CHƯƠNG 5 bảo DƯỠNG kỹ THUẬT và sửa CHỮA gầm ô tô

Xe đứng bằng phanh trên mặt dốc, đầu xe theo chiều xuống dốc, tắt động cơ, tay số để ở số thấp nhất, từ từ nhả bàn đạp phanh, bánh xe không bị lăn xuống dốc chứng tỏ ly hợp tốt, còn nếu

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GTVT

BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

“ CÔNG NGHỆ BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA ÔTÔ”

Thái nguyên, 2/2018

Người biên soạn: Ths Vũ Thế Truyền

5.1 BDKT và sữa chữa hệ thống truyền lực

5.2 BDKT và sửa chữa hệ thống di chuyển và

treo

5.3 BDKT và sửa chữa hệ thống phanh

5.4 BDKT và sửa chữa hệ thống lái

Bài kiểm tra số 2

CHƯƠNG 5 BẢO DƯỠNG KỸ THUẬT VÀ SỬA

CHỮA GẦM ÔTÔ

Kiểm tra xy lanh chính

Kiểm tra xy lanh hành trình

5.1 BDKT và sữa chữa hệ thống truyền lực

PRESSURE PLATE: Đĩa ép

SLAVE CYLINDER: Xy lanh chính

5.1.1.2 Các hư hỏng tiêu biểu của ly hợp

Nguyên nhân gây ra các hư hỏng thường gặp và phương pháp xác định của ly hợp

Phương pháp xác định trạng thái trượt:

a.1 Gài số cao, đóng ly hợp

Chọn một đoạn đường bằng, cho xe đứng yên tại chỗ,

nổ máy, gài số tiến ở sốcao nhất (số 4 hay số 5), đạp và giữ phanh chân, cho động cơ hoạt động ở chế độ tảilớn bằng tay

ga, từ từ nhả bàn đạp ly hợp Nếu động cơ bị chết máy chứng

tỏ ly hợplàm việc tốt, nếu động cơ không tắt máy chứng tỏ ly hợp đã trượt lớn

a.2 Giữ trên dốc

Chọn đoạn đường phẳng và tốt có độ dốc (8-10) độ Xe đứng bằng phanh trên mặt dốc, đầu xe theo chiều xuống dốc, tắt động cơ, tay số để ở số thấp nhất, từ từ nhả bàn đạp

phanh, bánh xe không bị lăn xuống dốc chứng tỏ ly hợp tốt, còn nếu bánh xe lăn chứng tỏ ly hợp trượt

a.3 Xác định ly hợp bị trượt qua mùi khét

Xác định ly hợp bị trượt qua mùi khét đặc trưng khi ô

tô thường xuyên làm việc

ở chế độ đầy tải Cảm nhận mùi khét chỉ khi ly hợp bị trượt nhiều, tức là ly hợp đã cần tiến hành thay đĩa bị động hay các thông số điều chỉnh đã bị thay đổi

Phương pháp xác định trạng thái ngắt không hoàn toàn:

5.1.1.3 Điều chỉnh bàn đạp phanh

Hv mô tả cấu tạo hoặc tách rời các chi tiết Qui trình BDKT và sửa chữa

Kiểm tra và điều chỉnh hành trình

tự do của bàn đạp li hợp

Phương pháp sửa chữa:

Làm thay đổi chiều dài đòn dẫn động

để thay đổi khe hở giữa bi tê (bạc mở) với đầu đòn mở (đảm bảo khoảng 3÷ 4mm)

Kiểm tra điểm dừng của bàn đạp ly hợp.

- Kéo phanh tay để giữ bánh xe đứng yên

- Khởi động động cơ và để động cơ chạy không tải.

- Không ấn bàn đạp ly hợp xuống , gạt cần chọn số vào vị trí số lùi một cách từ từ cho đến khi các bánh răng

ăn khớp vào nhau đến vị trí cuối cùng của hành trình.

- Xả khí cho hệ thống.

5.1.1.5 Tháo xi lanh chính và kiểm tra

Kiểm tra xy lanh phanh chính:

-Tháo và quan sát vết cào xước , tróc dỗ , oxy hóa ….Nếu nhẹ thì dùng giấy ráp mịn đánh bóng lại , nếu nặng thì thay mới

-Cuppen bị mòn hỏng , chảy dầu , lọt khí thì phải thay mới

Bước 3: Lắp tanh kẹp vào

Bước 4: Lắp phớt chắn bụi vào

Qui trình tháo đĩa ép và đĩa ma sát

Bước 1: Sử dụng dụng cụ chuyên

dụng để tháo Bước 3: Tháo đĩa ma sát sử dụng dụng cụ chuyên dụng

Bước 2: Tháo đĩa ép

Kiểm tra các chi tiết

Hình vẽ mô tả cấu tạo hoặc tách

rời các chi tiết Qui trình chẩn đoán, kiểm tra và sửa chữa Dụng cụ

1 Kiểm tra hoạt động của van trợ lực chân không

Không khí được đi qua từ phía đầu van lắp thông với khí trời ( Khi hoạt động ) đến phía lắp với bầu trợ lực

Máy thổi khí nén

2.Kiểm tra xi lanh chính và xi lanh lực

- Tháo và quan sát vết cào xước , tróc dỗ , oxy hóa ….Nếu nhẹ thì dùng giấy ráp mịn đánh bóng lại , nếu nặng thì thay mới

- Cuppen bị mòn hỏng , chảy dầu , lọt khí thì phải thay mới

Dụng cụ: Giấy ráp để đánh bóng

3 Kiểm tra đĩa ma sát

- Độ sâu của đinh tán phải nằm

trong giới hạn cho phép Nếu mòn nhiều nhô đinh tán thì phải thay

mới

- Kiểm tra bề mặt làm việc của đĩa

ma sát ,nếu mòn ít hoặc dính dầu mỡ thì dùng xăng rửa sạch, lấy giấy ráp đánh lại

4.Kiểm tra bánh đà

Bước 1: Kiểm tra răng bánh đà

Bước 2: Kiểm tra sự mòn, sước,

cháy bánh đà

Bước 3:Kiểm tra độ phẳng bánh đà Bước 4: Lắp đặt thiết bị chuyên

dụng

5.Kiểm tra đĩa ép

Nếu bề mặt đĩa ép bị cào

xước nhẹ thì đánh bóng

lại,cào xước lớn phải mài láng

hoặc thay mới

thước kiểm phẳng

6.Kiểm tra độ đảo của bánh

đà

Gía trị cho phép lớn nhất là

0,1 mm Nếu lớn

hơn thì phải thay mới

* Lưu ý : Khi láng lại bánh đà

hoặc đĩa ép

phải tăng thêm lực ép lò xo

cho phù hợp

Đồng hồ xo

7.Kiểm tra bạc dẫn hướng

- Nếu mòn và cào xước lớn thì

phải thay mới

Dùng tay để kiểm tra độ

Nếu độ mòn lớn hơn cho phép

phải thay toàn bộ đĩa ép , lò xo

màng, vỏ ly hợp

Thước cặp

9.Kiểm tra độ phẳng của lò

bi tỳ

11 Kiểm tra đòn mở

- Bôi mỡ bôi trơn kiểm tra độ

mòn của đầu đòn mở Nếu

không đạt yêu cầu kỹ thuật thì

phải thay mới

Dùng tay

để kiểm tra

12.Kiểm tra và sửa chữa biến

lòng bộ biến mô và vòng ngoài

khớp nối một chiều , đòn giữ của

dụng cụ ăn khớp vào rãnh dẫn

động bơm dầu

Dùng SST

Ta sẽ kiểm tra sự hoạt động của biến mô bằng cách : Ta quay chìa khóa theo chiều ngược chiều kim đồng hồ kim thì

khớp nối không quay được là tốt còn nếu khớp nối quay được thì ta cần tháo biến mô để kiểm tra

và sửa chữa

5.1.2 Chẩn đoán, bảo dưỡng, sửa chữa hộp số

5.1.2.1 Sơ đồ mô tả qui trình tháo hộp số:

5.1.2.2.Tháo lắp kiểm tra dầu máy

Bước 3: Nếu dầu bẩn ta tiến hành

5.1.2.3.Tháo lắp và kiểm tra đèn đi số

Bước 1: Bỏ kết nối dây đèn đi số

khỏi dắc nối

Bước 2: Tháo bộ công tắc đèn đi số

Bước 3: Thay bộ công tắc và gioăng đệm mới nếu có hư hỏng

Bước 4: Kết nối lại bộ công tắc đèn với giắc nối

5.1.2.4.Tháo lắp cụm đi số

Bước 1: Tháo lắp nắp che bộ đi số

Bước 2: Tháo chốt lò so, tháo cần

đi số, lạng gạt và lò so đi số

Bước 3: Tháo lò só hồ vị

Bước 4: Tháo cam hãm đi số nghịch

5.1.2.5.Tháo và kiểm tra bánh răng trung gian Bước 1

Tháo nạng gạt

Bước 2: Tháo bánh răng đảo chiều

trung gian và tháo trục của nó

5.1.2.6.Tháo lắp kiểm tra trục hộp số

Bước 1: Tháo trục sơ cấp và thứ cấp

cùng với bộ nạng gạt Bước 2: Tháo bộ vi sai khỏi vỏ

Tháo và kiểm tra trục

Bước 3: Tương tự ta tháo đồng tốc

số 3 và số 4

Bước 4 Kiểm tra độ đảo trục, nếu

nhà vượt qua điều kiện cho phép ta tiến hành thay mới

5.1.2.7.Kiểm tra nạng gạt

Bước 1:

Kiểm tra khoảng cách giữa nạng gạt

và ống đồng tốc

Bước 2: Nếu khoảng cách vượt ra

ngoài giới hạnh cho phép ta tiến hành

đo chiều dầy tay nạng gạt

Bước 3: Đo khoảng cách giữa tray

đòn đi số và nạng đi số

Các hư hỏng và nguyên nhân gây ra hư hỏng

A Các triệu chứng thường gặp trong quá trình điều khiển xe và phương pháp sửa chữa:

Điều kiện làm việc các chi tiết và

hư hỏng tiêu biểu Qui trình chẩn đoán ,sửa chữa

1.Tự động nhảy số Nguyên nhân: bi, hốc hãm mất tác

dụng (do mòn nhiều), lò xo bị yếu hoặc gãy.Rơ dọc trục thứ cấp

2 Sang số khó, vào số nặng Nguyên nhân: thanh trượt cong,

mòn, khớp cầu mòn, bộ đồng tốc mòn nhiều (rãnh côn ma sát bị mòn khuyết, hốc hãm bị mòn nhiều) Răng đồng tốc mòn, càng cua mòn, ổ bi trục sơ cấp mòn gây sà trục Các khớp dẫn động trung gian cần số bị

rơ, cong

3 Có tiếng va đập mạnh Nguyên nhân: bánh răng bị mòn, ổ

bị mòn, dầu bôi trơn thiếu, không đúng loại Khi vào số có tiếng va đập

do hốc hãm đồng tốc mòn quá giới hạn làm mất tác dụng của đồng tốc Bạc bánh răng lồng không bị mòn gây tiếng rít

Phương pháp kiểm tra: Ta có thể dùng ống nghe (nghe tiếng gõ) để kiểm tra mòn bánh răng, ổ bi, dùng tay lắc để kiểm tra mòn then hoa hay lỏng các

bu lông mối ghép lắp mặt bích các đăng

4 Dầu bị rò rỉ Nguyên nhân: gioăng đệm các te hộp số bị liệt hỏng, các

phớt chắn dầu bị mòn, hở

Kiểm tra mức dầu và thay dầu: mức dầu phải đảm bảo ngang lỗ đổ dầu, nếu ít sẽ không đảm bảo bôi trơn, làm tăng hao mòn chi tiết, nóng các chi tiết, nóng dầu, nếu nhiều quá

dễ chảy dầu và sức cản thuỷ lực tăngThay dầu bôi trơn theo các bước:

- Khi xe vừa hoạt động về (dầu hộp số đang nóng), nếu xe không hoạt động ta phải kích cầu chủ động, nổ máy, vào số

để một lát cho dầu nóng sau đó tắt máy, xả hết dầu cũ trong hộp số ra khay đựng

- Đổ dầu rửa hoặc dầu hoả vào hộp số

- Nổ máy, cài số 1 cho hộp số làm việc vài phút để làm sạch cặn bẩn, dầu bẩn, keo cặn sau đó xả hết dầu rửa ra

Có thể cho dầu loãng vào để rửa sạch dầu rửa, nổ máy cài

số 1 vài phút, sau đó xả dầu loãng ra

- Đổ dầu bôi trơn hộp số đúng mã hiệu, chủng loại đầy ngang lỗ dầu, hoặc đúng vạch qui định

5.2 BDKT VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG DI

CHUYỂN VÀ TREO

Trình tự sửa chữa hệ thống treo theo sơ đồ sau:

5.2.1 Vị trí các bộ phận của hệ thống treo

5.2.2 Qui trình tháo hệ thống treo

A.Hệ thống treo độc lập

Nội dung Hình vẽ Dụng cụ

súng bắn ốc

2 Tháo ống dẫn dầu

xilanh bánh xe, chú ý bịt

đầu ống dẫn dầu và đầu

xilanh bằng giẻ chống bụi

bẩn lọt vào bên trong

Clê, giẻ sạch

3 Kích xe lên,đảm bảo

4 Tháo moay ơ ,xi lanh

8 Tháo đai ốc phần trên

5.2.3 Sửa chữa bảo dưỡng

a. Hệ thống treo phụ thuộc

Hư hỏng Nguyên nhân Khắc phục

1 Xe chạy không êm Nhíp bị hỏng hoặc gẫy

Bộ giảm chấn hỏng

Áp suất lốp không đúng

Thay mới Thay mới Bơm lại lốp

2 Có tiếng kêu Lỏng các ốc

Gối đỡ cao su bị mònGiảm chấn hỏng

Siết lại ốc Thay mớiThay mới

3 Nghiêng thùng xe Nhíp hỏng hoặc gẫy Thay nhíp

Chú ý:đến độ cong của nhíp

Bơm lốp đủ tiêu chuẩnKiểm tra và chỉnh lạiThay thế hoặc bôi trơn

2 Xe nhao về một

phía

Thanh giằng bị biến dạngChiều dài cơ sơ bên trái và bên phải không bằng nhau

Ổ bi mòn hoặc hỏng

Điều chỉnh hoặc thay thế

Điều chỉnh thanh ngang

Siết chặt lại hoặc thay thế

3 Tay lái rung Khớp cầu bị hỏng hoặc quá

rơĐòn dưới thanh giằng bị biến dạng

Trục đòn dưới và thanh giằng

bị lỏng

Thay thếĐiều chỉnh va thay thế Siết lại

Bạc lót đòn dưới và thanh giằng bị hỏng hoặc quá rơ

Thay thế

4 Tay lái không ổn định Lò xo trứơc bị gẫy hoặc

hỏngGiảm xóc có khuyết tậtĐòn dưới và thanh giằng

bị biến dạngTrục đòn dưới thanh giằng bị lỏng

Thân thanh giằng bị lỏng

Khớp cầu đòn dưới mònĐòn dưới thanh giằng bị hỏng

Thay thế

Điều chỉnh hoặc thay thế Điều chỉnh hoặc thay thế

Siết chặt lạiThay thế Thay thế

5.2.4 Qui trình lắp hệ thống treo

a.Quy trình lắp hệ thống treo phụ thuộc

Quy trình lắp làm thứ tự ngược lại quy trình tháo

Lắp trụ đứng với cam quay chú ý phai đỏ keo làm kín

Lắp bộ giảm chấn nối cần nối khớp chuyển hướng chú ý sơn bịt kín các bề mặt

Đo lại chiều cao của hai bên xe tránh hiện tượng bị nghiêng xe

5.2.5 Kiểm tra điều chỉnh góc đặt bánh xe

Hình vẽ mô tả qui trình kiểm tra,

điều chỉnh góc đặt bánh xe Qui trình kiểm tra, điều chỉnh góc đặt bánh xe

1 Kiểm tra và điều chỉnh độ chụm

*cách 1Bước 1) Để ô tô ở trên dường phẳng ,hai bánh xe ở vị trí chạy thẳng dặt thước tì vào hai má nốp sao cho các đầu dây xích chớm chạm lề đọc kích thước

Bước 2) Đọc kíc thước và đánh dấu vào

vị trí vừa đo ở hai má nốpBước 3) Tiếp tục tiến hành :dịch chuyển

ô tô về phía trước sao cho hai bánh trước quay 180

Bước 4) Đặt thước vào hai vị trí đã đánh dấu và đặt kích thước

Bước 5) Lấy hiệu hai kích thước đo được là độ chụm bánh xe

Cách 2

Bước 1) Để ô tô đứng trên đường phẳng, hai bánh xe ở vị trí chạy thẳng

Bước 2) Kích bánh xe lên

Bước3) Đo khoảng cách từ nền đến hai

má lốp của hai bánh xe dẫn hướng sao cho khoảng cách bằng nhau

Bước 4) Đánh dấu phấn vào hai vị trí vừa đo

Bước 5) Quay hai bánh dẫn hướng 1800,

đo khoảng cách giữa hai bánh xe dẫn hướng ở vị trí vừa đánh dấu và đọc kích thước

Bước 6) Đo hiệu hai kích thước vừa đo được là độ chụm của bánh xe dẫn hướng

2 Qui trình điều chỉnh độ chụm cho các loại xe có hệ thống treo phụ thuộc:

- Để bánh xe trên nền phẳng, giữ bánh xe dẫn hướng ở vị trí chạy thẳng

chỉnh độ chụm phải chắc chắn rằng độ doãng đã chuẩn

Rôtuyn của đòn dẫn động bị mòn sẽ làm thay đổi độ chụm bánh xe dẫn hướng nên phải kiểm tra và điều chỉnh định kỳ các rôtuyn này

3 Điều chỉnh góc CASTER

Góc caster được điều chỉnh bằng cách thay đổi

khoảng cách giữa các đòn treo dưới và thanh

giằng,sử dụng đai ốc và vòng đệm của thanh giằng Cách điều chỉnh này ap dụng cho các kiểu hệ thống treo hình thang kiểu trạc kép,trong đó thanh giằng

có thể o phía trước hoặc phía sau đòn dưới

4 Điều chỉnh góc doãng và góc nghiêng dọc trụ đúng bằng cam lệch tâm

Góc nghiêng dọc của trụ đứng và góc doãng trên xe tercel 1985 được điều chỉnh bằng cam lệch tâm Hai bạc gối trục tại hai đầu trong của tay đòn trên được bắt vào giá đỡ nhờ hai bulông cam Khi ta xoay hai cam chỉnh 1 đi cùng một góc độ và cùng một hướng thì góc doãng sẽ thay đổi

Còn chỉ xoay một cam chỉnh hoặc xoay hai cam chỉnh theo hai chiều khác nhau thì góc nghiêng dọc trụ đứng sẽ thay đổi

5.3 BDKT VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH

Trình tự sửa chữa hệ thống phanh:

5.3.1 Hệ thống phanh dầu 5.3.1.1 Cấu tạo:

5.3.1.2 Các dạng hư hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục

-Đĩa phanh bị đảo : Độ đảo của đĩa phanh

quá lớn, má phanh sẽ bị đẩy ngược về sau

sinh ra khe lớn giữa má phanh và đĩa

phanh làm hành trình bàn đạp tăng

- Điều chỉnh lại độ cao

- Điều chỉnh lại hành trình tự do bàn đạp

- Điều chỉnh lại khe hở hay thay guốc phanh mới

Khoá hơi : Khi phanh liên tục trên dốc

dài, trống phanh bị nóng, nhiệt này

được truyền đến dầu phanh làm dầu bị

sôi, bay hơi và tạo bọt trong đường

ống Trạng thái này giống như có khí

trong đường ống và làm giảm lực

phanh

- Sử dụng nhiều phanh động cơ hoặc

thay dầu phanh

b Bó phanh

*Hiện tượng :

Cảm thấy có sức cản lớn khi xe đang chạy

Có cảm giác phanh hoạt động mặc dù bàn đạp phanh không được ấn và cần phanh tay mở hoàn toàn

- Phanh tay không nhả hết Vì điều

chỉnh không đúng hoặc các thanh đẫn

động phanh bị kẹt

- Điều chỉnh lại hành trình bàn đạp

- Sửa lại lò xo hồi

- Điều chỉnh hoặc sửa chữa phanh tay

- Áp suất dư trong mạch dầu quá lớn

- Van một chiều cửa ra của xylanh

phanh chính bị hỏng hoặc xy lanh

phanh chính hỏng

- Lò xo hồi vị guốc phanh hỏng Các

thanh dẫn động phanh bị cong hay

guốc phanh bị biến dạng

- Thay guốc phanh mới

- Sửa hoặc bôi trơn

- Thay đĩa đỡ phanh

- Thay cơ cấu điều chỉnh

- Điều chỉnh hay thay ổ bi mới

c Phanh lệch

 Khi đạp phanh, xe kéo lệch sang một bên, hay bị lắc đuôi

Nguyên nhân Cách khắc phục

- Áp suất hay độ mòn của bánh trái và bánh

phải không giống nhau

- Góc đặt bánh trước và bánh sau không

đúng

- Dính dầu hay mỡ ở má phanh

- Trống hay đĩa không tròn

- Piston xy lanh phanh con hay càng phanh bị

- Lò xo hồi guốc phanh hỏng

-Có lực cản giữa guốc phanh va đĩa đỡ phanh.

- Chỉnh áp suất lốp

- Đảo hay thay lốp

- Điều chỉnh lại góc đạt bánh xe

- Thay má phanh mới

- Thay hoặc sửa lại

- Sửa xy lanh bánh xe hoặc càng xe.

- Thay má phanh mới

- Thay guốc mới

- Thay lò xo mới

- Sửa và bôi trơn hay thay đĩa mới

d Phanh quá ăn

*Khi chỉ đạp với lực nhỏ nó tạo ra lực phanh lớn hơn nhiều

Nguyên nhân Cách khắc phục

- Có lượng nước nhỏ, dầu hay mỡ trên

má phanh

- Trống hay đĩa bị xước hay méo

- Guốc phanh bị cong, má mòn hay bị

- Thay hoặc sửa má phanh

- Thay van, hay điều chỉnh lại

e Phanh nặng

Nguyên nhân Cách khắc phục

- Dính nước ở trống phanh

- Dầu hay mỡ dính vào má phanh

- Guốc bị cong, má phanh mòn hay

+ Bơm chân không bị hỏng

Nóng phanh : khi đạp phanh liên tục

trên dốc dài, nhiệt sinh ra làm giảm hệ

số ma sát của má phanh nên hiệu quả

- Sửa lại hay thay mới

- Sửa bơm chân không

- Dùng nhiều phanh động cơ hay thay

má phanh mới

5.3.2 Qui trình sửa chữa hệ thống phanh dầu trên xe TOYOTA HIACE

5.3.2.1 Tháo xy lanh tổng phanh xe TOYOTA HIACE

Nội dung công việc Hình vẽ Dụng cụ và chú ý

1 Tháo dây cáp âm (cáp

mát )ra khỏi bình điện

2 Tháo các cụm chi tiết sau :

Lắp che dưới cột tay lái

Nắp che trên cột tay lái

Panen dưới bảng đồng hồ lái xe

Bảng đồng hồ lái xe

Đường ống dẫn không khí số 1

3 Hút dầu phanh ra khỏi xy lanh

phanh tổng phanh Kim hút hết dâù phanh trong xy lanh phanh chính

ra Chú ý: Không được dể dầu phanh rớt xuống các

bề mặt sơn của xe.Nếu có vết dầu phanh phải lau sạch ngay