Tư tưởng hồ chí minh về trách nhiệm của đảng cộng sản việt nam đối với dân tộc và giá trị định hướng hiện nay (tt)

Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích những cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về tráchnhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc; - Luận giải hệ thống quan điểm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Lại Quốc Khánh

HÀ NỘI – 2017

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1 Nguyễn Chí Thiện – Hoàng Thị Hồng Hạnh (2014), “Quan điểm của Hồ Chí Minh

về cơ chế quản lý kinh tế trong thời kỳ quá độ”, Tạp chí Giáo dục Lý luận (214), tr.14-17.

2 Nguyễn Chí Thiện (2014), “Quan điểm của Hồ Chí Minh về lựa chọn, xây dựng và

phát triển cơ cấu kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”, Những bài viết, công trình nghiên cứu chào mừng 30 năm thành lập khoa Lý luận Chính trị - Đại học Kinh tế Quốc dân, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, tr 91-101.

3 Nguyễn Chí Thiện (2014), “Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về phương thức

lãnh đạo của một đảng cầm quyền”, Tạp chí Lý luận và Truyền thông (7), tr 3-5

4 Nguyễn Chí Thiện (2015), “Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của Đảng cộng

sản Việt Nam cầm quyền đối với sự phát triển của xã hội”, Nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, Nxb Đại học sư phạm, Hà Nội, tr 271-287.

5 Nguyễn Chí Thiện (2016), “Nội dung và hình thức biểu hiện của chủ nghĩa nhân văn

Hồ Chí Minh”, Một số vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội ở nước ta hiện nay – nghiên cứu và trao đổi, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, tr.227-251

6 Trần Nam Chuân - Nguyễn Chí Thiện (2016), “Quán triệt và thực hiện Nghị quyếtĐại hội XII của Đảng về phát huy sức mạnh tổng hợp bảo vệ vững chắc chủ quyền biển,đảo Việt Nam trong tình hình mới”, Tạp chí Lý luận Chính trị điện tử, (6)

7 Nguyễn Chí Thiện – Hoàng Thị Hồng Đào, (2016), “Tìm hiểu quan điểm của Hồ Chí

Minh về mối quan hệ giữa Đảng với dân”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (7), tr.25-28

8 Nguyễn Chí Thiện (2016), Về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng từ Đại hội VI đến Đại hội XII, Kỷ yếu Hội Thảo khoa học Quốc gia, “Quán triệt văn kiện Đại hội XII của Đảng Cộng sản Việt Nam vào giảng dạy các môn Lý luận Chính trị tại các trường đại học”, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, tr 434 – 440.

Là người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn dành nhiềuthời gian và tâm huyết cho công tásc xây dựng và chỉnh đốn Đảng, giúp Đảng có đủ phẩm chất vànăng lực đảm đương trọng trách mà dân tộc, nhân dân đã giao phó Hồ Chí Minh đã sớm thấy rõtrách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc, Người chỉ rõ: “Sự nghiệp cách mạngcòn lâu dài gian khổ Đảng ta còn có trách nhiệm nặng nề đối với 30 triệu đồng bào cả nước ta vàphải tích cực gánh vác phần trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp cách mạng thế giới”[53,tr.467] Vì vậy, Người đã xây dựng lên một hệ thống quan điểm về trách nhiệm của Đảng Cộngsản Việt Nam đối với dân tộc, lấy đó làm một trong những cơ sở định hướng cho mọi hoạt độngcủa Đảng Hệ thống quan điểm này có giá trị to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta,không những làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng lớn mạnh, mà còn tạo được niềmtin vững chắc trong nhân dân, qua đó củng cố chặt chẽ mối liên hệ giữa Đảng với dân Người chorằng, sở dĩ kể từ khi ra đời Đảng được nhân dân tin tưởng, hết lòng, hết sức phục vụ sự nghiệpcách mạng do Đảng lãnh đạo là bởi lẽ Đảng đã luôn làm tròn bổn phận và trách nhiệm của mìnhđối với nhân dân, dân tộc Đặc biệt trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầmquyền, Người cho rằng, trách nhiệm của Đảng đối với nhân dân, dân tộc phải cao hơn nữa, phải

cụ thể và rõ ràng hơn nữa Có như vậy nhân dân mới tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo củaĐảng Có như vậy mới bảo đảm cho sự thắng lợi chung của sự nghiệp cách mạng Việt Nam.Minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc đó là, dưới sự lãnhđạo đúng đắn của Đảng, nhân dân ta đã đập tan được chế độ thực dân nửa phong kiến, giành đượcchính quyền cách mạng, thiết lập lên Nhà nước dân chủ kiểu mới; làm nên chiến thắng Điện BiênPhủ chấn động địa cầu; giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, thu non sông vềmột mối, đưa nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, v.v Bởi vậy, hệ thống quan điểm nói trên củaNgười cần được đi sâu nghiên cứu và vận dụng nhằm rút ra giá trị định hướng cho việc nhận thức

và thực hiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc

Ngày nay trong bối cảnh đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa, thì sự lãnh đạo của Đảng là vô cùng quan trọng Đặc biệt quá trình đổi

mới, hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế, đã mở ra cho chúng ta rất nhiều những cơ hội để pháttriển, nhưng cũng đặt ra rất nhiều thách thức đối với Đảng, Nhà nước và dân tộc Sau 30 năm đổimới bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì cũng có nhiều thách thức đặt ra đối với Đảng: công tácnghiên cứu lý luận còn nhiều bất cập, chưa làm rõ được một số vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới;kinh tế phát triển chưa bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng; đời sống nhân dân còn gặp nhiềukhó khăn Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (năm1994) nêu lên vẫn tồn tại, như tham nhũng, lãng phí, “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch vànhững biểu hiện của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạođức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa được đẩy lùi; niềm tin của cán bộ,đảng viên và nhân dân vào Đảng và chế độ có mặt bị giảm sút, v.v Thế giới hiện nay đang biến đổitheo xu hướng đa cực, đa trung tâm mà chiến lược của các nước lớn sẽ tác động, ảnh hưởng sâu sắctới các quốc gia, dân tộc Bên cạnh hợp tác để phát triển thì cạnh tranh vì phát triển cũng hết sứcquyết liệt và gay gắt; toàn cầu hóa đang ngày càng phổ biến và là xu thế không thể đảo ngược,nhưng mặt trái và những hậu quả xã hội của nó cũng ngày càng bộc lộ; xung đột lợi ích và tranhchấp chủ quyền ngày càng tăng, làm tiềm ẩn nhiều bất ổn, v.v

Do đó, hơn bao giờ hếtĐảng Cộng sản Việt Nam cần phải ý thức rõ được trách nhiệm vôcùng to lớn của mình đối với dân tộc, cần có đủ phẩm chất và năng lực lãnh đạo toàn thể dântộc tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức, phát triển toàn diện; Đảng phải tỏ rõ mưu lược vàbản lĩnh chính trị trước mọi vấn đề đặt ra, phải đánh giá đúng, dự báo chính xác, quyết định kịpthời, tổ chức lực lượng với phương thức lãnh đạo hợp lý Tức là Đảng cần phải nhận thức rõđược trách nhiệm đối với dân tộc và xác định rõ được nội dung trách nhiệm của Đảng đối vớidân tộc, trên cơ sở đó định hướng cho mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng Để làm được điều này,một nhiệm vụ quan trọng là Đảng phải nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh

về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc, từ đó rút ra được giá trị định hướng cho việc nhậnthức và thực hiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc hiện nay

Ở một góc độ tiếp cận nữa có thể thấy rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản ViệtNam đã được rất nhiều các học giả quan tâm nghiên cứu, luận giải ở nhiều giác độ khác nhau nhằmrút ra những giá trị vận dụng vào thực tiễn Thế nhưng một trong những vấn đề rất có giá trị và ýnghĩa vận dụng vào thực tiễn, thì trên thực tế chưa có nhiều công trình nghiên cứu trực tiếp và luậngiải một cách cặn kẽ có tính hệ thống, đó là tư tưởng của Người về trách nhiệm của Đảng Cộng sảnViệt Nam trước dân tộc Chính điều này đã mở ra một hướng nghiên cứu mới cho tác giả

Với những lý do nêu trên tác giả lựa chọn đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc và giá trị định hướng hiện nay”, làm đề tài luận án

tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa và luận giải tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộngsản Việt Nam đối với dân tộc, rút ra giá trị định hướng hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích những cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về tráchnhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc;

- Luận giải hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản ViệtNam đối với dân tộc;

- Rút ra giá trị định hướng hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là, tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sảnViệt Nam đối với dân tộc và giá trị định hướng của tư tưởng đó hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Luận án tập trung nghiên cứu những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh vềtrách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc được thể hiện trong các tác phẩm củaNgười và trong thực tiễn quá trình Người sáng lập và rèn luyện và lãnh đạo Đảng Cộng sản ViệtNam;

- Giá trị định hướng của tư tưởng trong việc xác định nội dung trách nhiệm, phương thứcthực hiện trách nhiệm, điều kiện thực hiện trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dântộc được xem xét trong bối cảnh từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, luận án sử dụng tổng hợp cácphương pháp nghiên cứu của ngành khoa học xã hội nhân văn, khoa học chính trị như: phươngpháp lôgic, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê, phỏng vấnchuyên gia, tổng kết thực tiễn Trong đó:

Để làm sáng tỏ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm củaĐảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc, luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu: phươngpháp lôgic, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê, phỏng vấnchuyên gia, v.v

Để làm rõ giá trị định hướng của vấn đề nghiên cứu, luận án sử dụng phương pháp nghiêncứu: phân tích, tổng hợp, thống kê, tổng kết thực tiễn, v.v

5 Đóng góp mới của luận án

- Luận án làm rõ được khái niệm trách nhiệm, trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Namđối với dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối vớidân tộc;

- Luận án đã làm rõ được cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm củaĐảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc;

- Luận án đã chỉ ra những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm củaĐảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc Bao gồm: nội dung trách nhiệm của Đảng đối với dântộc, phương thức thực hiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc, điều kiện thực hiện tráchnhiệm của Đảng đối với dân tộc, từ đó rút ra được giá trị định hướng về trách nhiệm của Đảngđối với dân tộc hiện nay

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học của tác giả liên quan đếnluận án và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4 chương, 11 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc

Công trình nghiên cứu tiêu biểu về tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản

Việt Nam đối với dân tộc, bao gồm: Tác giả Phùng Hữu Phú với bài viết: Hồ Chí Minh về những phẩm chất cần có của Đảng Cộng sản, được đăng trên Tạp chí Thông tin Lí luận, (12-

1992); tác giả Mạch Quang Thắng với công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995; luận án phó tiến sĩ Khoa học Lịch sử “Mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh”, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ

Chí Minh, Hà Nội, 1996, của tác giả Đàm Văn Thọ; công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh và con ường cách mạng Việt Nam do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

đ-Nội, 1997; công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh rọi sáng con đường độc lập tự do của dân tộc Việt Nam, Nxb Nghệ An, 2000, của tác giả Lê Mậu Hãn; công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam và sự vận dụng ở Long An hiện nay, Kỷ yếu Hội thảo khoa học do Ủy Ban nhân dân tỉnh Long An và Trường Chính trị tỉnh Long An chủ trì năm 2000; công trình Tư tưởng

Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền của

tác giả Lê Văn Lý (Chủ biên), Mạch Quang Thắng, Đặng Đình Phú, Trần Trung Quang, Nguyễn

Văn Biều, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, (2002); tác giả Lê Mậu Hãn với công trình Sức mạnh dân tộc của cách mạng Việt Nam dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2003; tác giả Bùi Đình Phong, Phạm Ngọc Anh trong công trình Một số vấn đề trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản, Nxb Lao động, Hà Nội, 2005; tác giả Lê Mậu Hãn với công trình Các cương lĩnh cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, 2009; tác giả Đỗ Hoài Nam với công trình Vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2009); tác giả Lê Văn Yên với công trình Chủ tịch Hồ Chí

Minh với Đại hội Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010; công trình Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế kỷ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh với tiêu đề Di sản Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2010; luận văn thạc sĩ Khoa học Chính trị Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng “là đạo đức, là văn minh”, Học viện Chính

trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2011, của tác giả Nguyễn Phương An; công trình nghiên cứu

của tập thể tác giả làm việc tại khu di tích phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ biên Xây dựng đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh là đạo đức, là văn minh theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011; Lê Hữu Nghĩa - Bùi Đình Bôn với công trình Thẩm quyền và và trách nhiệm của Đảng cầm quyền và Nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2013; Trương Ngọc Nam - Hoàng Anh (Đồng chủ biên ) với công

trình Đảng ta là đạo đức, là văn minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2013; công trình Tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân trong thời kỳ mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

2014, do Nguyễn Thế Trung chủ biên; công trình Xây dựng Đảng - Những bài chính luận của

nhóm tác giả do Trần Đình Huỳnh chủ biên, đồng thời là tác giả chính, Nxb Hà Nội, 2015,

1.2 Tình hình nghiên cứu giá trị định hướng và sự vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh đối với Đảng Cộng sản Việt Nam trong nhận thức và thực hiện trách nhiệm đối với dân tộc hiện nay

Có các công trình tiêu biểu sau đây: công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng văn hóa Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998, do trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn chủ biên; bài viết: Xây dựng rèn luyện tư cách đảng viên cộng sản theo tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Tạp chí Lịch sử Đảng, 2000, (03), của tác giả Lê Thế Lạng; tác giả Nguyễn Quốc Bảo với công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, Nxb Lao động, Hà Nôi, 2001; tác giả Nguyễn Trọng Phúc với công trình Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001; công trình Xây dựng, chỉnh đốn Đảng – Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005, của tác giả Nguyễn Phú Trọng chủ biên; công trình Đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình đổi mới đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005, của tác giả Nguyễn Phú Trọng; công trình Vận dụng và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong thời kỳ đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006, của tác giả Bùi Đình Phong và Phạm Ngọc Anh; công trình Công tác giám sát trong Đảng giai đoạn hiện nay, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2008, của tác giả Đặng Đình Phú – Trần Duy Hưng (Đồng chủ biên); công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo làm người, Nxb Hà Nội, 2009, do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội chủ biên; tác giả Phạm Văn Bính với công trình Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009; công trình Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng tổ chức cơ sở đảng, của tác giả Thanh Quang chủ biên, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 2009; công trình tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, của tác giả Nguyễn Dy Niên; tác giả Trương Quốc Bảo với công trình Vận dụng tưởng

Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong xây dựng vàhoàn thiện pháp luật thi đua, khen thưởng,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010; Phạm Thị Hải Chuyền với công trình Vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010; công trình Đảng Cộng sản Việt Nam trách nhiệm trước dân tộc và lịch sử do Hội đồng Lý

luận Trung ương biên soạn, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011; Tô Huy Rứa - Trần Khắc

Việt (Đồng chủ biên) với công trình Làm người Cộng sản trong giai đoạn hiện nay, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội, 2013; Đinh Thế Huynh, Phùng Hữu Phú, Lê Hữu Nghĩa, Vũ Văn Hiền,

Nguyễn Viết Thông với công trình 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia,Hà Nội, 2015; công trình Nguyên tắc, phương pháp ngoại giao Hồ Chí Minh và sự vận dụng của Đảng ta, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2015, của tác giả Nguyễn Thị Luận và Nguyễn Thị Thanh Nga (Đồng chủ biên); công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân trong sự nghiệp giữ gìn trật tự, an ninh, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2016, của tác giả Tô Lâm chủ biên; công trình Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia –

Sự thật, Hà Nội, 2016, của tác giả Trần Thị Minh Tuyết chủ biên; công trình Đoàn kết dân tộc ở Việt Nam, Nxb Chính trị - Sự thật Quốc gia, Hà Nôi, 2016, của tác giả Nguyễn Đình Minh chủ

biên

1.3 Đánh giá về tình hình nghiên cứu liên quan và vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết

1.3.1 Đánh giá về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Một cách khách quan, liên quan đến đề tài, cho đến nay có nhiều công trình nghiên cứu đãcông bố có giá trị tham khảo, tuy nhiên, còn nhiều nội dung cần được tiếp tục nghiên cứu bổ sung

và hoàn thiện:

- Trước hết về tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc.

Thứ nhất, nhìn chung các công trình đã nghiên cứu và luận giải được về cơ bản hệ thống

quan điểm của Hồ Chí Minh về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam; về vị trí, vai trò lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc; về bản chất của ĐảngCộng sản Việt Nam; về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền; về mối quan hệ giữa Đảng với dântrong điều kiện Đảng trở thành Đảng cầm quyền; về phương thức lãnh đạo của Đảng; về tính tiênphong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, v.v

Thứ hai, tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách trực tiếp, mang tính hệ

thống và toàn diện tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối vớidân tộc, trong khi đây là một khái niệm đã được chính Hồ Chí Minh sử dụng Các công trình tuy

đã khái quát được vị trí, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng chưa đi vào phân tích mộtcách cụ thể, chưa chỉ rõ trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc trong từng giai đoạn cách mạng

cũng như trong từng lĩnh vực của đời sống xã hội, v.v, mà mới chỉ dừng lại ở việc liệt kê, chưamang tính hệ thống Vì vậy, đây là một vấn đề đặt ra cần được nghiên cứu một cách cụ thể, cótính hệ thống.

- Tình hình nghiên cứu giá trị định hướng và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh đối với Đảng Cộng sản Việt Nam trong nhận thức và thực hiện trách nhiệm đối với dân tộc hiện nay.

Thứ nhất, nhìn chung, những công trình này bước đầu đã chỉ ra được giá trị và sự vận

dụng tư tưởng Hồ Chí Minh đối với Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc nhận thức và thực hiệntrách nhiệm đối với dân tộc trên một số lĩnh vực: trong việc nhận thức về thẩm quyền và tráchnhiệm của Đảng; trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay; trongcông tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; trong việc phát huy vai trò lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam; phát huy tính tiên phong gương mẫu của cán bộ,đảng viên; trong việc xâydựng đường lối đối ngoại của Đảng; trong việc xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách đoànkết dân tộc của Đảng; trong xây dựng chỉ thị, nghị quyết của Đảng và hoàn thiện hệ thống phápluật của Nhà nước, v.v

Thứ hai, các công trình cũng đã có sự gắn kết giữa nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh với

đòi hỏi của thực tiễn trong việc xác định trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dântộc hiện nay

Thứ ba, tuy nhiên, chưa có công trình nào luận giải trực tiếp và có hệ thống về vấn đề giá trị

định hướng của tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộchiện nay, trên cơ sở ý thức của mỗi cán bộ, đảng viên, cũng như của các cấp tổ chức Đảng về tráchnhiệm của Đảng đối với dân tộc; các công trình cũng chưa chỉ rõ tinh thần trách nhiệm của Đảng vớidân tộc thấm sâu, chuyển hóa thành động lực bên trong, thành mục tiêu của công cuộc xâydựng Đảng; cũng chưa có công trình nào định hướng cụ thể cho việc xác định nội dung tráchnhiệm của Đảng đối với dân tộc, phương thức thực thiện trách nhiệm của Đảng đối với dântộc và điều kiện thực hiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc hiện nay Vì vậy, đây cũng làkhoảng trống cần được tập trung nghiên cứu

1.3.2 Vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết

Chính những khoảng trống nêu trên trong nghiên cứu về vấn đề trách nhiệm của Đảng Cộng

sản Việt Nam đối với dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đã gợi ý cho tác giả lựa chọn vấn đề:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc và giá trị định hướng hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học Luận án hướng

tới giải quyết những vấn đề cơ bản như sau:

Thứ nhất, phân tích một số vấn đề lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của

Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc Trong đó luận án phân tích và chỉ rõ những cơ sở lýluận và cơ sở thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Namđối với dân tộc; phân tích những phẩm chất cá nhân tiêu biểu của Hồ Chí Minh Việc làm rõ cơ

sở lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc sẽgiúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn tư tưởng này của Người

Thứ hai, làm rõ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của

Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc Điểm mới của luận án là từ việc phân tích nội dungtrách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc để xác định được phương thức thựchiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc, và từ đó xác định được điều kiện thực hiện tráchnhiệm của Đảng đối với dân tộc Đây là những cơ sở tư tưởng quan trọng để từ đó rút ra giá trịđịnh hướng hiện nay

Thứ ba, rút ra giá trị định hướng của tư tưởng đối với Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc

nhận thức và thực hiện trách nhiệm đối với dân tộc hiện nay

Chương 2

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỐI VỚI DÂN TỘC - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 2.1 Khái niệm

2.1.1 Khái niệm “trách nhiệm” và “dân tộc”

* Trách nhiệm

Có thể khái quát về trách nhiệm như sau: Trách nhiệm là sự phụ trách hay đảm đương một nhiệm vụ nào đó của một cá nhân hay một tổ chức và phải đảm bảo thực hiện với tinh thần, ý thức cao nhất, hoàn thành với kết quả tốt nhất, đồng thời sẵn sàng chịu hậu quả khi không hoàn thành.

Hồ Chí Minh sinh thời luôn rất quan tâm đến vấn đề trách nhiệm, đặc biệt là trách nhiệmcủa cán bộ, đảng viên

* Dân tộc

Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng, thì dân tộc được hiểu là: “Cộng đồng người hình

thành trong lịch sử, có chung một lãnh thổ, các quan hệ kinh tế, ngôn ngữ văn hóa và một số đặctrưng văn hóa và tính cách”[99, tr.112]

Theo Từ điển triết học do M.Rô-den-tan và P.I-u-đin chủ biên, thì khái niệm dân tộc như

được hiểu như sau: “Dân tộc là một khối cộng đồng gồm nhiều người, khối ổn định, hình thành

trong quá trình lịch sử, sinh ra trên cơ sở một ngôn ngữ chung, một lãnh thổ chung, một đời sốngkinh tế chung, một cấu tạo tâm lý chung biểu hiện trong một nền văn hóa chung”[103, tr 219].

Như vậy, từ sự phân tích nêu trên có thể khái quát về dân tộc như sau: Dân tộc là một hình thức cộng đồng người ổn định, được hình thành trong quá trình phát triển của lịch sử, có chung một lãnh thổ, một nền kinh tế, một ngôn ngữ, một cấu tạo tâm lý được biểu hiện trong nền văn hóa chung.

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh không bàn về vấn đề dân tộc nói chung mà chủ yếu bàn vềvấn đề dân tộc thuộc địa, tìm mọi cách để giải phóng dân tộc thuộc địa Vì vậy, trên thực tế Ngườichưa đưa ra một khái niệm cụ thể về dân tộc, nhưng nếu hiểu dân tộc là cộng đồng người cụ thể, lànhân dân hiểu theo nghĩa cộng đồng, thì Hồ Chí Minh đã không ít lần nêu ra quan niệm về nhândân

2.1.2 Khái niệm “trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt nam đối với dân tộc” và “tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc”

* Trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc

Có thể hiểu trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc như sau: Trách nhiệmcủa Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc là một hệ thống quan điểm về vị trí, vai trò, nhiệm vụcủa Đảng đối với dân tộc; là một loại trách nhiệm đặc biệt, trách nhiệm chính trị, trách nhiệm đạođức, trách nhiệm pháp lý, v.v

Trong quá trình sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần

đề cập tới vấn đề trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với đất nước, dân tộc với những chỉ dẫnrất cụ thể trong các bài nói, bài viết của Người Hồ Chí Minh cho rằng: “Đảng không phải là một tổchức để làm quan phát tài Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu

mạnh, đồng bào sung sướng”[44, tr 289]

* Tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản V iệt Nam đối với dân tộc

Từ sự chỉ dẫn nêu trên, có thể hiểu khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của

Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc như sau: Tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc là một hệ thống những quan điểm về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của Đảng đối với dân tộc, được biểu hiện trên những phương diện cụ thể: về nội dung trách nhiệm, phương thức thực hiện trách nhiệm và điều kiện thực hiện trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc, nhằm lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc đi đến thắng lợi hoàn toàn.

2.2 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc

* Tinh thần trách nhiệm trong văn hóa Phương Đông

- Nho giáo: Hồ Chí Minh đã nghiên cứu và tiếp thu những giá trị tích cực trong tư tưởng

Nho giáo để xây dựng lên tư tưởng về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc Đặc biệt là quanđiểm về trách nhiệm của người cầm quyền đã được Khổng Tử và các học trò của ông đề cập tới

Trước tiên là Người tiếp thu quan điểm của Khổng Tử về trách nhiệm của người cầm

quyền, những quan điểm này được thể hiện thông qua một số nội dung sau đây:

+ Quan niệm về chính trị: Khổng Tử cho rằng, việc chính trị hay dở cốt lại ở người thựchiện (người cầm quyền)

+ Quan điểm Thiện ý dân tâm: Khổng giáo có quan niệm là Trời với người cùng đồng một

thể, toàn dân muốn thế nào là Trời muốn thế ấy

+ Quan điểm Thứ, phú, giáo: Khổng Tử cho rằng, việc chính trị có ba điều hệ trọng là: làm

cho dân nhiều, làm cho dân giàu, và dạy cho dân biết lễ nghĩa

Thứ hai, Người tiếp thu quan điểm của Mạnh Tử về trách nhiệm của người cầm quyền,

quan điểm này được thể hiện thông qua các nội dung sau:

+ Mạnh Tử tuy thừa nhận chính thể quân chủ, nhưng ông cho thiên hạ là của chung củathiên hạ, chứ người làm vua không có quyền được lấy thiên hạ làm của riêng của mình

+ Mạnh Tử rất chú trọng sự “bảo dân” cho nên ông đã đưa ra nhiều ý kiến có giá trị vềđường lối chính trị

+ Ông cũng cho rằng, người trị dân, trị nước là phải chăm lo việc dân, khiến cho dân đượcsung túc, rồi phải dạy dỗ dân, để cho dân đừng làm điều bậy

+ Mạnh Tử cũng cho rằng, việc giáo hóa là nhiệm vụ trọng yếu trong việc chính trị củanho giáo, mà trách nhiệm thuộc về người cầm quyền

- Phật giáo: cũng như Nho giáo, Phật giáo là hệ thống tư tưởng – văn hóa được Hồ Chí

Minh nghiên cứu và chịu ảnh hưởng từ rất sớm Bởi vậy, Phật giáo cũng là một trong những nhân

tố quan trọng trong việc hình thành nên tư tưởng của Người, trong đó có tư tưởng về trách nhiệmcủa Đảng đối với dân tộc

Khi nghiên cứu những tư tưởng của Phật giáo, Hồ Chí Minh cho rằng, Phật giáo là một hệthống tư tưởng – văn hóa có nhiều mặt tích cực Trong giáo lý của đạo Phật thể hiện rõ tư tưởng nhânvăn, đó là sự thấu hiểu cho nỗi thống khổ của chúng sinh và từ đó đi tìm cách giải thoát cho chúngsinh khỏi đau khổ Đây chính là biểu hiện cao nhất của tinh thần trách nhiệm đối với con người củađạo Phật

- Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn:

Hồ Chí Minh đã nghiên cứu và tiếp thu học thuyết Tam dân của nhà cách mạng Trung Quốc

Tôn Trung Sơn để hình thành nên tư tưởng về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc Tôn TrungSơn là nhà yêu nước vĩ đại, nhà cách mạng dân chủ lỗi lạc của Trung Quốc Tên tuổi của TônTrung Sơn gắn liền với chủ nghĩa Tam dân và cuộc cách mạng Tân Hợi (1911) ở Trung Quốc.Chủ nghĩa Tam dân (với 3 nội dung chủ yếu là dân tộc, dân quyền, dân sinh) đã thể hiện khá hoànchỉnh tư tưởng dân chủ tư sản của Trung Quốc thời kỳ cận đại

- Hồ Chí Minh còn chịu ảnh hưởng từ nhà cách mạng người Ấn Độ Gandhi:

Hồ Chí Minh rất cảm phục người anh hùng Gandhi nhà cách mạng người Ấn Độ, cho nênNgười đã nghiên cứu và tiếp thu những quan điểm cách mạng tích cực của ông Đó là quan điểm về

giải phóng con người; là những yếu tố tích cực trong nguyên tắc Chấp trì chân lý của Gandhi để

hình thành hệ thống quan điểm của Người về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc

* Tinh thần trách nhiệm trong văn hóa Phương Tây

Bên cạnh việc tiếp thu những hạt nhân tích cực trong văn hóa phương Đông thì các giá trị

tư tưởng, văn hoá phương Tây về tinh thần trách nhiệm cũng là một yếu tố có vị trí vô cùng quantrọng trong việc hình thành nên tư tưởng của Người về trách nhiệm của Đảng đối với dân tộc.Một trong những giá trị trong văn hóa phương Tây mà Hồ Chí Minh đã tiếp thu và có ảnh hưởngmạnh mẽ tới việc hình thành tư tưởng của Người về trách nhiệm của Đảng với dân tộc, đó lànhững giá trị tích cực về quyền tự do, bình đẳng, bác ái và quyền mưu cầu hạnh phúc của conngười phương Tây

* Giá trị trong quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của Đảng cộng sản

- Quan điểm của Mác – Ăngghen:

C.Mác và Ph.Ăngghen đã sớm đề cập tới vai trò của đảng cộng sản, hai ông là người đặt

cơ sở tư tưởng cho việc ra đời của chính đảng cộng sản C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, trướchết sự tồn tại của chính Đảng của giai cấp vô sản và vai trò lãnh đạo của nó trước hết xuất phát từviệc xác định vai trò, sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản

Phân tích những sự kiện lịch sử trong những cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chốngchủ nghĩa tư bản hồi đầu thế kỷ XIX, cùng với sự nghiên cứu nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đãphát triển hoàn chỉnh C.Mác và Ph.Ăngghen đã chứng minh một cách khoa học về sự diệt vongcủa chủ nghĩa tư bản và sự tất yếu của bước quá độ lên chủ nghĩa cộng sản Đồng thời hai ông đãchỉ ra một lực lượng có khả năng thực hiện bước quá độ đó, người có vai trò lịch sử đào mồ chônchủ nghĩa tư bản và xây dựng xã hội mới – xã hội cộng sản, đó chính là giai cấp vô sản

* Quan điểm của V.I Lênin

Là người kế tục vĩ đại sự nghiệp của C Mác và Ph Ăngghen, chiến đấu trong thời kỳ đếquốc, thời kỳ cách mạng vô sản trở thành trực tiếp và trong hoàn cảnh giai cấp vô sản Nga đãgiành được chính quyền, V.I Lênin đã phát triển học thuyết của C Mác và Ph Ăngghen mộtcách toàn diện, làm phong phú thêm tất cả các bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác Bằng hoạtđộng lý luận và thực tiễn của mình, Lênin đã thành lập đảng của giai cấp công nhân ở Nga - ĐảngCông nhân dân chủ - xã hội Nga năm 1898 Lênin cũng đã bàn một cách rất cụ thể về vai trò,nhiệm vụ của Đảng Cộng sản, chính đảng của giai cấp vô sản Có thể chia quan điểm của Lênin

về vai trò, nhiệm vụ của Đảng Cộng sản làm hai giai đoạn:

Thứ nhất, giai đoạn trước cách mạng Tháng Mười: mục tiêu ở giai đoạn này là đánh đổ

giai cấp phong kiến quý tộc Nga, nhằm thiết lập lên nhà nước kiểu mới Vì vậy, sau khi thành lậpĐảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga năm 1898, Lênin có đề cập tới vị trí vai trò của đảng đó là:

tổ chức cho giai cấp công nhân đấu tranh và tố cáo chính phủ chuyên chế, hay đấu tranh giànhnhững lợi ích kinh tế cho giai cấp công nhân cũng như lôi cuốn, tập hợp đông đảo quần chúng vôsản vào phong trào cách mạng đấu tranh vì mục tiêu chung của giai cấp vô sản, v.v

Thứ hai, giai đoạn sau cách mạng Tháng Mười: xuất phát từ vai trò lãnh đạo tất yếu khách

quan của đảng cộng sản cũng như vai trò trung tâm, hạt nhân trong hệ thống chuyên chính vô sản

và nhất là trong điều kiện đảng cầm quyền, nhiệm vụ của đảng là vô cùng quan trọng, quyết định

sự thành bại của cách mạng

2.2.2 Cơ sở thực tiễn

* Thực tiễn quá trình xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

Có thể khẳng định rằng, trong các yếu tố thuộc cơ sở thực tiễn, thì yếu tố thực tiễn quá trìnhxây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò đặc biệt quan trọng Bởi lẽ đó là căn cứ cụ thể để

Hồ Chí Minh xác định vị trí, vai trò, trách nhiệm của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng của dântộc và cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để Người xây dựng lên hệ thống quan điểm của mình vềtrách nhiệm của Đảng với dân tộc

Thứ nhất, về bối cảnh lịch sử xã hội trong nước những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời:

Có thể thấy rằng, bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam trong giai đoạn này đã tác động mạnh

mẽ tới người thanh niên Nguyễn Tất Thành để từ đó hình thành nên lòng yêu nước, chí căm thùgiặc, và quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước cũng như hình thành nên tư duy phải xây dựng chodân tộc Việt Nam một tổ chức chính trị để lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc đi đến thắnglợi cuối cùng Bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam trong giai đoạn này cũng đặt ra một vấn đề lớn làlàm thế nào để giải phóng được dân tộc? Tổ chức chính trị nào sẽ chịu trách nhiệm lãnh đạo sựnghiệp đấu tranh của dân tộc Việt Nam?

Thứ hai, sự ra đời của một số các tổ chức chính trị do các nhà yêu nước ở Việt Nam lập ra trước năm 1930 và yêu cầu cần phải có một chính đảng của dân tộc.

Trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, thì ở nước ta đã xuất hiện một số các tổ chứcchính trị như: Hội Duy Tân; Việt Nam Quang Phục Hội; Đảng lập hiến; Việt Nam quốc dânĐảng, v.v Vậy vấn đề đặt ra là các tổ chức chính trị này hoạt động như thế nào? Đã thực hiệnđược trách nhiệm của mình đối với dân tộc hay chưa? Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã cónhững tìm hiểu và phân tích rất cặn kẽ về hoạt động của các tổ chức chính trị này

*Kinh nghiệm của cách mạng thế giới

- Kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc:

Xuất phát từ mối quan hệ rất đặc biệt giữa cách mạng Việt Nam và Trung Quốc, sinh thờitrong quá trình xây dựng, rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâmtới việc học tập kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong lãnh đạo cách mạng giải phóngdân tộc cũng như trong lãnh đạo xây dựng và phát triển đất nước Người nghiên cứu và tiếp thu vớitâm thế của một người cộng sản đã được giác ngộ lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, với óc phêphán tinh tế, với cách nhìn toàn diện, gắn với quan điểm lịch sử cụ thể, cho nên trong những bàihọc kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Người tiếp thu cả bài học thành công và bài họcthất bại Đó là cơ sở thực tiễn vô cùng quan trọng để Hồ Chí Minh xác định trách nhiệm của ĐảngCộng sản Việt Nam đối với dân tộc

- Kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Liên Xô:

Bên cạnh việc nghiên cứu kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc, thì Hồ Chí Minhcòn nghiên cứu những bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộngsản Liên Xô để xác định trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc Những kinhnghiệm phong phú của Đảng Cộng sản Liên Xô trên nhiều lĩnh vực là bài học bổ ích đã giúp cho

Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng vào xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời những kinhnghiệm này cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để Người đã xây dựng lên hệ thống quan điểm vềtrách nhiệm của Đảng đối với dân tộc, nhằm đưa sự nghiệp cách mạng của dân tộc đi đến thắng lợihoàn toàn

2.2.3 Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh

Trước tiên, là trí tuệ khoa học trong con người Hồ Chí Minh: biểu hiện trước hết ở sự kiên

trì học tập tiếp thu vốn tri thức phong phú của dân tộc và nhân loại, là tư duy độc lập tự chủ trongtiếp thu, phê phán, chọn lọc các giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại, trí tuệ của thời đại đểtrên cơ sở đó sáng tạo và phát triển thành những giá trị tư tưởng mới vì mục tiêu độc lập dân tộc

và giải phóng con người triệt để

Thứ hai, là ý thức trách nhiệm đối với nhân dân, dân tộc: ngay từ thuở thiếu thời, trăn trở

trước vận nước lâm nguy, cùng với những tư tưởng cứu nước không thành công của các bậc tiềnbối, trước trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với vận mệnh của quốc gia, dân tộc, vì vậy, người thanhniên Nguyễn Tất Thành quyết định ra đi tìm con đường cứu nước cho dân tộc

Thứ ba, là tinh thần dấn thân, đức hy sinh: Sau khi xác định được trách nhiệm của mình

đối với dân tộc, xác định được con đường cách mạng đúng đắn, Hồ Chí Minh đã có những hoạtđộng thực tiễn vô cùng phong phú, cả ở trong và ngoài nước, Người không ngại khó khăn giankhổ để thực hiện bằng được mục tiêu con đường cách mạng mà mình đã lựa chọn Đó chính làbiểu hiện của tinh thần “dấn thân”, đức hy sinh cao cả vì nước, vì dân mà không màng tới danhlợi cho cá nhân

Thứ tư, là tinh thần phê phán nghiêm túc: Hồ Chí Minh còn là một tấm gương lớn thể hiện

nhân cách cao đẹp về tinh thần tự phê phán

Chương 3 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN

VIỆT NAM ĐỐI VỚI DÂN TỘC 3.1 Nội dung trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với dân tộc

3.1.1 Trách nhiệm với đất nước

* Xây dựng một nền hòa bình, thống nhất cho dân tộc

* Xây dựng một nước Việt Nam độc lập