Những điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nay

Những điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nayNhững điều kiêng kị trong phong tục ma chay ở Việt Nam hiện nay

1.5 Khái ni m kiêng k ma chay

2 Phân lo i phong t c ma chay

2.1 Ma chay theo th i gian

2.2 Ma chay Theo Không Gian

TH C TR NG V PHONG T C MA CHAY VI T NAM

1 ng c a ph n phong t c ma chay

T S KIÊNG K TRONG MA CHAY VÀ GI PHÁT HUY TÍNH TÍCH

C C TRONG NH NG KIÊNG K MA CHAY

t 2.6 Kiêng k không cho mèo nh y qua xác ch t

2.7 Ph n i già, tr em, s c kho y u không tham gia ma chay 2.8 Kiêng m c áo và n ng c i ch t

N CHUNG V PHONG T C MA CHAY

Ma chay là m t trong nh ng phong t c, nghi l n th ng c i

ng coi tr ng ngày gi và ngày ch t Vì th , ma chay có ph c chú

h t duyên là ta ph i r i kh i th gi i này sang th gi i khác, và chúng ta s c t nh ng

m i quan h mà ta v ch n nhân gian Do quá chú tr n cái ch t, nên

i Vi t t ch c ra nhi u nghi l , hình th c ph c t p M t ph i

nên kiêng k trong ma chay là r t m ng hi u rõ v nh u kiêng k

y, ta c n làm rõ nh ng khái ni m v phong t c ma chay nh ng xã

h i khác nhau là khác nhau ma chay trong xã h i phong ki n và xã h i hi n nay là

s khác nhau y, ta c n phân lo c phong t c ma chay theo không gian và th i gian

Và m t nét không th thi u khi nhìn v phong t ng nét t ng quan v

th c tr ng phong t c ma chay c ta hi n nay

1.

Cu c s n cho ta nh ng màu s c, có vui có bu

vòng niên luân, có sinh ph i có t y là quy lu t c a v n v t Vì th , h có ma chay u

v ng và phát tri n, làm cho m i th , ngay c ma chay i sao cho phù h p

v i t ng th i khác nhau V y nên, ma chay u ta có th nh n th y nét khác bi t qua t ng th i k C th ma chay truy n th ng và hi i là khác nhau Nh ng kiêng k

t ng th i ho c t khác nhau thì có cách kiêng k khác nhau nh n

rõ c s khác bi t này, ta c n hi u t ng quan v các ph m trù khái ni m c a phong t c

ma chay, hay khái ni m trong kiêng k ma chay

1.1 Khái ni m phong t c

Phong t c là toàn b nh ng ho ng s ng c c hình thành trong quá trình l ch s và nh thành n n c c ng th a nh n và t giác th c

nh t c a c ng Phong t c không mang tính c nh và b t bu c , nghi

thành m t t p quán xã h i b n v ng Phong t c c a m t dân t c, m a

t t ng l p xã h i, th m chí c a m t dòng h và gia t c, th hi n qua nhi u chu

Phong t c tuân th nh c a lu t t i vi ph m

có th b ph t v Cùng v i s phát tri n c a xã h i, m t s phong t c không còn phù h p

v i th i m i, b i, trong khi m t s phong t c m c hình thành

Phong t c còn là nh ng t c l c u t tâm linh, tinh th n, nh ng llàng mang tính kh c i ph i tuân th c truy n t i này sang

c m i t giác th c hi n

Tóm l i, phong t c là nh ng ho t s ng v i ch th c hình thành

và phát huy trong su t quá trình l ch s c th h sau k th a và phát tri n, tphong t c d n tr thành nét riêng bi t c i

1.2 Khái ni m ma chay

Khi hi u v phong t c ma chay, m t khái ni m ta không th không nh

chính là khái ni m ma chay

Ma chay (ma chay hay ma chay) là nh ng nghi l , ho ng, ng x i v i

ch t Ma chay c th c hi n theo nh ng t p quán c truy n c a dân t c và th hi n quan

ni m c a c ng v cái ch t, th gi i ch t, quan h gi i ch i

s ng Dân t ng coi ma chay là m t vi c r t quan tr ng Ma chay g n

li n v i nh nh, nghi th c, th cúng, kiêng c nh nh và c nh ng vi c chu

toàn b các nghi l tôn giáo có quan h v i ch t và nh ng tín ng g n v i nghi

l Tóm l i, ma chay hay ma chay là các nghi th c th c hi n trong quá trình chôn c t

n i ch c c hành m t cách tr ng th

1.3 Khái ni m phong t c ma chay

T vi c phân tích các khái ni m trên, phong t c ma chay là nh ng nghi th c, thói

1.4 Khái ni m kiêng k

i Vi t có câu: "Có th có thiêng, có kiêng có lành" t "kiêng k " s

sâu vào ti m th c c a m i dân Th m chí ph n l n không hi u gì v ngu n g c

i t n ti ng Vi - thông tin:

làm gì ph u g , theo mê tín Bên c

kiêng tránh bì không h n ho c không làm gì ph n vì cho

là linh thiêng [10, tr 935 - 941].

1.5 Khái ni m kiêng k ma chay

Kiêng k trong phong t c ma chay chính là s lo ng i, c nh giác c a m t s i trong c i v i nh ng hi ng, s vi c x y ra trong quá trình th c hi n ma chay u này di n ra c i ch t Chính vì s lo ng i này mà

Ho c n y ra thì c n ph i th c hi n các nghi th c theo nh ng nguyên t c trình t

u kiêng k ch xu t phát b i m i, mthành kí c c a c m t c ng, m t dân t c Và kiêng k trong phong t c ma chay

i l , t c là nh c dè ch ng, kiêng c không th c hi n, ho c

x y ra trong phong t c ma chay

i v i vi m kiêng k trong phong t c ma chay có th c hi u là

nh u h n ch ho c không nên làm trong su t quá trình th c hi n ma chay: t công

vi c chu n b , trong khi di n ra, sau khi di

nghiên c u khoa h ng th i nó góp ph n phân bi c cái truy n th ng

t h n ch và tri t tiêu sao cho phù h p v i ti n trinh phát tri n c a

xã h i

ng khái ni n c n thi t cho vi c tìm hi u các lý lu n v sau

c tài " Nh i u kiêng k trong phong t c ma chay Vi t Nam hi n nay"

2 Phân lo i phong t c ma chay

Bàn

ma chay

Có th th y, phong t c ma chay th t s r t

i gian và theo không gian Theo th i gian, phong t c ma

v i cu c s ng ngày càng phát tri n thì phong t c ma chay ngày càng phong phú v i

nh ng hình th c bi t, m i th i k khác nhau thì phong t c này l i mang

nh ng nét khác nhau N chay truy n th ng v i nhi m rà và có ph n

th c ph n nào khác bi t gi a phong t c ma chay truy n th ng và machay hi i

-+-+++-++++

-*Chú thích: D u + là có; D u - là không

T vi c ti n hành c a phong t c ma chay truy n th ng và ma chay hi i ta có th nhìn th c s khác bi t gi c (phong t c ma chay

truy n th c (phong t c ma chay hi i) Trên th c t phong t c ma chay

hi i có s k th a t phong t c ma chay truy n th ng, b

tính k th a và phong t c ma chay Vi i l , thông qua cách th c

Vi t Nam có s phát tri n, h bi t ch n l a nh c quan tr ng và t ng c lo i b

c không c n thi sao cho phù h p v i xu th h i nh p ngày nay

y sau khi phân tích v n th i gian c a phong t c ma chay truy n

ho t trong vi c h n ch hay xóa b t nh ng nghi th m rà, ph c t p, không c n thi t v i tinh th n ph nh c a ph nh c a tri t h c Mác - Lênin, ch k th a, l p l i

mà ma chay ngày nay Vi t Nam có ph c, nh ng hình nh

minh tinh (hình n m qu n b ng v i tr ghi ch c, h tên c i

ch t) c thay th b ng t m nh chân dung c i quá c , t

2.2 Ma chay Theo Không Gian

ma chay B c b , ma chay Trung b , ma chay Nam b

Th nh t v quan ni m cái ch t thì: phong t c ma chay mi n B c và mi n Trung

Nam h l i quan ni m ch t là s b u m t cu c s ng m i th gi i khác, nh nhàng,

thì hoàn toàn gi ng nhau, b i h luôn mu i thân sau khi m t ph i c nh n

khu t

Th hai v hình th c mai táng thì: phong t c ma chay mi n B c và mi n Trung

có nét khác ch chôn c n hành c i táng Còn i v i phong t c ma chay

Th v trí chôn c t thì: phong t c ma chay mi n B c và mi n Trung s

ti n hành chôn c t t p trung

c a dòng h i v i phong t c ma chay mi n Nam thì s ti n hành chôn c t

Tuy nhiên, ma chay B c b và Trung b có nhi m gi ng nhau, vì th so sánh ma chay theo không gian, ta có th chia thành hai tr c chính là Ma chay mi n B c

mi n Trung và ma chay mi n Nam theo b ng sau:

Mi n B c và mi n Trung

Phong t c ma chay gi a ba vùng mi n ng nét riêng bi t

i S khác bi hi u b i vì ba vùng mi n c ta có nh ng s khác nhau v a lý, v ng, thói quen, l i s

nhau gi i dân ba mi n Ta th c khu v c mi n trung và mi n B a hình

v ng b ng là ch y u, tính cách phóng khoáng, l i s ng gi n d , ch t phát nên vi c chôn c i ch t ch y a táng, xây d ng kim t nh ch c ch n, chôn c t

Nhìn chung, vi c ti n hành nh ng nghi th c trong phong t c ma chay v n chi m

m t v trí khá v ng ch c, quan tr ng, không th thi i s ng tâm linh c i

Vi t t n nay Có nhi u nghi th c truy n th c t ch c trong m

th c nh m h n ch có nh ng suy

TH C TR NG V PHONG T C MA CHAY VI T NAM Nhìn v t Nam là m t chu ng, phong t c mang tính truy n th ng B i l , Vi t Nam là m t qu c gia n m c sông Mê Kông v i n n

ph bi n nhi n ra nhi u th i khác nhau Có l là do tính ng d ng c a

d n d n nó tr nên quen thu c, mà m i nhà l i có nh ng cách t i ta g p chung nó l i và tr thành m t bu i l hoàn ch nh c a m t vùng hay làng, mà ngày nay

ngày nay v n còn t n t i và không kém màu s ng c a nó M i dân t u có

này ta có th d dàng nh n th y thông qua cách t ch c ma chay các vùng mi n N u

Tuy nhiên, trên t t c s khác nhau y thì tình c m c a nh i s i

c ma chay theo không gian, bao g m ma chay ba vùng mi n: B c, Trung, Nam

Nam ta luôn t hào là m t qu c gia yêu chu ng hoà bình, b t k c ta

tinh th n ti p thu có ch n l c, hoà nh

u s ng c a h u h t các lo c bi t là hai tôn giáo chính

c ta, chính là Ph t giáo và Thiên chúa giáo

t phong t c không th thi i v i

Vi ng c a Ph n ma chay l i càng sâu s c Ch ng minh cho

u này chính là vi c t ch c ma chay Vi t Nam hi n nay còn r t nhi ng

c an ngh , s m ngày siêu thoát và nhanh chóng tu thành chánh qu

Theo Ph t giáo, ch i không th tránh kh i, b i trong kinh có

là lu t nhân qu Vì th c n ni m Ph t c u sanh t nh V o Ph t: làm ma

t là phi n ph c, t n hao nhi i Ph t t t i gia

ph i y theo chánh pháp hành trì, bãi b nh ng h t c mê l m, ch t ch c trang nghiêm

tránh t n hao thì gi và ti n b c [15,1]

Không gi ng v y, giáo h i thiên chúa l i cho ch t là m t s ly bi t và b t c s ly

nh ng bi u hi n c th chính là nh ng nghi th c hành l chính trong ma chay hay khác

rõ kiêng k hay nh u kiêng k trong ma chay Không ch c p m

thu n v các kiêng k tài còn phân bi c hai lo i kiêng k , bao

g m: kiêng trong nh ng h p ch t khác nhau và kiêng trong quá trình th c hi n ma

phát huy các lo i kiêng h p lý và gi kh c ph c các kiêng k

Bên c c c ti n hành c a m t ma chay Khác v i

ng th i gian c th Bao g m ma chay truy n th ng và ma chay hi i,

nh nh chung v nguyên nhân c a s khác bi t gi a chúng T

i v i xã h i hi n nay v ma chay truy n th ng và hi i.Tránh

ra nh n nh t v m t phong t c ma chay Vi t Nam hi n nay K t h p

u kiêng k trong phong t c ma chay

Ma chay là nghi l quan tr ng g n li n v i r t nhi u nh nh, nghi

th c, th cúng, kiêng c nh nh L c t ch c và th c hi n tùy theo nh ng t p

ng c truy n c a t ng dân t c, t ng tôn giáo riêng bi

t trong

nh ng nét riêng bi t nh m màu s c tôn giáo trong vi c t ch c ma chay

nh t ta ph i k n hai tôn giáo chi m v trí to l i s ng tâm linh c i

i s ng tr n gian ch là t m b h t n i thì h s tr v m t th gi i khác, v v c v u thai ki p khác n a và c th l p l i cái vòng luân h i c a t

tan rã và m

m th c c a nh i ph t t nói riêng và dân t c

Vi t Nam nói chung

Nghi th c ma chay theo ng c a Ph t giáo Vi c ti n hành qua

c th nh t, tr quan nh p li m: M i ch t, trút cu i cùng Sau khi

i thì ít nh t là 4 gi , t t là sau 24 gi s c t m r a s ch s , ti n

c trong, m n (sáp) g n vào m t cái cây gác trên m

ti n hành nghi th c t y s ch quan tài và v t d ng t m li m Thi

i quá c c m t m t chi c áo Quan Âm (m n Quang Minh) Theo c

t c m t s g o hay vàng ng c vào mi ng thi th

c th hai g i là ph c h n: sau khi t m li i ta s ti n hành vi c thi t l p m t bàn th vong có di nh c t cùng v i bài v , bát nhang, bình

h nh t nh nh n rõ s vi i h n lìa kh i th xác Vì theo quan ni m th n th c

c siêu sinh, gi u thai sang ki p khác Trong quá trình làm l

i ch t ph i làm l c c hai bàn th vong và bàn th Ph t

bó v i nhau Trong nghi th y s t ng kinh, làm l phát áo tang, trao tang

i, di ng quan): L di chuy a táng, m t nghi l trang tr ng

c ti p theo, t trung: Cúng gi ng, l này v c tiên vì

Th cho con cháu có d p l l y t lòng hi u th o trong lúc ngh gi i lao

huy t: M t l làm tinh s ch huy c khi h quan tài Sái t nh, tr

ngày, sau m c nh p vào bàn th chung v i t tiên Ngoài ra còn có l phan v

th n chú, l khai môn (m c a mã): sau khi chôn ba ngày làm l

Theo thông l m i ch ng giáo khu có nhi m v s p x p thì

i ch t thì cha x và t t c m i trong giáo x c kinh cho nhà hi u (Trích nh n dã, 01/04/2007)

Sau khi l p xong ban ma chay s ti n hành nghi th c m c d i ch t

là l t m r i quá c Khi ti n hành ph i chu n b nh ng d ng c i

n, ch c t lau m t, ch i tóc r i bu c l i cho ngay ng n (n u là ph n n thân th và t chi Cu i cùng chú ý c t móng chân móng tay cho s ch s r i l y qu n áo m i ch t m c Tóc r ng và móng tay móng

vào quan tài sau này Thân th i ch c b c kín b ng v i l a tr n ng, khi nào khâm li m m i cho vào trong quan tài

cho dán cáo phó, loan báo vi c tang ch , ngày gi m t, khi nào

i m t còn ghi tên thánh

c a h c tên khai sinh Tên thánh c i ch c l y theo tên thánh c a cha ho c

m h

Khi t i gi khâm li i h l s c kinh c u nguy n cho linh h i ch t

c kinh xong, ông s làm phép v i ch t m c, g c

nh m thu n ti n cho khách kh n phúng vi ng Khâm li m và nh p quan xong thì con cháu và thân thu c c i ch t m i b u m c tang ph c, g i là phát tang

c linh c i ch t là bàn th , trên bàn th t di nh c i quá c ,

Phía ngoài có sáu cây n n, trái ba cây, ph

m nh ng bông hu tr ng Phía sau bàn th là b ng có hình

Chúa Giêsu b i ngày sau s ng l

T khi phát tang thì con cái cùng nh i thân thích c i ph i

u thu c và u ng tách trà chia bu t th i gian

i quá c , m i, m i gi i trong giáo x

ti p bà con chòm xóm t i vi ng xác và chia bu n Trong th i gian này, nh i thân c i quá c ph i ch u tang tùy theo vai v i v i

c tang là kèn tr ng, và các vòng hoa R nh c i ch t,

i ch t c i ch p hi u, v u khi n khiêng quan tài cho ngay ng n, c n th n Qu c khiêng t nhà c a

Trùm h ông Trùm h vi t gi y báo t báo h ng giáo x và cha x

x thông báo tin bu n trong giáo x cho các giáo dân khác trong thánh l g n nh t K

huy t) và trình cha x nh gi nh p quan, an táng Vi nh gi u do cha

x quy ng vi c chôn c t trong vòng 48 ti ng, n u quá h

n nhà th thì ph quan tài ngoài nhà th vì y u t v sinh chung cho c

[2, tr.1]

Hi n nay, nh ng nghi th c trên v n còn th c hi n nhi t và

phong t c ma chay theo Thiên chúa giáo S i, luôn có tính ch t hai m

i ch t

K t lu

Vi t Nam là qu c gia yêu chu ng hoà bình, vì th m p vào Vi t

u khá d dàng Tuy nhiên, không ph i s ti

u này làm cho phong t c ma chay Vi t Nam ch u ng c a nhi u tôn giáo.

Ph t giao là c u mong s siêu thoát, s m ngày Ni t bàn, thì thiên chúa l i mong s

T S KIÊNG K TRONG MA CHAY VÀ GI PHÁT

i ph i gánh ch u h u qu

1

i mãi

làm r i b c làm theo r i c th truy n t ng l i n bây gi

Dân gian ta cho r ng vi c ch ch c t i

s ng: ô ngi ng, c n tr , b t ti n trong di chuy n

c n ph i tránh M i c n nêu cao tinh th n, có nh n th tránh m c

ph u kiêng k trên

Cu c s ng không ph là nh ng m ng hoa h ng ng t ngào chân

n s , ý thiên khó lòng mà c c, tr i kêu ai n y d là th Theo l

chay m t cách tr ng l , tuy nhiên g p ph i nh ng h p này thì cách t ch c ma chay có ph

Ch t treo c là tr ng thái ch t do m t vòng dây ho c là do m t v t qu n quanh c

d n làm n n nhân b ng t th b i chính s c n ng c a b n thân mình cu i cùng n n nhân t vong

n n au nhói hai chân, lúc này hô h p c a n n nhân di n ra h t