Trình bày được nét nổi bật của tình hình kinh tế xã hội Việt Nam trong hững năm chiến tranh thế giới thứ nhất. Nội dung, diễn biến các cuộc khởi nghĩa, sự xuất hiện khuynh hướng cứu nước mới trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất về: thời gian, địa điểm, hình thức đấu tranh và buổi đầu hoạt động cứu nước của Nguyễn Tất Thành. 2. Về kỹ năng: Bồi dưỡng cho các em khả năng sử dụng phương pháp so sánh sự kiện, từ đóa biết tổng kết kinh nghiệm, rút ra bài học. 3. Về thái độ, tư tưởng, tình cảm: Giáo dục cho HS lòng yêu nước ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc, nhận thức được kể thù xâm lược đất nước lúc bấy giờ. Trân trọng truyền thống yêu nước của nhân dân ta.
Trang 1GIÁO ÁN LỚP 11
BÀI 24 VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
THỨ NHẤT (1914-1918)
TP.Hồ Chí Minh, năm 2016
Ngày soạn: 1/10/2016 Ngày dạy: 11/10/2016
Trang 2Bài 24 VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ
NHẤT (1914-1918)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức:
-Trình bày được nét nổi bật của tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam trong hững năm chiến tranh thế giới thứ nhất
-Nội dung, diễn biến các cuộc khởi nghĩa, sự xuất hiện khuynh hướng cứu nước mới trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất về: thời gian, địa điểm, hình thức đấu tranh và buổi đầu hoạt động cứu nước của Nguyễn Tất Thành
2 Về kỹ năng:
- Bồi dưỡng cho các em khả năng sử dụng phương pháp so sánh sự kiện, từ đóa biết tổng kết kinh nghiệm, rút ra bài học
3 Về thái độ, tư tưởng, tình cảm:
- Giáo dục cho HS lòng yêu nước ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc, nhận thức được kể thù xâm lược đất nước lúc bấy giờ Trân trọng truyền thống yêu nước của nhân dân ta
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC
-Tranh, ảnh, tài liệu lịch sử phản ánh tình hình kinh tế- xã hội Việt Nam trong chiến tranh thế giới thứ nhất
-Chân dung một số nhà lãnh đạo phong trào cách mạng
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ:
-Tìm những sự kiện lịch sử để chứng minh chủ trương cứu nước của Phan Bội Châu
là theo con đường dân chủ tư sản, bằng phương pháp bạo động
2 Giới thiệu bài mới:
-Trong chiến tranh thế giới thứ nhất, chính quyền thực dân tăng cường bóc lột sức
người, sức của ở Đông Dương trong đó có Việt Nam Các chính sách đó đã làm cho các nền kinh tế Việt Nam bị biến động, các tầng lớp mới trong xã hội tăng nhanh về
số lượng, đồng thời nảy sinh một loạt các cuộc khởi nghĩa vũ trang của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những binh sĩ người Việt Để hiểu rõ hơn về tình hình nước ta trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) các em tìm hiểu bài 24
3 Tiến trình tổ chức dạy – học:
Các hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản cần nắm
Hoạt động 1: GV yêu cầu HS theo dõi SGK.
GV dẫn dắt: khi cuộc chiến tranh thế giới
bùng nổ toàn quyền Đông Dương tuyên bố:
“Nhiệm vụ chủ yếu của Đông Dương là phải
cung cấp cho chính quốc đến tối đa nhân lực,
vật lực và tài lực…”
GV yêu cầu học sinh tham khảo SGK để
I TÌNH HÌNH KINH TẾ- XÃ HỘI
1 Những biến động về kinh tế.
- Pháp ra sức vơ vét tối đa nhân lực, vật lực để gánh đỡ cho những thiếu hụt của Pháp trong chiến tranh
- Tăng thuế, bắt nhân dân mua công
Trang 3trả lời câu hỏi:
HS trả lời, GV chốt ý:
Ý đồ của Pháp đối với thuộc địa trong chiến
tranh thế giới thứ nhất là gì?
-Ý đồ của Pháp với thuộc địa về kinh tế trong
chiến tranh thế giới thứ nhất là vơ vét của cái
để gái đỡ những tổn thất và thiếu hụt của
Pháp trong chiến tranh
Các em cho biết tình hình nông nghiệp, công
nghiệp…so với trước chiến tranh có những
điểm gì khác?
-Để thực hiện ý đồ, Pháp đã tăng thuế, bắt
dân mua quốc trái, đóng góp đạm phụ quốc
phòng, tăng cường vơ vét lương thực và kim
loại cần thiết cho việc chế tạo vũ khí, bắt dân
chuyển từ trồng lúa sang trồng cây công
nghiệp phục vụ chiến tranh Đó là những
điểm khác của tình hình kinh tế của Việt
Nam so với trước chiến tranh
GV đặt ra câu hỏi và kết hợp ghi bài:
Những thay đổi trong chính sách vơ vét Pháp
về;
-Nông nghiệp
-Công nghiệp
-Thương nghiệp, giao thông vận tải
GV đặt câu hỏi, HS tham khảo SGK trả lời:
Chính sách kinh tế của Pháp trong chiến
tranh đã ảnh hưởng như thế nào đến nền
kinh tế VN?
GV chốt ý: chính sách kinh tế đã có tác động
2 mặt đến nền kinh tế VN
+ Một mặt tổn hại đến nền nông nghiệp trồng
lúa của VN, bần cùng hóa nông dân VN
+ Mặt khác, kích thích sự phát triển công
nghiệp, giao thông vận tải của VN
Hoạt động 2: GV yêu cầu học sinh theo dõi
SGK
GV đặt câu hỏi, HS trả lời, GV chốt ý:
Chính sách của thực dân Pháp và những
biến đổi về kinh tế đã ảnh hưởng đến xã hội
VN như thế nào?
-Nạn bắt lính và những chính sách nông
nghiệp đã làm cho sức sản xuất ở nông thôn
giảm sút nghiêm trọng và đời sống nhân dân
ngày càng bị bần cùng
-Giai cấp công nhân và tầng lớp tư sản và
trái, vơ vét lương thực, nông lâm sản, kim loại… đem về Pháp
+ Nông nghiệp: chuyển từ chuyên
canh cây lúa sang trồng công nghiệp phục vụ chiến tranh (thầu dầu, đậu, lạc…) Đời sống nhân dân khó khăn
+ Công thương nghiệp, GTVT:
phát triển do chính sách mới tay độc quyền cho tư sản người Việt kinh doanh tương đối tự do Công nghiệp GTVT có sự phát triển hơn trước
Chính sách kinh tế của Pháp đã ảnh hưởng nghiêm trộng đến nền kinh tế VN
2 Tính hình phân hóa xã hội.
- Chính sách của Pháp và những biến động về kinh tế trong chiến tranh đã tác động mạnh đến sự phân hóa xã hội Việt Nam
- Nạn bị bắt lính và những chính sách trong nông nghiệp, thiên tai, hạn hán, lũ lụt đã làm sức sản xuất ở nông thôn giảm sút nghiêm trọng, đời sống nhân dân ngày càng bần
Trang 4tiểu tư sản cũng có nhiều biến đổi GV yêu
cầu HS dựa vào SGK để trình bày sự biến
đổi đó
GV chốt ý,cho HS xem tranh nạn bắt lính và
ghi bảng
Hoạt động 3: GV chia học sinh thành 2
nhóm tìm hiểu các mục trong SGK
-Nhóm 1: tìm hiểu cuộc vận động khởi nghĩa
của Thái Phiên và Trần Cao Vân (1916)
-Nhóm 2: tìm hiểu khởi nghĩa của binh lính
Thái Nguyên
Sau khi thảo luận nhóm GV cho các nhóm
hoàn thành bảng như mẫu đã cho
Sau khi hoàn thành bảng GV cho các em dựa
vào bảng thống kê để trả lời câu hỏi:
+ Em có nhận xét gì về địa bàn hoạt động
của các phong trào đấu tranh trong thời kì
này?
+thành phần tham gia các phong trào đấu
tranh nói lên điều gì? ý nghĩa của việc binh
lính tham gia khởi nghĩa.
+ Hình thức đấu tranh chủ yếu là gì?
+ Kết cục của phong trào ra sao?
Em hãy nhận xét về phong trào trong thời kì
này? Sự thất bại của các phong trào đó nói
lên điều gì?
Sau đó GV nhận xét chốt ý
-Các phong trào khởi nghĩa trong giai đoạn
này diễn ra rộng khắp, lôi kéo nhiều thành
phần trong xã hội tham gia Hoạt động của
binh lính người Việt trong quân đội Pháp
càng minh chứng truyền thống yêu nước của
nhân dân ta Hình thức chủ yếu là đấu tranh
vũ trang Kết cục thất bại đã nói lên sự bế tắc
về đường lối của phong trào yêu nước ở Việt
Nam trong giai đoạn này và đặt ra vấn đề cần
cùng
-Giai cấp công nhân lớn lên về số lượng, đặc biệt trong hai ngành khai thác mỏ và trồng cao su
-Tư sản Việt Nam dần thoát khỏi sự kiềm chế của người Pháp và phát triển
- Các tầng lớp tiểu tư sản thành thị phát triển rõ rệt về số lượng
- Tư sản và tiểu tư sản tăng về số lượng nhưng chưa trở thành giai cấp Họ giữ những vai trò về kinh
tế, chính trị nhất định song lực lượng chủ chốt của phong trào dân tộc thời kỳ này vẫn là công nhân và nông dân
II PHONG TRÀO ĐẤU TRANH
VŨ TRANG TRONG CHIẾN TRANH
Trang 5phải tìm một con đường giải phóng dân tộc
đúng đắn
GV Cho các em xem tranh của các nhà lãnh
đạo phong trào, kết hợp ghi bài
STT Phong trào Lãnh đạo Địa bàn thức đấuHình
tranh
Thành phần chủ yếu
Kết quả
1
Cuộc vận động
khởi nghĩa của
Thái Phiên và
Trần Cao Vân
(1916)
Vua Duy Tân, Thái Phiên và Trần Cao Vân
Trung
Kì Vũ trang
Nhân dân
và đặc biệt là binh lính
Thất bại
2
Khởi nghĩa của
binh lính Thái
Nguyên (1917)
Trịnh Văn Cấn và Lương Ngọc Quyết
Thái Nguyên Vũ trang Binh lính Thất bại
1 Cuộc vận động khởi nghĩa của Thái Phiên và Trần Cao Vân (1916)
-Vua Duy Tân, Thái Phiên và Trần Cao
Vân lãnh đạo
-Lực lượng là nhân dân và binh lính Trung Kì, có sự lãnh đạo của vua Duy Tân
-Dự định phối hợp với binh lính việt chủ yếu ở miền Trung nổi dậy khởi nghĩa nhưng thất bại Cả ba ông bị bắt
2 Khởi nghĩa của binh lính Thái Nguyên (1917)
-Trịnh Văn Cấn và Lương Ngọc Quyết lãnh đạo
-Lực lượng là tù chính trị và binh lính người Việt
-Hoạt động:
+Đêm 30 rạng sáng 31-8 1917, quân khởi nghĩa kiểm soát toàn bộ thị xã (trừ trại lính Pháp) giương cờ “Nam binh
Trang 6Hoạt động 4:GV đặt câu hỏi cho HS
Những biểu hiện nào chứng tỏ phong
trào công nhân giai đoạn này đã có
nhiều tiến bộ so với trước?
HS trả lời GV chốt ý kết hợp ghi bảng
GV giải thích thế nào là Tự phát: đấu
tranh đòi quyền lợi kinh tế, chưa ý thức
được vai trò chính trị của mình, tổ chức
chưa chặt chẽ, còn đấu tranh lẻ tẻ…
GV yêu cầu HS theo dõi SGK và trả lời
câu hỏi:
Các em cho biết đôi nét về Nguyễn Tất
Thành? vì sao người quyết định sang
phương tây để tìm đường cứu nước?
Tìm hiểu các hoạt động tìm đường cứu
nước của Nguyễn Tất Thành
Những hoạt động của Nguyễn Tất Thành
trong những năm 1911-1918 nhằm mục
đích gì?
HS trả lời GV chốt ý và kết hợp ghi bảng
-Mục đích của hoạt động đó là đòi quyền
tự do, dân chủ và quyền bình đẳng của
dân tộc Việt Nam, là cơ sở quan trọng để
Người xác định con đường cứu nước
đúng đắn cho dân tộc
phục quốc”
+Phát hịch tuyên bố Thái Nguyên độc lập, đăt quốc hiệu là Đại Hùng, vạch tội
ác của giặc Pháp, kêu gọi khôi phục nền độc lập đất nước
+Pháp đưa 2000 lính đàn áp nghĩa quân chiến đấu anh dung trong 6 tháng thì thất bại
Thất bại nhưng đánh một đòn mạnh vào chính sách “dùng người Việt trị người Việt” của thực dân Pháp
III SƯXUẤT HIỆN KHUYNH HƯỚNG CỨU NƯỚC MỚI
1 Phong trào công nhân
-Vào thời kì chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào công nhân vẫn phát triển, kết hợp đấu tranh kinh tế với bạo loạn vũ trang: nghỉ việc chống cúp phạt lương, bỏ trốn chống bọn cai thầu, bỏ trốn chống bọn cai thầu, tham gia khởi nghĩa Thái Nguyên, đốt nhà cai thầu… -Phong trào thể hiện rõ bản chất đoàn kết, kỹ luật của giai cấp công nhân, tuy vậy vẫn mang tính tự phát
2 Buổi đầu hoạt động cứu nước của Nguyễn Tất Thành (1911-1918)
a Tiểu sử
-Ngyễn Tất Thành tên thật là Nguyễn Sinh Cung, sinh ngày 19-5-1890 trong một gia đình tri thức yêu nước ở Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An, nên sớm có tinh thần yêu nước và ý chí cứu quốc
b Hoạt động
-Từ năm 1911- 1917, Người đi qua nhiều nước và nhận thức rằng ở đâu bọn thực dân cũng tàn bạo, độc ác và ở đâu người lao động cũng bị áp bức bóc lột dã man -Ngày5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước
-Cuối năm 1917, Người trở về Pháp, tích cực học tập, rèn luyện, tham gia phong trào công nhân Pháp Người đã tích cực viết bao truyền đơn… tố cáo thực dân Pháp và tuyên truyền cho cách mạng
Trang 7Việt Nam.
-Sống và làm việc trong phong trào công nhân Pháp, tiếp nhân tư tưởng của phong trào cách mạng Nga, tư tưởng của Người
có những chuyển biến, là cơ sở để sau này Người xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam
3 Cũng cố và dặn dò
a: Cũng cố
GV cho hs tự rút ra đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và các phong trào yêu nước giai đoạn này
Cho các lập bảng biểu các phong trào yêu nước
b: Dặn dò
Học bài cũ, xem trước bài mới, trả lời các câu hỏi trong SGK