quản lý Nhànước, có nhiều vấn đề phải vừa làm, vừa tìm tòi, rút kinh nghiệm Vì vậy,việc hình thành quan niệm và những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo công cuộc cảicách hành chính, cũng như việc đề ra những nội dung, phương hướng, chủtrương, giải pháp thực hiện cải cách trong từng giai đoạn của Đảng và Nhànước ta là một quá trình tìm tòi, sáng tạo không ngừng Yêu cầu đặt ra là vừaphải tổ chức nghiên cứu lý luận, vừa thử nghiệm, tổng kết thực tiễn, kết hợpvới tham khảo, học hỏi những kinh nghiệm của các nước trên thế giới, đểtừng bước xây dựng thành hệ thống các quan điểm và nguyên tắc cơ bản củacải cách hành chính; phù hợp với các điều kiện và hoàn cảnh đặc thù của ViệtNam, có tính đến các yêu cầu của xu thế toàn cầu hoá, hội nhập khu vực vàthế giới

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần I mở đầu, Phần II nội dung, Phần III kết luận và danh mụctham khảo, Phần II nội dung Tiểu luận gồm có 4 chương:

Chương I: Thực trạng nền hành chính Nhà nước - kết quả, hạn chế vànguyên nhân

Chương II: Quan điểm, chủ trương về cải cách hành chính của Đảng vàNhà nước

Chương III: Nhận thức về cải cách hoàn thiện tổ chức và hoạt động của

bộ máy hành chính Nhà nước

Chương IV: Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệuquả hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Những kết quả của cải cách hành chính thời gian qua

- Chức năng và hoạt động của các cơ quan trong hệ thống hành chính từChính phủ, các Bộ, ngành Trung ương đếnUỷ ban nhân dân các cấp đã cónhiều thay đổi tiến bộ, tập trung nhiều hơn vào quản lý Nhà nước

- Từng bước đổi mới thể chế hành chính trên các lĩnh vực, trước hết làhành chính thể chế kinh tế phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Cơ cấu tổ chức bộ máy của Chính phủ và cơ quan hành chính các cấpđược sắp xếp, điều chỉnh tinh giảm hơn trước; bộ máy hành chính từ Trungương đến cơ sở Vận hành phát huy tác dụng, hiệu quả tốt hơn

- Việc quản lý, sử dụng cán bộ, công chức được đổi mới một bước theocác quy định của Pháp lệnh Cán bộ, công chức: từ khâu tuyển chọn, đánh giá,thi nâng ngạch, khen thưởng, kỷ luật đến đào tạo, bồi dưỡng Chế độ, chínhsách tiền lương bước đầu được cải cách theo hướng tiền tệ hoá

Chức năng, nhiệm vụ quản lý Nhà nước của bộ máy hành chính trongnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa được xác định rõ vàphù hợp; sự phân công, phân cấp giữa các ngành và các cấp chưa thật rànhmạch, phù hợp.

- Hệ thống thể chế hành chính chưa đông bộ, còn chồng chéo và thiếuthống nhất; thủ tục hành chính trên nhiều lĩnh vực còn rườm rà, phức tạp; trật

tự, kỷ cương chưa nghiêm

- Tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; phương thức quản lýhành chính vừa tập trung quan liêu lại vừa phân tán, chưa thông suốt; chưa cónhững cơ chế, chính sách tài chính thích hợp với hoạt động của các cơ quanhành chính, đơn vị sự nghiệp, tổ chức làm dịch vụ công

- Đội ngũ cán bộ, công chức còn nhiều điểm yếu kém và phẩm chất,tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn, kỹ năng hành chính; phong cáchlàm việc chậm đổi mới; tệ quan liêu, tham nhũng, sách nhiễu nhân dân tiếptục diễn ra nghiêm trọng trong một bộ phận cán bộ, công chức

- Bộ máy hành chính ở các địa phương và cơ sở chưa thực sự gắn bóvới dân, không nắm chắc được những vấn đề nổi cộm trên địa bàn, lúng túng,

bị động khi xử lý các tình huống phức tạp

3 Nguyên nhân

Tình hình trên đây do nhiều nguyên nhân gây ra Trước hết, nhận thứccủa cán bộ, công chức về vai trò và chức năng quản lý của Nhà nước, về xâydựng bộ máy Nhà nước nói chung và bộ máy hành chính Nhà nước trong tìnhhình mới, điều kiện mới chưa thật rõ ràng và chưa thống nhất, còn nhiều vấn

đề về lý luận và thực tiễn chưa được làm sáng tỏ, còn nhiều chủ trương, quanliêu bao cấp chưa được kịp thời sửa đổi, thay thế Thứ hai, việc triển khai cácnhiệm vụ về cải cách hành chính chưa được tiến hành đồng bộ với đổi mới tổchức và hoạt động của hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo, cải cách hànhchính chưa gắn bó chặt chẽ với đổi mới hoạt động lập pháp và cải cách tưpháp Thứ ba, cải cách hành chính gặp trở ngại lớn do đụng chạm đến lợi ích

cục bộ của nhiều cơ quan hành chính, nhiều cán bộ, công chức trong bộ máyNhà nước ở Trung ương và địa phương; ảnh hưởng của cơ chế tập trung quanliêu, bao cấp còn đè nặng lên nếp nghĩ, cách làm của không ít cán bộ, côngchức; cuộc cải cách chưa được chuẩn bị tốt về mặt tư tưởng Thứ tư, các chế

độ, chính sách về tổ chức và cán bộ, về tiến lương còn nhiều điều chưa phùhợp, chưa tạo ra động lực thúc đẩy công cuộc cải cách Thứ năm, là nhữngthiếu sót trong công tác chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương và

Uỷ ban nhân dân các địa phương trong việc tiến hành cải cách hành chính; sựchỉ đạo thực hiện các chủ trương đã đề ra thiếu kiên quyết và chưa thống nhất

CHƯƠNG II:

QUAN ĐIỂM, CHỦ TRƯƠNG VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH CỦA

ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC

1 Hệ thống quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách hành chính

Nhận thức tư tưởng về cải cách hành chính ở Việt Nam hình thành vàphát triển cùng với quá trình đổi mới tư duy về tổ chức và hoạt động của bộmáy Nhà nước nói chung và nền hành chính nói riêng để thích ứng, đồng thờithúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Cùng với quá trình nhận thức về vai trò và chức năng của Nhà nướctrong nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, các quan điểm

và nguyên tắc cải cách hành chính được hình thành và phát triển một cáchnhất quán và liên tục, từng bước được bổ sung hoàn thiện, và nhanh chónghình thành hệ thống quan điểm cơ bản tương đối đầy đủ về nền hành chính vàcải cách hành chính Gắn với những bước đi, hình thức và cách làm phù hợp

để đạt được mục tiêu đề ra cho từng giai đoạn

Cải cách nền hành chính là một bộ phận được đặt trong cải cách bộ máyNhà nước, có mối quan hệ khăng khít với các bộ phận cấu thành nên hệ thốngchính trị của Việt Nam trong điều kiện của một Đảng cầm quyền là Đảng Cộngsản Việt Nam Các quan điểm và nguyên tắc cơ bản về cải cách hành chínhđược đặt trên nền tảng những quan điểm, phương hướng chung về xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và chi phối mạnh bởi các yếu

tố chính trị từ Đảng cầm quyền, mặc dù vẫn giữ tính độc lập tương đối

Việc xác định nội dung, nhiệm vụ cải cách hành chính được quy địnhhướng theo mục tiêu xây dựng một nền hành chính phát triển phù hợp với điềukiện, hoàn cảnh của Việt Nam, trên cơ sở đề cao phát huy đặc điểm, truyềnthống, tính cách và bản sắc Việt Nam, nhằm xây dựng một nền hành chính dânchủ, đáp ứng được đòi hỏi của nhân dân và yêu cầu của công tác quản lý Nhànước; thích ứng với xu thế toàn cầu hoá, mở rộng và tăng cường hợp tác vớicác nước và các tổ chức quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ và cùng có lợi

Trong sự hình thành các quan điểm, nguyên tắc cơ bản chỉ đạo côngcuộc cải cách hành chính cũng như các bước đi, nhịp độ tiến hành cải cách ởViệt Nam trước tiên và chủ yếu xuất phát từ các yêu cầu đổi mới kinh tế Dovậy, đến lượt nó nền hành chính được định hướng mạnh mẽ trước hết vào việcphục vụ nhân dân và doanh nghiệp phát triển kinh tế, tháo gỡ những vướngmắc tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế phát triển Điều nàyxuất phát từ thực tế chi thấy yếu tố kìm hãm lớn nhất đối với quá trình đổi mớikinh tế là những khuyết tật của nền hành chính còn mang nặng dấu ấn của cơchế hình thành nên nó – cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp.

Cùng với quá trình phát triển kinh tế, các yêu cầu đòi hỏi phải hoàn thiệnchế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa để phát huy hơn nữa quyền làm chủ của nhândân, nhất là mở rộng mạnh mẽ quyền dân chủ của dân đối với tổ chức và hoạtđộng của bộ máy Nhà nước được đặt ra như một tất yếu Yêu cầu này đề ra chocải cách hành chính nhiệm vụ quan trọng là phải xây dựng các thiết chế bảo đảmquyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm công khai hoá các hoạt động của bộ máyquản lý Nhà nước, phát huy dân chủ từ cơ sở, tạo không khí xã hội lành mạnh

2 Những thành tựu đạt được của cải cách hành chính về mặt quan điểm nhận thức

Thực tiễn cho thấy rằng, cải cách hành chính là yêu cầu bức xúc củanhân dân và là một khâu có ý nghĩa quyết định với tiến trình đổi mới ở ViệtNam Những năm vừa qua công cuộc cải cách hành chính đã được triển khairộng khắp từ Trung ương cho đến địa phương cơ sở; được nhân dân rất quantâm và ủng hộ

Ngay từ đầu cải cách hành chính đã được xác định là khâu trọng tâmcủa cải cách bộ máy Nhà nước Trên cơ sở đó, từng bước hình thành và pháttriển thành hệ thống quan điểm về xây dựng một nền hành chính phát triểnphù hợp với những yêu cầu phát triển kinh tế, mở rộng dân chủ, công khai và

xu thế hội nhập khu vực và quốc tế Chuyển tử một nền hành chính chỉ chútrọng đến hiệu lực quản lý Nhà nước với nhiều hình thức hành chính bao cấp,

gắn liền với các thủ tục phiền hà, thiếu tính công khai, trong đó công dân vàcác tổ chức là đối tượng bị quản lý chặt chẽ của Nhà nước chủ yếu bằng cácbiện pháp mệnh lệnh hành chính dáp đặt, sang một nền hành chính dân chủ,lấy công dân và các tổ chức làm trung tâm, là đối tượng phục vụ, là kháchhàng mà các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm phải cung cấp các dịch vụhành chính một cách tốt nhất Đó là xây dựng một nền hành chính gần dân,sát dân; một nền hành chính thật sự của dân, do dân và vì dân.

Hệ thống quan điểm về cải cách hành chính của Việt Nam đã đạt đượcmột số thành tựu đáng kể trên một số quan điểm cơ bản về mục tiêu tổng quátcủa cải cách hành chính; về nội dung cấu thành nên nền hành chính và cácnguyên tắc chỉ đạo Đồng thời chúng ta đã đề ra những nội dung và phươnghướng chủ yếu cho cải cách hành chính trong từng giai đoạn: gắn cải cáchhành chính với cải cách kinh tế Cải cách đồng bộ nhưng có trọng tâm, cókhâu đột phá

Bắt đầu thực hiện cải cách hành chính Chính phủ đã chọn đúng khâuđột phá là cải cách thủ tục hành chính, để tập trung giải quyết những vấn đềbức xúc nhất trong quan hệ giữa Nhà nước với công dân, và từ tổng kết thựctiễn của cải cách thủ tục đề xuất những nội dung cụ thể về rà soát chức năng,nhiệm vụ, chấn chỉnh bộ máy tổ chức hành chính từ Chính phủ đến chínhquyền địa phương cho thời gian trước mắt

Cải cách hành chính trở thành một bộ phận quan trọng trong đường lốiđổi mới toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam; một trong những ưu tiênhàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam; và là mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình công tác của Chính phủ.Những năm gần đây, cải cách hành chính đều có mặt trong các chủ trươnglớn, các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhànước Việt Nam như là một trong những giải pháp quan trọng: Quốc hội đã coicải cách hành chính là khâu đột phá cho việc thực hiện nhiệm vụ phát triểnkinh tế - xã hội của Việt Nam trong những năm gần đây

Từng bước tiếp nhận có chọn lọc, phù hợp với điều kiện của Việt Namcác giá trị nền hành chính của các nước phát triển, thông qua việc tiếp cận cácthành tựu lý luận và kinh nghiệm cải cách hành chính của nhiều nước khácnhau trên thế giới.

Một bài học quan trọng về cải cách hành chính sớm được đưa lên là:

“… phải xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, với đặc điểm, truyền thống, tínhcách và bản sắc Việt Nam; đồng thời tham khảo, học hỏi kiến thức và kinhnghiệm của thế giới, song quyết không được rập khuôn Bất luận trong trườnghợp nào, giáo điều, rập khuôn, sao chép đều phương hại đến lợi ích của đấtnước, của dân tộc” (phát triển của Tổng Bí thư Đỗ Mười tại hội nghị lần thứtám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII ngày 16 tháng 1 năm 1995)

Đã xác định đúng đắn mức độ tổng quát về mục tiêu, quan điểm, nộidung của cải cách hành chính, tạo ra những nhân tố cơ bản nhất đẩy nhanhquá trình cải cách trong những năm tiếp theo

3 Những hạn chế của cải cách hành chính

Quan điểm về cải cách hành chính một cách đồng bộ chưa được thấusuốt, không liên tục và chưa đầy đủ Trước hết, là đồng bộ với đổi mới hệthống chính trị Trong đó, quan trọng nhất là mối quan hệ giữa Đảng và Nhànước chưa được phân định một cách rõ ràng Mặt khác, các yếu tố đồng bộgiữa cải cách tư pháp cũng chưa được chú ý quan tâm nghiên cứu, đề ra cácquan điểm chỉ đạo cụ thể, mà vẫn để tình trạng biệt lặp giữa các bộ phận này.Ngay cả yêu cầu của việc tiến hành cải cách một cách đồng bộ giữa các bộphận cấu thành của nền hành chính cũng chưa được thể hiện một cách cụ thể

Quyết tâm chính trị chưa cao, ý chí cải cách chưa thật sự mạnh mẽ,nhất quán và liên tục; chưa đủ để đẩy nhanh nhịp độ cải cách hành chính theokịp nhịp độ, tốc độ của cải cách kinh tế Chưa tạo được sự đồng bộ giữa cảicách hành chính với cải cách kinh tế Chậm khắc phục sự trì trệ, bảo thủ trongquá trình cải cách Tiến trình cải cách chậm chạp, chưa đồng bộ Chính vìtrong các quyết định của Đảng vẫn là những thách thức lớn đối với Đảng vàNhà nước trong thời gian tới

Các quan điểm về cải cách hành chính đều đặt trong khung cải cách bộmáy Nhà nước, chưa phát triển đầy đủ các quan điểm đặc trưng của bản thânnền hành chính.

Mặc dù nội dung cải cách một bước nền hành chính ở Việt Nam cònnhiều yếu tố bị động, chấp vá để đối phó với yêu cầu trước mắt, chưa cơ bản,đồng bộ, chưa đặt trong khuôn khổ một chiến lược toàn diện, có mục tiêu vàbước đi rõ ràng trong từng giai đoạn theo một kế hoạch dài hạn từ 5 đến 10 năm

4 Một số đề xuất, kiến nghị hoạch định chủ trương, chính sách về cải cách hành chính

Cần tiếp tục nghiên cứu hoàn chỉnh về nhận thức cũng như lý luận vềcác bộ phận cấu thành nên nền hành chính Nhà nước để đảm bảo tính đồng bộngay trong quan niệm về nền hành chính Nhà nước Cải cách tài chính côngphải được xác định vị trí, vai trò chính thức trong cải cách hành chính hiệnnay Nó phải trở thành một bộ phận cấu thành nên nền hành chính Nhà nước,chứ không chỉ là vấn đề có liên quan đến cải cách hành chính, lúc thì được đềcập, lúc thì không thị trường đường lối, chủ trương về cải cách hành chínhcủa Đảng và Chính phủ

Phương pháp, cải cách hành chính là một vấn đề không thể không cótrong định hướng chính trị cho cải cách hành chính Vì thành công hay khôngcủa cải cách hành chính có phần quyết định của vấn đề này Thực tiễn cảicách hành chính trong nhiều năm qua cho thấy cải cách hành chính chỉ có thểđạt được mục tiêu, nếu có được làm tập trung với một quyết tâm cao và ý chícải cách mạnh mẽ từ trên xuống, bắt đầu từ trung ương, mà trước hết là từChính phủ, nghị quyết của Đảng về vấn đề phương pháp tiến hành cải cáchhành chính mới chỉ được đưa ra yêu cầu là phải dựa trên cơ sở pháp luật vàtiến hành đồng bộ; nhưng bắt đầu cải cách từ đâu và làm như thế nào thì chưađược cụ thể hoá

Động lực của cải cách hành chính là một trong những vấn đề quantrọng nhất quyết định sự thành bại của cải cách hành chính, gần đây mới chỉ

nêu một số chủ trương như: cần ban hành các chế độ, chính sách đối với cán

bộ, công chức dôi ra khi tinh giảm biên chế; thí điểm thực hiện chế độ khoánbiên chế, và khoán chi phí hành chính

Cải cách hành chính là một quá trình tìm tòi, thể nghiệm, vừa làm vừatổng kết rút kinh nghiệm Do vậy, đồng thời với việc nhấn mạnh yêu cầu củacải cách hành chính phải tiến hành trên cơ sở pháp luật, nhưng cũng mạnh dạntiến hành thí điểm rộng rãi, và kịp thời tổng kết thực tiễn, đúc kết thành cácquan điểm, nguyên tắc chỉ đạo Hiện tại, các quan điểm, nguyên tắc chỉ đạoviệc tiến hành cải cách hành chính chưa có mặt trong định hướng cải cách củaĐảng và Chính phủ, mà mới chỉ dừng lại ở một vài việc cụ thể với tinh thầnrất chung

Các chủ trương, nhiệm vụ cải cách hành chính được Đảng và Chínhphủ đề ra hiện có giới hạn thời gian đến Đại hội Đảng lần thứ IX (năm 2001)

là công việc cần phải lâu dài, có tính phức tạp, cải cách hành chính rất cần đặttrong khuôn khảo của một chiến lược cải cách hành chính toàn diện để khôngchỉ khắc phục việc tiến hành cải cách một cách bị động, chắp vá, thiếu đồng

bộ như thới gian qua mà quan trọng hơn là nhằm tạo ra khuôn khổ hướng dẫntất cả mọi hoạt động trong lĩnh vực cải cách hành chính theo một kế hoạch dàihạn tới năm 2005 và 2010

CHƯƠNG III:

NHẬN THỨC VỀ CẢI CÁCH HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT

ĐỘNG CỦA BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Thực tế, trong thời gian vừa qua, chức năng, nhiệm vụ của hệ thống tổchức hành chính đã từng bước được đổi mới, điều chỉnh, bổ sung phù hợp vớiyêu cầu quản lý Nhà nước trong nền kinh tế thị trường Cơ cấu tổ chức bộmáy của Chính phủ và cơ quan hành chính các cấp được sắp xếp, điều chỉnhlại theo hướng tinh giản, quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, phát huy hiệu lực,hiệu quả Phương thức hoạt động, chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và cơquan hành chính các cấp đã có những điều chỉnh thích hợp với vai trò, chứcnăng quản lý Nhà nước trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và đẩynhanh tiến trình hội nhập quốc tế

Tuy nhiên, tổ chức bộ máy hành chính vẫn còn cồng kềnh, nhiều đầumối, tầng nấc, thiếu tính thống nhất, thông suốt của hệ thống hành chính, hoạtđộng kém hiệu lực, hiệu quả Thẩm quyền và trách nhiệm quản lý Nhà nướccủa Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, và chínhquyền địa phương chưa được phân định rõ ràng và hợp lý, còn chồng chéo,trùng lắp mà làm giảm hiệu quả quản lý

Nguyên nhân của tình hình đó không chỉ nằm trong khâu tổ chức thựchiện, mà còn do thiếu cơ sở lý luận khoa học về tổ chức bộ máy hành chínhNhà nước trong bước chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa trong điều kiện duy nhất một Đảng lãnh đạo Để xây dựng một bộmáy hành chính từ Trung ương đến cơ sở tinh gọn, vững mạnh, hoạt động cóhiệu lực, hiệu quả phục vụ tốt nhu cầu của nhân dân, trước hết cần nhận thứcđúng những điều kiện, đặc điểm và yêu cầu của việc cải cách, hoàn thiện cơcấu tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước Trên cơ sở đómới có thể xác lập được hệ thống thể chế về tổ chức đầy đủ, đồng bộ, quyđịnh rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của các bộ phận cấuthành, của từng công tác trong hệ thống hành chính

1 Cải cách, hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước trong điều kiện một Đảng cầm quyền

Trong điều kiện hệ thống chính trị duy nhất của một Đảng cầm quyền,quyền lực chính trị có khả năng và thực tế thường xuyên tác động trực tiếpđến quyền lực Nhà nước Điều đó dẫn đến nguy cơ lẫn lộn giữa quyền lựcchính trị của Đảng với quyền lực của bộ máy hành chính Nhà nước Do đócần phân định quyền chính trị có tính chất “lãnh đạo”, “giám sát” bao quátnhưng không phải trực tiếp thực hiện quyền hành chính Quyền hành chính làmột bộ phận có tính chất độc lập tương đối và không thể thay thế được trongquyền lực Nhà nước, thực hiện quyền hành pháp

Vì vậy, trong quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy hànhchính, một mặt phải chủ động khắc phục, hạn chế tình trạng là Đảng làm thaycác cơ quan hành chính, các tổ chức của Đảng quyết định những vấn đề thuộc

về lĩnh vực hành pháp của Chính phủ, làm cho các cơ quan hành chính nảysinh sự ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm cho tổ chức Đảng, hiệu lực quản lý của nềnhành chính Nhà nước bị giảm sút Mặt khác, cần nhận thức rằng bộ máy hànhchính là tổ chức để Đảng thực hiện quyền lãnh đạo cải cách tổ chức bộ máyhành chính là công việc của Đảng, đòi hỏi những quyết sách từ cấp lãnh đạocao nhất của Đảng và sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng Cần có quyết tâmchính trị cao, ý chí cải cách thực sự mạnh mẽ, nhất quán và liên tục, khắc phục

sự trì trệ, bảo thủ để đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy hành chính trong sạch,vững mạnh, hoạt động có hiệu lực và hiệu quả Vì vậy, đổi mới và chỉnh đốnĐảng vừa là mục tiêu, vừa là điều kiện cơ bản của công cuộc đổi mới bộ máyhành chính

Đồng thời, đổi mới bộ máy hành chính phải kết hợp chặt chẽ với việckiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng Cụ thể là bản thân các cơ quan, tổ chứccủa Đảng phải tiên phong, gương mẫu kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướngtinh gọn, tinh nhuệ, khắc phục tình trạng cồng kềnh về bộ máy, chồng chéo,trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ, thể hiện rõ tính đặc thù của vai trò lãnh đạo

chính trị; không nhất thiết phải thành lập cơ quan, tổ chức tương ứng với bộmáy hành chính Nhà nước.

Sự lãnh đạo của Đảng đối với bộ máy hành chính Nhà nước phải phùhợp với tính chất, đặc điểm tổ chức và hoạt động của hệ thống các cơ quanhành chính Nhà nước để vừa đảm bảo dân chủ, phát huy được vai trò, chứcnăng của các cơ quan công quyền vừa bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất củaĐảng Phương thức hoạt động đặc thù của Chính phủ và các cơ quan hànhchính Nhà nước là các quyết định hành chính và đề cao trách nhiệm cá nhân

Do đó cần phải quy định rõ mối quan hệ chính trị và pháp lý giữa người lãnhđạo cao nhất của tổ chức Đảng và người đứng đầu cơ quan hành chính Nhànước, giữa tập thể lãnh đạo của Đảng với điều hành quản lý của Chính phủ,các Bộ và UBND các cấp

2 Cải cách, hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân,vì dân

Nhận thức về Nhà nước pháp quyền, đánh giá đúng vai trò, vị trí của bộmáy hành pháp trong Nhà nước pháp quyền thực sự là một khó khăn, nhưngxây dựng Nhà nước pháp quyền trên thực tế, tổ chức bộ máy hành chính khoahọc, hiện đại phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN làđiều còn khó khăn, phức tạp hơn rất nhiều

Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệthông thể chế về tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước, đảm bảo quản lý Nhànước thống nhất, thông suốt, hiệu lực và hiệu quả, xác định rõ thẩm quyền vàtrách nhiệm của mỗi cấp hành chính, của từng người, từng vị trí công táctrong hệ thống hành chính cũng như mối quan hệ giữa các tổ chức, cá nhântrong hệ thống đó Thể chế về tổ chức bộ máy hành chính phải được quy định

rõ ràng và cụ thể trong Hiến pháp, trong Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổchức hành chính địa phương