Phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông Mobifone (tt)

Phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobifonePhát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông Mobifone

-

Nguyễn Thị Bớch Hạnh

Phát triển dịch vụ cổng thanh toán và

ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobiFone

Chuyờn ngành : Quản trị kinh doanh

Mó Số : 8340101

TểM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2018

Luận văn được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Minh An

Phản biện 1: TS Hồ Hồng Hải - Trường Đại học Ngoại Thương

Phản biện 2: PGS.TS Vũ Thành Hưởng - Trường Đại học Kinh tế

Quốc dân

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Vào lúc: 8 giờ 30 ngày 06 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Tại thị trường Việt Nam các dịch vụ thương mại điện tử nói chung và các dịch vụ thương mại điện tử trên di động (m-commerce) nói chung đều đang trong giai đoạn đầu phát triển với nhiều hạn chế

về cơ chế chính sách, cơ sở hạ tầng, và do thói quen sử dụng tiền mặt của khách hàng Các ngân hàng rất tích cực tham gia triển khai các dịch vụ e-bank tuy nhiên chưa thu được kết quả như kỳ vọng, nhiều nhà phân phối, điểm bán lẻ (Point of Sale- POS) không hỗ trợ thanh toán điện tử…Các dịch vụ thương mại điện tử đang cung cấp ở Việt Nam mới chỉ tập trung vào mua bán các dịch vụ nội dung số, tài sản

ảo, rất ít dịch vụ hỗ trợ thanh toán hàng hóa vật lý Tuy nhiên với sự xuất hiện của rất nhiều dịch vụ ví điện tử như Nganluong, mPay, Mobivi…cùng các cổng thanh toán như Bảo Kim, OnePay… cũng

đã góp phần giới thiệu cũng như tạo thói quen cho khách hàng sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử mặc dù còn khá hạn chế

Với tỷ lệ thâm nhập của điện thoại di động ở Việt Nam trên 80% và số lượng người sở hữu tài khoản ngân hàng dưới 15% dân

số, có thể nhận định thị trường Việt Nam là rất có tiềm năng về commerce trong tương lai khi những rào cản về chính sách, cơ sở hạ tầng được phá bỏ đồng thời với một chiến lược kinh doanh rõ ràng

m-và quyết liệt Nắm bắt xu hướng trên, các mạng di động khác tại Việt Nam như VinaPhone, Viettel đã nhanh chóng cung cấp các dịch vụ cổng thanh toán, ví điện tử trên điện thoại di động tới khách hàng Đứng trước thực tế đó MobiFone không thể đứng ngoài xu hướng tích hợp giữa các nhà mạng, nhà cung cấp, ngân hàng và khách hàng

Là một trong ba nhà mạng lớn nhất tại Việt Nam, Tổng Công

ty Viễn thông MobiFone vẫn luôn giữ vững thứ hạng cao trên thị trường thông tin di động Tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ tăng

trưởng chung trên thị trường bị chậm lại, sự phát triển dịch vụ OTT như Zalo, Viber, Facebook Messenger… đang đe dọa trực tiếp doanh thu truyền thống thoại, SMS vốn là hai nguồn thu lớn nhất đối với mọi nhà mạng Thực trạng này buộc MobiFone phải thực hiện những thay đổi, phải nghiên cứu, đa dạng hóa hơn các dịch vụ cho khách hàng nhằm bù đắp đà suy giảm doanh thu nói trên, trọng tâm là phát triển các dịch vụ mang lại nhiều tiện ích cho người dùng Cổng thanh toán và ví điện tử là hai trong các dịch vụ có ý nghĩa quan trọng như vậy

Đứng trước thực trạng đó, Đề tài “ Phát triển dịch vụ cổng

thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động của Tổng công ty Viễn thông MobiFone ” đã tập trung nghiên cứu các hướng

triển khai kinh doanh các dịch vụ thanh toán trực tuyến, đặc biệt là dịch vụ Cổng thanh toán và ví điện tử trên mạng MobiFone

2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu:

Hiện nay trên thị trường viễn thông Việt Nam đã và đang có nhiều nghiên cứu cũng như phát triển nhiều dịch vụ liên quan đến thương mại điện tử nói chung và đến thanh toán điện tử nói riêng Nhằm thu hút lượng khách hàng ngày càng tăng cũng như tăng lợi nhuận cho Tổng công ty Viễn htoong MobiFone cần có nhiều chiến lược đầu tư kinh doanh, các dịch vụ tiện ích, nhanh chóng dành cho khách hàng

Đã có rất nhiều hội thảo khoa học về các dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử trong và ngoài nước cụ thể hội thảo về thúc đẩy thanh toán điện tử được diễn ra tại Tp Hồ Chí Minh ngày 23/3/2016 Trong đó hội thảo đã có sự tham gia của Lãnh đạo Bộ Thông tin Truyền thông, Lãnh đạo các nhà mạng Viettel, Vinaphone, MobiFone cùng một số đối tác là các ngân hàng Các chuyên đề được đề cập trong hội thảo là Xu hướng thanh toán điện tử trên nền tảng di động; chia sẻ kinh nghiệm về phát triển dịch vụ và đưa ra

những chiến lược trong việc triển khai các dịch vụ trực tuyến các nhà cung ứng công nghệ và các nhà cung cấp mạng viễn thông Diễn đàn thanh toán điện tử Việt Nam (VEPF) là diễn đàn chuyên ngành uy tín được tổ chức thường niên mà tại đó các bên tham gia có thể cùng nhau thảo luận, thống nhất các giải pháp nhằm thúc đẩy thanh toán điện tử/thanh toán không dùng tiền mặt cho toàn thị trường Đây cũng là diễn đàn chung để cập nhật xu hướng mới về thanh toán điện tử trên thế giới và gợi ý cho thị trường Việt Nam Diễn đàn được tổ chức đầu tiên ngày 16/12/2015 tại Hà Nội, được tổ chức bởi Báo điện tử VnExpress và sự phối hợp thực hiện của Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas), dưới

sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Năm 2017 đã điễn ra ngày 6/11/2017 với chủ đề Mobile Payment - nhân tố thúc đẩy nền kinh tế không tiền mặt

3 Mục đích nghiên cứu:

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận văn là đưa ra các giải pháp nhằm phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử qua mạng điện thoại di động cho Tổng công ty Mobifone

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu tổng quát trên các mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

- Hệ thống hóa một số vấn đề chung về phát triển dịch vụ cổng thanh toán điện tử và ví điện tử

- Nghiên cứu khả năng phát triển dịch vụ cổng thanh toán điện tử và ví điện tử của Tổng công ty Viễn thông MobiFone

- Đề xuất các giải pháp và đề xuất giải pháp phát triển dịch

vụ cổng thanh toán và ví điện tử tại Tổng công ty Viễn thông MobiFone

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn

là Phát triển dịch vụ cổng thanh toán điện tử và ví điện tử của Tổng công ty Viễn thông MobiFone

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng phương pháp luận, phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp thống kê, so sánh, phương pháp hạch toán kế toán và các phương pháp khác để làm rõ đối tượng nghiên cứu Sử dụng phương pháp nghiên cứu thứ cấp

- Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh các dữ liệu đã thu thập được

6 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được

kết cấu thành 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về dịch vụ và phát triển dịch vụ

- Chương 2: Dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử tại Việt Nam và khả năng phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử của Tổng Công ty Viễn thông MobiFone

- Chương 3: Một số giải pháp phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử quan mạng điện thoại di động của Tổng công ty viễn thông Mobifone

1.1.1.2 Phân loại dịch vụ

 Phân loại theo lớp dịch vụ

Đối với dịch vụ, do tính vô hình và tính không tách rời, việc chia thành 3 cấp độ xem ra không còn phù hợp Do vậy nhiều nhà nghiên cứu đề nghị chia thành 2 lớp:

- Lớp thứ nhất – dịch vụ cơ bản: đáp ứng lợi ích cơ bản của khách hàng

- Lớp thứ hai – dịch vụ thứ cấp: bao gồm cả lớp sản phẩm hoàn chỉnh (hữu hình) và sản phẩm nâng cao

* Dịch vụ cơ bản (core service): còn gọi là dịch vụ chính, là

dịch vụ thỏa mãn nhu cầu chính của khách hàng, là lý do chính để khách hàng mua dịch vụ Tuy nhiên dịch vụ cơ bản không phải là lý

do làm cho khách hàng chọn nhà cung cấp dịch vụ này hay dịch vụ khác trong số các nhà cung cấp cùng loại dịch vụ đó Nó là cơ sở để khách hàng lựa chọn loại dịch vụ nào

* Dịch vụ thứ cấp: còn gọi là dịch vụ bổ sung, là sự kết hợp

của cả yếu tố hữu hình và vô hình Các yếu tố vô hình là các dịch vụ kèm theo làm tăng thêm lợi ích cho khách hàng Nhờ các dịch vụ thứ cấp mà nhà cung câó dịch vụ giúp cho khách hàng phân biệt dịch vụ

của mình với dịch vụ của các đối thủ cạnh tranh

 Phân loại dịch vụ theo hệ thống tài khoản quốc gia

 Phân loại dịch vụ theo WTO

1.1.2.5 Tính không chuyển quyền sở hữu được

1.1.3 Dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử

1.1.3.1 Khái niệm dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử

Cổng thanh toán và ví điện tử nói chung đều thuộc dịch vụ trung gian thanh toán Dịch vụ trung gian thanh toán là hoạt động trung gian kết nối, truyền dẫn và xử lý dữ liệu điện tử các giao dịch thanh toán giữa tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và người sử dụng dịch vụ thanh toán qua tài khoản và dịch vụ trung gian thanh toán

 Ví điện tử

Ví điện tử là dịch vụ cung cấp cho khách hàng một tài khoản điện tử tạo lập trên một vật mang tin (như chip điện tử, sim điện thoại di động, dữ liệu điện tử…), cho phép khách hàng lưu trữ một giá trị tiền tệ được đảm bảo bằng giá trị tiền mặt tương đương với số tiền được chuyển từ tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng

hoặc bằng các hình thức khác vào tài khoản tiền gửi ký quỹ của tổ chức cung ứng ví điện tử tại các ngân hàng để thực hiện các giao dịch thanh toán

1.1.3.2 Lợi ích của việc triển khai dịch vụ trên di động

1.1.4 Mô hình triển khai dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử trên

di động

a Mô hình 01: nhà cung cấp dịch vụ viễn thông tự xây dựng hệ thống

hạ tầng kỹ thuật cần thiết để cung cấp dịch vụ tới khách hàng

b Mô hình 02: nhà cung cấp dịch vụ viễn thông liên kết với nhà cung cấp giải pháp cổng thanh toán và ví điện tử để xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật cần thiết để cung cấp dịch vụ tới khách hàng

1.2 Phát triển dịch vụ

1.2.1 Khái niệm phát triển dịch vụ

Phát triển dịch vụ là phương pháp hoàn thiện dịch vụ để ngày càng đáp ứng tốt hơn những mong đợi của khách hàng bằng việc hoàn chỉnh dịch vụ hiện tại mình cung cấp và phát triển thêm các tính năng mới của dịch vụ

- Phát triển dịch vụ giúp cho doanh nghiệp nâng cao hiệu quả

sử dụng thiết bị máy móc cung cấp dịch vụ khi các thiết bị này còn

dư thừa công suất làm việc

- Giúp doanh nghiệp có thể giảm mức độ mạo hiểm trong kinh doanh khi chủng loại dịch vụ đa dạng hơn

- Giúp cho doanh nghiệp có thể duy trì và phát triển mối quan hệ với khách hàng Bởi vì, phát triển dịch vụ làm gia tăng lợi ích của dịch vụ, làm thỏa mãn được nhu cầu của khách hàng ngày càng “khó tính”, dần tạo được nhiều khách hàng trung thành

- Tăng khả năng đáp ứng các nhu cầu không được thỏa mãn

trên thị trường, đồng nghĩa với việc làm tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp

1.2.3 Chu kỳ sống của dịch vụ

* Giai đoạn ra đời

* Giai đoạn tăng trưởng:

* Giai đoạn chín muồi:

* Giai đoạn suy thoái:

1.2.4 Các chiến lược phát triển dịch vụ

Để phát triển dịch vụ chúng ta cần hình thành căn cứ để phát triển dịch vụ đó Sau đây là một số cách thức phát triển dịch vụ:

- Theo cấp độ phát triển của dịch vụ

- Dựa vào các tiêu chí cấu thành dịch vụ

- Dựa vào thị trường tiêu thụ dịch vụ

1.2.5 Quy trình phát triển dịch vụ

1) Bước 1: Hình thành ý tưởng dịch vụ mới

2) Bước 2: Sàng lọc ý tưởng

3) Bước 3: Phát triển khái niệm và thử

4) Bước 4: Phân tích kinh doanh

5) Bước 5: Phát triển

6) Bước 6: Thương mại hoá

1.3 Cơ sở triển khai dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử tại Việt Nam

1.3.1 Cơ sở pháp lý

 Luật Giao dịch điện tử

 Luật Công nghệ thông tin

 Luật Ngân hàng nhà nước

 Luật các Tổ chức tín dụng

 Nghị định Thanh toán không dùng tiền mặt

1.3.2 Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và điện tử viễn thông

Lĩnh vực công nghệ thông tin vẫn duy trì một tốc độ tăng trưởng khá cao về doanh thu Kéo theo đó nguồn nhân lực trong lĩnh vực này cũng có sự gia tăng đáng kể Trên cơ sở này, có thể tin tưởng vào tiềm lực của ngành công nghiệp CNTT phục vụ cho sự phát triển của thương mại điện tử nói chung và thương mại điện tử trên di động nói riêng

1.3.3 Thói quen người tiêu dùng

Sau đổi mới ngành Ngân hàng, toàn bộ những yêu cầu quản lý tiền mặt áp dụng trước đó được loại bỏ Tiền mặt trở thành một công cụ thanh toán không hạn chế về đối tượng và phạm vi sử dụng Hầu hết chi phí liên quan đến tiền mặt trong lưu thông như in ấn, phát hành, thu huỷ, vận chuyển, bảo quản, an ninh là chi phí xã hội và do Nhà nước phải chịu

Cá nhân người thanh toán chỉ phải chịu phần chi phí nhỏ trong đó (kiểm đếm, vận chuyển), trong khi đó, tiền mặt có điểm ưu việt rất lớn là thanh toán tức thời và vô danh, thủ tục đơn giản Vì vậy, tiền mặt đã trở thành một công cụ rất được ưa chuộng trong thanh toán và từ lâu đã trở thành thói quen khó thay đổi của người tiêu dùng và nhiều doanh nghiệp Việt Nam Đây là lực cản lớn trong việc phát triển thanh toán KDTM

1.4 Kết luận chương 1

Chương 1 đã hệ thống hóa các khái niệm chung về dịch vụ

và cổng thanh toán điện tử, khái niệm phát triển dịch vụ và các cơ sở triển khai dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử Đây là các nội dung

cơ bản, khung lý thuyết cần thiết để nghiên cứu các vấn đề chung làm cơ sở cho nghiên cứu và đề xuất phát triển dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử của Tổng công ty Viễn thông MobiFone

CHƯƠNG 2:

DỊCH VỤ CỔNG THANH TOÁN VÀ VÍ ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

VÀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ CỔNG THANH TOÁN

VÀ VÍ ĐIỆN TỬ CỦA TỔNG CÔNG TY VIỄN THÔNG

MOBIFONE 2.1 Thực trạng dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử tại Việt Nam

2.1.1 Dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử trên Internet

2.1.1.1 Cổng thanh toán OnePay

- Cung cấp và xử lý các giao dịch thanh toán online cho các doanh nghiệp và ngân hàng

- Dịch vụ thanh toán hóa đơn online

- Dịch vụ thẻ trả trước

- Hệ thống quản lý và ngăn ngừa rủi ro

- Chuyển mạch ATM và cổng thanh toán trực tuyến

2.1.1.2 SohaPay và Bảo Kim

Cổng thanh toán SohaPay cho phép khách hàng sử dụng nhiều phương thức thanh toán khác nhau:

- Thanh toán trực tuyến bằng thẻ ghi nợ, trả trước, thẻ tín dụng thương hiệu quốc tế Visa, Mastercard

- Thanh toán qua Internet banking và qua các loại thẻ nội địa – ATM của hơn 20 ngân hàng lớn như Vietcombank, Agribank, Techcombank, VIB Bank…

- Thanh toán bằng thẻ cào điện thoại Vinaphone và Mobifone 2.1.1.3 Ví điện tử Payoo

Để sử dụng dịch vụ này, người dân mở Ví điện tử Payoo tại website: www.payoo.com.vn sau đó nạp tiền vào Ví thông qua các

ngân hàng như Vietcombank, Ngân hàng Đông Á và 16 ngân hàng thành viên của hệ thống Banknetvn mà Payoo đã kết nối

2.1.1.4 Ví điện tử i-Coin

iCoin cho phép người mua nạp tiền từ nhiều nguồn khác nhau để nhận được một lượng iCoin tương ứng trong tài khoản của mình tại cổng http://icoin.vn, sau đó sử dụng số dư iCoin của mình

để thanh toán các dịch vụ, hàng hóa do VNPT cung cấp trên cổng MegaPlus http://vnn.vn, hay cổng TMĐT Buyme http://buyme.vn 2.1.1.5 Cổng thanh toán và ví điện tử Ngân Lượng

Ngân Lượng hoạt động theo mô hình ví điện tử, theo đó người dùng đăng ký tài khoản loại cá nhân hoặc doanh nghiệp với 3 chức năng chính là: Nạp tiền, Rút tiền và Thanh toán; tất cả đều hoàn toàn trực tuyến thông qua thẻ nội địa hoặc quốc tế, tài khoản ngân hàng hoặc các hình thức tiện dụng khác

2.1.2 Dịch vụ cổng thanh toán và ví điện tử trên điện thoại di động

2.1.2.1 Ví điện tử Momo của Vinaphone

Ví điện tử MoMo là một ví tiền trên điện thoại di động dùng để thay thế tiền mặt, giúp khách hàng thực hiện các giao dịch như:, nạp tiền điện thoại, thanh toán hoá đơn như ADSL hoặc cước trả sau , mua hàng

trực tuyến di động và nhiểu tiện ích khác …mọi lúc, mọi nơi

2.1.2.2 Cổng thanh toán BankPlus của Viettel

Dịch vụ BankPlus là thực chất là 01 cổng thanh toán kết hợp giữa Viettel và các ngân hàng, cho phép khách hàng có thể sử dụng điện thoại cá nhân đã đăng ký dịch vụ và đổi sim BankPlus để thực hiện thanh toán điện tử thông qua tài khoản BankPlus được mở tại các ngân hàng đối tác