Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển mô hình nông lâm kết hợp tại xã Động Đạt huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

thân Tôi c th c t p t t - Huy - t nh Thái Nguyên v tài : Nghiên c xu t gi i pháp phát tri n mô hình

Trong quá trình th c hi , ngoài s n l c c a b n thân tôi

Thái Nguyên, Ban ch nhiêm khoa Lâm Nghi p và s t n tình gi ng d y c a các th y cô trong su c v a qua

V i lòng bi c tôi xin c hi u Ban ch nhi m khoa cùng toàn th các th c bi t, tôi xin c y giáo, Ti n

tài

t u ki tôi trong th i gian th c t p t i xã

em trong su t th i gian h c t p v a qua

Do th i gian th c t u ki n có h tài nghiên c u c a tôikhó tránh kh i nh ng thi u sót, kính mong th y cô giáo và các b n sinh viên

c a tôi hoàn thi

Tôi xin chân thành c

5

Sinh viên

Tri u Th Hu

k t qu nghiên c u trong khóa lu n là trung th c

Bi u 4.1 Các d ng mô hình NLKH ch y u t i t 19

B ng 4.2: Phân nhóm kinh t h c a các h u tra 21

B ng 4.3: Phân các d u tra t t 21

B ng 4.4 B ng phân b các d ng NLKH theo di n tích 24

B ng 4.5: Hi u qu kinh t c a các d ng mô hình NLKH 26

B ng 4.6: Phân b các d ng h th ng NLKH theo m c thu nh 27

B ng 4.7 u thu nh p c a các d ng mô hình 29

B u chi phí các d ng mô hình NLKH 29

B ng 4.9 Hi u qu kinh t t các thành ph n trong h th 30

B p h ng các d ng h th ng 31

B ng 4.11 Hi u qu gi i quy c làm 33

B ng tiêu th s n ph m c a h th ng 34

B u s d t mô hình R V C c a h i 37

B u s d t mô hình V C Rg c a h Mi n 43

B u s d t mô hình R CAQ - A C c a h 45

B ng 4.16: K t qu phân tích vai trò c a các t ch n v phát tri n các h th ng NLKH t t 48

B h giá l a ch n cây lâm nghi p 52

B a ch 53

B a ch n v t nuôi 54

B a ch n cây nông nghi p 55

lát c t h th ng : R V C 42

lát c t mô hình V - C - Rg 44

lát c t c a mô hình R CAQ A C 47

VENN bi u hi n m i quan h c a các t ch c xã h i 50

HT : H th ng

KNKL : Khuy n nông kuy n lâm

NN & PTNT : Nông nghi p và phát tri n nông thôn

PH N 1 M U 1

1.1 t v 1

1.2 M u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 3

tài 3

PH N 2 T NG QUAN TÀI LI U 4

khoa h c 4

2.1.1 M t s khái ni m v NLKH 4

m v h th ng NLKH 5

2.2 Tình hình nghiên c u NLKH c 7

2.2.1 Tình hình nghiên c u NLKH trên th gi i 7

2.2.2 Tình hình nghiên c c 9

2.3 T ng quan v khu v c nghiên c u 10

u ki n t t 10

u ki n kinh t xã h i 12

14 ng và ph m vi nghiên c u 14

m và th i gian ti n hành 14

m ti n hành nghiên c u 14

3.2.3 Th i gian ti n hành nghiên c u 14

3.3 N i dung nghiên c u 14

u 14

3.4.1 Công tác ngo i nghi p 14

3.4.2 i nghi p 16

PH N 4 K T QU NGHIÊN C 18

u qu các h th ng NLKH tr a bàn xã 24

u qu kinh t c a các h th ng NLKH t t 24

ng mô hình b tham gia 31

4.2.3 Hi u qu v m t xã h i 32

4.2.4 Hi u qu ng 35

4.3 K t qu kh o sát m t s h th n hình 36

4.3.1 Mô hình 1: R V C 37

4.3.2 Mô hình 2: V C Rg 43

4.3.3 Mô hình 3: R CAQ - A C 45

4.4 n l i cho phát tri n mô hình NLKH t i xã ng t 48

4.4.1 Vai trò c a các t ch c xã h i 48

4.4 SWOT v vi c phát tri n h th ng NLKH t t 51

xu ng và gi i pháp phát tri n NLKH 52

4.5.1 L a ch n cây tr ng v u cây tr ng h p lý 52

xu t m t s gi i pháp h tr phát tri n b n v ng các mô hình NLKH trong toàn xã 55

PH N 5 K T LU N VÀ KI N NGH 60

5.1 K t lu n 60

5.2 Ki n ngh 61

TÀI LI U THAM KH O 62

, tài nguyên r ng b suy thoái, d ch b nh phát tri n nhanh

và nhi u lo i, t khoa h t còn nhi u h n ch , ch y u là lao

c canh làm cho nhi u ngu b suy thoái nghiêm tr ng d n hi ng xói mòn, r a trôi Nhi u di t lâm nghi t nông nghi p b suy thoái, làm gi phì d t cây tr ng ngày càng suy gi m

c th c trthành công tác quy ho ch s d t s ch

t giao r n k thu t giúp phát tri n

Chính vì v y v n t ra là c n ph i gi i quy t v ph t

tr i tr c b ng các h th ng canh tác i cây tr ng, v tnuôi phù h i hi u qu kinh t cao, c i thi i s ng nhân dân, t o

m b ng sinh thái b n v ng

c s n xu t này có nhi m b o s d t m t cách t t

nh m b o tính an toàn v môi t i dân các vùng ch p nh n

Nguyên V i t ng di t t nhiên c a toàn xã là 3988,71 ha Vì là m t

m i, d ch v mà ch y u phát tri n ngành nông, lâm nghi

c n ph i phát tri n h th ng nông lâm nghi p (NLN) ng nông lâm nghi p tiên ti n

t, huy nh Thái Nguyên,

nh ng gi i pháp h u ích thi t k xây d ng các h th ng NLKH t i

m nâng cao hi u qu và góp ph n i s ng nhân dân

Nghiên c xu t gi i pháp phát tri n mô hình NLKH t ng

- xu t các gi i pháp phát tri n NLKH nh m nâng cao hi u

qu , tính b n v ng và nhân r ng các mô hình NLKH

- nh nh ng ti , nh ng thu n l

vi c phát tri n NLKH

1.4 Ý

* Ý nghi n trong h c t p và nghiên c u khoa h c

K t qu nghiên c tài giúp tôi c ng c l i ki n th c, có

i hành Giúp tôi làm quen v i vi c nghiên

c u khoa h c, v i công vi c th c t H c h i chia s kinh nghi m t i

2.1.1 M s khái ni v NLKH

Nông lâm k t h p là m c khoa h c m xu t vào th p niên 1960 b i Keng (1969) Qua nhi u khái ni c

Nông lâm k t h p là m t h th ng qu ng b n làm làm

c s n xu t t ng th c i h p s n xu t các lo i hoa màu (k c cây tr ng và/ hay v i gia súc cùng lúc hay k ti p nhau trên m t di t và áp d ng các k thu ng v i

ph m r ng và tr ng tr c s n xu t cùng lúc hay k ti p nhau trên các di n tích thích h t o ra các l i ích kinh t , xã h i và sinh thái cho c ng

Nông lâm k t h p là tên chung c a nh ng h th ng s d t trong

, cây b i, c , cây công nghi c tr ng có suy tính trên cùng m di n tích quy ho ch

t v i hoa màu và/ ho c v i v i d ng xen theo không gian hay theo th i gian Trong các h th ng nông lâm k t h p có m ng h

i v c m t sinh thái l n kinh t gi a các thành ph n c a chúng (Lundgren và Raintree, 1982).[15]

ng nh vào s ph i h p cây tr

là tr ng cây trên nông tr i (ICRAP, 1997).

Tóm l i, nông lâm k t h p v i s ph i h p có suy tính gi a các thành

ph n khác nhau c n cho các h th ng s n xu t nông nghi p

c m chính sau:

- T o nên m t h th ng qu n v ng

- t và d ch v trên m di n tích s n xu t

hoá, xã h i c a h

- t và d ch v trên m di n tích s n xu t

- S p x p hoa màu cách tác phù h p gi a nhi u thành ph

hoa màu và/ hay v t nuôi theo không gian và th i gian trên cùng m t di t

- Trong các h th ng Nông lâm k t h p s hi n di n c a các m i quan

h g m v sinh thái và kinh t gi a các thành ph n c a h th ng là

n

H mà

ngày

suy thoá

(FAO,1995) [11], du canh l70% t

Trong

- Th

Ngu c chính ph c v cho s n xu t nông lâm nghi p c a xã là do con song b t ngu n t Ch M i - B c K n cung c p và m t s h i tcác con su i nh

Tình hì

-.-

th c hi n t c kh m

b o l ch tr c 24/24 ph c v m b o các ch chính sách v y t

+

h ,Thái Nguyên.

- T ng h p và phân tích s li u, thông tin thu th p và b ng bi u.

- Nghiên c u và thi t k m u b ng m t cách khoa h t ng h p s li u

- Phân nhóm các h th ng theo m c thu nh p/ha b

nhóm, ghép t theo công th c kinh nghi m c a Brook Carruther

S t : m = 5lgn

C ly t : K = (Xmax Xmin)/m

tn:Là s h u traK:Là c ly t

Xmax ,Xmin :l t là giá tr l n nh t và nh nh t c a m c thu nh p

c a n h u tra

- Tính hi u qu kinh t c a m t h th ng nông lâm k t h

+ Thu nh p c a h th ng trên n m = t ng thu nh p t các thành ph n

c a h th ng :

Công th c : TH = H + I.B

H: S ng quI: G 1kg quB: G tr ph ph m thu ho

E: Giá tr v t nuôi m thanh lý khi h t tu i sinh s nK: S n m có kh n m sinh s n

Thu nh p t cây lâm nghi pCông th c: = (G.H E)/F

F: S n ng vG: Giá tr ph ph m thu ho chH: S v gieo tr ng/n m

t v c c k quan tr ng trong s n xu t, nên h ng và

ng xuyên t ch c nh ng bu i t p hu n, th o lu i kinh nghi m, truy t khoa h c k thu c vào th c ti n s n xu t cho bà con

4.1.2.1 K t qu phân lo i các h th ng NLKH trên toàn xã t

t cách t ng quát nh t v vi c s n xu t a bàn nghiên c u Tôi ti u tra kh o sát th c t k t h p ph ng v n

R- C-Rg T ng

y i núi v d c th p, khe su i nên thu n l i cho vi c phát tri

nuôi và kinh doanh r ng k t h p v i làm ru

th c b trí c a mô hình t o nên m p, mang tính c nh quan

c a khu v c mi n núi Các lo i s n ph c, th c ph m cung c p

i hàng hóa, th

nê c nhi u h dân áp d ng

Còn các lo i h th -CAQ-A-C, V-A-C, V-A-C- có s h

p cmang l i hi u qu kinh t cao

V i 2277 h n a bàn toàn xã, vì v y tôi không th u tra h t các h tham gia mô hình Nông lâm k t h p V i m

hi u qu ho ng c a các mô hình NLKH trong vi c phát tri n kinh t và

nghe ý ki n c i dân nh m phát huy th m nh c y

- Lo i mô hình 3: R ng - n - Chu ng có 7/40 h tham gia chi m 17,5% Mô hình này là s k t h p cây lâm nghi p + ngô, khoai + l

t hi u qu kinh t c nhi i dân áp d ng

- Lo i mô hình 4: n - Chu ng - Ru ng có 7/40 h tham gia chi m

thái hoàn ch nh và th ng nh t, các thành ph ng qua l i v i nhau:

n s n cung c c cho l n, l n cung c p phân cho ru r

- Lo i mô hình 6: R ng - - Ao - Chu ng có 2/40 h tham

y s , gia c m D ng mô hình này

c b trí m t cách h p lý t trên xu ng, t n d ng t không gian dinh

T k t qu u tra v tình hình thu nh p c a 40 h có mô hình NLKH

u tra t t (Xem b ng ph l c 01bi u 01) tôi ti n hànhchia t , ghép nhóm các h d a vào m c thu nh p/ha t các mô hình NLKH ta

c b ng sau:

u n m trong kho ng di n tích 1,5 p trung nhi u nh t là kho ng di n tích 2,5 3,5 ha (17/40 h ) chi m 42,5 %, các mô hình này có di n tích trung bình phù h p v i n có c

Di n tích t <2,5 ha có 13/40 h , chi ng h có

NLKH t t các mô hình có di n tích l n nh khác nhau và ch y u t p trung di n tích trung bình không quá l

h c l i nhu n th p nh t là 29,5 tri

Lo i mô hình R V C c l i nhu n nhi u nh t là

Lo i mô hình V C Rg là m t h th ng sinh thái hoàn ch nh và th ng

nh t, các thành ph ng qua l i v i nhau c khá nhi u

ch s chênh l ch, vì nó ph thu c vào nhi u y u t khác nhau

Sau khi phân tích hi u qu kinh t c a c a các mô hình, các nhóm h

u tra, tôi ti n hành phân tích, nghiên c u hi u qu kinh t mà 7 d ng

n t i và phát tri n trong 40 h u tra t i xã

t th y rõ hi u qu kinh t mà các h th ng canh tác NLKH trên mang l i cho các h n hành phân tích, tìm hi u tình hình thu, chi

4.2.1.1 Hi u qu các d ng h th ng NLKH

u qu kinh t c a các nhóm h , tôi ti n hành phân tích và nghiên c u hi u qu kinh t mà 7 lo n t i

và phát tri n trong 40 h u tra t th c hi u qu

Di n tích (ha)

T ng chi

T ng thu

Thu chi

-VA/h

th ng

VA/h a

VA/ha là 11,51 tri ng M c thu nh p cao t mô hình này là do mô hình

i mang l i hi u qu kinh t i cao

Chính vì v c hi u qu kinh t cao t các mô hình NLKH

c n ph i bi t cân b ng s n xu t các thành ph n trong h th ng, t n d ng tcác ngu n l c s n có, l a ch c cây tr ng, v t nuôi phù h p nh có

th mang l i hi u qu cao nh t t các mô hình

4.2.1.2 Phân b các h th ng NLKH theo giá tr

Lo i mô hình V C Rg là mô hình có 3 thành ph n tham gia, có 7/40

h tham gia Là m t h th ng sinh thái hoàn ch nh và th ng nh t, các thành

ph n có ng qua l i v m b o ng sinh thái

M c thu nh p so v i các mô hình khác m t nh

M c thu nh p ch y u trong kho ng < 12,5 tri

Lo i mô hình CAQ-Chè-C, R-V-C, V-A- u là nh ng mô hình có 3 thành ph n tham gia M c thu nh p ch y u trong kho ng <12,5 tri u

th c th qua b ng sau:

nghi p và nông nghi p có ngu

Các mô hình còn l u nhau, song v n ch y u là v t nuôi

v n cho l i nhu n cao nh t, ti p và nông nghi p

phí

Bình quân thu thành

VA

Bình quân

n (V) có VA cao nh t trong t t c các thành ph n là 374 tri ng

T ng chi là 337,4 tri ng, t ng thu là 711,4 tri ng Bình quân chi, thu

c a thành ph n này trong h th ng/h t cao nh t là 8,44 tri ng và 17,79 tri ng

Chu ng th hai trong t t c các ph n là 370,2 tri u

R ng (R) v i VA t thành ph n này là 242,9 tri ng Bình quân VA trên h là 6,07 tri ng T ng chi, thu cho thành ph

R V C

-V C

- Rg R - V

R CAQ

A C

V A

C Rg

Qua k t qu cho th t cao 2 d ng mô hình R

c t n n xã h b u chè, mê tín d c s ng c a

nh, các h nghèo gi m b t, chênh l

c rút ng a bàn xã

Vi c phát tri n kinh t h ng NLKH còn t u ki n cho

ki , h c h i kinh nghi m trong s n xu t nông lâm nghi p Ph n nào h n th c vai trò t m quan tr ng c a r ng

t r ng Nh ý th c b o v và s d ng m t cách h p lý, có hi u qulâu dài, b n v ng ph c v cho nhu c u và l i ích c i dân

Phân b các d ng h th ng theo s a mô hình

m 550 650 có t ng s mô hình nhi u nh t 15/40 mô hình y r ng không ph

nhi u các y u t khác n a

s mô hình ít nh t 3/25 h song m c thu

nh p v n khá cao Các m c khác có s d ng mô hình tham gia

hi i v i t ng d ng mô hình thì v gi i quy t côn c làm là không gi ng nhau

4.2.3.2 Kh át tri n hàng hóa c a các d ng mô hình NLKH

trên nhi u khía c nh khác nhau, có th c th hi n b ng s n ph m c a cây

tr ng, v t nuôi trong d c m tiêu th

- Th ng tiêu th s n ph m

- i u s n ph m.

- Tính t n t i lâu dài trên th ng

Qua ý ki i dân và nghiên c u th c t th ng tôi

nh n th y t t c s n ph c t u tr thành m t hàng

i trên th ng, nên d ng mô hình nào càng t o ra nhi u m t hàng s n

ph m thì kh n hàng hóa càng l ng và bên v ng càng cao

T u tra các s n ph c t các d ng mô hình và nghiên c u

y c thu t các ho ng s n xu t lâm nghi u

th y s n Th ng tiêu th các s n ph m này khá l n và r ng kh p có nhi u

Lo i mô hình 1: VAC i mô hình có s k t h p ch t ch m

b ng nh t, b sung và h tr l n nhau trong quá trình sinh

ng và phát tri n c a cây tr ng, v t nuôi t o nên m ng sinh thái trong lành và nh

Lo i mô hình 2: CAQ Chè C là mô hình mà thành ph n ch y u là

, chè, chu ng nuôi l n, gà n tham gia

mô hình b xung hh tr nhau, không làm ng sinh thái

Lo i mô hình 3: R V C, tr ng các cây lâm nghi p, nông nghi p và chu ng tr i v t nuôi Ngu n th m ch y u là các cây nông nghi ng th i ngu n phân gi i c a gia súc, gia c m l i là ngu n dinh

t, b xung các ch t khoáng cho cây tr ng và phát tri n t t và không làm ng t ng sinh thái

Lo i mô hình 4: V C Rg tr ng các cây nông nghi

ch y u là các cây nông nghi ng th i ngu n phân gi i c a gia súc, gia

c m l i là ngu t, b xung các ch t khoáng cho cây tr ng

mô hình có s k t h p tr ng cây ngô, s xen l n cây lâm nghi p

t o nên m t ti u khí h u riêng cho khu v c g n r ng V i di

lâm nghi p và cây nông nghi p khá l n nên môi ng sinh thái luôn nh

và b n v ng

Lo i mô hình 6: R CAQ A C là lo i mô hình có s k t h p

gi a cây lâm nghi o nên m t ti u khí h u cho khu v c g n r ng Chu ng tr y th

qu , cây lâm nghi p Cây r ng th c hi n h p thu khí CO2 nh khí O2 làm

gi m ti ng n và khói b m b o b n v ng sinh thái

Lo i mô hình 7: V A C Rg, tr ng các cây nông nghi p, ru ng

các cây nông nghi ng th i ngu n phân gi i c a gia súc, gia c m l i là ngu t, b xung các ch t khoáng cho cây tr ng sinh

ng và phát tri n t t Ngu n m c th y s i tiêu cho ru ng lúa, hoa màu, v sinh chu ng tr i Các thành ph n tham gia mô hình b sung h

tr nhau, không làm ng t ng sinh thái

4.3

Qua th i gian tr c ti u tra, ph ng v n và nghiên c u 40 h gia

i ngu n thu nh p cho nông h là khác

t nhiên c a xã

ng

tr i v t nuôi Mô hình này r t ph bi i dân áp d ng v i k t c u h p

lý, cách th c tr ng thích h p

c k t h p gi a cây nông nghi p, v t nuôi và ru lúa Mô hình có

thành ph ng mà c v v thu t s n xu t và ngu ng thi u m r i ro.

Ph n cao nh t là di t lâm nghi p, có di n tích là 2,6 ha

c tr ng các lo i cây là keo, xung quanh là tre và n a

- Gi i pháp: + T u ki n cho h có th vay v n v i lãi su t th p

ng cây tr ng m i vào mô hình+ Tìm th ng tiêu th