Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.Nghiên cứu giá trị tài nguyên thực vật trạng thái rừng phục hồi tự nhiên(2b) tại xã La Bằng huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên.

L I C

Khoá lu n t t nghi c cu u s ng thành c a m t sinh viên gi i h tr thành m t c nhân hay m t k

viên v n d ng lý thuy t vào th c ti n, xây d ng phong cách làm vi c khoa h c và chuyên nghi p

c s nh t trí c a Ban ch nhi m khoa Lâm nghi ng d n,

n hành nghiên c tài:

Trong th i gian th c hi tài khóa lu n t t nghi i s ng d n t n

có m t quá trình nghiên c u, tìm hi u và h c t tài

K t qu c không ch do n l c c a cá nhân tôi mà còn có s c a quý

Tôi xin chân thành c !

Bán giám hi ng, Ban ch nhi m khoa Lâm nghi o u ki n giúp tôi hoàn thành khóa lu n t t nghi p

Th y giáo Hoàng Chung ng d n, h tr tôi hoàn thành t t tài v n và n i dung trong su t th i gian th c hi n khóa

lu n t t nghi p

Các cán b , nhân viên c a xã La B ng tôi trong th i gian th c t p

u ki n h c t p t t nh t

Các b i thông tin v tài trong th i gian th c t p

Trong quá trình th c hi n và trình bày khóa lu n không th tránh kh i nh ng sai sót và h n ch , do v y tôi r t mong nh c s góp ý, nh n xét phê bình c a quý th y cô và các b n

Tôi xin chân thành c

Sinh viên th c t p

Tr n Th H nh

DANH M C CÁC B NG

B ng 4.1 Danh m c các tài nguyên th c v t t i khu v c nghiên c u 27

B c a nhóm tài nguyên cây g 32

B ng 4.3 Tr ng nhóm tài nguyên cây g 35

B ng 4.4 Th hi n s quan tâm c n các nhóm TNTV 38

B ng 4.5 Th ng kê d ng s ng c a t ng lo i dân khai thác 39

B ng 4.6 Các loài tài nguyên th c v t có giá tr c li u 40

DANH M C CÁC HÌNH

nh cây có giá tr trong m t c ng cho th y có th

d ng ph ng v n khi s 22

b m 24

Hình 4.1 Râu hùm hoa tím 42

Hình 4.2 Lan Kim Tuy n 42

Hình 4.4 Sa nhân 43

Hình 4.3 Gi o c lam 43

: Chi u cao vút ng n c a cây: Tr ng g

: Ti t di n thân trung bình c a OTC

ng kính thân cây t i v trí 1,3 m

M C L C

PH N 1: M U 1

t v 1

1.2 M c tiêu nghiên c u c tài 2

tài 2

c t p và nghiên c u khoa h c 2

c ti n 3

PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U 4

2.1 T ng quan 4

2.1.1 Khái niêm v tài nguyên th c v t 4

1.1.2 T ng quan v TNTV 4

2.1.3 Giá tr c a TNTV 4

2.1.4 T ng quan v qu n lý TNTV Vi t Nam 5

2.2 T ng quan v v nghiên c u 6

2.3 T ng quan v tình hình nghiên c c 7

2.3.1 Tình hình nghiên c u trên th gi i Error! Bookmark not defined. 2.3.2 Tình hình nghiên c c 10

2.4 T ng quan v khu v c nghiên c u 13

2 u ki n t nhiên 13

2.4.2 Kinh t - xã h i 15

2.4.3 Tình hình s n xu t 16

2.4.4 Nh n xét chung v n l i 17

PH NG N U 20

m nghiên c u 20

3.2 Th i gian nghiên c u 20

3.3 N i dung nghiên c u 20

u 21

34.1 K th a các tài li n 21

21

p s li u 21

u th c v t h c 24

u tra trong c 24

25

pháp ngo i nghi p 25

i nghi p 25

m m và tr ng giá tr tài nguyên g 26

PH N 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 27

4.1 Thành ph n loài c a m t s tr ng thái th m th c v t r ng xã La B ng 27

m v m và tr ng c a m t s nhóm cây tài nguyên 32

m v m c a nhóm cây tài nguyên r ng 32

ng nhóm tài nguyên các nhóm OTC 35

4.3 Tình hình khai thác và s d ng TNTV 37

4.4 Các lo i tài nguyên th c v i dân khai thác 38

4.5 Nh ng tài nguyên th c v t có giá tr c li u 40

4.6 Cách th c qu n lý và b o v các lo i tài nguyên r ng c a i dân vùng m 44

4.6.1 Quá trình qu n lý TNTV c a xã La B ng thu o Error! Bookmark not defined. 4.6.2.Thu n l c qu n lý TNTV hi n nay c a VQG Tam o nói chung và t i xã La B ng nói riêng 45

xu t các gi i pháp v qu n lý 46

4.7.1 Các gi i pháp qu n lý c 46

4.7.2 Các gi i pháp qu n lý c p c ng ng 48

PH N 5: K T LU N VÀ KI N NGH 49

5.1 K t lu n 49

5.2 Ki n ngh 50

TÀI LI U THAM KH O 51

I Tài li c 51

II Tài li c ngoài 52

1.1

R ng là tài nguyên vô cùng quý giá, nó cung c p r t nhi u s n ph m có l i cho cu c s xây nhà, làm bàn gh , thu c ch a b nh, th c ph m hàng ngày, cây xanh bóng mát, thu c nhu m vv Ngoài ra r ng còn là tài nguyên quý giá, là m t b ph n quan tr ng c ng s ng, luôn g n li n v i s ng c a

c ng các dân t c mi n núi Tùy theo t ng nhóm h giàu nghèo, mà h có m c

ph thu c vào r ng khác nhau, vi c tìm hi u s ph thu c vào tài nguyên r ng

có th giúp chúng ta hi u thành ph ng vào r ng m nh m nh t

tri n tài nguyên r ng t i ch , nh m giúp h có ngu n thu nh p nh, vi c làm này r i v i nhóm h nghèo, trung bình, là nh ng h

ng nh vào tài nguyên th c v t

Tuy nhiên hi n nay cu c s ng có ph c c i thi ng v n là

nói chung và tài nguyên r i dân thu hái có giá tr r t cao

ng dâ ng ph thu c vào r ng Cu c s ng ngày càng phát tri n thì nh n th c

ngu n g c t ng s n ph c ch t nh ng nguyên v t li u

c mua bán lâm s n trên th ng càng tr nên m nh m ng

t s tài nguyên th c v t là m t ngu n tài nguyên có giá tr trong vi c phát tri n kinh t , xã h i, b o v u s d i v i các loài

c s

cho tài nguyên th c v t v a có vai trò tích c c trong vi m nghèo, v a

hi u tình hình s d ng và gây tr ng các lo i tài nguyên th c v t t canh tác

c i dân xã La B ng, huy i T , t nh Th m b o luôn cung

c p ngu n tài nguyên th c v t cho th ng m t cách lâu dài trong b i c nh qu n

1.3.2

2.1

2.

Th c v t r ng là m t ngu n tài nguyên thiên nhiên vô cùng quýgiá c a m i

qu c gia Vi t Nam n u nhi i gió mùa nên có m t h

u cho n n kinh t c c Ví d a, công ty

xu t kh u mây tre (Batotex) ch u t kh u hàng bàn gh

t giá tr 2 tri u USD

TNTV

2.1.3

- Giá tr v m t kinh t : trên th gi i có kho ng 150 loài TNTV có giá tr kinh

TNTV không nh ng th hi n giá tr i hàng hoá mà TNTV còn là ngu n thu

TNTV

2.

lý giúp chúng

Trên th gi i, nhi d ng ngu n tài nguyên th c v làm

nhi u ngu n tài nguyên này xu t kh c li c ngu n ngo i t

t s nhà nghiên c u cây thu c t i Vân Nam, Trung Qu

xu t b n cu K thu t gây tr ng cây thu c Trung Qu c

c p t i cây Th o qu v i n i dung sau:

- Phân lo i cây Th o qu : G m tên khoa h c (Amomum tsao-ko Crevost Lemaire), tên h Zingiberceae.

- Hình thái: D ng s ng, thân, g c, r , lá hoa, qu

- Vùng phân b Trung Qu c

- m sinh thái: Khí h

- Thu ho ch và ch bi n, ph m ch t quy cách, bao gói, b o qu n

- Công d ng: Làm thu c tr các b nh v ng ru t

i hoàn ch i thi u m t cách t ng quát và có h

th ng v m sinh v t h c, sinh thái h c (D ng, 2002) [9].

USD/ Kg Ho c Tri u Tiên, cây Nhân i m t ngu n l i kinh t khá l n cho nh tr ng tr t và s n xu t thu c t cây này

Tài nguyên th c v t c

ng k t các nghiên c u v các cây

lo i c a Th o qu , công d ng, phân b , m t s m sinh v t h c và sinh thái

và s d c kh e, phát tri n kinh t , gi gìn b n s c c a các n

Theo báo cáo c a T ch c Y t Th gi i (WHO) ngày nay có kho ng 80% dân s các

li u ho c qua các ch t chi t su t t c li u (D n theo Nguy p, 2006) [8].

ch c Y t Th gi i (WHO) trong vi c xây d ng danh m c các loài cây thu c, cách thu hái, s d ng, ch bi n và m t s th n tr ng khi s d ng các lo i cây thu c (D n theo

Tr n Th Lan 2005) [4]

Theo u tra v giá tr tài nguyên Cây thu c ph bi n

s d ng thu c mô t c dân gian d a trên 114 loài th c

v t thu c 50 h và 99 chi Truy n th vi c s d ng c a các nhà máy trong y h c n i ti ng v n còn r ng Các h có s ng cao

nh t c c li u là Asteraceae Cho th y s phân b c a các loài

c li u 114 tùy theo di n tích c a b p Nh ng d li u này cho th y 42 loài

phát trong th m th c v t th c quy n thu th p t các vùng cây th c p là 4,4% và nh i t n th c

v t th y u là 14,0% Nhìn chung, 44, c tr ng Ph n l n các cây tr ng là các

55,3% c a t t c c thu th p m t cách d dàng trong khu v c

ch s d u tr m t v h tiêu hóa, b nh truy n nhi u tr hô

h d li u c a chúng tôi, có th kh nh r i dân c a các

c ng nông thôn và thành th trong khu v c r ng nhi i Tây

m t ki n th c tuy t v i c a cây thu c T ho th y s ng th c cao

a các nghiên c u v c h c t và các ch t hóa h c c a các lo i thu c m i [10]

c tính c a (WHO, 1985), có kho ng 7000 loài cây thu c Trung Qu c

và 150 c a nh i dân s d ng ph bi n nh c l a ch n tài nguyên cây thu c Trong su t th gi c bi t là

tri n, m i nh n ra giá tr c a cây thu u tr a các b nh

ng Có b n lý do chính cho ch p nh n r ng rãi này:

c li c s d ng trong nhi u th k không k xi ng

y và hi u qu trong vi c u tr a b nh t t

H u h t các loài cây thu làm phát sinh ít, n u có, tác

d ng ph ; ngay c khi m t s tác d ng ph nào x y ra, chúng ít nghiêm tr

so v i nh i gây ra b i các lo i thu c t ng h p hóa h c

i dân s ng khu v c nông thôn, mi n núi có th d dàng truy c n các

c s d ng chúng trong vi a và ki m

c li u là m t ngu n quan tr ng c a th c ti n và các lo i thu c m i không t i dân trên toàn th gi i.

c Trung Qu a, Trung

Qu c n i ti ng v i h th a y h c c truy n, cây thu c là m

ti n quan tr ng c a vi u tr a b nh trong c c Các lý thuy t chi

ph i vi cây thu c l y t c truy n th ng c a Trung Qu c, chính

nó d a vào th k dài c a quan sát lâm sàng và th c hành n b n này trình bày 150 loài cây thu c s d ng Trung Qu c [11]

- Nhóm cây cho thu c nhu m

Theo Trung tâm Nghiên c u và phát tri n cây thu c Dân t c c truy n

thu c và có nhi u nghiên c u v thu ( Yên Bái, Thanh Hóa, Qu ng Nam,

ng làng chuyên tr ng thu i Yên (Hà N

u loài thu c ng c tr ng thành công trên

Kim Ti n Th , S , Thanh Cao hoa vàng, Ý

T u nhà khoa h c quan tâm nghiên c u các cây thu c và v thu ch a b T t L i (1999) trong cu Nh ng cây

thu c và v thu c Vi t Nam i thi làm thu Cây thu c Vi t Nam a c (1997) có ghi 830 cây thu

cây làm thu c, thu c 1.572 chi và 307 h th c v t (k c rêu và n m) có công d ng làm thu c Khi phát hi c tác d ng an th n r t c a I-tetrahudropalmatin

t r , c c a m t s loài Bình vôi thì vi c ti n hành t tách chi t m t lo i ancloit I-tetrahudropalmatin làm thu c ng i ta

ch bi c ho c bán nguyên li u thô qua biên gi i sang Trung Qu c

mà nhi u lo i Bình vôi tr nên r t hi i bi c trên 10

(Vi c Li u, 2002) [5].

Khi nghiên c u v tr ng cây Nông nghi c li c s i tán

t o ra s n ph p cho các h n khoán, b o v , khoanh nuôi r ng Tác gi ch ra giá tr kinh t c m hình thái, sinh thái, phân b , kthu t gây tr ng 28 loài lâm s n ngoài g o qu , Trám

Trong công trình cây thu c - ngu n tài nguyên lâm s n ngoài g

n ki t, Tr n Kh c B t s nguyên nhân làm c n ki t ngu n

tài nguyên cây thu n tích r ng b thu h p, ch ng r ng suy thoái hay

qu n lý r ng còn nhi u b t c p, tr ng chéo kém hi u qu T cho r ng chi c b o t n tài nguyên cây thu c là b o t n các h sinh thái, s ng các

c h t là các loài có giá tr Y h c và kinh t , quý hi c h

tuy t ch ng) và s a d ng di truy n B o t n cây thu c ph i g n li n v i b o t n

Vi t Nam n m trong khu v c nhi i gió mùa, thích h p cho s phát tri n c a

th c v t nói chung và cây thu c nói riêng M t s vùng cao l i có khí h u á nhi t

i, phù h p v i vi c tr ng cây thu c bi c ta có dãy núi

ng l t nhi u cây thu c ph c v ng bào nhân dân

s ng g s ng xa các tr m xá, b nh vi n thì vi c c u ch a t i ch là r t

c n thi t và c p bách nh t

04-2005 Lê Quý Công u tra vi c khai thác, s

d ng cây thu c Nam t m c n qu o, nghiên c u k thu t nhân gi ng, gây tr ng m t s loài cây thu c quý nh m b o t n và phát tri n cho m c

t c Qu nghiên c u c a D án h tr chuyên ngành Lâm s n ngoài g t i Vi t Nam - pha II tài tr , nghiên c u ch

c n quan tâm, vi c thu hái b cây do b ph n dùng ch y u là r , c làm cho s ng loài suy gi

n s khan hi m, th m chí là s tuy t ch ng c a m t s l n các cây thu c Vì v y vi c nhân gi ng nh m m tr cây gi i dân có th

l c thu hái cây thu c trong r ng t nhiên là vi c làm r t c n thi ng gi i

xu t h b o t n và phát tri n (Ngô Quý Công, 2005) [2].

Theo Nguy b o t n cây thu c có hi u qu c n ph i ti n hành

u tra quy ho ch, b o v và khai thác b n v ng cây thu c trong h th ng các khu r c d ng và r ng phòng h , b o t n chuy n v k t h p

v i nghiên c u gieo tr ng t i ch y các lo i cây thu c quý hi m m i thoát

kh i tuy t ch ng th i l i t o ra thêm nguyên li làm thu c

ngay t i các vùng phân b v n có c a chúng (Nguy p, 2005) [7].

i gian này tác gi Nguy n T p và c ng s

hi n tr ng và ti y h c c truy n trong c ng các dân t c t nh B c

K n, k t qu c nhi u cây thu c, bài thu c các th i gian trong c ng

ng s d ng, nh m k th a và qu ng bá r ng rãi nh ng tri th c b a này

(Nguy n T p, 2005) [7].

459 loài cây thu c thu c 346 chi và 119 h trong 4 ngành th c v t là:

Equisetophyta, Polypodiophyta, Pinophyta và Magnoliophyta i dân thu c

m y u là c ng dân t c Sán Dìu s d ng cây thu ch a

16 nhóm b nh khác nhau Ngu n tài nguyên cây thu c suy gi m

nghiên c u tr ng cây thu n tr m nghiên c u tr ng cây thu c Tam

n Trung tâm nghiên c u tr ng và ch bi n thu c Thanh Trì (Hà

u ki n s u ki n s ng c a chúng và lý l ch thu th p, ngày tr ng, tình hình

ng phát tri n, ra hoa, qu c ghi l h o t n và nhân

gi ng ngu n tài nguyên cây thu c (Nguy n Ng c Bình 2006) [1].

2.4

2.4.1.

V a lý khu v c nghiên c u

nhi u h dân s n núi và ven ng vào r ng qu o, La

B ng cách thành ph Thái Nguyên 35 km v phía Tây B c N ng

liên t nh Thái Nguyên - Tuyên Quang, cách th tr i T 4 km v phía Tuyên Quang Xã La B ng n m phía Tây c a huy i T

xã B n Ngo iPhía Tây giáp huy nh Tuyên Quang

Phía Nam giáp xã Hoàng Nông

Phía B c giáp xã Phú Xuyên

Xã La B ng ng liên t nh Thái Nguyên - Tuyên Quang ch

c nâng c p và m r ng, là tuy ng liên t nh k t h p liên huy o

kinh t xã h i n t ng ngày Theo niên giám th ng kê t nh Thái

15,50C, th p nh t t 9 - 100C, cao nh t 20 - 210 t gió mùa

i kèm theo khí h u khô hanh

Mùa hè kéo dài t n tháng 10 Nhi trung bình là 280C, th p

nh t là 260C, cao nh t là 300 t xu t có ngày lên t i 380C, nóng nh t là tháng 6

-Tình hình dân sinh kinh t

Xã La B ng có 1.010 h và 3.869 nhân kh u (theo s li u th ng kê tháng 12

4 a bàn xã có 10 xóm: La N c, Lau Sau, La B ng Ti n, La Cút, R ng V n, Kem, Ti

i s ng nhân dân trong xã ch y u d a vào s n xu t nông nghi p, lâm

u sang tr ng chè, v n là cây truy n th ng c

n t ng ngày, d n t i s ng sinh ho t c

* V : Trong nh

truy n c a xã La B ng c quan tâm rõ r ch c t t các ho

thông tin, th d c th thao nh m nâng cao s c kh e, th l c và tinh th n cho nhân

nh T n n xã h i t y lùi V công tác xã h i, xã t p trung ch

nghèo có hoàn c

* V giáo d c: S nghi p giáo d c ph thông có nhi u chuy n bi n tích c c,

ng b nh mùa hè, b ng tr em, t ch c chi n

d ch truy n thông l ng ghép k ho ch hóa c kh e sinh s n, t

ch c khám ch a b nh k i nghèo và làm t t công tác y t h ng

4 ch c 10 bu i truy n thông, có 4.103 t khám ch a b 4.089 t khám mi n phí

khoai lang 25ha/ 25 ha k ho ch, s n tích tr ng ngô là 2,4 ha/3ha k ho ch,

ph t 2 v v n chuy n g trái phép, x ph t hành chính, thu n p ngân qu 400.000

khoa h c k thu t cho n m nâng cao t tr ng c

u kinh t nông nghi p Theo s li u th ng kê thì s ng gia súc,

c m: 45.381 con

ng c t 80 t n Mô hình nuôi cá l c l ng cá m i

a bàn xã có m t tr m ki m d ch, nghiêm c m v n chuy n gia súc, gia

ch b nh x y ra

2.4

u tra tình hình th c t c a xã chúng tôi nh n th y xã có m t s nh ng

n l i sau:

Là m t xã mi i r phát tri n kinh t nông nghi p Bên c ch l n nh t c a t nh thu n ti n cho vi c phát tri n các d ch v n, nhà ngh , nhà hàng, buôn

a xã l i n m trê ng qu c l liên t nh, liên huy n nên thu n l i cho

b khoa h c k thu t và v n chuy i c i dân

Xã còn có l i th là di t t nhiên r ng l c bi i nên thu n l i cho vi c phát tri n lâm nghi p, các mô hình nông lâm k t h p và các lo i hình kinh t trang tr i

Xã có s o, ch o, s quan tâm c a UBND huy n, các ban nghành huy i T , s o, ch o sát sao c a c p ng, chính quy n

y m nh các ho ng chuyên môn, ph i h p th c hi n t t các nhi m v ra

c a xã gi i v chuyên môn, không

ng ng n l ng, sáng t o và r t có trách nhi m trong vi c ch o các

án phát tri n kinh t xã h i

i v i dân, nhi u h c các thành t u c a khoa h c kthu t, vi c ti p thu và ng d ng ti n b khoa h c k thu t trong s n xu

khoa h c k thu t vào th c ti n s n xu t m t cách phù h p và k p th c bà

ng ng nhi t tình

Bên c nh nh ng thu n l La B ng còn g p nhi

Là m t xã mi a hình ph c t p, th i ti t kh c nghi t, rét kéo dài

n xu t nông nghi p g p nhi t s di n tích m , lúa

b ch t

S bi ng v giá c hàng hóa ph c v cho tiêu dùng h

cao, nh t là phân bón; th i gi ng lúa khan hi m Bên c

m t hàng nông s n quan tr ng là chè búp giá l i không nh d n thu nh p c

S phân b u nên ng t i vi c tuyên truy n ph c p khoa h c k thu t trong s n su t t i t ng h nông dân

Hình 3 nh cây có giá tr trong m t c ng cho th y có