Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số tổ hợp ngô lai trong vụ thu Đông 2014 tại Thái Nguyên.

NGUY NG

tài:

NGUY NG

tài:

L I C

Th c t p t t nghi p là quá trình r t quan tr ng giúp cho m i sinh viên hoàn thi n ki n th c, h c h i kinh nghi c, trau d i

yêu c u c a th c ti n, nhu c u nhân l c ngày càng cao c a xã h i

Xu t phát t nguy n v ng c a b c s nh t trí c a Ban

ch nhi m khoa Nông h c - i h c Nông Lâm Thái Nguyên, tôi ti n hành nghiên c tài: "Nghiên c u kh ng, phát tri n c a

m t s t h p ngô lai trong v thu i Thái Nguyên", sau m t

th i gian làm vi c nghiêm túc và hi u qu n nay khóa lu n c

hoàn thành

h c t c bi t là s ch b o nhi t tình c a th y giáo TS Tr n Minh Quân,

i tr c ti ng d n tôi hoàn thành khóa lu ng th

ng h tôi trong su t quá trình th c hi tài

Do th i gian có h n, kinh nghi chuyên môn còn nhi u

h n ch tài c a tôi không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi kính mong

nh c s ng góp ý ki n c a các th y cô giáo và các b

tài c a tôi có th c hoàn thi

Sinh viên

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1 Tình hình s n xu t ngô trên th gi n 2003-2013 6

B ng 2.2 Tình hình s n xu t ngô m t s châu l 7

B ng 2.3 Tình hình s n xu t ngô c a m t s 8

B ng 2.4 D u ngô trên th gi 10

B ng 2.5 Tình s n xu t ngô c a Vi n 2003 - 2013 14

B ng 2.6 Di t và s ng ngô các vùng tr ng ngô chính c a Vi 16

B ng 2.7 Tình hình s n xu t ngô n 2003-2013 18

B ng 3.1 Các t h p ngô tham gia thí nghi i ch ng 22

B ng, phát tri n c a các T h p lai tham gia thí nghi m v i Thái Nguyên 31

B ng 4.2 Chi u cao cây và chi p c a các T h p lai 34

v i Thái Nguyên 34

B ng 4.3 S lá trên cây và ch s di n tích lá c a các T h p lai 36

v i Thái Nguyên 36

B ng 4.4 T ng chi u cao cây c a các T h p lai 38

v i Thái Nguyên 38

B ng 4.5 T ra lá c a các T h p lai v 40

t i Thái Nguyên 40

B ng 4.6: Tr ng thái cây, tr ng thái b bao b p 41

B ng 4.7 T l nhi m sâu b nh c a các T h p lai 43

B ng kính g c và s r chân ki ng c a các THL 46

B ng 4.9 Các y u t c u t c a các T h p lai 50

v i Thái Nguyên 50

B t lí thuy t th c thu c a các T h p lai v i Thái Nguyên 51

M C L C

Ph n 1 M U 1

1.1 Tính c p thi t c tài 1

1.2 M u c tài 3

1.2.1 M 3

1.2.2 Yêu c u 3

c và th c ti n c tài 4

c 4

c t p 4

Ph n 2 T NG QUAN TÀI LI U 5

khoa h c c tài 5

2.2 Tình hình s n xu t, tiêu th và nghiên c u ngô trên th gi i 6

2.2.1 Tình hình s n xu t ngô trên th gi i 6

2.2.2 Tình hình tiêu th ngô trên th gi i 9

2.2.3 Tình hình nghiên c u ngô trên th gi i 10

2.3 Tình hình s n xu t và nghiên c u t i Vi t Nam 13

2.4 Tình hình s n xu t ngô t i Thái Nguyên 17

2.5 Các lo i gi ng ngô 19

2.5.1 Gi ng ngô th ph n t do (TPTD - open pollinated variety) 19

2.5.2 Gi ng ngô lai (Maize Hybrid) 20

Ph n 3 N NGHIÊN C U 22

3.1 V t li u nghiên c u 22

m và th i gian nghiên c u 22

m nghiên c u 22

3.2.2 Th i gian nghiên c u 23

3.3 Quy trình tr ng tr t áp d ng trong thí nghi m 23

3.4 N i dung nghiên c u 24

u 24

trí thí nghi m 24

3.5.2 Các ch 25

3.6 X lý s li u 30

Ph n 4 K T QU VÀ TH O LU N 31

4.1 ng, phát tri n c a các t h p lai 31

n t n tr c 31

n tung ph n, phun râu 32

4.1.3 Th ng 33

m hình thái, sinh lý c a các t h p tham gia thí nghi m 34

4.2.1 Chi u cao cây 34

4.2.2 Chi p 35

4.2.3 S lá trên cây 35

4.2.4 Ch s di n tích lá (LAI) 36

ng chi u cao cây 37

4.4 T ra lá c a các t h p lai thí nghi m 39

4.5 Tr ng thái cây, tr ng thái b bao b p 41

4.5.1 Tr ng thái cây 42

4.5.2 Tr ng thái b p 42

bao b p 42

4.6 Kh ng ch u c a các t h p lai thí nghiêm 43

c thân 44

4.6.2 B nh th i thân 44

4.6.3 B nh g s t 45

46

4.7 Các y u t c t c a các THL thí nghi m 47

4.7.1 S b p trên cây 47

4.7.2 Chi u dài b p 47

ng kính b p 48

4.7.4 S hàng h t trên b p 48

4.7.5 S h t trên hàng 48

4.7.6 Kh ng 1000 h t 49

t lý thuy t (T /ha) 50

t th c thu (t /ha) 51

Ph n 5 K T LU NGH 52

5.1 K t lu n 52

ngh 52

TÀI LI U THAM KH O 53

Ph n 1

1.1 Tính c p thi t c tài

cao, có giá tr kinh t l n và chi m m t v trí quan tr ng trong th c ti n cu c

s ng c i Ngô là ngu n gi i quy c cho nhi u dân t c

u trong ngành này

c nh ng thành t y bên c nh vi c áp d ng các bi n

ng ru ng thì vi u ch n l c, lai t o

gi ng luôn là nhi m v quan tr n hi n nay, s n

xu t ngô trên th gi i ch th c s phát tri n khi áp d ng các ti n b t vào s n xu c gieo tr ng các gi ng ngô lai

Vi t Nam là m c nông nghi p v s ng b ng

i

bao t ) và làm nguyên li u phát tri -gia c m, tuy nhiên

s n xu t ngô Vi t Nam phát tri n r t ch m, t ng c a cây tr ng này ch y m nh sau nh vi c s d ng các gi ng lai trong s n xu t T gi u tiên (LVN10) hi

ng ngô lai t t và ch ng cao không kém gì so

v i gi ng c c tiên ti n trên th gi i Vi n nghiên c

gi ng t c s d ng r ng rãi trong s n xu

i h c Nông Lâm

p tác, nghiên c u và tham gia tích c c vào m ng

i kh o nghi m các gi ng m i h c Nông Lâm Thái Nguyên là

nghiên c u, kh o nghi p tác s n xu t gi ng ngô lai và có

nh c cho s phát tri n s n xu t nông nghi p nói chung và phát tri n s n xu t ngô nói riêng

ng t khi ch n l c, lai t o ra m t t h n khi t h p

c công nh n gi ng chính th c là m ng dài i vi c nghiên c u bài b n và công phu, s ng gian kh và nghiêm túc c a các nhà khoa h c nghiên c u, kh o nghi m ph n ng c a các

gi ng v u ki n sinh thái, mùa v khác nhau là vi c mà b t c gi ng

cây tr ph i tr c công nh n gi ng, áp d ng vào

s n xu i trà

Thái Nguyên là m t t nh n m khu v c trung du và mi n núi phía B c

ng s n xu t nông nghi p phát tri

c xem là m t trong nh ng cây tr ng chính góp ph y s n xu t

Xu t phát t nh ng yêu c th c ti n nêu trên tôi ti n hành

s t h p ngô lai trong v thu

1.2.1 M

các t h p tham gia thí nghi ch c gi ng thích h p cho v

nh thu c khu v c mi n núi phía B c

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U 2.1 khoa h c c tài

Gi ng là y u t quan tr ng quy t và hi u qu kinh

t trong s n xu t nông nghi p Chính vì v phát tri n s n xu t nông nghi p ph i c n vi c c i t o gi i v i s n xu t ngô, mu n phát tri ng hàng hoá v i s ng cao, quy mô l n nh m ph c v nhu

t cao, ch ng t t phù h p v i các vùng sinh thái Các gi ng ngô lai c a Vi t Nam có kh ng ch u v u ki n ngo i c nh b t thu n

Trong quá trình kh o nghi m, so sánh gi ng s lo c các gi ng có

dài, cây quá cao, ch kém và d nhi m sâu b n l a theo ki u

qu tin c y ph i th c hi n thí nghi m nhi u th i v

ng ch t c a các gi ng thí nghi khoa h c

l a ch n gi ng phù h p v u ki n t nhiên, kinh t xã h i c a t nh Thái Nguyên.

2.2 Tình hình s n xu t, tiêu th và nghiên c u ngô trên th gi i

2.2.1 Tình hình s n xu t ngô trên th gi i.

Ngô là cây tr ng có kh ng nên phân b kh

trên th gi i, tr i r n: t i 400N (l a châu Úc, Nam

n 550B (b bicao 1- n g n 4.000m so v i m c bi n (Nguy n

4]

S n xu t ngô trên th gi i phát tri n liên t c t u th k n nay,

nh ng d ng r ng rãi công ngh lai, k thu t nông h c tiên ti n và

nh ng thành t u c a các ngành khoa h sinh h c, công

B ng 2.1 Tình hình s n xu t ngô trên th gi n 2003-2013

Di n tích (tri u ha)

su t (t /ha)

S li u th ng kê c a FAO (2013) [14] cho th n

2003-2013 s n xu t ngô trên th gi u t ng v di t và s ng

645,23 tri u t n 1016,73 tri u t57,57%

K t qu c h t là nh ng d ng nh ng thành t u m i trong ch n t o gi ng th i không ng ng c i thi n các bi n pháp k thu t canh tác Hi n nay v trí c c kh nh nhi u vùng, nhi u

qu c gia trên th gi i Tuy nhiên do s khác nhau v u ki n t nhiên, khí

h u và k thu t canh tác nên s n xu t ngô có s khác bi t r t l n gi a các vùng, các châu l c

B ng 2.2 Tình hình s n xu t ngô m t s châu l

Khu v c Di n tích

(tri u ha)

su t (t /ha)

(Ngu n: S li u th ng kê c a FAO, 2015)

Trên th gi i, di n tích tr ng ngô trên th gi i t p chung ch y u 2 châu l c là Châu M và Châu Á, chi m 70,62% di n tích tr ng ngô c a toàn th gi i Châu M là châu l c có di n tích, s t cao

t trung bình c a th gi i và cao n.

Châu Á có di n tích tr ng ngô là 59,39 tri t 51,23

t /ha S t 304,14 tri u t n

t t 20,44 t /ha, b ng 37,02 su t trung bình c a th gi i và b t trung bình c a Châu M

B ng 2.3 Tình hình s n xu t ngô c a m t s

(tri u ha)

t (t /ha)

(Ngu n: S li u th ng kê c a FAO, 2015)

Trên th gi i, c ng qu c s m t tr ng ngô trên th gi i là M

Châu Á, Trung Qu u trong s n xu t ngô Di n tích

ng ngô c a Trung Qu c ch b ng 61,55% s ng ngô c a M

su t ngô c a Trung Qu c th t ngô c a Trung Qu t 61,75 t /ha,

t ngô cao nh t trên th gi i là Israel (225,55

t /ha), tuy nhiên di n tích tr ng ngô c (0,03 tri u ha)

2.2.2 Tình hình tiêu th ngô trên th gi i

Ngô là cây tr ng có vai trò quan tr i v i t t c các qu c gia trên

phát tri c bi t là B c M Theo s li u m i nh t c a Liên minh nhiên

li u tái t o toàn c u (GRFA), s ng ethanol th gi

- 2003, M

i u t n C c B o v ng M (EPA) cho bi t doanh s bán hàng c a ethanol t i M

m i, 2013)[1]

M t y u t n n tiêu th ngô là do nhu c u v th

nuôi t i các n n kinh t m i n nh Theo nghiên c u c a Euromonitor, t ng doanh s m t hàng th ng c a Trung Qu c d ki n

u t n Theo d báo c a IGC, s n kho niên v

2010/2011 gi m 22% so v i cùng k niên v c do nhu c u tiêu th

c bi t các n n kinh t m i n i

(IRRI, 2003) [3 ng nhu c u ngô th gi i là 852 tri u t n,

c, 69% dùng làm thdùng làm nguyên li u cho công nghi p c phát tri n ch dùng 5%

n t l này là 22%, dbáo nhu c u ngô trên th gi c trình bày b ng 2.4:

có nh ng phát hi n khoa h c quan tr ng v cây ngô Phát hi u tiên là c a

ph n chéo cây ngô t i Massachusettes

n xét v gi i tính c a ngô và cho r ng gió c hi n quá trình th ph n

u tiên ti n hành t p giao ngô v i m c

t h nh n th y r ng vi c tr n l n các loài ngô

t v hi lai là Charles Darwin vào các thí nghi m trong nhà kính ông nh n th y nh ng cây giao ph i phát tri ph i 20% (Ngô H u Tình, 1997) [8]

h c ch không trông ch vào s may r i Công trình c i t o gi

khác bi t v t gi ng lai so v i gi ng b m t c a con lai

t c a gi ng b m là 25% (Ngô H u Tình, 2009) [11]

Sau khi làm thí nghi m so sánh hai d ng ngô t th và giao ph i,

t lu u cao cây d ng ngô giao

lai c a các gi ng lai d h p t , nh ng công trình nghiên c u v ngô

(Hallauer, 1988) [16]

t n t i nhi u thuy t khác nhau song các thuy t tr i (Bruce, 1910; Collins, 1921; Jones, 1917) và thuy t siêu tr i (East, 1912; Hull, 1945) nh c s

ng h c a nhi u nhà khoa h c M c dù có nhi

các nhà khoa h u cho r lai là hi ng t h p lai có s c s ng

ch m c a chúng (Taktajan, 1977) [5]

Qua quá trình nghiên c u các nhà khoa h u nh n th u

phát tri n k thu t m ngô lai có th áp d c vào s n xu

xu t s d ng h t lai kép trong s n xu c ngo t quan tr ng trong công cu c c i t o gi ng ngô t u ki n cho cây ngô phát tri n m nh M c có k thu t tr ng ngô tiên ti

30 dòng thu n, các dòng thu c s d ng trong các gi

S phát tri n c a cây ngô ngày càng m nh m , chính vì v ng

ng, c i thi n và phát tri n kh ng l n ngu n nguyên li u, v n gen, các gi ng thí nghi m, cung c p cho kho c trên th gi i thông qua m i kh o nghi m gi ng Qu c t Các ngu n nguyên li u mà

Có th nói ngô là lo i cây tr y tri n v ng c i trong th

k 21 Hi n nay công tác nghiên c u và ch n t o gi ng ngô trên th gi i v n

thích ng r ng v u ki n sinh thái khác nhau, bên c u ki n

c ta r t thu n l ng và phát tri

c m r ng ra s n xu t và kh c v trí c a mình trong s n xu t

ng th i là cây màu s m t, góp ph trong vi c gi i quy

th c t i ch i dân Vi t Nam Tình hình s n xu t ngô c ta qua

n l ch s phát tri u Quá trình phát tri n c a cây ngô Vi c chia thành ba

n t 1960 - n này ch y u s d ng các gi ng

i k thu t canh tác l c h t và s ng ngô

n t 1981 - 1992: di, t 11 t /ha (1980) lên 15 t /ha (1992), bình quân m

d ng các gi ng th ph n t

ch y u là gi ng t ng h p, h n h t v n còn th p

B ng 2.5 Tình s n xu t ngô c a Vi n 2003 - 2013

Di n tích (nghìn ha)

su t (t /ha)

n t n s n xu t ngô Vi t Nam

th c s có nh c ti n nh y v t, g n li n v i vi c không ng ng m r ng

gi ng ngô lai ra s n xu ng th i c i thi n các bi n pháp k thu t canh tác

i c a gi ng m i Ngô lai là ngu ng l c m i, m t nhân t m i,

khác bi t rõ r t

(nghìn t n)

B c Trung B và Duyên h i Nam

là vùng có di n tích tr ng ngô nh

su t cao nh t trong c t ngô vùng này là 57,6 t /ha

khu v c có di n tích tr ng ngô th p nh t c c

T nh ng k t qu c ch ng t v th c a cây ngô trong n n s n

xu t nông nghi p Tuy v y so v i th gi t ngô c ta còn

x u, chua phèn, kháng sâu b nh, có th ng ng ng th i cho

i s n xu t v c bi t các bi n pháp k thu t canh tác, m c

2.4 Tình hình s n xu t ngô t i Thái Nguyên

Cùng v i s phát tri n ngô trong c c, t nh Thái Nguyên trong

nhi u k t qu kh quan Nh có các thành t u khoa h c k thu t m c nông dân ng d ng m nh m vào s n xu t nên di t và s n

ng ngô

V u ki c t p gây c n tr l n trong vi c s n xu t ngô

canh còn th u ki n t nhiên ph c t p, h th ng thu l

c nhu c i cho nên s n xu t nông nghi p nói chung và s n

xu t ngô nói riêng còn nhi u h n ch

T 1995 tr v c, s n xu t ngô Thái Nguyên ch y u dùng các

2.5.1 Gi ng ngô th ph n t do (TPTD - open pollinated variety)

Gi ng ngô TPTD là m t danh t ch các lo i gi ng mà trong quá trình s n xu t h t gi i không c n can thi p vào quá trình th

i nh m phân bi t v i gi ng ngô lai

gi ng ngô t ng h p (Improvel Variety) và gi ng ngô h n h p (Ngô H u Tình, 1997)[7] Hi n nay s n xu t ngô Vi t Nam gi ng th ph n t do còn t n t i trong s n xu t ch y u là gi

th là có ch ng t t và kh

v n là ngu n cung c ng bào dân t c mi n núi Các gi ng

Giang), N

2.5.2 Gi ng ngô lai (Maize Hybrid)

c chia thành hai nhóm: Gi ng lai không quy

c (Nonconventional hybrid) và gi c (Conventional hybrid) (Vi n nghiên c u ngô, 1996) [12]

Gi ng ngô TPTD bao g m gi

gi ng ngô t ng h p (Improvel Variety) và gi ng ngô h n h p (Ngô H u Tình, 1997) [7 ] Hi n nay s n xu t ngô Vi t Nam gi ng th ph n t do còn t nt i trong s n xu t ch y u là gi

trong nghiên c u và s n xu t ngô lai, chính vì v y hi n nay s n xu t ngô

Vi t Nam ch t n t i các gi c còn các gi ng ngô lai không quy

ng gi ng

u ki n ngo i c nh b t thu n

B ng 3.1 Các t h p ngô tham gia thí nghi i ch ng

Gi ng ngô DK n g c t công ty Monsanto lai

t o.Gi ng có b p thon dài, lõi nh , h a, cây cao trung bình,

p th t bình quân 55-60/ha, thâm canh t t có th

t 70-75 t /ha

t khác nhau, ch u h n t t, ch ngã t c tr ng m dày và ch u thâm canh

3 m và th i gian nghiên c u

3 m nghiên c u

- m nghiên c c ti n hành t ng Quang Vinh thành

ph Thái Nguyên

3.3 Quy trình tr ng tr t áp d ng trong thí nghi m

Áp d ng theo quy trình k thu t canh tác ngô c a B NN&PTNT

L n 2: Bón v ng phân còn l i và bón khi cây có 7 - 9 lá, k t h p vun cao thành lu ng

+ Theo dõi, phòng tr sâu b nh, ti n hành di t tr khi sâu b nh phát tri n r ng ru ng.

D i b o vGhi chú:

3.5.2 Các ch

giá và thu th p s li u các thí nghi m so sánh gi ng ngô c a CIMMYT (1985) và theo Quy chu n k thu t Qu c gia v Kh o nghi m giá tr canh tác

và s d ng c a gi ng ngô (QCVN 01-56 - 2011) c a B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn

h1: Chi u cao cây sau tr ng 20 ngày

- Tr ng thái cây: Theo dõi th i k vào kh

ng, phát tri u v chi u cao cây, chi p, kích

m:

: Lá bi bao không ch u b p

- m s r chân ki ng c a các cây theo dõi n i trên m t.

gi a c a ô, th c hi n ba l n nh c l m các cây b g y n thân phía

- c b p (Heliothis zea và H armigera): n chín sáp trên toàn b s cây 2 hàng gi a c a ô, th c hi n ba l n nh c l i.

- ng kính b gi a b p th nh t c a 30 cây m u.

- S b p/cây: T ng s b p h u hi u/t ng s cây h u hi m

th ng kê trên máy tính theo ph n m m IRRISTAT.

- Các s li u chi u cao cây, chi p, s lá/cây, ch tiêu sâu

b c x lý trên b ng tính Excel

Ph n 4

K T QU VÀ TH O LU N 4.1 ng, phát tri n c a các t h p lai

4.1 n t n tr c

B ng 4.1 ng, phát tri n c a các T h p lai tham

ng t t, lúc này b r ch làm nhi m v c,

ng phát tri n ch m và ch u ng l n c u ki n

n khi cây có 5 - 6 lá th m sinh t trên m t

t, lúc này h r t phát tri n r t nhanh và yêu c u m ng

ng cây h p thu trong th i k này b ng 70 - 95% t ng so

v i c i cây hút Khi cây ngô có bi u hi n xoáy nõn t

cu i cùng c a bông c y rõ hoàn toàn

S li u b ng 4.2 cho ta th y th i gian t n tr c c a các THL

bi ng t 51 - 55 ngày Các THL có th i gian t n tr c th

th i gian t n tr c a gi i ch ng m tin c y 95%

4.1 n tung ph n, phun râu

mu u bu i chi u Khi h t ph n tung ra kh i bao ph n, h t ph n r t

m n c m v u ki n ngo i c nh, d b ch t n u g u ki n không thu n

l i Nhi thích h p cho ngô th ph n th tinh t 20 - 220C, nhi nh

0

C và l 0C s làm h t ph n m t s c s ng và ch m thích

h m không khí quá th p ho c quá cao gây m t s c s ng h t

ph n, làm h t ph n ch t Nên b trí th i v cho ngô tr trong kho ng th i gian

Qua b ng 4.2 cho ta th y th i gian t n tung ph n c a các THL

53 - 56 ngày Các THL có th i gian t n tung ph n th p

i th i gian t n tung ph n c a gi i ch ng m tin

c y 95%

Cây ngô b u phun râu khi th y m t vài râu ngô xu t hi n ngoài lá

bi Th ph n có th x y ra khi nh ng h t ph c gi l i trên râu m i