sổ tay công nghệ thông tin và truyền thông cho doanh nghiệp

so tay công nghệ thông tin cho doanh nghiep

Nhoám taác giaã

Nhoám biïn têåp vaâ hiïåu àñnh

VAÂ TRUYÏÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏÅP

SÖÍ TAY

CÖNG NGHÏÅ THÖNG TIN VAÂ TRUYÏÌN THÖNG

cho doanh nghiïåp

MUÅC LUÅC

Múã àêìu: Cuöën Söí tay naây duâng cho ai? 1

Cêëu truác cuãa Söí tay 3

Hònh thûác trònh baây 4

Noái thïm vïì caách àoåc 5

Phêìn 1: Cöng nghïå thöng tin vaâ ûáng duång CNTT trong doanh nghiïåp 7

Chûúng 1: Cöng nghïå thöng tin laâ gò? 9

Chûúng 2: Chiïën lûúåc vaâ caác nguyïn tùæc cú súã vïì àêìu tû CNTT cuãa doanh nghiïåp 27

Phêìn 2: Caác giai àoaån àêìu tû cho CNTT cuãa doanh nghiïåp .43 Chûúng 3: Àêìu tû cú súã vïì CNTT 45

Chûúng 4: Àêìu tû CNTT àïí nêng cao hiïåu quaã hoaåt àöång .55

Chûúng 5: Caác hïå thöëng thöng tin quaãn lyá tñch húåp 73

Chûúng 6: Àêìu tû CNTT àïí biïën àöíi doanh nghiïåp, taåo lúåi thïë caånh tranh quöëc tïë .95

Phêìn 3: Möåt söë vêën àïì vïì quaãn lyá CNTT trong doanh nghiïåp 109 Chûúng 7:Vêën àïì quaãn lyá ûáng duång CNTT vaâ quaãn trõ dûå aán HTTT trong doanh nghiïåp 111

Giaãi thñch thuêåt ngûä vaâ khaái niïåm 135 Danh muåc cêu hoãi vaâ caác muåc nöåi dung theo tûâng chûúng 147

Ăïí chuíín bõ cho Höơi thaêo Quöịc gia vïì Cöng nghïơ Thöng tin vađ Truýìn thöng

(CNTT-TT) líìn thûâ II vúâi chuê ăïì “ÛÂng duơng CNTT-TT trong caâc doanh nghiïơp” taơi ĂađNùĩng vađo thaâng 8-2004, Ban Chó ăaơo Quöịc gia vïì Cöng nghïơ Thöng tin (Ban Chóăaơo QG) ăaô töí chûâc khaêo saât 217 doanh nghiïơp Nhađ nûúâc vïì tònh hònh ûâng duơng cöng nghïơthöng tin (CNTT) Ăiïìu tra ặúơc tiïịn hađnh taơi 11 Töíng Cöng ty 91, 22 Töíng Cöng ty 90, 37Töíng Cöng ty coâ caâc ăún võ thađnh viïn, 96 Cöng ty ăöơc líơp, vađ caâc Cöng ty trûơc thuöơc caâcTöíng Cöng ty 90, 91 khaâc Kïịt quaê cho thíịy 85% söị doanh nghiïơp ặúơc khaêo saât ăaô coâ ûângduơng CNTT trong quaên lyâ, saên xuíịt vađ kinh doanh Phíìn lúân söị 15% cođn chûa ûâng duơng ăïìucoâ nhu cíìu ûâng duơng CNTT, nhûng chûa triïín khai ặúơc vò chûa coâ nhín viïn ăuê trònh ăöơquaên lyâ, khai thaâc (khoaêng 50%), do khoâ khùn vïì tađi chñnh (18%), phuơ thuöơc vađo quýịt ắnhcuêa cöng ty meơ (9%), do khöng böị trñ ặúơc lao ăöơng döi ra khi ûâng duơng CNTT (5%), hoùơc

do caâc lyâ do khaâc (5%) Söị doanh nghiïơp thíịy chûa cíìn thiïịt ûâng duơng CNTT chiïịm 14%.Vïì hiïơu quaê ûâng duơng CNTT, 82% söị doanh nghiïơp ặúơc ăiïìu tra cho rùìng CNTT ăaô giuâphoơ trong viïơc tùng nùng suíịt lao ăöơng, 61% - tùng chíịt lûúơng saên phíím, 64% - tùng khaê nùngcaơnh tranh, 9% - trong viïơc ặa laơi caâc hiïơu quaê khaâc.Tuy nhiïn, chó coâ 12% caâc doanh nghiïơpsûê duơng caâc phíìn mïìm quaên lyâ taâc nghiïơp (83% trong söị ăoâ lađ quaên lyâ tađi chñnh) Trong söị14% doanh nghiïơp caêm thíịy CNTT chûa mang laơi hiïơu quaê thûơc sûơ, 40% cho rùìng CNTTlađm tùng thïm chi phñ khöng cíìn thiïịt1.

Möơt nùm sau cuöơc ăiïìu tra nhùìm vađo caâc doanh nghiïơp lúân noâi trïn,VNCI ăaô tiïịn hađnh möơtcuöơc ăiïìu tra khaâc vïì ûâng duơng CNTT-TT, hûúâng vađo möơt nhoâm caâc doanh nghiïơp vûđa vađnhoê lađ caâc doanh nghiïơp traâi cíy Viïơt Nam Ăaô ăiïìu tra 206 doanh nghiïơp (trang traơi/tröìngtroơt, thu mua, chïị biïịn, ăoâng goâi/víơn chuýín) trïn 34 tónh thađnh (trong ăoâ 42% coâ doanhthu trïn 10 tyê ăöìng, vađ 68% coâ nhiïìu hún 1 chûâc nùng kinh doanh) Kïịt quaê cho thíịy 91%caâc doanh nghiïơp nađy ăaô coâ sûê duơng maây tñnh, 76% coâ kïịt nöịi Internet.Vïì lúơi ñch cuêa CNTT-

TT, 81% doanh nghiïơp cho rùìng ûâng duơng CNTT-TT giuâp liïn laơc nhanh hún, giaêm ruêi rothöng tin, 54% - giaêm chi phñ, 48% - tùng nùng suíịt, 44% - tùng khaâch hađng, 37% - tùng doanhthu/lúơi nhuíơn, 34% - tùng chíịt lûúơng marketing, 30% - taơo dođng thöng tin quaên lyâ töịt hún,22% - tùng chíịt lûúơng saên phíím, v.v., vađ chó coâ 1% cho rùìng ñt taâc duơng, chó lađm tùng chi phñ

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 1

Múê ăíìu:

CUÖỊN SÖÍ TAY NAĐY

DUĐNG CHO AI?

_

1 Theo Baâo caâo cuêa Ban Chó ăaơo Quöịc gia vïì CNTT taơi Höơi thaêo Quöịc gia vïì CNTT-TT líìn thûâ II vúâi chuê ăïì

“ÛÂng duơng CNTT - TT trong caâc Doanh nghiïơp”, Ăađ Nùĩng, thaâng 8-2004

Vïì phíìn mïìm ûâng duơng, ăaơi ăa söị (trïn 90%) lađ duđng caâc phíìn mïìm soaơn thaêo vùn baên vađbaêng tñnh, cođn Internet chuê ýịu ặúơc duđng ăïí quaêng caâo/marketing vïì saên phíím, dõch vuơ(100%) vađ tòm hiïíu thöng tin (91%).Vïì caâc khoâ khùn trong ăíìu tû vađ ûâng duơng CNTT, 74%

yâ kiïịn nïu khoâ khùn vïì tađi chñnh, 62% - nhín viïn khöng coâ khaê nùng víơn hađnh, 26% - thiïịuthöng tin vïì saên phíím vađ dõch vuơ thöng tin, v.v Chó coâ 3% khöng muöịn thay ăöíi quy trònhvađ thoâi quen lađm viïơc hiïơn taơi2

Caâc söị liïơu ăiïìu tra trïn ăíy phaên aânh möơt thûơc tïị lađ: tuýơt ăaơi ăa söị caâc doanh nghiïơp ViïơtNam (85% trong ăiïìu tra cuêa Ban Chó ăaơo QG vađ 91% trong ăiïìu tra cuêa VNCI) ăaô coâ ûângduơng CNTT trong caâc hoaơt ăöơng cuêa mònh, vađ phíìn lúân doanh nghiïơp ăïìu nhíơn thíịy caâc ñchlúơi do cöng viïơc nađy mang laơi Chó coâ ríịt ñt doanh nghiïơp cho rùìng khöng cíìn hoùơc khöngmuöịn aâp duơng CNTT.Tuy nhiïn, phíìn lúân caâc ûâng duơng cođn úê mûâc phöí cíơp (90% hoùơc húnlađ caâc ûâng duơng vùn phođng vađ duđng Internet ăïí quaêng caâo vađ tra cûâu thöng tin), viïơc duđngCNTT-TT trong caâc hoaơt ăöơng nghiïơp vuơ vađ quaên lyâ doanh nghiïơp cođn thíịp Caâc ăiïìu tracuông cho thíịy möơt khoâ khùn lúân cuêa caâc doanh nghiïơp lađ vïì nhín lûơc trong sûê duơng CNTT(tûúng ûâng lađ 50% vađ 62% trong hai kïịt quaê ăiïìu tra)

Nhû víơy, caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam ăaô bùưt ăíìu nhíơn thûâc ặúơc vai trođ cuêa CNTT-TT, vađ ăaôăíìu tû cho caâc ûâng duơng nađy Tònh hònh ûâng duơng thay ăöíi khaâ nhanh, khöng chó trong xuhûúâng súâm khai thaâc caâc dõch vuơ do Internet mang laơi, mađ caê trong caâc ûâng duơng quaên lyâdoanh nghiïơp Nïịu trong Höơi thaêo Ăađ Nùĩng, caâc ûâng duơng töíng húơp nhû ERP múâi bùưt ăíìuặúơc giúâi thiïơu, thò hiïơn nay möơt trong caâc chuê ăïì mađ giúâi chuýn mön vađ caâc doanh nghiïơpquan tím nhíịt ăaô lađ: choơn lûơa vađ triïín khai ûâng duơng ERP taơi Viïơt Nam nhû thïị nađo Liïơu ăíycoâ phaêi chó lađ chuýơn “thúđi thûúơng” hay khöng, vađ ăïí ûâng duơng caâc hïơ thöịng loaơi ăoâ, phaêithay ăöíi caâc quy trònh cuêa doanh nghiïơp trûúâc, hay cûâ ûâng duơng chuâng röìi thay ăöíi doanhnghiïơp theo?

Coâ thïí noâi trïn thûơc tïị ăíìu tû cho CNTT-TT hiïơn nay ăang lađ möơt muơc thûúđng trûơc trongchûúng trònh nghõ sûơ cuêa nhiïìu doanh nghiïơp, nhûng lađm sao ăïí viïơc ăíìu tû vađ triïín khai caâcûâng duơng CNTT nađy ặúơc nhõp nhađng vúâi sûơ phaât triïín cuêa doanh nghiïơp, phuơc vuơ coâ hiïơuquaê cho cöng viïơc kinh doanh cuêa doanh nghiïơp, thò khöng phaêi moơi ăiïìu ăïìu saâng toê.Cuöịn Söí tay nađy coâ muơc ăñch giuâp caâc Giaâm ăöịc vađ caâc nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp khaâc ắnhhûúâng trong viïơc tiïịp cíơn möơt caâch thûơc tïị vađ coâ hïơ thöịng vïì CNTT, vađ vïì víịn ăïì ăíìu tûcho CNTT phuơc vuơ caâc muơc tiïu kinh doanh cuêa mònh

Söí tay seô cung cíịp nhûông kiïịn thûâc cú baên vađ thiïịt thûơc vïì CNTT, cuông nhû vïì caâch thûâcăíìu tû vađ quaên lyâ dûơ aân ăíìu tû vïì CNTT nhùìm tûđng bûúâc níng cao hiïơu quaê kinh doanh,hún thïị nûôa, ăïí giađnh lúơi thïị caơnh tranh trong möi trûúđng toađn cíìu hoaâ maơnh meô hiïơn nay.Noâ hûúâng túâi viïơc hònh thađnh möơt “khung tri thûâc” mađ möơt nhađ kinh doanh chuýn nghiïơpcíìn coâ vïì CNTT vađ ûâng duơng trong doanh nghiïơp Khung nađy bao göìm:

• Cöng nghïơ thöng tin: Caâc cöng nghïơ vïì phíìn cûâng, phíìn mïìm, viïîn thöng, quaêntrõ CSDL, vađ caâch thûâc chuâng tûúng taâc trong quaâ trònh kinh doanh hiïơn taơi

_

2 Theo Baâo caâo cuêa VNCI “Taơo ra möơt chu trònh húơp lyâ” taơi Höơi thaêo “Phaât triïín ûâng duơng CNTT trong ngađnh traâi cíy Viïơt Nam.”,Tp Höì Chñ Minh, thaâng 7- 2005.

• Caâc ûâng duơng doanh nghiïơp : Caâch thûâc mađ CNTT ặúơc aâp duơng ăïí giaêi quýịtcaâc víịn ăïì kinh doanh Caâc thađnh phíìn cú baên cuêa möơt hïơ thöịng thöng tin vađ viïơcphín loaơi chuâng.

• Triïín khai caâc quaâ trònh: Caâch tiïịp cíơn cú baên ăïịn viïơc giaêi quýịt víịn ăïì vađ triïínkhai cöng viïơc, trong ăoâ coâ möơt söị khña caơnh phûúng phaâp luíơn nhû: tiïịp cíơn hïơthöịng, tiïịn trònh phaât triïín

• Caâc thaâch thûâc vïì quaên lyâ: Caâch lađm cho ngûúđi duđng quan tím ăïịn viïơc sûê duơngcaâc nguöìn lûơc cuêa hïơ thöịng thöng tin, cuông nhû caâc víịn ăïì quaên lyâ nhû quaên trõcaâc nguöìn lûơc thöng tin, hoaơch ắnh, cađi ăùơt vađ kiïím soaât caâc hïơ thöịng thöng tin.Cuöịn Söí tay nađy do víơy cuông seô cung cíịp möơt khuön khöí vïì kiïịn thûâc vađ möơt ngön ngûôchung ăïí caâc nhađ ăíìu tû, caâc Giaâm ăöịc doanh nghiïơp, vađ caâc nhađ cung cíịp giaêi phaâp vađ dõchvuơ CNTT lađm viïơc vúâi nhau dïî dađng vađ hiïơu quaê hún

Noâ cuông ríịt coâ ñch cho caâc kyô sû, caâc chuýn viïn nghiïơp vuơ vađ thûđa hađnh, vađ caâc sinh viïn,trong cöng viïơc hađng ngađy vađ trong viïơc tòm hiïíu möơt caâch hïơ thöịng vïì CNTT vađ ăíìu tûvađo CNTT cuêa doanh nghiïơp

Cíịu truâc cuêa Söí tay

Ăïí tiïơn theo doôi vađ tra cûâu, cuöịn Söí tay nađy ặúơc chia thađnh caâc phíìn vúâi caâc nöơi dungchñnh nhû sau:

Phíìn 1 CNTT VAĐ ÛÂNG DUƠNG CNTT TRONG DOANH NGHIÏƠP

Chûúng 1 CNTT lađ gò?

- Giúâi thiïơu vïì cöng nghïơ thöng tin - truýìn thöng (CNTT-TT)

- Giúâi thiïơu vïì hïơ thöịng thöng tin nhû möơt caâch tiïịp cíơn hïơ thöịng ăiïín hònhkhi ûâng duơng CNTT-TT

Chûúng 2 Chiïịn lûúơc vađ caâc nguýn tùưc cú súê vïì ăíìu tû CNTT cuêa doanh nghiïơp

- Caâc chu kyđ phaât triïín cuêa doanh nghiïơp

- Chiïịn lûúơc kinh doanh vađ chiïịn lûúơc CNTT phuơc vuơ chiïịn lûúơc kinh doanh

- Caâc nguýn tùưc cú súê vïì ûâng duơng vađ ăíìu tû CNTT Mö hònh 4 giai ăoaơn ăíìutû.Vai trođ cuêa CIO

Phíìn 2 CAÂC GIAI ĂOAƠN ĂÍÌU TÛ CHO CNTT CUÊA DOANH NGHIÏƠP

Chûúng 3 Ăíìu tû cú súê vïì CNTT

- Ăíìu tû CNTT-TT nhû lađ möơt phíìn ăíìu tû töíng thïí

- Ăíìu tû cú súê vïì haơ tíìng, ûâng duơng, nhín lûơc

Chûúng 4 Ăíìu tû CNTT ăïí níng cao hiïơu quaê hoaơt ăöơng doanh nghiïơp

- ÛÂng duơng CNTT trong caâc hoaơt ăöơng quaên lyâ vađ taâc nghiïơp cuêa doanh nghiïơp

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 3

- Caâc hïơ thöịng phíìn mïìm taâc nghiïơp vađ phuơc vuơ quaên lyâ trong doanh nghiïơp.

- Víịn ăïì lûơa choơn caâc phíìn mïìm chuýn duơng

Chûúng 5 Ăíìu tû hïơ thöịng thöng tin quaên lyâ töíng thïí

- Möi trûúđng kinh doanh cuêa doanh nghiïơp Khaâch hađng, nhađ cung ûâng, ăöịi taâc

- Giúâi thiïơu vïì caâc hïơ thöịng: CRM (quaên lyâ quan hïơ vúâi khaâch hađng) vađ ERP(hoaơch ắnh nguöìn lûơc xñ nghiïơp)

- Caâc ăiïìu kiïơn cho viïơc ûâng duơng caâc hïơ thöịng tñch húơp

- ÛÂng duơng ERP taơi Viïơt Nam

Chûúng 6 Ăíìu tû CNTT ăïí biïịn ăöíi doanh nghiïơp, taơo lúơi thïị caơnh tranh quöịc tïị

- Vai trođ cuêa CNTT trong viïơc taơo lúơi thïị caơnh tranh

- Caâc chiïịn lûúơc caơnh tranh, vai trođ cuêa CNTT trong caâc chiïịn lûúơc caơnh tranhcuêa doanh nghiïơp

- Taâi kyô nghïơ quaâ trònh kinh doanh

Phíìn 3 MÖƠT SÖỊ VÍỊN ĂÏÌ VÏÌ QUAÊN LYÂ CNTT TRONG DOANH NGHIÏƠP

Chûúng 7 Víịn ăïì quaên lyâ ûâng duơng CNTT vađ quaên trõ dûơ aân HTTT trong doanh

nghiïơp

- Hiïơu nùng caâc HTTT trong ûâng duơng taơi doanh nghiïơp

- Taâc ăöơng cuêa CNTT ăöịi vúâi doanh nghiïơp

- Líơp kïị hoaơch, quaên trõ vađ triïín khai caâc dûơ aân HTTT

- Viïơc chuýín doanh nghiïơp sang ûâng duơng hïơ thöịng múâi

Caâc thuíơt ngûô chuýn mön vïì CNTT trong tiïịng Viïơt cođn ăang tiïịp tuơc phaât triïín, vò víơycaâc thuíơt ngûô duđng trong Söí tay chó lađ möơt phûúng aân, dûơa theo möơt söị tađi liïơu phöí biïịn

_

3 Ăíy lađ caâc vñ duơ ûâng duơng taơi caâc doanh nghiïơp, hoùơc caâc quan ăiïím, yâ kiïịn vïì ûâng duơng CNTT-TT cuêa caâc nhađ quaên lyâ hoùơc quaên trõ CNTT cuêa doanh nghiïơp Do hiïơn nay chûa tòm ặúơc nhiïìu tònh huöịng ûâng duơng CNTT ăiïín hònh taơi caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam, nïn trong líìn ra mùưt ăíìu tiïn nađy cođn nhiïìu vñ duơ líịy tûđ caâc tađi liïơu nûúâc ngoađi.Trong möơt söị vñ duơ ûâng duơng taơi Viïơt Nam, tïn cuêa doanh nghiïơp ặúơc thay ăöíi do caâc lyâ do riïng Mong rùìng trong caâc líìn sûêa chûôa tiïịp theo, caâc vñ duơ trong nûúâc seô ặúơc böí sung ngađy möơt nhiïìu.

hiïơn nay Böí khuýịt cho ăiïìu nađy, Söí tay coâ phíìn Giaêi nghôa thuíơt ngûô vađ khaâi niïơm, trong ăoâchûâa caâc giaêi thñch kyô hún (coâ ăöịi chiïịu tiïịng Anh) vïì caâc thuíơt ngûô vađ khaâi niïơm vïì CNTTvađ ûâng duơng ặúơc duđng.

Noâi thïm vïì caâch ăoơc

Trong möîi chûúng, Baơn nïn ăoơc hïịt phíìn tònh huöịng ûâng duơng hoùơc gúơi yâ, vađ Hoêi / Ăaâp, vòăoâ lađ caâc nöơi dung chñnh Caâc nöơi dung ăïí trong caâc ö ăoâng khung lađ nhùìm giaêi thñch thïm,hoùơc giúâi thiïơu caâc kiïịn thûâc böí sung Baơn coâ thïí boê qua phíìn nađy nïịu khöng thíịy hûâng thuâ,nhíịt lađ trong líìn ăoơc ăíìu tiïn

Giaêi nghôa thuíơt ngûô vađ khaâi niïơm ặúơc xïịp theo víìn chûô caâi tiïịng Viïơt, cuöịi möîi chûúng ăïìucoâ liïơt kï caâc thuíơt ngûô hoùơc khaâi niïơm ặúơc nhùưc ăïịn trong chûúng ăïí tiïơn viïơc tra cûâutham chiïịu

Cuöịi Söí tay coâ möơt baêng liïơt kï caâc cíu hoêi vađ caâc muơc nöơi dung (vúâi caâc míìu nïìn tûúngûâng) xïịp theo caâc Chûúng, keđm theo söị trang Baơn ăoơc coâ thïí theo ăoâ tòm ăoơc ngay vađovíịn ăïì mònh quan tím

Cuöịn Söí tay nađy lađ möơt saâng kiïịn cuêa “Liïn kïịt ngađnh phíìn mïìm Viïơt Nam” (VietnamSoftware Cluster - sau ăíy goơi tùưt lađ Cluster) dûúâi sûơ höî trúơ cuêa VNCI (Dûơ aân Níng cao Nùnglûơc Caơnh tranh Viïơt Nam) do USAID tađi trúơ nhùìm cöí vuô cho ăíìu tû CNTT taơi caâc doanhnghiïơp, vađ cho sûơ phaât triïín CNTT taơi Viïơt Nam noâi chung Caâc thađnh viïn Cluster - Giaâmăöịc Cöng ty, caâc chuýn gia vïì CNTT - chñnh lađ nhûông ngûúđi khúêi thaêo baên ăíìu tiïn nađy.Liïn kïịt ngađnh phíìn mïìm Viïơt Nam lađ sûơ húơp taâc vađ chia seê tûơ nguýơn giûôa caâc chuê thïí cuêangađnh phíìn mïìm/CNTT Viïơt Nam bao göìm caâc doanh nghiïơp, caâc töí chûâc nghiïn cûâu ăađotaơo, caâc cú quan chñnh phuê, hiïơp höơi vađ caâc ăöịi taâc nûúâc ngoađi nhùìm thûơc hiïơn nhûông muơctiïu chung: phaât triïín thûúng hiïơu vađ tiïịp cíơn thõ trûúđng (trong nûúâc vađ quöịc tïị), xíy dûơngnùng lûơc (ăađo taơo, höơi thaêo, diïîn ăađn trao ăöíi, chia seê thöng tin), vađ khuýịn nghõ chñnh saâchphaât triïín ngađnh Liïn kïịt ngađnh phíìn mïìm Viïơt Nam lađ möơt diïîn ăađn röơng raôi ặúơc thađnhlíơp tûđ ăíìu nùm 2003 vúâi sûơ höî trúơ cuêa Dûơ aân Níng cao Nùng lûơc Caơnh tranh Viïơt Nam(VNCI) Liïn kïịt ngađnh phíìn mïìm Viïơt Nam coâ ắa chó website taơi: http://www.vietcluster.netDuđ caâc taâc giaê ăaô cöị gùưng trong viïơc lađm saâch, nhûng chùưc chùưn víîn khöng thïí traânh ặúơcnhûông chöî cođn thiïịu soât hoùơc chûa hoađn chónh Vúâi lođng biïịt ún, chuâng töi mong ặúơc sûơquan tím goâp yâ cuêa ăöơc giaê ăïí coâ thïí hoađn thiïơn cuöịn Söí tay nađy Thû tûđ, nhíơn xeât goâp yâcho Söí tay xin gûêi vïì:

Dûơ aân Níng cao Nùng lûơc Caơnh tranh Viïơt Nam (VNCI)

15-02, Prime Center, 53 Quang Trung, Hađ Nöơi,Viïơt Nam

Phíìn 1:

CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ ÛÂNG DUƠNG CNTT

TRONG DOANH NGHIÏƠP

Phíìn 1 göìm hai chûúng giúâi thiïơu caâc kiïịn thûâc cú baên nhíịt vïì cöng nghïơ thöng tin - truýìn thöng (CNTT-TT) vađ ûâng duơng trong doanh nghiïơp Chûúng 1 dađnh ăïí trònh bađy ngùưn goơn vïì khaâi niïơm CNTT-TT, caâc thađnh phíìn cuêa noâ, theo goâc nhòn cuêa ngûúđi duđng thöng tin Noâi riïng, seô trònh bađy vïì caâc hïơ thöịng thöng tin nhû lađ möơt ûâng duơng CNTT-TT chuê ăaơo trong doanh nghiïơp, ăiïím qua caâc ăùơc trûng kyô thuíơt cú baên nhíịt cuêa caâc cöng nghïơ thađnh phíìn duđng trong hïơ thöịng nađy.

Chûúng 2 trao ăöíi vïì viïơc ûâng duơng CNTT-TT trong doanh nghiïơp, tûđ caâc quan ăiïím cú baên ăïịn caâc mö hònh triïín khai ûâng duơng Chûúng nađy seô ăïì cíơp ăïịn chiïịn lûúơc ûâng duơng CNTT-TT phuơc vuơ chiïịn lûúơc kinh doanh cuêa doanh nghiïơp, vađ trònh bađy vïì mö hònh triïín khai ûâng duơng “4 giai ăoaơn” nhû möơt mö hònh tûđng bûúâc ăíìu tû CNTT dûơa theo chu trònh phaât triïín cuêa doanh nghiïơp Khaâi niïơm Giaâm ăöịc Thöng tin (CIO) nhû ngûúđi laônh ăaơo vïì CNTT cuêa doanh nghiïơp cuông ặúơc giúâi thiïơu taơi ăíy.

• Giúái thiïåu vïì CNTT-TT, cấc cưng nghïå thânh phêìn

• Giúái thiïåu vïì hïå thưëng thưng tin vâ cấc nguưìn lûåc cuãa nố

Nưåi dung trđch trïn àêy4àïì cêåp àïën mưåt vêën àïì cú bẫn: nïn hiïíu vïì cưng nghïå thưng tinnhû thïë nâo, tûâ gốc nhịn vai trô cuãa nố trong doanh nghiïåp.Vêën àïì nhêån thûác nây lâ hïët sûácquan trổng àïí cố phûúng hûúáng vâ quyïët sấch àuáng trong viïåc àêìu tû cho CNTT

SƯÍ TAY CƯNG NGHÏÅ THƯNG TIN VÂ TRUYÏÌN THƯNG CHO DOANH NGHIÏÅP 9

Chûúng 1:

CƯNG NGHÏÅ THƯNG TIN LÂ GỊ?

Trđch thû cuãa mưåt Trûúãng phông CNTT

“… Trûúác hïët, chuáng ta cêìn nhêån thûác CNTT lâ cưng nghïå, hïå thưëng cú súã hẩ têìng chûá khưng phẫi lâ cưng cuå Rêët nhiïìu ngûúâi cố quan àiïím coi CNTT lâ cấc thiïët bõ, cấc mư àun phêìn mïìm vâ do àố coi nố lâ cưng cuå thûåc hiïån mưåt cưng viïåc cuå thïí nâo àố Khi tấch rúâi CNTT thânh tûâng mẫnh nhû vêåy vâ nhịn nhêån nố dûúái con mùỉt cuãa ngûúâi duâng àún lễ, chuáng ta àậ mùỉc sai lêìm nghiïm trổng, dêỵn àïën viïåc trang bõ thiïët bõ, phêìn mïìm trong doanh nghiïåp mưåt cấch rúâi rẩc, cưët àïí “trang sûác hốa” cho cấc qui trịnh lâm viïåc cưí àiïín, truyïìn thưëng chûá khưng phẫi àïí tiïëp nhêån qui trịnh cưng nghïå lâm viïåc múái, tiïn tiïën Chđnh vị vêåy mâ nhiïìu doanh nghiïåp àậ chổn “may ào” phêìn mïìm quẫn trõ cưng viïåc theo cấch àang lâm, vúái cú cêëu tưí chûác hiïån hânh thay vị mua phêìn mïìm quẫn trõ cuãa nûúác ngoâi Àêìu tû thiïët bõ cuäng nhû vêåy Doanh nghiïåp khi êëy sệ cêìn àêu mua àêëy, hỗng àêu sûãa àêëy Àiïìu nây cêìn xem xết lẩi Nïëu chuáng ta coi CNTT lâ cấi buát (cưng cuå) àïí viïët thị chuáng ta sệ mua sùỉm vâ thay thïë theo yá thđch Nïëu chuáng ta coi CNTT lâ mưåt tôa nhâ truå súã lâm viïåc hiïån àẩi (cú súã hẩ têìng) thị chuáng ta sệ phẫi mùåc quêìn ấo,

ài lẩi, vïå sinh, sûã duång tiïån nghi khấc vúái khi úã trong mưåt cùn nhâ lấ nïìn àêët….”

Theo Thïë giúái Vi tđnh, seri B, sưë 5/2005

_

4 Àêy lâ mưåt yá kiïën trao àưíi trong chuã àïì vïì CIO vâ vai trô cuãa CIO trong doanh nghiïåp trïn tẩp chđ Thïë giúái

Vi tđnh, seri B.

Hoêi: Maây tñnh ăiïơn tûê, Maây vi tñnh, Maây ăiïơn toaân, Tin hoơc, röìi bíy giúđ lađ Cöng nghïơ thöng

tin, röìi laơi Cöng nghïơ thöng tin -Truýìn thöng, tíịt caê nhûông thûâ ăoâ coâ lađ möơt khöng?

Ăaâp: Khöng, nhûng chuâng coâ liïn quan ăïịn nhau, ríịt chùơt cheô, ăïịn mûâc trong nhiïìu tònh

huöịng, noâi caâi noơ coâ thïí hiïíu lađ caâi kia, caâi noơ coâ thïí ăaơi diïơn cho caâi kia.Tuy nhiïn, khi noâiăïịn viïơc ăíìu tû, nïn phín biïơt roô rađng

Maây tñnh ăiïơn tûê, Maây vi tñnh, Maây ăiïơn toaân ăïìu chó cuđng möơt loaơi maây coâ chûâc nùng xûê lyâ

thöng tin theo caâc chûúng trònh lûu trong noâ ÚÊ miïìn Bùưc trûúâc ăíy duđng tûđ “Maây tñnh ăiïơntûê”, trong Nam duđng tûđ “Maây ăiïơn toaân” (höìi ăoâ, vađo caâc nùm 1960-1970, ăíy thûúđng lađ caâchïơ thöịng maây coâ kñch thûúâc ăöì söơ, chiïịm caê tíìng nhađ hoùơc möơt phođng lúân) Cođn “Maây vitñnh” lađ tïn goơi phöí biïịn cuêa caâc maây ăïí bađn, hay maây tñnh caâ nhín (PC), sau khi noâ ặúơcặa vađo nûúâc ta quaông nhûông nùm 1980 Hiïơn nay caâc loaơi hònh maây tñnh ăiïơn tûê ríịt phongphuâ, bao göìm tûđ caâc maây tñnh cúô siïu lúân, caâc maây tñnh cúô lúân (thûúđng goơi lađ caâc mainframe),caâc maây cúô trung (hay maây mini), cho ăïịn caâc maây ăïí bađn, maây xaâch tay, vađ caâc maây cíìm tay(maây palm).Vïì mùơt cöng nghïơ, ngûúđi ta thûúđng xem caâc maây tñnh ăiïơn tûê ăaô traêi qua 5 thïịhïơ, tuy nhiïn tiïu chñ ăïí phín chia “thïị hïơ” cuông chûa thíơt thöịng nhíịt.Trïn hònh 1.1 lađ caâchònh aênh minh hoơa cho möơt söị loaơi maây tñnh ăiïơn tûê

Tin hoơc lađ “khoa hoơc vïì thöng tin”, bao göìm caâc lônh vûơc cuêa khoa hoơc maây tñnh vađ cöng

nghïơ tin hoơc.Trong Söí tay nađy, “tin hoơc” ặúơc duđng vúâi nghôa gíìn vúâi “khoa hoơc maây tñnh”

Cöng nghïơ thöng tin (CNTT) lađ töí húơp caâc cöng nghïơ liïn quan ăïịn thu thíơp, lûu giûô, xûê lyâ

vađ sûê duơng thöng tin trïn maây tñnh CNTT bao göìm caâc cöng nghïơ vïì phíìn cûâng, phíìn mïìm,truýìn thöng, quaên trõ cú súê dûô liïơu, vađ caâc cöng nghïơ xûê lyâ dûô liïơu khaâc ặúơc sûê duơng trongmöơt hïơ thöịng thöng tin dûơa trïn maây tñnh

Cöng nghïơ Thöng tin - Truýìn thöng (CNTT-TT) lađ thuíơt ngûô múâi, nhíịn maơnh sûơ khöng thïí

taâch rúđi hiïơn nay cuaê CNTT theo ắnh nghôa trïn, vúâi cöng nghïơ truýìn thöng, chuê ýịu lađviïîn thöng, trong thúđi ăaơi "tíịt caê ăïìu nöịi maơng", "gò cuông Net" hiïơn nay Viïîn thöng trongCNTT hiïơn nay gùưn boâ hûôu cú ăïịn mûâc nhû lađ möơt thađnh phíìn ặúng nhiïn, vò víơy nïịukhöng cíìn nhíịn maơnh ăïịn thađnh phíìn "ặúng ăaơi" nađy, trong Söí tay nađy seô chó duđng thuíơtngûô CNTT cho goơn

Hoêi: Nhû víơy coâ thïí hiïíu CNTT lađ tíơp húơp cuêa nhiïìu cöng nghïơ…?

Ăaâp: Nïn hiïíu noâ nhû möơt hïơ thöịng caâc cöng nghïơ, phuơc vuơ cho thu thíơp, lûu giûô, xûê lyâ vađ

sûê duơng thöng tin nhû ăaô noâi

Trung tím cuêa hïơ thöịng nađy lađ möơt hïơ thöịng maây tñnh Ăíy lađ "caâi cöịi xay" ăïí xay - tûâc chïịbiïịn - thöng tin Nguýn liïơu cho chïị biïịn thöng tin lađ dûô liïơu - lađ nhûông ăùơc trûng, tñnh chíịt,

…, nhûông caâi ta coâ thïí ăo ặúơc, thu thíơp ặúơc, tûđ caâc sûơ víơt, hiïơn tûúơng, v.v cuêa thïị giúâithûơc Caâc dûô liïơu nađy ặúơc ghi trïn caâc thiïịt bõ lûu trûô, sau ăoâ ặúơc ặa vađo maây tñnh ăïí xûêlyâ Caâc kïịt quaê xûê lyâ sau ăoâ laơi ặúơc ặa ra khoêi maây, trònh bađy cho con ngûúđi, vađ lûu laơi trïncaâc thiïịt bõ lûu trûô, ăïí lađm ăíìu vađo (dûô liïơu) cho caâc quaâ trònh xûê lyâ tiïịp theo

Caác hïå thöëng maáy tñnh, göìm thiïët bõ àêìu vaâo / thiïët bõ xûã lyá / thiïët bõ lûu trûä / thiïët bõ àêìu

ra nhû trïn, cuâng caác haå têìng kyä thuêåt viïîn thöng cêìn thiïët, taåo nïn "phêìn cûáng" cú baãn chomöåt hïå thöëng xûã lyá thöng tin Sú àöì trïn hònh 1.2 minh hoåa hïå thöëng phêìn cûáng cuãa möåtmaáy tñnh àiïín hònh

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏÅ THÖNG TIN VAÂ TRUYÏÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏÅP 11

Hònh 1.1 Maáy tñnh àïí baân (hay maáy tñnh caá nhên, PC), maáy cêìm tay (palm) vaâ maáy tñnh cúälúán (mainframe), vaâ siïu maáy tñnh

Thñ duơ, phíìn cûâng cuêa möơt maây PC thûúđng göìm CPU, lađ "khöịi trung tím", chûâa böơ xûê lyâ, böơnhúâ, caâc thanh ghi, vađ caâc "thiïịt bõ ngoaơi vi", göìm bađn phñm, lađ möơt thiïịt bõ chuíín cho viïơcặa dûô liïơu vađo (thiïịt bõ nhíơp), mađn hònh, coâ thïí coâ thïm maây in, lađ caâc thiïịt bõ chuíín ăïíặa kïịt quaê ra (thiïịt bõ xuíịt) Caâc thiïịt bõ lûu trûô, nhû ẵa tûđ, ẵa CD, v.v coâ thïí duđng nhûthiïịt bõ vađo hoùơc ra tuđy theo tònh huöịng sûê duơng Phíìn cûâng cuêa caâc hïơ thöịng xûê lyâ thöngtin hiïơn ăaơi coâ thïí coâ caâc quy mö khaâc nhau, tûđ caâc maây PC nhû trïn, ăïịn caâc maơng maâytñnh lúân vađ phûâc taơp Tuy nhiïn, vïì nguýn lyâ, chuâng cuông víîn göìm caâc thiïịt bõ coâ caâc chûâcnùng ăaô nïu.

Caâch thûâc xûê lyâ - dûúâi daơng caâc thuíơt toaân - ặúơc thïí hiïơn thađnh caâc chûúng trònh cuơ thïílûu trong böơ nhúâ cuêa maây ăïí ăiïìu khiïín quaâ trònh xûê lyâ thöng tin theo caâch thûâc ăaô ắnh.Caâc chûúng trònh nhû víơy taơo nïn "phíìn mïìm" cuêa hïơ thöịng xûê lyâ nađy Coâ muön vađn caâchthûâc xûê lyâ, vò víơy söị lûúơng caâc phíìn mïìm cuông ríịt phong phuâ Khi khöng nùìm trong böơ nhúêăïí ăiïìu khiïín viïơc xûê lyâ thöng tin, phíìn mïìm cuông ặúơc lûu trïn caâc thiïịt bõ lûu trûô nhû dûôliïơu, vađ ăïịn lûúơt mònh, chuâng laơi lađ dûô liïơu duđng cho caâc hïơ thöịng xûê lyâ "cíịp cao" hún Caâcphíìn mïìm hiïơn nay coâ ríịt nhiïìu loaơi, thûúđng ặúơc phín thađnh hai lúâp chñnh: phíìn mïìm hïơthöịng, lađ caâc phíìn mïìm phuơc vuơ cho caâc phíìn mïìm khaâc, giuâp cho viïơc khai thaâc phíìn cûângthuíơn tiïơn vađ hiïơu quaê hún, vađ phíìn mïìm ûâng duơng, hûúâng ăïịn viïơc giaêi quýịt caâc bađi toaânthûơc tïị Phíìn ăoâng khung úê trang 13 trònh bađy möơt sú ăöì phín loaơi chi tiïịt hún ăöịi vúâi caâcphíìn mïìm

Nguýn liïơu ăïí xûê lyâ - dûô liïơu, lađ thađnh phíìn ặúng nhiïn, vađ cöịt loôi cuêa hïơ thöịng xûê lyâ noâ

"Coâ böơt múâi göơt nïn höì", khöng coâ dûô liïơu, hïơ thöịng chùỉng ăïí lađm gò Dûô liïơu töịt, múâi coâ thïítröng mong rùìng kïịt quaê xûê lyâ thu ặúơc seô töịt.Ta víîn thûúđng ăoơc thíịy cíu sau ăíy: "Boê raâcvađo, seô chó líịy ặúơc raâc ra" Thïị nađo lađ dûô liïơu töịt? Noâ phaêi lađ caâc ăùơc trûng phaên aânh ăuângăùưn (kõp thúđi, ăíìy ăuê, chñnh xaâc, …) vïì ăöịi tûúơng cíìn quan tím, hún nûôa, chuâng cíìn ặúơc thuthíơp coâ bađi baên, ặúơc kiïím tra vađ thíím ắnh, vađ cuöịi cuđng, ặúơc quaên lyâ töịt Ăïí quaên lyâ caâckhöịi dûô liïơu lúân, chia seê chuâng cho nhiïìu chûúng trònh xûê lyâ, tûâc ăïí coâ thïí duđng chung tronghïơ thöịng, chuâng thûúđng ặúơc töí chûâc thađnh caâc cú súê dûô liïơu (CSDL) Quaên trõ caâc CSDL lađmöơt lônh vûơc ríịt quan troơng cuêa viïơc ûâng duơng CNTT, ăùơc biïơt trong doanh nghiïơp

Hònh 1.2 Sú ăöì möơt hïơ thöịng maây tñnh(phíìn cûâng)

Thiïịt bõ xuíịt (thöng tin)

Thiïịt bõ Lûu trûô (dûô liïơu, thöng tin)

Chia seê hoùơc duđng chung dûô liïơu, thöng tin lađ ăùơc trûng nöíi bíơt cuêa caâc hïơ thöịng ûâng duơngCNTT hiïơn nay Thöng tin chó coâ giaâ trõ nïịu noâ ặúơc chia seê Ăïí ăaêm baêo cho viïơc chia seêăoâ, ngoađi caâc CSDL, cođn cíìn möơt haơ tíìng kyô thuíơt cho pheâp lûu chuýín dûô liïơu giûôa caâc ûângduơng Ăoâ chñnh lađ maơng lûúâi truýìn thöng.Thíơt ra, bïn trong möơt maây tñnh, dûô liïơu cuông ặúơclûu chuýín trïn möơt hïơ thöịng "truýìn thöng" nöơi taơi, thñ duơ caâc bus Tuy nhiïn khi noâi ăïịntruýìn thöng, lađ muöịn noâi ăïịn sûơ lûu chuýín thöng tin vađ dûô liïơu giûôa caâc maây tñnh ặúơc kïịtnöịi vúâi nhau, tûâc trong möơt maơng maây tñnh Phíìn cûâng cuêa hïơ thöịng truýìn thöng nađy lađ caâc

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 13

Phín loaơi phíìn mïìm

Phíìn mïìm höî trúơ hïơ thöịng:

Tiïơn ñch (Utilities) hïơ thöịng Giaâm saât hiïơu nùng Giaâm saât an ninh Caâc chûúng trònh phaât triïín hïơ thöịng:

Chûúng trònh dõch cho caâc ngön ngûô líơp trònh Caâc möi trûúđng líơp trònh

Caâc goâi chûúng trònh vïì kyô nghïơ phíìn mïìm coâ maây tñnh höî trúơ (CASE)

Phíìn mïìm ûâng duơng:

Caâc chûúng trònh ûâng duơng chung (hay caâc phíìn mïìm phöí duơng):

Xûê lyâ vùn baên Baêng tñnh ăiïơn tûê Phíìn mïìm quaên trõ CSDL (loaơi nhoê) Phíìn mïìm viïîn thöng

Thû ăiïơn tûê Ăöì hoơa biïíu diïîn

Ăa phûúng tiïơn Quaên trõ thöng tin caâ nhín Cöng cuơ cho Nhoâm lađm viïơc Caâc chûúng trònh ûâng duơng ăùơc thuđ (hay caâc phíìn mïìm chuýn duơng):

Kïị toaân, söí caâi Tiïịp thõ, baân hađng Chïị taơo, saên xuíịt Tađi chñnh, ngín saâch Quaên trõ quan hïơ khaâch hađng Quaên lyâ chuöîi cung ûâng Hoaơch ăinh nguöìn lûơc xñ nghiïơp Quaên trõ nguöìn nhín lûơc, …

ặúđng truýìn (caâp xoùưn ăöi, caâp ăöìng truơc, caâp quang, cho ăïịn caâc kïnh vi ba vađ caâc daơngtruýìn khöng díy hiïơn nay), caâc thiïịt bõ thu phaât, caâc böơ biïịn ăöíi vađ ăiïìu chuýín tñn hiïơu,caâc thiïịt bõ maơng (modem, hub, router, switch, v.v.), tûâc lađ toađn böơ cú cíịu víơt lyâ cuêa maơngtruýìn thöng Phíìn mïìm truýìn thöng bao göìm caâc giao thûâc truýìn tin, caâc phíìn mïìm ăïíkiïím soaât, ăiïìu khiïín vađ baêo míơt thöng tin ặúơc lûu chuýín.Vúâi caâc ûâng duơng nhû Internet,intranet, extranet, truýìn thöng lađ möơt phíìn hûôu cú cuêa caâc hïơ thöịng CNTT, ặúơc goơi lađCNTT-TT ăïí nhíịn maơnh ăùơc trûng nađy, nhû ăaô noâi trïn.

Hoêi: Thïị cođn con ngûúđi, vai trođ cuêa hoơ lađ gò?

Ăaâp: Con ngûúđi, ặúng nhiïn lađ quan troơng nhíịt Noâi nhû víơy khöng phaêi lađ hö to möơt khííu

hiïơu saâo röîng

Caâc kïịt quaê xûê lyâ, ăíìu ra cuêa hïơ thöịng, lađ dûô liïơu ăaô ặúơc biïịn ăöíi, ặúơc sùưp xïịp laơi, ặúơccíịu truâc laơi, nhùìm lađm roô hún vïì ăöịi tûúơng ta quan tím Ăoâ ăaô dûô liïơu thö ăaô ặúơc "chûngcíịt", ăaô thađnh thöng tin Caâch mađ thöng tin thu ặúơc ặúơc sûê duơng nhû thïị nađo seô quýịtắnh hiïơu quaê cuêa toađn hïơ thöịng Ăiïìu nađy khöng thuöơc traâch nhiïơm cuêa phíìn cûâng, phíìnmïìm, dûô liïơu, …, mađ lađ traâch nhiïơm cuêa con ngûúđi Con ngûúđi coâ vai trođ quýịt ắnh khöngchó trong viïơc sûê duơng caâc thöng tin thu ặúơc, mađ cođn trong toađn böơ caâc khíu hònh thađnhnïn hïơ thöịng vađ víơn hađnh noâ

Ăûúng nhiïn, chñnh con ngûúđi xíy dûơng nïn hïơ thöịng, ăùơc biïơt caâc phíìm mïìm, dûô liïơu, vađcaâc thuê tuơc Caâc thuê tuơc do con ngûúđi ăùơt ra ăoâ coâ thïí coâ vai trođ ríịt quýịt ắnh ăïí triïínkhai thađnh cöng vađ khai thaâc möơt caâch hiïơu quaê hïơ thöịng CNTT.Vađ chuâng cuông coâ thïí trúêthađnh caâc trúê ngaơi ăaâng kïí ăïí triïín khai möơt hïơ thöịng, nhiïìu khi khaâ lúân vađ ăùưt tiïìn, nïịunhû moơi viïơc "cođn phaêi chúđ thuê tuơc", hoùơc gùơp phaêi caâc thuê tuơc khöng tûúng xûâng, nhû Baơncoâ thïí ăaô gùơp khöng hiïịm trong thûơc tiïîn kinh doanh cuêa mònh.Trong caâc chûúng tiïịp theoseô díîn ra caâc vñ duơ vïì vai trođ cuêa con ngûúđi trong viïơc ûâng duơng CNTT-TT taơi doanh nghiïơp

Hoêi: Xin noâi roô hún vïì dûô liïơu vađ thöng tin …

Ăaâp: Coâ möơt sú ăöì khaâ hay vïì xûê lyâ thöng tin sau ăíy (hònh 1.3).

Hònh 1.3 Kim tûơ thaâp quaâ trònh xûê lyâ thöng tin

Thöng thaâi Tri thûâc

Thöng tin

Dûô liïơu

Trïn hònh 1.3, baơn coâ thïí thíịy, dûô liïơu nùìm úê phíìn nïìn moâng cuêa kim tûơ thaâp, lađ göịc ăïí xûêlyâ Thöng tin, kïịt quaê xûê lyâ, lađ sûơ "chûng cíịt" caâc dûô liïơu göịc nhû ăaô noâi Theo ắnh nghôa,thöng tin lađ caâi giuâp giaêm búât sûơ khöng chùưc chùưn ("bíịt ắnh") vïì ăöịi tûúơng cíìn quan tím.Thñ duơ, Baơn khöng roô tònh hònh thúđi tiïịt ngađy mai taơi Hađ Nöơi Noâi caâch khaâc, ăöịi vúâi Baơn, coâ sûơbíịt ắnh vïì tònh hònh nađy Ăïí dûơ baâo thúđi tiïịt, phaêi xûê lyâ ríịt nhiïìu söị liïơu quan trùưc khñ tûúơngthu thíơp quanh vuđng, thñ duơ duđng caâc chûúng trònh giaêi caâc phûúng trònh ăöơng hoơc khñ quýín,vúâi dûô liïơu lađ caâc söị liïơu quan trùưc trïn Kïịt quaê, Baơn seô coâ caâc baên ăöì khñ tûúơng cho ngađy maitai Hađ Nöơi, theo ăoâ, coâ thïí dûơ baâo buöíi saâng trúđi coâ mûa nhoê, nhûng trûa vađ chiïìu hûêng nùưng,v.v Caâc dûơ baâo ăoâ ăaô lađm giaêm sûơ bíịt ắnh cuêa Baơn vïì tònh hònh thúđi tiïịt, noâi caâch khaâc, noâ ặalaơi cho Baơn möơt lûúơng thöng tin Nhûông thñ duơ vïì thöng tin thu ặúơc qua chûng cíịt dûô liïơu coâthïí kïí ra ríịt nhiïìu, thñ duơ: thu nhíơp trung bònh cuêa nhín viïn trong doanh nghiïơp hađng thaângặúơc tñnh tûđ dûô liïơu thu nhíơp cuêa caâ nhín.Thu nhíơp caâ nhín laơi ặúơc tñnh tûđ ngađy cöng, mûâclûúng, tiïìn thûúêng, v.v Ăöịi vúâi möơt nhín viïn, thu nhíơp caâ nhín lađ thöng tin ăöịi vúâi hoơ, cođn ăöịivúâi Giaâm ăöịc, caâi mađ öng ta quan tím laơi lađ thu nhíơp trung bònh cuêa tíịt caê nhín viïn Nhû víơy,thöng tin mang nhiïìu tñnh caâ nhín, tñnh muơc tiïu (tuđy thuöơc vađo ýu cíìu vađ caâch thûâc xûê lyâ),cođn dûô liïơu "trung tñnh" hún, chuê ýịu phaên aânh thïị giúâi khaâch quan.

Nùìm phña trïn thöng tin lađ tri thûâc, trïn tri thûâc lađ "sûơ thöng thaâi" Sú ăöì nađy nguơ yâ rùìng,ăïịn lûúơt mònh, thöng tin ặúơc tíơp húơp vađ xûê lyâ seô cho tri thûâc vïì caâc lônh vûơc khaâc nhau.Vađcuöịi cuđng, khi tûđ nhûông tri thûâc ăoâ mađ "ngöơ" ặúơc, Baơn seô trúê thađnh thöng thaâi

Kim tûơ thaâp lađ sú ăöì giaên lûúơc nhûng khaâ roô rađng vïì quaâ trònh xûê lyâ dûô liïơu vađ thöng tin.Cađng lïn cao, dûô liïơu cađng tinh, vađ caâc thuíơt toaân ăïí xûê lyâ cađng phûâc taơp, thíơm chñ cođn chûaặúơc hònh thađnh (thñ duơ thuíơt toaân ăïí Baơn "trúê thađnh thöng thaâi") Caâc hïơ thöịng thöng tintrong doanh nghiïơp chuê ýịu giaêi quýịt caâc víịn ăïì nùìm trong hai tíìng dûúâi (quaên trõ vađ xûêlyâ dûô liïơu, thöng tin) Ăöịi vúâi tri thûâc vađ quaên trõ tri thûâc, hiïơn cuông ăang bùưt ăíìu coâ caâc kïịtquaê nghiïn cûâu vađ ûâng duơng ăöịi vúâi doanh nghiïơp, thñ duơ caâc "hïơ chuýn gia", hay caâc hïơthöịng quaên lyâ "tri thûâc doanh nghiïơp", nhû cú súê tri thûâc, "cöíng" tri thûâc doanh nghiïơp, v.v.Xin xem thïm phíìn traê lúđi vïì caâc hïơ thöịng thöng tin dûúâi ăíy

Hoêi: Ăöịi vúâi möơt doanh nghiïơp, sûê duơng CNTT thïị nađo?

Ăaâp: Hiïơn nay, doanh nghiïơp nïn hûúâng ăïịn viïơc xíy dûơng cho mònh caâc hïơ thöịng thöng

tin (HTTT).Vò HTTT tíơp trung trong noâ híìu nhû tíịt caê caâc cöng nghïơ cuêa CNTT-TT.Vađ cođnbúêi vò khi triïín khai caâc hïơ thöịng nađy, Baơn seô biïịt caâch tiïịp cíơn cùn baên ăïí giaêi quýịt caâc bađitoaân ûâng duơng CNTT trong doanh nghiïơp: ăoâ lađ tiïịp cíơn hïơ thöịng

Sú ăöì möơt HTTT cho trïn hònh 1.4

ÚÊ ăíy:

Vođng trong chñnh lađ möơt hïơ thöịng maây tñnh ăaô noâi úê phíìn trïn, göìm caâc ăún võ chûâc nùngthûơc hiïơn viïơc nhíơp, xûê lyâ, xuíịt, lûu giûô (caâc "böơ" xûê lyâ, "böơ" nhúâ, thiïịt bõ nhíơp, thiïịt bõ xuíịt,thiïịt bõ lûu trûô) dûô liïơu vađ thöng tin - ăíìu vađo hoùơc ăíìu ra cuêa quaâ trònh xûê lyâ, vađ ăún võkiïím soaât ("böơ" ăiïìu khiïín) quaâ trònh taơo ra saên phíím thöng tin trïn

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 15

Ăïí ăaêm baêo cho viïơc thûơc hiïơn caâc quaâ trònh trïn, cíìn coâ caâc tađi nguýn (cođn goơi lađ dûơ trûô,hay nguöìn lûơc) cuêa hïơ thöịng, biïíu diïîn úê vađnh ngoađi cuêa sú ăöì Ăoâ lađ caâc tađi nguýn vïì phíìncûâng, phíìn mïìm, maơng, dûô liïơu vađ nhín lûơc.

Tađi nguýn vïì nhín lûơc göìm:

• Caâc chuýn gia HTTT: phín tñch viïn hïơ thöịng, líơp trònh viïn, nhín viïn ặâng maây,v.v.,

• Ngûúđi duđng cuöịi: tíịt caê nhûông ngûúđi sûê duơng HTTT trong doanh nghiïơp, tûđ caâcnhađ laônh ăaơo, caâc cíịp quaên lyâ, cho ăïịn caâc nhín viïn thûđa hađnh vađ taâc nghiïơp.Tađi nguýn phíìn cûâng:

• Maây moâc: maây tñnh, mađn hònh, caâc öí ẵa, maây in, maây queât, v.v (tûâc lađ caâc thiïịt bõduđng trong xûê lyâ),

• Möi trûúđng (hay media) lûu trûô: ẵa mïìm, ẵa cûâng, ẵa CD, bòa nhúâ, giíịy, v.v (tûâclađ caâc phûúng tiïơn duđng ăïí lûu trûô)

Tađi nguýn phíìn mïìm:

• Caâc chûúng trònh: Hïơ ăiïìu hađnh, caâc chûúng trònh ûâng duơng, v.v (duđng ăïí ăiïìukhiïín maây tñnh xûê lyâ thöng tin),

• Caâc thuê tuơc: cho nhíơp liïơu, ăïí sûêa löîi, kiïím tra, v.v (duđng ăïí ăiïìu chónh hoaơt ăöơngcuêa con ngûúđi)

Tađi nguýn dûô liïơu:

• Mö taê dûô liïơu: caâc baên ghi cuêa khaâch hađng, caâc höì sú nhín viïn, CSDL,

_

6 Líịy theo James A O'Brient Management Information Systems 6nd Edition Mc Graw Hill, baên online.

Tađi nguýn vïì phíìn cûâng

Tađi nguýn phíìn mïìm

Tađi nguýn dûô liïơu

Tađi nguýn maơng

Ăiïìu khiïín

Lûu trûô Nhíơp Xûê lyâ Xuíịt

Hònh 1.4: Caâc thađnh phíìn cuêa HTTT 6

• Cú súê tri thûâc.

Tađi nguýn maơng:

• Möi trûúđng truýìn thöng,

• Caâc dõch vuơ maơng

Trong sú ăöì nađy, möi trûúđng (media) duđng lûu trûô thöng tin vađ truýìn thöng lađ möơt phíìncuêa "phíìn cûâng" Caâc thuê tuơc ặúơc xem nhû möơt thađnh phíìn cuêa "phíìn mïìm", phíìn liïn quanăïịn con ngûúđi Cođn cú súê tri thûâc ặúơc xïịp vađo tađi nguýn dûô liïơu cuêa HTTT

Caâc saên phíím thöng tin nhùưc ăïịn trong sú ăöì trïn bao göìm caâc baâo caâo cho laônh ăaơo, caâctađi liïơu kinh doanh, dûúâi daơng biïíu míịu, ăöì thõ, ím thanh (audio), video, vađ caâc thöng tin khaâc.Viïơc xíy dûơng möơt HTTT vúâi caâc thađnh phíìn nhû trïn ăođi hoêi phaêi coâ möơt caâi nhòn hïơ thöịngkhöng chó vïì mùơt cöng nghïơ, mađ cođn vïì töí chûâc doanh nghiïơp cuêa Baơn, vađ möơt tíìm nhòn xavïì caâc biïơn phaâp ặa hïơ thöịng CNTT/töí chûâc ăoâ phuơc vuơ cho cöng viïơc kinh doanh cuêadoanh nghiïơp Ăoâ lađ möơt caâch nhòn, möơt caâch tiïịp cíơn hïịt sûâc cú baên, xem xeât caâc sûơ víơttrong caâc möịi tûúng quan cuêa chuâng khi hoaơt ăöơng nhùìm ăaơt ăïịn muơc tiïu ăaô ắnh, goơi lađtiïịp cíơn hïơ thöịng, hay quan ăiïím hïơ thöịng

Hoêi: Nïịu töi chó cíìn xíy dûơng möơt hïơ thöịng cuơ thïí, thñ duơ ăïí quaên lyâ víơt tû thöi, thò coâ cíìn

phaêi tñnh ăïịn nhiïìu thađnh phíìn phûâc taơp ăïịn thïị khöng?

Ăaâp: Noâi chung lađ cíìn.Víịn ăïì úê ăíy khöng phaêi hïơ thöịng lúân hay nhoê, mađ lađ caâch tiïịp cíơn

ăïịn cöng viïơc Khi ăíìu tû cho möơt ûâng duơng CNTT trong doanh nghiïơp, cíìn phaêi biïịt roômuơc ăñch cuêa viïơc ăíìu tû ăoâ, vađ quan troơng hún lađ nhòn thíịy trûúâc, ăïí viïơc ăíìu tû ăoâ ăemlaơi hiïơu quaê, cíìn phaêi triïín khai nhûông cöng viïơc gò nûôa, vïì dûô liïơu, vïì thuê tuơc, vïì sûê duơng caâcthöng tin thu ặúơc, phaêi ăađo taơo caân böơ nhû thïị nađo, v.v Caâch tiïịp cíơn nađy thûúđng thïí hiïơn

qua viïơc triïín khai möơt chu trònh phaât triïín ăöịi vúâi hïơ thöịng thöng tin cuơ thïí mađ Baơn cíìn

(ăíy chñnh lađ caâc giai ăoaơn ăïí giaêi quýịt möơt víịn ăïì theo tiïịp cíơn hïơ thöịng) Trong phíìnăoâng khung taơi trang 18 lađ toâm tùưt caâc giai ăoaơn (caâc bûúâc) cuêa möơt chu trònh phaât triïín hïơthöịng thöng tin ăiïín hònh

Trong trûúđng húơp Baơn nïu vïì ăíìu tû cho möơt hïơ thöịng quaên lyâ víơt tû, víịn ăïì khöng chó lađmua maây tñnh, phíìn mïìm quaên lyâ víơt tû Ăíìu tiïn phaêi xaâc ắnh roô viïơc mua sùưm nađy lađ ăïí giaêiquýịt víịn ăïì khoâ khùn nađo cuêa cöng ty Sau ăoâ phaêi xem xeât kyô hiïơn traơng hïơ thöịng kho víơt

tû (ặúơc töí chûâc ra sao, trïn thûơc tïị chuâng ặúơc phín böí thïị nađo, v.v).Tiïịp ăïịn, cíìn xem xeâtcaâc míîu biïíu hoâa ăún, ăún hađng, phiïịu nhíơp, xuíịt, baâo caâo, v.v hiïơn duđng coâ thñch húơp khöng,coâ cíìn thay ăöíi gò khöng Sau khi coâ hïơ thöịng múâi, caâc quy trònh lađm viïơc seô phaêi thay ăöíi rasao, v.v.Tûâc phaêi khaêo saât vađ phín tñch líơp ra caâc lûu ăöì dûô liïơu víơt tû hiïơn thúđi vađ mong muöịnsau khi coâ hïơ thöịng múâi Tiïịp ăïịn lađ xíy dûơng caâc thuê tuơc lađm viïơc múâi, ăađo taơo nhín viïn,töí chûâc nhíơp liïơu, v.v vađ caê nhûông viïơc nhû giaêi quýịt caâc dû thûđa nhín cöng coâ thïí coâ khivíơn hađnh hïơ thöịng múâi Xa hún, cođn phaêi xem caâi hïơ thöịng quaên lyâ víơt tû nađy tûúng taâc rasao vúâi caâc HTTT khaâc bïn trong doanh nghiïơp, vađ coâ thïí, vúâi caê caâc hïơ thöịng víơt tû cuêa caâcăöịi taâc, v.v.Trong Phíìn 2 seô trao ăöíi cuơ thïí hún caâc tònh huöịng ûâng duơng nhû víơy

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 17

Hoêi: Coâ nhûông loaơi HTTT nađo doanh nghiïơp cíìn quan tím?

Ăaâp: Doanh nghiïơp coâ thïí aâp duơng caâc HTTT khaâc nhau tuđy thuöơc muơc ăñch ûâng duơng, quy

mö hoaơt ăöơng, vađ caâc ăiïìu kiïơn khaâc Nhòn chung khi ûâng duơng CNTT, cuơ thïí lađ caâc HTTT,caâc doanh nghiïơp ăïìu nhùìm ăïịn caâc muơc tiïu tûđ thíịp ăïịn cao sau ăíy: höî trúơ cho caâc hoaơtăöơng taâc nghiïơp, höî trúơ cho viïơc ra caâc quýịt ắnh quaên lyâ, vađ höî trúơ viïơc xíy dûơng caâc chiïịnlûúơc nhùìm ăaơt lúơi thïị caơnh tranh

Tuy nhiïn coâ möơt tònh hònh lađ hiïơn nay söị lûúơng caâc HTTT ríịt phong phuâ vađ ăa daơng CaâcHTTT ặúơc xíy dûơng lađ nhùìm ăaâp ûâng caâc nhu cíìu kinh doanh cuêa doanh nghiïơp trong sûơphaât triïín cuêa chuâng, ăöìng thúđi cuông phaên aânh sûơ tiïịn hoâa ríịt nhanh cuêa baên thín CNTT.Haôy xeât vñ duơ caâc hïơ thöịng phíìn mïìm kïị toaân, möơt trong caâc hïơ thöịng thöng tin quen thuöơcăöịi vúâi caâc doanh nghiïơp Caâc hïơ thöịng ăíìu tiïn ặúơc viïịt trïn FoxPro ra ăúđi quaông ăíìunhûông nùm 1990, mö phoêng caâc nghiïơp vuơ kïị toaân cuêa Viïơt Nam thúđi ăoâ, chuê ýịu lađm viïơctrïn caâc maây PC ăún leê Sau khi caâc quy ắnh kïị toaân doanh nghiïơp múâi ra ăúđi, quy mödoanh nghiïơp múê röơng, möi trûúđng hoaơt ăöơng chuýín maơnh tûđ PC sang caâc maơng maây tñnh,caâc hïơ thöịng kïị toaân ặúơc níng cíịp ăïí thïí hiïơn caâc ýu cíìu nghiïơp vuơ múâi, ăöìng thúđi chaơyặúơc trïn maơng FoxPro khöng cođn ăaâp ûâng töịt caâc ýu cíìu nađy, nïn phíìn lúân caâc hïơ thöịngkïị toaân múâi ặúơc xíy dûơng trïn caâc phíìn mïìm CSDL hiïơn ăaơi hún, thñ duơ SQL/Server hoùơcOracle Khi víịn ăïì höơi nhíơp trúê nïn bûâc thiïịt, nhu cíìu trao ăöíi dûô liïơu vađ tñch húơp vúâi caâchïơ thöịng kïị toaân nûúâc ngoađi ặúơc ăùơt ra, caâc hûúâng phaât triïín tiïịp cho caâc phíìn mïìm nađylaơi ặúơc múê ra

Tònh hònh trïn cuông gùơp trong caâc HTTT khaâc Kïịt quaê lađ coâ möơt phöí ríịt röơng caâc HTTTduđng cho doanh nghiïơp.Vò víơy cíìn möơt sûơ phín loaơi ăïí dïî dađng ắnh hûúâng vađ choơn lûơa

Nùm giai ăoaơn cuêa chu trònh phaât triïín HTTT

1 Khaêo saât hïơ thöịng: Giai ăoaơn nađy coâ thïí ặúơc bùưt ăíìu tûđ viïơc hoaơch ắnh HTTT vađ lûơa choơn caâc cú höơi ăíìu tû Thöng thûúđng giai ăoaơn nađy bao göìm viïơc phín tñch chi phñ / lúơi ñch vađ möơt phíìn cuêa nghiïn cûâu khaê thi.

2 Phín tñch hïơ thöịng: Phín tñch caâc nhu cíìu thöng tin cuêa ngûúđi duđng cuöịi, möi trûúđng doanh nghiïơp, vađ tíịt caê caâc hïơ thöịng hiïơn duđng, ăïí ặa ra caâc ýu cíìu chûâc nùng ăöịi vúâi hïơ thöịng múâi 3.Thiïịt kïị hïơ thöịng: Ăûa ra caâc ăùơc taê vïì phíìn cûâng, phíìn mïìm, nhín lûơc, vađ dûô liïơu cuêa hïơ thöịng, cuông nhû caâc saên phíím thöng tin mong muöịn cuêa hïơ thöịng.

4 Thïí hiïơn (cađi ăùơt) hïơ thöịng: Phaât triïín hoùơc mua caâc phíìn cûâng, phíìn mïìm cíìn cho viïơc thïí hiïơn baên thiïịt kïị Kiïím thûê hïơ thöịng ặúơc xíy dûơng Huíịn luýơn nhín lûơc ăïí víơn hađnh vađ sûê duơng hïơ thöịng.Vađ chuýín ăöíi ûâng duơng sang hïơ thöịng múâi.

5 Baêo trò hïơ thöịng: Xem xeât hïơ thöịng sau cađi ăùơt Giaâm saât, ăaânh giaâ vađ thay ăöíi hïơ thöịng theo nhu cíìu.

Coâ nhiïìu caâch phín loaơi caâc HTTT duđng cho doanh nghiïơp.Trïn hònh 1.5 trònh bađy möơt súăöì phín loaơi dûơa trïn loaơi höî trúơ mađ HTTT cung cíịp.

Hònh 1.5: Phín loaơi HTTT theo daơng thûâc höî trúơ

Caâc hïơ thöịng höî trúơ hoaơt ăöơng, hay caâc HTTT taâc nghiïơp, xûê lyâ caâc dûô liïơu duđng cho caâc

hoaơt ăöơng kinh doanh vađ sinh ra trong caâc hoaơt ăöơng ăoâ Caâc hïơ thöịng nađy sinh ra nhiïìusaên phíím thöng tin duđng bïn trong vađ bïn ngoađi doanh nghiïơp Chuâng thûúđng ăaêm nhíơn caâcvai trođ sau ăíy:

1 Xûê lyâ möơt caâch hiïơu quaê caâc giao dõch kinh doanh,

2 Ăiïìu khiïín caâc tiïịn trònh cöng nghiïơp (thñ duơ quaâ trònh chïị taơo saên phíím),

3 Höî trúơ viïơc giao tiïịp vađ cöơng taâc trong toađn xñ nghiïơp,

4 Cíơp nhíơt caâc CSDL cíịp Cöng ty

Tuy nhiïn caâc hïơ thöịng nađy khöng chuâ troơng vađo viïơc taơo ra caâc saên phíím thöng tin mangăùơc thuđ quaên lyâ Muöịn coâ caâc thöng tin daơng ăoâ phaêi tiïịn hađnh xûê lyâ tiïịp trong caâc HTTThöî trúơ quaên lyâ

Caâc hïơ thöịng höî trúơ quaên lyâ, trúơ giuâp caâc nhađ quaên lyâ trong viïơc ra quýịt ắnh Chuâng cung

cíịp caâc thöng tin vađ caâc höî trúơ ăïí ra quýịt ắnh vïì quaên lyâ, lađ caâc nhiïơm vuơ phûâc taơp do caâcnhađ quaên trõ vađ caâc nhađ kinh doanh chuýn nghiïơp thûơc hiïơn.Vïì mùơt yâ niïơm, thûúđng chia racaâc loaơi hïơ thöịng chñnh sau ăíy, nhùìm höî trúơ caâc chûâc traâch ra quýịt ắnh khaâc nhau:

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 19

Hïơ thöịng cöơng taâc xñ nghiïơp (höî trúơ giao tiïịp, cöơng taâc trong doanh nghiïơp)

Hïơ thöịng thöng tin quaên lyâ (caâc baâo caâo theo míîu ắnh trûúâc)

Hïơ höî trúơ quýịt ắnh (höî trúơ quýịt ắnh tûúng taâc, khöng theo míîu)

Hïơ thöịng thöng tin ăiïìu hađnh (caâc thöng tin cho laônh ăaơo cíịp cao nhíịt)

1 Caâc HTTT quaên lyâ - cung cíịp thöng tin dûúâi daơng caâc baâo caâo theo míîu ắnh sùĩn,vađ trònh bađy chuâng cho caâc nhađ quaên lyâ vađ caâc chuýn gia khaâc cuêa doanh nghiïơp,

2 Caâc hïơ thöịng höî trúơ quýịt ắnh - cung cíịp trûơc tiïịp caâc höî trúơ vïì mùơt tñnh toaâncho caâc nhađ quaên lyâ trong quaâ trònh ra quýịt ắnh (khöng theo míîu ắnh sùĩn, vađlađm viïơc theo kiïíu tûúng taâc, khöng phaêi theo ắnh kyđ),

3 Caâc HTTT ăiïìu hađnh - cung cíịp caâc thöng tin coâ tñnh quýịt ắnh tûđ caâc nguöìnkhaâc nhau, trong nöơi böơ cuông nhû tûđ bïn ngoađi, dûúâi caâc hònh thûâc dïî dađng sûêduơng cho caâc cíịp quaên lyâ vađ ăiïìu hađnh

Ngoađi caâch phín loaơi trïn, trong caâc tađi liïơu cuông coâ thïí cođn gùơp caâc loaơi HTTT sau ăíy7:

Caâc hïơ chuýn gia: Ăíy lađ caâc hïơ thöịng cung cíịp caâc tû víịn coâ tñnh chuýn gia vađ hoaơt ăöơng

nhû möơt chuýn gia tû víịn cho ngûúđi duđng cuöịi.Thñ duơ: caâc hïơ tû víịn tñn duơng, giaâm saât tiïịntrònh, caâc hïơ thöịng chíín ăoaân vađ baêo trò

Caâc hïơ quaên trõ tri thûâc: Ăíy lađ caâc HTTT dûơa trïn tri thûâc, höî trúơ cho viïơc taơo, töí chûâc vađ

phöí biïịn caâc kiïịn thûâc cuêa doanh nghiïơp cho nhín viïn vađ caâc nhađ quaên lyâ trong toađn cöngty.Thñ duơ: truy nhíơp qua maơng intranet ăïịn caâc kinh nghiïơm vađ thuê thuíơt kinh doanh töịi ûu,caâc chiïịn lûúơc baân hađng, ăïịn hïơ thöịng chuýn traâch giaêi quýịt caâc víịn ăïì cuêa khaâch hađng

Caâc hïơ thöịng chûâc nùng doanh nghiïơp (hoùơc caâc hïơ thöịng taâc nghiïơp): Höî trúơ nhiïìu ûâng

duơng saên xuíịt vađ quaên lyâ trong caâc lônh vûơc chûâc nùng chuê chöịt cuêa cöng ty.Thñ duơ: caâc HTTThöî trúơ kïị toaân, tađi chñnh, tiïịp thõ, quaên lyâ hoaơt ăöơng, quaên trõ nguöìn nhín lûơc

Caâc HTTT chiïịn lûúơc: HTTT loaơi nađy coâ thïí lađ möơt HTTT höî trúơ hoaơt ăöơng hoùơc höî trúơ

quaên lyâ, nhûng vúâi muơc tiïu cuơ thïí hún lađ giuâp cho cöng ty ăaơt ặúơc caâc saên phíím, dõch vuơvađ nùng lûơc taơo lúơi thïị caơnh tranh coâ tñnh chiïịn lûúơc.Thñ duơ: buön baân cöí phiïịu trûơc tuýịn,caâc hïơ thöịng web phuơc vuơ thûúng maơi ăiïơn tûê (TMĂT), hoùơc theo doôi viïơc chuýín hađng (ăöịivúâi caâc haông víơn chuýín)

Caâc HTTT tñch húơp, liïn chûâc nùng: Ăíy lađ caâc HTTT tñch húơp trong chuâng nhiïìu nguöìn

thöng tin vađ nhiïìu chûâc nùng töíng húơp nhùìm chia seê caâc tađi nguýn thöng tin cho tíịt caê caâcăún võ trong töí chûâc Cođn goơi lađ caâc hïơ thöịng "xñ nghiïơp" trúơ giuâp viïơc xûê lyâ thöng tin cíịptoađn doanh nghiïơp Ăiïín hònh lađ caâc hïơ thöịng: hoaơch ắnh nguöìn lûơc xñ nghiïơp (viïịt tùưt trongtiïịng Anh lađ ERP), quaên trõ quan hïơ vúâi khaâch hađng (CRM), quaên lyâ chuöịi cung ûâng (SCM),vađ möơt söị hïơ khaâc

Phíìn 2 seô líìn lûúơt ăïì cíơp ăïịn caâc hïơ thöịng nađy khi trònh bađy vïì caâc giai ăoaơn ăíìu tû CNTTtrong doanh nghiïơp

Hoêi: Coâ veê phûâc taơp quaâ Sao hïơ thöịng nađo cuông chó "höî trúơ", mađ khöng tûơ ăöơng hoâa luön

caâc hoaơt ăöơng kinh doanh…

Ăaâp: Nhû coâ thïí thíịy trong phíìn ăoâng khung dûúâi ăíy, caâc HTTT coâ möơt lõch sûê phaât triïín

dađi, nïn coâ ríịt nhiïìu saên phíím vađ dõch vuơ Thoaơt tröng thò coâ veê phûâc taơp, tuy nhiïn, vò caâc

_

7 Vïì mùơt chûâc nùng, caâc hïơ thöịng nađy coâ thïí xïịp vađo möơt söị loaơi ăaô nïu trong sú ăöì phín loaơi trong Hònh 1.5.

hïơ thöịng nađy coâ quan hïơ ríịt chùơt cheô vúâi caâc hoaơt ăöơng taâc nghiïơp vađ quaên lyâ cuêa doanhnghiïơp, nïn thûơc ra vïì muơc tiïu vađ caâc chûâc nùng chuâng cuông khöng quaâ xa laơ vađ khoâ hiïíuăöịi vúâi ngûúđi duđng trong doanh nghiïơp.

Cođn taơi sao caâc HTTT chó ăoâng vai trođ höî trúơ, khöng "tûơ ăöơng hoâa" ặúơc, vò ăún giaên lađkhöng gò coâ thïí thay thïị ặúơc con ngûúđi trong cöng viïơc quaên lyâ vađ kinh doanh Nhûng caâchöî trúơ nađy ngađy cađng ăoâng vai trođ quýịt ắnh trong hoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp, vò thiïịuchuâng, con ngûúđi khöng thïí quaên lyâ vađ xûê lyâ caâc khöịi thöng tin lúân, phûâc taơp, trong caâc giúâihaơn thúđi gian vađ khöng gian khùưc nghiïơt cuêa möi trûúđng kinh doanh hiïơn ăaơi Tûâc lađ khöngthïí kinh doanh möơt caâch hiïơu quaê

Coâ hai khña caơnh höî trúơ mađ ngûúđi duđng cuöịi ặúơc hûúêng: (1) Höî trúơ con ngûúđi hoađn thađnhcaâc thao taâc tñnh toaân "maây moâc" Vïì khña caơnh nađy thò caâc HTTT ăaô "tûơ ăöơng hoâa" ặúơcmöơt phíìn lúân caâc cöng viïơc töịn cöng, lùơp ăi lùơp laơi, thíơm chñ khaâ phûâc taơp (2) Höî trúơ thöng

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 21

Lõch sûê phaât triïín cuêa caâc HTTT vađ vai trođ cuêa chuâng8:

Caâc nùm 1959-1960 - Xûê lyâ dûô liïơu:

- Caâc hïơ thöịng xûê lyâ dûô liïơu ăiïơn tûê

- Xûê lyâ giao dõch, lûu giûô caâc höì sú kinh doanh

- Caâc ûâng duơng kïị toaân truýìn thöịng.

Caâc nùm 1960-1970 - Taơo baâo caâo phuơc vuơ quaên lyâ:

- Caâc hïơ thöịng thöng tin quaên lyâ Quaên trõ caâc baâo caâo theo míîu ắnh trûúâc, chûâa caâc thöng tin höî trúơ cho viïơc ra quýịt ắnh.

Caâc nùm 1970-1980 - Höî trúơ quýịt ắnh:

- Caâc hïơ thöịng höî trúơ quýịt ắnh Höî trúơ tiïịn trònh ra quýịt ắnh quaên lyâ cuơ thïí theo chïị ăöơ tûúng taâc.

Caâc nùm 1980-1990 - Höî trúơ chiïịn lûúơc vađ höî trúơ ngûúđi duđng cuöịi:

- Caâc hïơ thöịng tñnh toaân cho ngûúđi duđng cuöịi Höî trúơ trûơc tiïịp vïì tñnh toaân cho cöng viïơc cuêa ngûúđi duđng cuöịi vađ höî trúơ sûơ cöơng taâc trong nhoâm lađm viïơc.

- Caâc HTTT ăiïìu hađnh, cung cíịp thöng tin coâ tñnh quýịt ắnh cho quaên lyâ cíịp cao.

- Caâc hïơ thöịng chuýn gia: tû víịn coâ tñnh chuýn gia cho ngûúđi duđng cuöịi dûơa trïn cú súê tri thûâc.

- Caâc HTTT chiïịn lûúơc Caâc saên phíím vađ dõch vuơ chiïịn lûúơc nhùìm ăaơt lúơi thïị caơnh tranh.

Caâc nùm 1990-2000 vađ ăïịn nay - kinh doanh ăiïơn tûê (KDĂT) vađ thûúng maơi ăiïơn tûê (TMĂT).

- Caâc hïơ thöịng KDĂT vađ TMĂT liïn maơng.

- Caâc xñ nghiïơp nöịi maơng vađ caâc hoaơt ăöơng KDĂT vađ TMĂT trïn Internet, intranet, extranet vađ caâc maơng khaâc.

_

8 Theo James A O'Brient Saâch ăaô díîn.

tin ăïí con ngûúđi ra quýịt ắnh.Vïì mùơt nađy, caâc HTTT chó lađm nhõïm vuơ cung cíịp thöng tin,coâ thïí ríịt phong phuâ, dûúâi nhiïìu daơng thûâc, nhûng ra quýịt ắnh dûơa trïn caâc thöng tin ăoâlađ thuöơc quýìn con ngûúđi Ngay caê caâc hïơ thöịng goơi lađ "chuýn gia", "tû víịn" v.v cuông víơy,chuâng chó giuâp cho con ngûúđi coâ ặúơc nhiïìu khaê nùng hún trong viïơc choơn lûơa ăïí ra quýịtắnh.

Cođn möơt sûơ trúơ giuâp ríịt quan trong nûôa Baơn vađ doanh nghiïơp cuêa Baơn nhíơn ặúơc khi aâpduơng hoùơc xíy dûơng caâc HTTT, ăoâ lađ ặúơc tiïịp cíơn caâc quy trònh xûê lyâ thöng tin tiïn tiïịn.Bíịt kyđ hïơ thöịng nađo cuông ăïìu ặúơc xíy dûơng dûơa trïn caâc quy trònh xûê lyâ, caâc triïịt lyâ, caâccaâch tiïịp cíơn ăïịn víịn ăïì cíìn giaêi quýịt Caâc HTTT tiïn tiïịn ặơa trïn caâc quy trònh doanhnghiïơp tiïn tiïịn Nïịu Baơn duđng noâ, Baơn cuông thûđa hûúêng caâc ûu viïơt cuêa quy trònh quaên lyâdoanh nghiïơp ăoâ Chñ ñt, noâ cuông giuâp Baơn nhòn nhíơn vađ nhòn nhíơn laơi vïì caâc tiïịn trònh kinhdoanh cuêa mònh, vađ coâ thïí ruât ra nhiïìu ăiïìu hûôu ñch

Hoêi: Caâc HTTT nađy vađ böơ maây quaên lyâ cuêa doanh nghiïơp coâ quan hïơ cuơ thïí thïị nađo?

Ăaâp: Coâ thïí duđng sú ăöì nhû trïn Hònh 1.6 ăïí mö taê möịi quan hïơ nađy.

Hònh 1.6 Quan hïơ giûôa cú cíịu ăiïìu hađnh, hïơ thöịng töí chûâc vađ HTTT trong doanh nghiïơp

Cú cíịu ăiïìu hađnh quýịt ắnh caâch thûâc ăiïìu hađnh doanh nghiïơp Thñ duơ: phíìn lúân doanhnghiïơp hiïơn nay theo mö hònh "kinh ăiïín" phín chia theo chûâc nùng Mö hònh nađy díîn ăïịnphaêi coâ Hïơ thöịng töí chûâc tûúng ûâng, thađnh caâc phođng ban chuýn mön, vúâi sûơ phín cíịp vïìchûâc vuơ vađ traâch nhiïơm, vúâi caâc chïị ăöơ baâo caâo, caâc thuê tuơc taâc nghiïơp ặúơc quy ắnh chùơtcheô HTTT lađ möơt cöng cuơ phuơc vuơ taâc nghiïơp vađ ăiïìu hađnh, noâ phaêi tuín theo mö hònh mađ

cú cíịu ăiïìu hađnh ăaô choơn, vađ phuơc vuơ cho caâc thađnh viïn trong hïơ thöịng töí chûâc cuêa doanhnghiïơp níng cao hiïơu quaê cöng viïơc cuêa hoơ Trong caâc giai ăoaơn ăíìu tiïn, doanh nghiïơpthûúđng ăíìu tû cho CNTT theo hûúâng nađy

Tuy nhiïn, möơt "ăùơc ăiïím cuêa thúđi ăaơi" hiïơn nay lađ sûơ phaât triïín cuêa CNTT cho pheâp noâ coâtaâc ăöơng trúê laơi ăïịn cú cíịu ăiïìu hađnh, cho pheâp nghô ăïịn vađ thûơc thi caâc mö hònh múâi, hiïơuquaê hún, nùng ăöơng hún Xu hûúâng taâi kyô nghïơ quaâ trònh kinh doanh, thûúđng noâi goơn lađ taâi

Cú cíịu ăiïìu hađnh

Hïơ thöịng töí chûâc Hïơ thöịng thöng tin

kyô nghïơ, lađ möơt vñ duơ Caâc víịn ăïì nađy seô ặúơc ăïì cíơp chi tiïịt hún trong Chûúng 6 (Phíìn 2)cuêa Söí tay nađy.

Trûúâc khi chuýín sang Chûúng 2, töi ríịt muöịn chia seê vúâi Baơn ăoaơn viïịt sau ăíy cuêa Thomas

L Friedmand trong bađi baâo "Cuöịi cuđng, thïị giúâi nađy lađ phùỉng"9, ăùng trïn The New YorkTimes, 03/4/2005, noâi ăïịn caâi "ăùơc ăiïím cuêa thúđi ăaơi" vûđa nhùưc trïn ăíy

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 23

Vïì chuýơn "thïị giúâi ặúơc san phùỉng"

Töi nghô thúđi ăiïím bûđng tónh10ăaô ăïịn vúâi töi trong cuöơc viïịng thùm khu Infosys Technologies, möơt trong nhûông viïn ngoơc quyâ cuêa nïìn cöng nghiïơp phíìn mïìm vađ outsourcing11cuêa ÍỊn Ăöơ Nandan Nilekani, Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh (CEO) Infosys, khi giúâi thiïơu cho töi phođng höơi thaêo trûơc tuýịn toađn cíìu cuêa öng ăaô kiïu haônh chó lïn möơt chiïịc mađn hònh phùỉng röơng cúô bûâc tûúđng, mađ öng noâi ăoâ lađ chiïịc mađn hònh lúân nhíịt Chíu AÂ Infosys - öng giaêi thñch - coâ thïí tiïịn hađnh nhûông buöíi hoơp aêo vúâi caâc nhín víơt chuê chöịt trong toađn böơ chuöîi cung ûâng toađn cíìu cuêa mònh ăöịi vúâi bíịt kyđ dûơ aân nađo, vađ vađo bíịt kyđ luâc nađo, trïn caâi mađn hònh siïu lúân ăoâ Nghôa lađ cuđng möơt luâc caâc nhađ thiïịt kïị Myô coâ thïí noâi chuýơn trïn mađn hònh nađy vúâi nhûông ngûúđi viïịt phíìn mïìm ÍỊn Ăöơ vađ caâc nhađ saên xuíịt chíu AÂ cuêa hoơ Ăoâ chñnh lađ böơ mùơt cuêa toađn cíìu hoaâ trong thúđi kyđ hiïơn nay, Nilekani noâi Phña trïn lađ 8 chiïịc ăöìng höì toâm tùưt thúđi gian lađm viïơc cuêa Infosys: 24/7/36512 Caâc ăöìng höì ặúơc gùưn caâc nhaôn: Tíy Hoa Kyđ, Ăöng Hoa Kyđ, GMT, ÍỊn Ăöơ, Singapore, Höìng Köng, Nhíơt Baên vađ Australia.

"Outsourcing chó lađ möơt chiïìu cuêa möơt ăiïìu cú baên hún nhiïìu ăang xaêy ra trïn thïị giúâi ngađy nay," Nilekani giaêi thñch "Caâi ăaô xaêy ra trong nhûông nùm qua chñnh lađ sûơ ăíìu tû öì aơt cho cöng nghïơ, ăùơc biïơt trong kyê nguýn cuêa sûơ buđng phaât nađy, khi hađng trùm triïơu ăö la ặúơc ăíìu tû cho kïịt nöịi bùng thöng röơng trïn toađn thïị giúâi, cho caâp ngíìm dûúâi biïín, tíịt caê nhûông thûâ ăoâ" Cuông trong thúđi gian ăoâ, öng noâi thïm, maây tñnh ăaô ngađy cađng reê hún vađ coâ mùơt khùưp núi trïn thïị giúâi, sûơ buđng nöí caâc phíìn mïìm e-mail, caâc cöng cuơ tòm kiïịm nhû Google vađ nhûông phíìn mïìm súê hûôu riïng, lađm cho coâ thïí chia nhoê bíịt kyđ cöng viïơc nađo, vađ gûêi möơt phíìn ăïịn Boston, möơt phíìn ăïịn Bangalore, möơt phíìn ăïịn Bùưc Kinh, taơo sûơ dïî dađng cho bíịt cûâ ai tiïịn hađnh phaât triïín tûđ xa Khi tíịt caê nhûông thûâ nađy ăöơt nhiïn ăïịn cuđng möơt luâc vađo khoaêng nùm 2000, Nilekani noâi, chuâng "ăaô taơo ra möơt nïìn taêng mađ lao ăöơng trñ túơ, vöịn trñ túơ coâ thïí ặúơc chuýín giao tûđ bíịt cûâ ăíu Nhûông thûâ nađy coâ thïí ặúơc taâch nhoê, chuýín giao, phín phöịi, saên xuíịt vađ raâp trúê laơi cuđng nhau

- vađ ăiïìu nađy ăaô ăem laơi möơt ăöơ tûơ do hoađn toađn múâi cho caâch lađm viïơc cuêa chuâng ta, ăùơc biïơt vúâi caâc cöng viïơc coâ tñnh chíịt trñ túơ.Vađ nhûông gò anh ăang nhòn thíịy taơi Bangalore ngađy nay thûơc sûơ lađ ẳnh ăiïím cuêa tíịt caê nhûông ăiïìu trïn kïịt húơp laơi."

_

9 Nguýn vùn: "It's a Flat World, After All ".Thomas L Friedman, phoâng viïn "The New York Times" ặúơc cûê ăi lađm phim tađi liïơu cho kïnh truýìn hònh Discovery Times vïì outsourcing phíìn mïìm trong tím traơng cođn bi quan vïì "toađn cíìu hoâa" sau vuơ 11-9 vađ sûơ phaâ saên cuêa nhûông cöng ty dot-com vađ Enron, cuông nhû trong aêo tûúêng chûa phaêi bíơn tím vïì sûơ vûúơt tröơi cöng nghïơ cuêa Myô Nhûng nhûông gò öng ta thíịy úê Bangalore khiïịn öng

ta "bûđng tónh"

10 Nguýn vùn: "eureka moment"

11 Gia cöng, thú ngoađi (xem Giaêi nghôa thuíơt ngûô vađ khaâi niïơm)

12 Tûâc lađ "24 giúđ möơt ngađy, 7 ngađy möơt tuíìn vađ 365 ngađy möơt nùm",

Coâ hai ăiïím liïn qua ăïịn bađi trñch nađy mađ caâc doanh nhín Viïơt Nam hiïơn nay khöng nïnthúđ ú:

(1) Vïì sûơ phaât triïín nhanh choâng cuêa CNTT- TT: Sûơ phaât triïín nađy khöng chó úê chöîcaâc thiïịt bõ ngađy möơt maơnh lïn (theo luíơt Moore13), vađ giaâ reê ăi, mađ lađ úê chöî ăaôcoâ ặúơc möơt sûơ ăíìu tû toađn cíìu, sûơ níng cíịp toađn cíìu vïì haơ tíìng CNTT-TT nïìntaêng, díîn ăïịn viïơc Baơn, duđ úê núi nađo trïn thïị giúâi, cuông ăaô ặúơc níng lïn vađ ăùơttrïn möơt "mùơt bùìng cöng nghïơ múâi" Baơn "buöơc" phaêi tiïịp nhíơn noâ, khöng cođn coâthïí "chui xuöịng ăíịt" ăïí tòm laơi caâc cöng nghïơ (vađ caê caâc thoâi quen) xûa Möơt ăiïìuhay lađ caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam chûa kõp boê cöng boê cuêa ăíìu tû vađo caâc cöngnghïơ cuô, nïn khöng coâ nhiïìu di saên ăïí mađ vûúâng bíơn (thñ duơ: víịn ăïì Y2K - "sûơ cöịnùm 2000" thíơt ra khaâ nheơ nhađng úê Viïơt Nam) Ngûúđi ta víîn goơi ăoâ lađ "ûu thïị cuêangûúđi ăïịn sau"

(2) Tuy nhiïn, díîu Baơn khöng bõ caâi di saên lađ caâc hïơ thöịng ăaô xíy dûơng theo cöng nghïơcuô nñu keâo, nhûng Baơn bõ ăeđ nùơng búêi möơt di saên khaâc, ăoâ lađ thoâi quen lađm viïơcthuê cöng, manh muân, chûa ặúơc cöng nghiïơp hoâa, vađ lađ löî höíng vïì kiïịn thûâc cúbaên cíìn cho viïơc tiïịp nhíơn vađ khai thaâc nïìn taêng cöng nghïơ nađy Sûơ bíịt cíơp vïìkiïịn thûâc seô lađ trúê ngaơi chñnh Caâi "sûơ san phùỉng thïị giúâi" khöng chó lađm cho nhûôngngûúđi phûúng tíy "bûđng tónh", mađ noâ cođn coâ nguy cú lađm cho Baơn bõ choaâng vađlaơc hûúâng Ngay trong bađi baâo trïn ăíy, trong thõ trûúđng caâc "saên phíím trñ túơ"taâc giaê chó kïí Trung Quöịc, ÍỊn Ăöơ vađ Nga, caâc quöịc gia phûúng ăöng theo öng tacoâ möơt nïìn taêng giaâo duơc ríịt töịt, vađo hađng ăöịi thuê caơnh tranh cuêa Myô trong caâithïị giúâi bõ san phùỉng nađy Ăíịy lađ nhíơn ắnh cuêa öng ta, nhûng Baơn cuông chùỉng thïíchuê quan, caâi cú höơi nađy coâ thïí seô khöng giađnh cho Baơn thíơt, nïịu …

_

13 Gordon Moore, ăöìng saâng líơp viïn Intel, cha ăeê cuêa ắnh luíơt Moore, ăaô mö taê nguýn lyâ sau: Caâc thađnh phíìn transitor ặúơc chûâa trong caâc baêng maơch tñch húơp cuêa böơ xûê lyâ (biïíu trûng cho hiïơu suíịt xûê lyâ) seô tùng lïn gíịp ăöi sau möîi chu kyđ 2 nùm.

Taơi möơt thúđi ăiïím, nhû ăïí toâm tùưt íín yâ cuêa tíịt caê caâc ăiïìu trïn, Nilekani ăaô thöịt ra möơt cuơm tûđ cûâ laêng vaêng trong ăíìu töi Öng noâi vúâi töi: "Tom, sín chúi ăang ặúơc san phùỉng" YÂ öng muöịn noâi lađ caâc nûúâc nhû ÍỊn Ăöơ bíy giúđ coâ khaê nùng caơnh tranh ngang bùìng vïì lao ăöơng tri thûâc toađn cíìu nhû chûa bao giúđ coâ trûúâc ăíy, vađ rùìng töịt hún nïịu Hoa Kyđ sùĩn sađng cho ăiïìu nađy Khi töi rúđi khu Infosys quay laơi Bangalore töịi höm íịy, bõ xe xoâc suöịt doơc ặúđng öí gađ, töi cûâ ngíîm nghô maôi vïì cuơm tûđ ăoâ: "Sín chúi ăang ặúơc san phùỉng".

"Caâi Nandan noâi," töi nghô, "lađ sín chúi ăang ặúơc san phùỉng Ăûúơc san phùỉng? Ăûúơc san phùỉng? Laơy Chuâa, öng ta noâi vúâi töi traâi ăíịt nađy phùỉng!"

Toâm tùưt nöơi dung Chûúng 1:

1 Cöng nghïơ thöng tin lađ tíơp húơp cuêa nhiïìu cöng nghïơ duđng trong viïơc xûê lyâ thöngtin: caâc cöng nghïơ vïì phíìn cûâng, phíìn mïìm, maơng maây tñnh vađ truýìn thöng, vađquaên trõ dûô liïơu

2 Ăöịi vúâi doanh nghiïơp, ûâng duơng CNTT-TT chuê ýịu thöng qua caâc hïơ thöịng thöngtin (HTTT) khaâc nhau Caâc HTTT nađy höî trúơ caâc quaâ trònh taâc nghiïơp cuêa doanhnghiïơp, vađ höî trúơ cho viïơc ra caâc quýịt ắnh quaên lyâ Coâ thïí phín chia caâc HTTTtheo chûâc nùng chuâng höî trúơ thađnh möơt söị nhoâm chñnh

3 Ăïí phaât triïín caâc HTTT, cíìn sûê duơng tíịt caê caâc cöng nghïơ thađnh phíìn cuêa CNTTăaô noâi Ăöìng thúđi, vai trođ cuêa con ngûúđi lađ quýịt ắnh, vúâi tû caâch lađ ngûúđi taơo nïnhïơ thöịng, ăùơt ra caâc thuê tuơc triïín khai vađ víơn hađnh hïơ thöịng, vađ sûê duơng thöng tin

do hïơ thöịng cung cíịp

4 Dûô liïơu phaên aênh caâc ăùơc tñnh cuêa sûơ víơt, hiïơn tûúơng, v.v cuêa thïị giúâi khaâch quan,lađ nguýn liïơu ăïí chïị biïịn ra thöng tin Thöng tin lađ caâi giuâp cho ngûúđi hiïíu roôhún vïì ăöịi tûúơng quan tím, vađ coâ thïí chia seê trong möi trûúđng hoaơt ăöơng cuêamònh Dûô liïơu, thöng tin vađ tri thûâc - nhû lađ kïịt quaê xûê lyâ töíng húơp caâc thöng tin

- cíìn ặúơc töí chûâc vađ quaên lyâ ăïí khai thaâc phuơc vuơ caâc muơc tiïu cuêa doanh nghiïơp

5 CNTT lađ cöng cuơ höî trúơ cho hoaơt ăöơng kinh doanh, ăöìng thúđi cuông lađ ăöơng cúthûâc ăííy sûơ vûún lïn cuêa doanh nghiïơp ăïí ăaơt ăïịn caâc cú höơi kinh doanh múâi

Möơt söị thuíơt ngûô vađ khaâi niïơm ăaô duđng trong chûúng:

Maây tñnh ăiïơn tûê, maây PC, maây cíìm tay

Phíìn cûâng, thiïịt bõ nhíơp, thiïịt bõ xuíịt, thiïịt bõ lûu trûô, ẵa tûđ, ẵa CD

Phíìn mïìm, thuíơt toaân, ăiïìu khiïín Phíìn mïìm hïơ thöịng, hïơ ăiïìu hađnh, phíìn mïìm ûângduơng

Gia cöng phíìn mïìm

Hïơ thöịng, quan ăiïím (tiïịp cíơn) hïơ thöịng

Hïơ thöịng thöng tin, hïơ thöịng thöng tin taâc nghiïơp, hïơ thöịng höî trúơ quaên lyâ,Dûô liïơu, cú súê dûô liïơu, quaên trõ cú súê dûô liïơu.Tri thûâc, cú súê tri thûâc

SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP 25

• Chiïịn lûúơc kinh doanh vađ chiïịn lûúơc ăíìu tû cho CNTT cuêa doanh nghiïơp

• Böịn giai ăoaơn ăíìu tû cho CNTT cuêa doanh nghiïơp: ăíìu tû cú súê, ăíìu tû níng cao hiïơu suíịt hoaơt ăöơng cuêa caâc böơ phíơn, ăíìu

tû níng cao hiïơu suíịt lađm viïơc toađn thïí doanh nghiïơp vađ ăíìu

tû ăïí biïịn ăöíi doanh nghiïơp vađ taơo lúơi thïị caơnh tranh

Chûúng 2:

CHIÏỊN LÛÚƠC VAĐ

CAÂC NGUÝN TÙƯC

CÚ SÚÊ VÏÌ ĂÍÌU TÛ CNTT CUÊA DOANH NGHIÏƠP

Baêo Viïơt vađ viïơc triïín khai hïơ thöịng quaên lyâ vùn thû

Töíng Cöng ty Baêo hiïím Viïơt Nam (Baêo Viïơt) lađ doanh nghiïơp lúân, vúâi 120 chi nhaânh trong toađn quöịc, hoaơt ăöơng kinh doanh trong lônh vûơc tađi chñnh - baêo hiïím Baêo Viïơt hoaơt ăöơng trong möi trûúđng coâ sûâc eâp caơnh tranh ríịt lúân, vúâi caâc ăöịi thuê nûúâc ngoađi nhiïìu kinh nghiïơm nhû AIA, Prudential Nhíơn thíịy sûơ ýịu keâm trong bíịt cûâ mùưt xñch nađo cuêa hïơ thöịng cuông lađm suy giaêm sûâc caơnh tranh, laônh ăaơo Töíng Cöng ty ăaô quýịt ắnh caêi töí bùìng viïơc triïín khai ûâng duơng CNTT trong caâc hoaơt ăöơng tûđ quaên lyâ hađnh chñnh túâi nghiïơp vuơ kinh doanh Do ăùơc thuđ cöng viïơc,Töíng Cöng ty phaêi xûê lyâ khöịi lûúơng cöng vùn, giíịy túđ, höì sú cûơc kyđ lúân, vađ quaên lyâ vùn thû trúê thađnh möơt víịn ăïì bûâc xuâc.Vò víơy Baêo Viïơt ăaô choơn hïơ thöịng quaên lyâ vùn thû lađm bûúâc ăöơt phaâ Nùm

1997, Baêo Viïơt lûơa choơn cöng ty CMC - ăún võ phaât triïín saên phíím 'Hïơ thöịng quaên lyâ tađi liïơu vađ lûu chuýín thöng tin DocMan' - lađm ăöịi taâc chñnh triïín khai ûâng duơng quaên lyâ vùn thû.Trong quaâ trònh cöơng taâc, Baêo Viïơt ăaô ăùơt ra caâc ýu cíìu, bađi toaân ríịt cuơ thïí, CMC phaât triïín phíìn mïìm trïn nïìn taêng DocMan.Tiïịp ăoâ Baêo Viïơt cuđng phöịi húơp vúâi CMC tiïịp nhíơn, triïín khai hïơ thöịng Cöng vùn, tađi liïơu daơng giíịy ặúơc söị hoaâ bùìng caâch goô (typing) hoùơc queât (scan) vađ chuýín vađo maây tñnh Ăíy lađ khoâ khùn ăíìu tiïn mađ nïịu khöng quýịt tím vûúơt qua thò chûúng trònh caêi töí phaâ saên Nhûông quy ắnh, phûúng thûâc lađm viïơc múâi ặúơc ăùơt ra Möơt trong caâc quy ắnh ăoâ lađ: Töíng giaâm ăöịc chó nhíơn caâc cöng vùn ăïịn ăaô söị hoâa, vađ ngûúơc laơi, chó kyâ caâc cöng vùn ăi (bùìng giíịy) khi coâ baên ăiïơn tûê ăi keđm Tûúng tûơ vúâi caâc phođng chuýn mön Nhû víơy gíìn nhû 100% cöng vùn giíịy túđ phaêi ặúơc söị hoâa! Sau ăoâ, tađi liïơu ặúơc lûu chuýín thöng qua hïơ thöịng thû ăiïơn

Hoêi: Coâ thïí ruât ra bađi hoơc gò tûđ cíu chuýơn trïn ăíy?

Ăaâp: Coâ hai ăiïìu coâ thïí thíịy:

• Khi bõ sûâc eâp vïì víịn ăïì quaên lyâ, doanh nghiïơp ăaô quýịt ắnh ăuâng lađ ăíìu tû ăïí coâmöơt hïơ thöịng CNTT ăuê sûâc giaêi quýịt caâc víịn ăïì gùơp phaêi, vađ

• Khi ặúơc trang bõ hïơ thöịng, ăaô quýịt tím aâp duơng caâc biïơn phaâp töí chûâc cíìn thiïịtăïí khai thaâc hïơ thöịng ăoâ giaêi quýịt thađnh cöng nhiïơm vuơ ăùơt ra

Hai ăiïìu nađy tûúêng chûđng hiïín nhiïn, nhûng phíìn lúân caâc dûơ aân ăíìu tû CNTT cho doanhnghiïơp ăaô thíịt baơi do khöng thûơc hiïơn ặúơc caâc viïơc hiïín nhiïn ăoâ Hoùơc lađ khöng ăíìu tûặúơc möơt hïơ thöịng phuđ húơp vúâi nhiïơm vuơ ăùơt ra Hoùơc lađ khi ăaô ăíìu tû ăuâng, laơi khöng biïịtcaâch töí chûâc thûơc hiïơn ăïí phaât huy hiïơu quaê cao nhíịt vöịn ăíìu tû ăoâ

Ăaơt ặúơc thađnh cöng nhû trïn khöng phaêi lađ dïî vúâi nhiïìu doanh nghiïơp

28 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

tûê trong maơng intranet hoùơc maơng internet (nïịu úê caâc chi nhaânh ắa phûúng).Viïơc lûu trûô vađ tòm kiïịm tađi liïơu ặúơc baêo míơt vađ phín cíịp Möơt tuê tađi liïơu giúđ ăíy coâ thïí lûu trïn vađi ẵa CD, tòm kiïịm theo chó muơc vûđa nhanh choâng vûđa nheơ nhađng Hïơ thöịng cuông taơo ra möơt möi trûúđng cöơng taâc thûơc sûơ Caâc thöng tin nhû lõch lađm viïơc caâ nhín, cuđng caâc thöng tin chung ặúơc phöí biïịn trïn hïơ thöịng maơng Nhiïìu ngûúđi coâ thïí cuđng tham gia soaơn thaêo, ăoâng goâp cho möơt dûơ aân Hïơ thöịng cung cíịp cöng cuơ ăïí ngûúđi sûê duơng dïî dađng thiïịt kïị, kiïím tra, thûơc hiïơn vađ giaâm saât moơi quy trònh lûu chuýín cöng viïơc trong töí chûâc.

Ríịt nhiïìu khoâ khùn ăaô gùơp trong thúđi gian triïín khai dûơ aân nađy Sûơ gia tùng cûúđng ăöơ lađm viïơc, sûâc eâp do chaơy ăuöíi theo luöìng cöng viïơc, truơc trùơc ban ăíìu cuêa hïơ thöịng, sûơ chïnh lïơch vïì trònh ăöơ giûôa caâc nhín viïn, tû tûúêng hoađi nghi, chaân naên ăe doaơ sûơ thađnh cöng cuêa dûơ aân Öng chuê tõch HĂQT kiïm töíng giaâm ăöịc Baêo Viïơt ăaô noâi: "Xíy dûơng ặúơc hïơ thöịng hađnh chñnh ăiïơn tûê ăaô khoâ, nhûng sûê duơng ặúơc hïơ thöịng thûơc sûơ coâ hiïơu quaê thò cođn khoâ hún nhiïìu Rađo caên lúân nhíịt lađ sûâc ò trong phûúng thûâc lađm viïơc cuêa hïơ thöịng cuô Ăïí chiïịn thùưng ặúơc rađo caên nađy, toađn cöng ty phaêi nöî lûơc, ăùơc biïơt phaêi coâ sûơ quýịt tím lúân cuêa ngûúđi laônh ăaơo cao nhíịt'".

Nhûông nöî lûơc röìi cuông thu ặúơc kïịt quaê Sau möơt thúđi gian, nhín viïn vùn phođng ăaô quen díìn vúâi möi trûúđng lađm viïơc múâi Trïn 50% söị nhín viïn hađnh chñnh ặúơc chuýín sang cöng taâc nghiïơp vuơ.Trïn 30% chi phñ giíịy, mûơc in ăïí sao cheâp tađi liïơu, cöng vùn ặúơc tiïịt kiïơm Chi phñ lûu trûô, baêo quaên söí saâch giíịy túđ giaêm ăaâng kïí, tiïịt kiïơm thúđi gian tòm kiïịm tađi liïơu.Töịc ăöơ lûu chuýín cöng vùn tùng lïn gíịp nhiïìu líìn Trûúâc ăíy, ăïí möơt cöng vùn túâi tay ngûúđi coâ traâch nhiïơm xûê lyâ phaêi míịt möơt buöíi lađm viïơc hoùơc hún, thò nay thúđi gian chó tñnh bùìng phuât Phong caâch lađm viïơc cuêa ăöơi nguô nhín viïn vùn phođng Baêo Viïơt ặúơc thay ăöíi cùn baên Ăùơc biïơt, hïơ thöịng ăaô trúê thađnh cöng cuơ hiïơu quaê höî trúơ cöng taâc quaên trõ cuêa Ban Giaâm ăöịc Nhúđ hïơ thöịng nađy, chu trònh cöng viïơc ặúơc theo doôi vađ kiïím soaât chùơt cheô, ăöơi nguô nhín lûơc ặúơc ăiïìu phöịi möơt caâch húơp lyâ, chíịt lûúơng vađ nùng lûơc cuêa tûđng nhín viïn cuông ặúơc ăaânh giaâ möơt caâch khaâ chñnh xaâc.

Theo Thïị giúâi Vi Tñnh, seri B, söị thaâng 11/2002

Hoêi: Víơy doanh nghiïơp nïn ăíìu tû cho CNTT nhû thïị nađo?

Ăaâp: Coâ möơt söị nguýn tùưc hay ặúơc nhùưc ăïịn nhû lađ caâc nguýn tùưc cú súê cho ăíìu tû

CNTT Nguýn tùưc ăíìu tiïn lađ phaêi phuđ húơp vúâi muơc tiïu kinh doanh cuêa doanh nghiïơp.Thûâhai lađ ăíìu tû phaêi ăem laơi hiïơu quaê.Vađ cuöịi cuđng, ăíìu tû cho con ngûúđi ăuê ăïí sûê duơng vađ phaâthuy caâc ăíìu tû cho cöng nghïơ Vai trođ cuêa con ngûúđi úê ăíy lađ quýịt ắnh, nhû ăaô trao ăöíitrong chûúng trûúâc

Hoêi: Caâc nguýn tùưc noâi trïn lađ khaâ roô rađng, vađ nhiïìu doanh nghiïơp khöng phaêi lađ khöng

biïịt nhûông nguýn tùưc ăoâ Nhûng aâp duơng chuâng trong triïín khai cuơ thïí nhû thïị nađo?

Ăaâp: Trûúâc hïịt, phaêi xuíịt phaât tûđ cöng viïơc kinh doanh cuêa cöng ty, tûđ ýu cíìu cuêa baên thín

doanh nghiïơp Trong chûúng trûúâc ăaô ăïì cíơp hai ăiïìu: (1) ăíìu tû cho CNTT lađ ăïí phuơc vuơcho caâc muơc tiïu cuêa doanh nghiïơp: höî trúơ cho caâc hoaơt ăöơng taâc nghiïơp, höî trúơ cho viïơc racaâc quýịt ắnh quaên lyâ, vađ höî trúơ viïơc xíy dûơng caâc chiïịn lûúơc nhùìm ăaơt lúơi thïị caơnh tranh,vađ (2) phaêi tûúng ûâng vúâi cú cíịu ăiïìu hađnh vađ hïơ thöịng töí chûâc cuêa doanh nghiïơp Noâi caâchkhaâc, chiïịn lûúơc ăíìu tû CNTT phaêi phuđ húơp vúâi chiïịn lûúơc kinh doanh cuêa doanh nghiïơp.Möîi doanh nghiïơp, trong caâc giai ăoaơn phaât triïín cuơ thïí cuêa mònh, phaêi choơn líịy caâch ăíìu tûcho CNTT phuđ húơp, vađ nïịu cíìn, phaêi coâ caâc thay ăöíi cíìn thiïịt ăïí phaât huy ặúơc hiïơu quaê caâckhoaên ăíìu tû ăoâ Noâi chung, viïơc ăíìu tû cho CNTT trong doanh nghiïơp nïn ặúơc tiïịn hađnhtûđng bûúâc, theo giai ăoaơn Caâc giai ăoaơn ăíìu tû nađy kïị thûđa nhau, phuơc vuơ cho muơc tiïu kinhdoanh cuêa doanh nghiïơp trong möîi giai ăoaơn, vađ phuđ húơp vúâi nùng lûơc khai thaâc cöng nghïơcuêa doanh nghiïơp trong giai ăoaơn ăoâ Ăoâ lađ caâch ăïí ăaơt ặúơc hiïơu quaê ăíìu tû cao

Caâc chuýn gia ăíìu tû CNTT hiïơn nay coâ yâ kiïịn tûúng ăöịi thöịng nhíịt vïì caâc giai ăoaơn ăíìu

tû CNTT cuêa doanh nghiïơp, tûúng ûâng vúâi ba muơc tiïu höî trúơ kinh doanh nïu trïn, cuđngmöơt giai ăoaơn khúêi ăíìu, chuíín bõ, goơi lađ giai ăoaơn ăíìu tû cú súê Mö hònh ăíìu tû nhû víơy seôgöìm "4 giai ăoaơn" vúâi caâc muơc tiïu: ăíìu tû cú súê, ăíìu tû níng cao hiïơu suíịt hoaơt ăöơng cuêacaâc böơ phíơn, ăíìu tû níng cao hiïơu suíịt lađm viïơc toađn thïí doanh nghiïơp vađ ăíìu tû ăïí biïịnăöíi doanh nghiïơp vađ taơo lúơi thïị caơnh tranh Möîi giai ăoaơn ăíìu tû nađy ăïìu coâ caâc ýu cíìu vađnöơi dung cuơ thïí, vađ phuđ húơp vúâi trònh ăöơ quaên lyâ vađ quy mö doanh nghiïơp Ăïịn lûúơt mònh,ăíìu tû CNTT ăuâng ăùưn seô thuâc ăííy sûơ phaât triïín cuêa doanh nghiïơp

Hoêi: Ăíìu tû cú súê vïì CNTT cuêa möơt doanh nghiïơp cuơ thïí lađ ăíìu tû cho caâi gò?

Ăaâp: Ăíìu tû cú súê úê ăíy muöịn noâi ăïịn sûơ ăíìu tû ban ăíìu cuêa doanh nghiïơp vađo CNTT,

thûúđng lađ vađo thúđi gian khúêi nghiïơp, bao göìm caâc trang bõ cú baên vïì phíìn cûâng, phíìn mïìmvađ nhín lûơc Mûâc ăöơ trang bõ "cú baên" coâ thïí khöng giöịng cuêa caâc cöng ty, tuy nhiïn, cíìn ăaơtặúơc möơt söị ýu cíìu chñnh sau ăíy:

• Vïì cú súê haơ tíìng cöng nghïơ (phíìn cûâng vađ phíìn mïìm): trang bõ ăuê ăïí triïín khaimöơt söị ûâng duơng thûúđng xuýn cuêa doanh nghiïơp,

• Vïì con ngûúđi: ặúơc ăađo taơo ăïí sûê duơng ặúơc caâc haơ tíìng trïn vađo möơt söị hoaơtăöơng taâc nghiïơp hoùơc quaên lyâ cuêa doanh nghiïơp

Chûđng 10 nùm trûúâc ăíy, viïơc möơt doanh nghiïơp nhoê trang bõ möơt söị maây PC taơi vùn phođng,vúâi caâc chûúng trònh duđng cho soaơn thaêo vùn baên vađ baêng tñnh, vúâi vađi nhín viïn coâ chûângchó "tin hoơc vùn phođng" taơi caâc Trung tím tin hoơc, ăaô coâ thïí ặúơc xem nhû coâ ặúơc möơtmûâc ăíìu tû cú súê vïì CNTT "ăuê duđng" Ngađy nay, mûâc ăíìu tû cú súê nađy ăaô ặúơc níng lïn,thûúđng coâ ýu cíìu trang bõ möơt maơng cuơc böơ (LAN) nhoê, vúâi caâc phíìn mïìm phöí cíơp duđngtrong cöng taâc vùn phođng (soaơn thaêo, baêng tñnh, thû ăiïơn tûê), vađ coâ thïí, möơt söị cú súê dûô liïơu(CSDL) taâc nghiïơp ặúơc nhiïìu ngûúđi chia seê trong doanh nghiïơp - thñ duơ: CSDL vïì vùn baên,caâc tađi liïơu tra cûâu chung, v.v Möơt söị cú quan cođn muöịn coâ ặúơc möơt kïịt nöịi Internet vađcaâc phíìn mïìm truy nhíơp Internet töịi thiïíu Mö hònh möơt maơng cuơc böơ nhû víơy cho trïnHònh 2.1 Sûơ níng cíịp vïì mûâc ăíìu tû cú súê nađy khöng phaêi lađ chaơy theo thúđi thûúơng, mađ xuíịtphaât tûđ thûơc tïị ăaô coâ sûơ níng cíịp chung vïì möi trûúđng vađ phong caâch lađm viïơc, cuông nhûcaâc cöng cuơ cho caâc hoaơt ăöơng taâc nghiïơp cuêa doanh nghiïơp (thñ duơ thû ăiïơn tûê, truy nhíơpInternet, v.v ăaô trúê nïn phöí biïịn).

Hoêi: Chöî töi cuông ặúơc trang bõ nhû víơy, nhûng coâ nghõch lyâ thïị nađy: söị ngûúđi thûơc sûơ sûê

duơng caâc trang bõ ăoâ cho cöng viïơc khöng nhiïìu Söị ăöng duđng maây cuêa cú quan ăïí giaêi trñ, nhû chúi trođ chúi, say sûa truy nhíơp web mađ phíìn lúân khöng phaêi vò cöng viïơc ặúơc giao Nhiïìu khi cođn gíy haơi, thñ duơ mang virus vïì.Thíơm chñ, coâ caêm tûúêng rùìng tûđ khi soaơn thaêo trïn maây tñnh thay thïị ăaânh maây chûô "kiïíu cuô", ăeơp thò coâ ăeơp, nhûng giíịy vađ mûơc in töịn keâm hún trûúâc gíịp nhiïìu líìn.Thađnh thûê, lúơi bíịt cíơp haơi

Ăaâp: Nhû víơy chûa phaêi lađ ăíìu tû cú súê.

Hoêi: Taơi sao, vò ăíìu tû hún nûôa thò cuông ăïịn víơy thöi?

Ăaâp: ÚÊ ăíy khöng phaêi lađ ăíìu tû nhiïìu hay ñt, mađ ăíìu tû ăoâ phaêi ăaêm baêo taơo ặúơc cú súê

cho viïơc ûâng duơng CNTT "thûơc sûơ" trong doanh nghiïơp Trûúâc tiïn lađ giaêi quýịt ặúơc möơtsöị cöng viïơc, thay thïị ặúơc möơt söị nghiïơp vuơ cuô.Thñ duơ, hiïơn nay ûâng duơng phöí biïịn vađ ặúơccaâc cöng ty chíịp nhíơn röơng raôi hún caê lađ caâc hïơ thöịng vùn phođng, trûúâc nhíịt lađ hïơ thöịng

30 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

Hònh 2.1 Sú ăöì möơt maơng LAN, phuđ húơp vúâi caâc ûâng duơng vùn phođng vađ thû ăiïơn tûê nöơi böơ, möơt kiïíu trang bõ thöng duơng trong giai ăoaơn ăíìu tû cú súê hiïơn nay taơi caâc cöng ty.

CSDL vađ caâc

PM duđngchung

soaơn thaêo vùn baên Nhûng nïịu chó duđng maây tñnh thay cho caâi maây chûô cuô möơt caâch ăún giaênthò chûa ăuê, thíơm chñ cođn díîn ăïịn caâc bíịt húơp lyâ vađ laông phñ nhû chuýơn töịn giíịy vađ mûơc inmađ Baơn vûđa nïu Cíìn phaêi ăaơt ặúơc trònh ăöơ quaên lyâ vùn baên trïn maây tñnh Caâc phíìn mïìmquaên lyâ vùn baên, thñ duơ Word cuêa Microsoft, giuâp ta töí chûâc vađ quaên lyâ caâc vùn baên ûu viïơthún hùỉn caâch ăaânh maây trûúâc kia, vađ vïì nguýn tùưc, chó cíìn in ra caâc vùn baên ăaô ặúơc sûêachûôa vađ biïn tíơp cíín thíơn Caâc baên lađm viïơc, caâc baên ăïí trao ăöíi vađ cođn cíìn sûêa chûôa nïnăïí trïn maây (ăïí vađo caâc thû muơc chung, hoùơc sao gûêi cho nhau qua maơng, v.v.), nhûông ngûúđicoâ liïn quan coâ thïí ăoơc hoùơc sûêa trûơc tiïịp mađ khöng cíìn phaêi in ra Cođn nïịu baên nhaâp nađocuông in, thò víîn lađ chûa biïịt sûê duơng caâi phíìn mïìm cú baên ăoâ.Vađ khöng ăaơt ặúơc nhû víơy,tûâc lađ chûa ăaơt ặúơc ýu cíìu ăíìu tû cú súê.

Trong Chûúng 3 Phíìn 2 seô trúê laơi caâc víịn ăïì nađy möơt caâch chi tiïịt hún ÚÊ ăíy chó nhùưc laơihai ýu cíìu chñnh cuêa viïơc ăíìu tû úê giai ăoaơn nađy Ăoâ lađ doanh nghiïơp ăíìu tû cho phíìn cûâng,phíìn mïìm, con ngûúđi, vađ caâc quy ắnh lađm viïơc cíìn thiïịt, ăïí:

• Taơo cú súê haơ tíìng khúêi ăíìu cho viïơc ûâng duơng CNTT ăaâp ûâng caâc ýu cíìu thûơcsûơ cuêa doanh nghiïơp,

• Khúêi taơo caâc thoâi quen vađ nïì nïịp lađm viïơc múâi, coâ sûê duơng maây tñnh Ăoâ lađ: lađmquen vúâi thöng tin söị hoaâ, lađm quen vúâi caâc cöng cuơ "aêo" nhû caâc phíìn mïìm,lađm quen möơt söị víịn ăïì cú baên trong "vùn hoaâ maây tñnh": chia seê thöng tin, duđngchung cöng cuơ vađ tađi nguýn maây tñnh, giûô nghiïm caâc quy chïị lađm viïơc (nhûkhöng ặa caâc ẵa laơ vađo hïơ thöịng, ), cho ăïịn hònh thađnh tíơp quaân tön troơngriïng tû cuêa ăöìng nghiïơp trong möi trûúđng "múê", nhû khöng cöị ăoơc thû ăiïơn tûêhoùơc truy nhíơp file cuêa ngûúđi khaâc mađ khöng ặúơc pheâp.Tûâc lađ, giuâp cöơng ăöìngdoanh nghiïơp lađm quen vúâi caê caâc cú höơi vađ caâc thaâch thûâc khi lađm viïơc vúâi maâytñnh sau nađy

Hoêi: Doanh nghiïơp chûa coâ chuýn viïn CNTT trong giai ăoaơn nađy coâ ặúơc khöng?

Ăaâp: Noâi chung trong giai ăoaơn nađy caâc haơng muơc ăíìu tû tûúng ăöịi ăún giaên: phíìn cûâng vađ

phíìn mïìm phöí biïịn, phöí cíơp, chûa phaêi giaêi quýịt caâc ûâng duơng CNTT chuýn síu Do víơy,coâ thïí chûa cíìn ăïịn chuýn viïn CNTT cuêa riïng mònh Coâ thïí sûê duơng dõch vuơ cuêa caâcCöng ty tin hoơc chuýn cung cíịp, cađi ăùơt vađ baêo trò haơ tíìng CNTT loaơi nađy Tuy nhiïn, ăïíchuíín bõ cho caâc bûúâc ăíìu tû tiïịp sau, doanh nghiïơp cuông cíìn coâ quy hoaơch xíy dûơng nhínlûơc CNTT cuêa mònh ngay tûđ giúđ

Hoêi: Giai ăoaơn hai bùưt ăíìu khi nađo?

Ăaâp: Muơc tiïu cuêa "giai ăoaơn hai" lađ ăíìu tû CNTT ăïí níng cao hiïơu suíịt hoaơt ăöơng, höî trúơ

cho caâc böơ phíơn chûâc nùng trong doanh nghiïơp, cuơ thïí cho hoaơt ăöơng cuêa caâc phođng ban chûâcnùng hoùơc caâc nhoâm lađm viïơc theo nhiïơm vuơ (ăöơi dûơ aân, nhoâm nghiïn cûâu, v.v.) Ăíy lađ bûúâcphaât triïín tûơ nhiïn cuêa híìu hïịt caâc doanh nghiïơp, vò khöịi lûúơng thöng tin cíìn xûê lyâ tùng lïn,vađ do ăaô coâ ặúơc caâc kyô nùng cíìn thiïịt vïì ûâng duơng CNTT trong giai ăoaơn trûúâc

Bûúâc chuýín sang giai ăoaơn nađy coâ thïí ặúơc xem lađ tûđ khi doanh nghiïơp bùưt ăíìu gùơp caâckhoâ khùn vïì quaên lyâ vađ xûê lyâ thöng tin nghiïơp vuơ, thñ duơ: tòm khöng thíịy hoùơc tòm quaâ líucaâc tađi liïơu cíìn thiïịt, khöng coâ ặúơc kõp thúđi caâc baâo caâo thöịng kï vïì baân hađng, khöng nùưmặúơc chñnh xaâc hađng töìn kho, v.v Ăoâ lađ biïíu hiïơn cuêa viïơc caâc quy trònh vađ kyô thuíơt nghiïơpvuơ cuô ăaô khöng cođn ăaâp ûâng caâc nhu cíìu hoaơt ăöơng, bùưt ăíìu gíy trúê ngaơi vađ coâ thïí caên trúê,gíy híơu quaê xíịu cho cöng viïơc kinh doanh.

Nïịu nhađ quaên lyâ doanh nghiïơp dûơ baâo ặúơc thúđi ăiïím nađy thò viïơc ăíìu tû cho giai ăoaơn 2chuê ăöơng vađ hiïơu quaê hún, so vúâi viïơc "nûúâc ăïịn chín múâi nhaêy", phaêi mua vöơi möơt hïơ thöịngphíìn mïìm kïị toaân hay quaên lyâ víơt tû ặúơc quaêng caâo nhiïìu hoùơc nghe noâi ăaô ặúơc doanhnghiïơp baơn "duđng thíịy töịt", nhû nhiïìu doanh nghiïơp víîn thûúđng lađm hiïơn nay.Trong Chûúng

4 seô trao ăöíi kyô hún vïì sûơ chuíín bõ nađy cuêa doanh nghiïơp

Hoêi: Caâch thûâc cuơ thïí ăïí trang bõ caâc HTTT noâi trïn nhû thïị nađo?

Ăaâp: Noâi chung, úê giai ăoaơn ăíìu tû nađy, doanh nghiïơp phaêi trang bõ caâc phíìn mïìm vađ caâc

HTTT chuýn duơng Tuđy theo tònh hònh cuơ thïí cuêa doanh nghiïơp coâ thïí trang bõ bùìng caâch

ăi mua caâc phíìn mïìm ăoâng goâi coâ sùĩn trïn thõ trûúđng (thûúđng goơi lađ caâc phíìn mïìm thûúngmaơi), hoùơc ăùơt möơt cöng ty phíìn mïìm phaât triïín cho mònh, thíơm chñ coâ thïí tûơ viïịt nïịu coâkhaê nùng, nhû trûúđng húơp Vinamilk sau ăíy

Viïơc doanh nghiïơp tûơ viïịt ặúơc phíìn mïìm nhû vñ duơ trïn ăíy coâ thïí coâ hiïơu quaê trong möơtsöị giai ăoaơn Tuy nhiïn, caâc hïơ thöịng nađy thûúđng ặúơc thiïịt kïị ăïí ăaâp ûâng caâc nhu cíìu taơi

32 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

Vinamilk tûơ viïịt chûúng trònh quaên lyâ

Taơi cöng ty Sûôa Viïơt Nam - Vinamilk, ngoađi phíìn mïìm nhíơp ngoaơi ăi theo caâc díy chuýìn saên xuíịt, hïơ thöịng phíìn mïìm kïị toaân, quaên lyâ ăïìu do chñnh nhín viïn cöng ty thûơc hiïơn Ngûúđi ăaô líơp trònh toađn böơ phíìn mïìm kïị toaân, quaên lyâ trong cöng ty lađ möơt nhín viïn thuöơc phođng kïị toaân kiïm nhiïơm khíu quaên lyâ maơng cuêa cöng ty Öng giaêi thñch: "Vöịn lađ chuýn viïn líơp trònh, töi biïịt rùìng líơp trònh khöng khoâ nhûng nùưm vûông quy trònh nghiïơp vuơ ăïí hònh thađnh phíìn mïìm múâi khoâ Chñnh

vò víơy, töi quýịt tím lađm viïơc taơi phođng kïị toaân ăïí nùưm thíơt vûông quy trònh xûê lyâ kïị toaân trong ăún võ mònh Nùm 1996, töi viïịt phíìn mïìm quaên lyâ kïị toaân cho nhađ maây, röìi triïín khai tiïịp trïn vùn phođng cöng ty, caâc chi nhaânh Ban ăíìu duđng Foxpro ăïí viïịt, sau tûơ níng cíịp díìn lïn SQL/Server ăi keđm vúâi níng cíịp phíìn cûâng Ban ăíìu möơt mònh töi viïịt tíịt caê phíìn mïìm, nay thïm möơt kyô sû phuơ taâ nhùìm hoađn tíịt viïơc nöịi maơng toađn cöng ty (vùn phođng, nhađ maây, chi nhaânh) Mö hònh xûê lyâ kïị toaân tíơp trung ặúơc choơn: phíìn mïìm kïị toaân kho, nhín sûơ, tñnh giaâ thađnh chuýín qua baân hađng, quaên lyâ tiïu thuơ ặúơc líơp trònh sao cho ặa ra kïịt quaê theo möơt míîu chung, caâc kïịt quaê nađy chuýín vïì phođng kïị toaân theo maơng nöơi böơ (LAN) hoùơc bùìng email nïịu úê caâc chi nhaânh Phođng kïị toaân nhúđ ăoâ quaên lyâ chung hoaơt ăöơng toađn cöng ty duđ cöng ty coâ nhiïìu vùn phođng, chi nhaânh.Trong phíìn mïìm kïị toaân, khoâ khùn nhíịt lađ chñnh saâch kïị toaân hay thay ăöíi, phíìn mïìm nïịu khöng ăöíi theo seô bõ laơc híơu.Vúâi Vinamilk, viïơc ngûúđi viïịt phíìn mïìm trûơc thuöơc phođng kïị toaân ríịt coâ lúơi vò nùưm bùưt ặúơc nhanh choâng sûơ thay ăöíi, ăïí níng cíịp phíìn mïìm

Theo Thïị Giúâi Vi Tñnh, Seri B, söị thaâng 9/2003

chöî cuêa doanh nghiïơp Khi cíìn tñch húơp caâc hïơ thöịng quaên lyâ, hoùơc theo "chiïìu ngang" - vúâicaâc hïơ thöịng quaên lyâ chûâc nùng khaâc cuêa doanh nghiïơp, hoùơc theo "chiïìu doơc" - vúâi caâc hïơthöịng cuđng chûâc nùng, coâ thïí seô gùơp khoâ khùn, nïịu trong thiïịt kïị ban ăíìu khöng dûơ tñnh caâckhaê nùng ăoâ vađ khöng aâp duơng caâc kyô thuíơt cho pheâp thay ăöíi khi cíìn thiïịt Hiïơn nay coânhiïìu cöng ty phíìn mïìm ăaô phaât triïín vađ cung cíịp caâc hïơ thöịng coâ chûâc nùng phöí biïịn, nhûcaâc hïơ thöịng quaên lyâ cöng vùn, kïị toaân, quaên lyâ víơt tû, quaên lyâ nhín sûơ, v.v vúâi caâc thiïịt kïịặúơc ăíìu tû theo hûúâng vûđa ăaêm baêo caâc chûâc nùng chuýn mön, vûđa mïìm deêo trong viïơctriïín khai cho caâc khaâch hađng cuơ thïí (thûúđng goơi ăoâ lađ khaê nùng "tuyđ biïịn"14 trong triïínkhai) Caâc hïơ thöịng thöng tin coâ ûâng duơng röơng raôi, nhû xûê lyâ giao dõch, HTTT quaên lyâ, HTTTnguöìn nhín lûơc, cho ăïịn caâc hïơ thöịng thûúng maơi cao cíịp vađ chuýn duơng hún noâi chungăïìu coâ khaê nùng tuđy biïịn nhû víơy cho phuđ húơp vúâi caâc tònh huöịng ûâng duơng cuơ thïí.Nhû ăaô noâi trong Chûúng 1, phöí caâc HTTT vađ caâc phíìn mïìm chuýn duơng phuơc vuơ chohoaơt ăöơng nghiïơp vuơ nađy ríịt röơng, nïn ăïí choơn ặúơc caâc phíìn mïìm phuđ húơp lađ víịn ăïì nhiïìukhi khöng dïî dađng Chûúng 4 Phíìn 2 dađnh ăïí trao ăöíi síu hún vïì chuê ăïì nađy.

Hoêi: Viïơc mua sùưm caâc phíìn mïìm chuýn duơng nađy coâ gíy xaâo tröơn caâc nïì nïịp cöng viïơc

cuô khöng?

Traê lúđi: Viïơc trang bõ vađ ặa vađo hoaơt ăöơng caâc phíìn mïìm chuýn duơng coâ thïí chûa gíy nïn

caâc xaâo tröơn trong toađn cú quan, nhûng quy trònh nghiïơp vuơ cuêa caâc phođng ban ặúơc trang

bõ thò coâ bõ aênh hûúêng Ăoâ lađ vò caâc phíìn mïìm ûâng duơng khoâ coâ thïí "may ăo" ăuâng y theocaâc caâch thûâc xûê lyâ nghiïơp vuơ hiïơn hađnh (thuê cöng) cuêa doanh nghiïơp Thöng thûúđng, caâcphíìn mïìm chuýn duơng dûơa trïn caâc quy trònh thöng tin chùơt cheô vađ khoa hoơc hún, do ăoâviïơc thay ăöíi möơt söị nïì nïịp cöng viïơc, chuê ýịu nhùìm kiïím soaât ặúơc luöìng thöng tin töịthún, mûâc ăöơ chuíín hoâa quy trònh thöng tin cao hún, v.v lađ cíìn thiïịt vađ lađ möơt sûơ caêi thiïơnvïì nghiïơp vuơ cíìn ặúơc chíịp nhíơn vađ tuín thuê Cíìn chuâ yâ rùìng: thay ăöíi thoâi quen lađm viïơclađ möơt trúê ngaơi khöng dïî vûúơt qua, noâ ăođi hoêi nöî lûơc khöng chó cuêa nhín viïn nghiïơp vuơ coâliïn quan trûơc tiïịp, mađ cođn caê quýịt tím cuêa laônh ăaơo cíịp cao nhíịt Kinh nghiïơm cuêa BaêoViïơt trong viïơc triïín khai hïơ thöịng quaên lyâ vùn thû nïu úê ăíìu chûúng lađ möơt vñ duơ.Nhû ăaô thíịy trong vñ duơ nađy, trûúâc khi choơn mua phíìn mïìm, doanh nghiïơp cíìn tiïịn hađnhcöng viïơc khaêo saât chu ăaâo ăïí saên phíím phíìn mïìm thûơc sûơ giuâp níng cao hiïơu suíịt hoaơtăöơng cho nhûông khíu ýịu cuêa mònh Ăïí giuâp cho laônh ăaơo vađ caâc phođng ban chûâc nùng trongviïơc trang bõ vađ khai thaâc caâc hïơ thöịng nađy, doanh nghiïơp bùưt ăíìu cíìn ăïịn möơt böơ phíơnCNTT riïng ăïí lađm viïơc vúâi caâc nhađ cung cíịp vïì cöng nghïơ, theo doôi thûơc hiïơn caâc húơpăöìng phaât triïín phíìn mïìm, ăaêm baêo haơ tíìng CNTT cho sûơ lađm viïơc bònh thûúđng cuêa caâcphíìn mïìm ăoâ, vađ trúơ giuâp cho caâc chuýn viïn chuýn mön trong víơn hađnh, vađ coâ thïí, phaêithûơc hiïơn möơt söị tuđy biïịn ûâng duơng cho phuđ húơp vúâi doanh nghiïơp Caâc ûâng duơng CNTTdíìn trúê thađnh quen thuöơc ăöịi vúâi híìu hïịt caân böơ nghiïơp vuơ vađ quaên lyâ trong cöng ty, vai trođ

_

14 Tiïịng Anh lađ "customizing", tûâc lađ thay ăöíi möơt söị ăùơc trûng cuêa phíìn mïìm, coâ thïí lađ giao diïơn, caâc kïịt xuíịt, thíơm chñ caê caâc chûâc nùng, v.v cuêa möơt hïơ thöịng phíìn mïìm coâ sùĩn cho phuđ húơp vúâi caâc ýu cíìu ăùơc thuđ cuêa ngûúđi duđng Ăïí daơt ặúơc khaê nùng tuyđ biïịn nađy, phíìn mïìm phaêi ặúơc phaât triïín möơt caâch chuýn nghiïơp.

34 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

cuêa chuýn viïn CNTT bùưt ăíìu ặúơc thûđa nhíơn vađ coi troơng Caâc HTTT bùưt ăíìu trúê thađnhcöng cuơ thûơc sûơ trong cöng viïơc cuêa nhiïìu böơ phíơn trong doanh nghiïơp, doanh nghiïơp bùưtăíìu "lïơ thuöơc" vađo CNTT

Hoêi: Vađ viïơc chuýín sang giai ăoaơn 3 seô dïî dađng?

Ăaâp: Khöng hùỉn víơy, vò giai ăoaơn 3 coâ nhûông ýu cíìu cao hún hùỉn giai ăoaơn 2 Giai ăoaơn 2

coâ thïí coi lađ giai ăoaơn söị hoâa cuơc böơ, cođn giai ăoaơn 3 lađ giai ăoaơn söị hoâa toađn thïí doanhnghiïơp Chuýín tûđ cuơc böơ sang toađn thïí lađ víịn ăïì lúân nhíịt cuêa giai ăoaơn 3 nađy

Vïì cú súê haơ tíìng CNTT, cíìn coâ maơng diïơn röơng phuê khùưp doanh nghiïơp, ăaêm baêo cho caâcluöìng thöng tin lûu chuýín thöng suöịt giûôa caâc böơ phíơn Caâc phíìn mïìm tñch húơp (liïn chûâcnùng) vađ caâc CSDL cíịp toađn cöng ty lađ nhûông cöng cuơ chuê ăaơo höî trúơ cho hoaơt ăöơng quaênlyâ vađ taâc nghiïơp "Vùn hoâa söị" - ặúơc khúêi ăíìu xíy dûơng vađ phaât triïín díìn díìn trong hai giaiăoaơn trûúâc nay ăaô trúê nïn chñn muöìi, goâp phíìn taơo nïn vùn hoâa kinh doanh cuêa doanhnghiïơp, mađ nïìn taêng lađ caâc chuíín mûơc lađm viïơc, caâc thûúâc ăo cöng viïơc múâi, cuđng hïơ thöịngcaâc quy ắnh vađ cöng cuơ ăaêm baêo cho viïơc thûơc thi ăíìy ăuê caâc chuíín mûơc ăoâ trong toađndoanh nghiïơp

Chûa nhiïìu doanh nghiïơp trong nûúâc ta ăaô ăaơt ặúơc trònh ăöơ phaât triïín nađy, nhûng viïơc ăíìu

tû CNTT theo caâc tiïu chñ cuêa giai ăoaơn nađy ăang lađ möơt xu hûúâng maơnh meô hiïơn nay Caâchïơ thöịng thuöơc hoơ ERP (hoaơch ắnh nguöìn lûơc xñ nghiïơp) - ăùơc trûng cho caâc ûâng duơngCNTT-TT giai ăoaơn 3 - ăang lađ ăïí tađi söi nöíi vađ "thúđi thûúơng" Chûúng 5 cuêa Phíìn 2 seô giađnhtrao ăöíi kyô hún vïì caâc hïơ thöịng tñch húơp vađ ăiïìu kiïơn cho viïơc triïín khai chuâng

Hoêi: Vai trođ cuêa chuýn gia vïì CNTT trong giai ăoaơn nađy nhû thïị nađo?

Ăaâp: Bùưt ăíìu tûđ giai ăoaơn ûâng duơng nađy doanh nghiïơp cíìn ăïịn möơt võ laônh ăaơo vïì cöng nghïơ

thöng tin, thûúđng goơi theo tiïịng Anh cho goơn lađ CIO15 CIO (Giaâm ăöịc Thöng tin) lađ võ trñkhöng thïí thiïịu cuêa doanh nghiïơp trong giai ăoaơn ăíìu tû nađy, ăíy lađ ngûúđi quýịt ắnh chiïịnlûúơc ăíìu tû CNTT, trong ăoâ coâ caâc hïơ thöịng nhû ERP, CRM (quaên trõ quan hïơ vúâi khaâchhađng) cho doanh nghiïơp, vađ töí chûâc triïín khai toađn böơ caâc hoaơt ăöơng nađy.Tûúng ûâng, töí chûâcCNTT cuêa doanh nghiïơp cuông phaât triïín, ăïí ăuê sûâc khöng chó trong viïơc ăaêm baêo haơ tíìngCNTT (maơng, caâc phíìn mïìm, caâc CSDL), mađ cođn ăuê sûâc ăïí triïín khai caâc ûâng duơng tíìm xñnghiïơp, nhû caâc hïơ thöịng kiïíu ERP noâi trïn Caâc hïơ thöịng nađy kïịt tinh caâc kiïịn thûâc vïìCNTT vađ vïì quaên lyâ doanh nghiïơp, ăođi hoêi caâc ăiïìu kiïơn vađ caâch thûâc triïín khai phuđ húơpcho möîi doanh nghiïơp.Vò víơy vai trođ höî trúơ triïín khai úê ăíy ríịt quan troơng Cöng taâc höî trúơnađy hiïơn nay thûúđng do caâc chuýn gia HTTT ăaêm nhíơn

Hoêi: CIO lađ nhađ CNTT chuýn nghiïơp hay nhađ quaên lyâ chuýn nghiïơp?

Ăaâp: CIO lađ nhađ quaên lyâ chuýn nghiïơp coâ hiïíu biïịt chuýn nghiïơp vïì CNTT, hoùơc lađ nhađ

CNTT chuýn nghiïơp hoaơt ăöơng quaên lyâ chuýn nghiïơp Noâi nhû víơy ăïí thíịy CIO chõu traâch

_

15 CIO - Chief Informatic Officer - "Giaâm ăöịc thöng tin" (hoùơc "Giaâm ăöịc cöng nghïơ thöng tin" nhû möơt söị ngûúđi ăïì nghõ) Cođn goơi lađ "Laônh ăaơo thöng tin", nhíịt lađ úê caâc cú quan nhađ nûúâc (thñ duơ trong caâc Böơ)

nhiïơm vïì CNTT nhûng cuông lađ ngûúđi coâ vai trođ ríịt quan troơng vïì quaên lyâ trong doanhnghiïơp Nhòn chung, CIO ặúơc hiïíu lađ möơt võ phoâ cuêa Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh (Töíng Giaâm ăöịc),coâ cûúng võ tûúng ặúng vúâi Giaâm ăöịc Tađi chñnh, Giaâm ăöịc Cöng nghïơ, v.v.

Coâ möơt söị taơp chñ chuýn duđng cho CIO, nhû CIO Magazine, vađ CIO.com trïn maơng Ăíylađ caâc taơp chñ cuêa giúâi CIO Myô, ăïì cíơp ăïịn moơi mùơt hoaơt ăöơng cuêa CIO, trong ăoâ ríịt nhiïìuchuýn muơc, nhû chñnh saâch CNTT cuêa Chñnh phuê, quaên trõ dûơ aân CNTT xñ nghiïơp, quaên trõtri thûâc, an ninh, caâc thûúâc ăo hiïơu quaê ăíìu tû CNTT, v.v cho ăïịn caâc hoaơt ăöơng "nghïìnghiïơp" thûơc tiïîn mađ CIO phaêi giaêi quýịt ÚÊ Viïơt Nam, möơt söị taơp chñ chuýn ngađnh vïìCNTT vađ quaên lyâ cuông bùưt ăíìu coâ caâc chuýn muơc hoùơc trang dađnh riïng cho CIO

Hoêi: Giai ăoaơn ăíìu tû thûâ 4 coâ gò khaâc biïơt?

Ăaâp: Ăíy lađ giai ăoaơn ăíìu tû cho CNTT nhùìm ăaơt lúơi thïị caơnh tranh trong möi trûúđng kinh

doanh hiïơn ăaơi, tûâc lađ ăíìu tû CNTT vađo caâc saên phíím vađ dõch vuơ ăïí taơo nïn ûu thïị vïì giaâ,taơo nïn sûơ khaâc biïơt, vađ caâc phíím chíịt khaâc, phuđ húơp vúâi chiïịn lûúơc caơnh tranh cuêa doanhnghiïơp Hiïơn nay, caâc víịn ăïì kinh doanh trong thúđi ăaơi Internet, cuơ thïí hún lađ sûê duơng cöngnghïơ vađ caâc dõch vuơ cuêa Internet trong kinh doanh, coâ vai trođ quýịt ắnh Thñ duơ: xíy dûơngintranet ăïí chia seê thöng tin trong doanh nghiïơp, extranet ăïí kïịt nöịi vađ chia seê coâ lûơa choơncaâc nguöìn thöng tin vúâi caâc ăöịi taâc, nhađ cung cíịp, khaâch hađng, taơo caâc dõch vuơ múâi trïn maơngăïí giûô khaâch, ngùn caên khaâch chaơy sang phña ăöịi thuê, v.v.Viïơc taâi kyô nghïơ caâc quaâ trònh kinhdoanh, líơp caâc "cöng ty aêo", vađ nhiïìu ûâng duơng khaâc, cho pheâp doanh nghiïơp khöng chó ûângphoâ, mađ cođn taơo ặúơc lúơi thïị caơnh tranh so vúâi ăöịi thuê trong möi trûúđng toađn cíìu hoâa hiïơnnay, cuông lađ caâc daơng ăíìu tû quan troơng cuêa giai ăoaơn nađy Chûúng 6 Phíìn 2 seô trònh bađy vïìcaâc víịn ăïì nađy

Hònh 2.2 Möơt phíìn trang nhađ (trang chuê) cuêa CIO.com

36 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

Hònh 2.3 Möơt kiïíu liïn maơng duđng trong kinh doanh ăiïơn tûê (giai ăoaơn 3, 4)

Sau ăíy lađ möơt vñ duơ vïì ûâng duơng cöng nghïơ Internet taơo ra lúơi thïị caơnh tranh taơi Cöng tyWesco International, Inc

WESCO International, Inc - Liïn kïịt chiïịn lûúơc vúâi chuöîi cung ûâng mang laơi lúơi ñch

to lúân

Wesco International, Inc lađ möơt trong caâc nhađ phín phöịi lúân nhíịt caâc saên phíím ăiïơn vađ caâc dõch vuơ baêo trò, sûêa chûôa vađ víơn hađnh, vöịn 3,9 tó ăöla, vúâi hún 6.000 nhín viïn lađm viïơc taơi 5 trung tím phín phöịi úê Bùưc Myô vađ Canaăa, coâ 360 chi nhaânh úê Myô (chuê ýịu), Canaăa, Mexico, Nigeria, Singapore, Anh vađ Venezuela, phuơc vuơ cho 100.000 khaâch hađng toađn cíìu.Thõ trûúđng dõch vuơ chñnh: xíy dûơng cöng nghiïơp, caâc quaâ trònh cöng nghiïơp vađ saên xuíịt saên phíím rúđi, caâc nhađ chïị taơo thiïịt

bõ ăún chiïịc lúân, caâc dõch vuơ truýìn dûô liïơu, caâc cú quan nghiïn cûâu vađ chñnh phuê Ăöịi thuê caơnh tranh chñnh: Arrow Electronics, Graybar Electric, vađ W.W Grainger.

Wesco cođn göìm caê Brucner Suply, lađ böơ phíơn chuýn cung cíịp caâc dõch vuơ mua hađng trûơc tuýịn vađ taơi chöî, vađ quaên lyâ víơt tû thú cho nhiïìu cöng ty Böơ phíơn phín phöịi cuêa Wesco giûô trong kho hún 140.000 haơng muơc cuêa hađng trùm nhađ saên xuíịt Ngoađi ra Cöng ty cođn cung ûâng cho caâc khaâch hađng hađng triïơu saên phíím duđng cho baêo trò, sûêa chûôa vađ víơn hađnh, mađ trïn thûơc tïị ăíy lađ nhûông thûâ cöng ty nađy khöng chûâa trong kho, mađ lađ "phín phöịi thú" cho hún 20.000 nhađ cung cíịp Cho túâi gíìn ăíy, khi caâc ăaơi diïơn baân hađng cuêa Wesco nhíơn ặúơc ăún hađng vïì caâc haơng muơc khöng coâ trong kho, hoơ phaêi goơi ăiïơn trûơc tiïịp hoùơc kiïím tra caâc website cuêa nhađ saên xuíịt ăïí biïịt giaâ caê vađ khaê nùng cung cíịp Caâc thöng tin nađy sau ăoâ ặúơc chuýín tiïịp ăïịn khaâch hađng bùìng

Intranet Server

Intranet Server

Host System Router

Router

Internet

Tûúđng lûêa Tûúđng lûêa

Hoêi: Caâc doanh nghiïơp vûđa vađ nhoê coâ thïí ăíìu tû ăaơt lúơi thïị caơnh tranh nhû trònh bađy trïn

ăíy?

Ăaâp: Trong kinh doanh ăiïơn tûê, víịn ăïì quan troơng lađ tíơn duơng sûâc maơnh vađ cú höơi do

CNTT-TT, ăùơc biïơt lađ Internet ặa ăïịn Trong bađi baâo viïịt vïì Infosys úê cuöịi Chûúng trûúâc, Giaâmăöịc ăiïìu hađnh (CEO) cuêa Infosys ăaô noâi ăïịn viïơc "sín chúi ăang ặúơc san phùỉng" nhúđ caâcthađnh tûơu CNTT-TT hiïơn taơi Theo ríịt nhiïìu yâ nghôa, "sín chúi" cuêa caâc doanh nghiïơp hiïơnnay ngang nhau, nïịu khöng noâi ăïịn möơt söị lúơi thïị cuêa doanh nghiïơp vûđa vađ nhoê, nhû sûơ nùngăöơng vađ lanh leơ, ûâng phoâ töịt vúâi möi trûúđng kinh doanh thay ăöíi

Vñ duơ sau ăíy coâ thïí gúơi ặúơc nhiïìu yâ hay, qua viïơc möơt doanh nghiïơp, duđ ríịt nhoê vađ trongcaâc ăiïìu kiïơn ríịt haơn chïị, ăaô bûúâc ăíìu khai thaâc Internet cho möơt söị cöng viïơc kinh doanhcuêa mònh

ăiïơn thoaơi.Vò caâc ăùơt hađng loaơi nađy chiïịm 20% hoaơt ăöơng kinh doanh cuêa Wesco, viïơc thu thíơp thöng tin cho khaâch hađng chiïịm ăïịn 40% thúđi gian cuêa ăöơi nguô baân hađng.

Ăïí giaêi quýịt víịn ăïì nađy, cöng ty ăaô quýịt ắnh xíy dûơng möơt hïơ thöịng mua hađng ăiïơn tûê ăïí kïịt nöịi hïơ thöịng ăùơt vađ kiïím kï hađng cuêa khaâch vúâi hïơ thöịng kiïím kï cuêa caâc nhađ cung cíịp chñnh Khoâ khùn lúân nhíịt lađ Wesco phaêi tòm ra caâch thûâc tiïu chuíín ăïí thöng qua web truy víịn vađ keâo

ra ặúơc thöng tin tûđ trong caâc hïơ thöịng cung ûâng khöng ăöìng nhíịt, cuông nhû tûđ trong chñnh caâi hïơ thöịng dûơa trïn mainfraim ăaô 20 nùm tuöíi cuêa hoơ Cöng ty ăaô xíy dûơng möơt gateway Internet vúâi möơt tíơp caâc cûêa vađo maơng chung, taơo ra caâc ặúđng díîn nöịi trong vađ nöịi ngoađi ăïịn caâc hïơ thöịng cuô Möơt phíìn mïìm múâi ặúơc viïịt riïng ăïí thûơc hiïơn caê viïơc keâo dûô liïơu ra tûđ caâc hïơ thöịng cuô cuêa Wesco vađ tñch húơp caâc hïơ thöịng cung ûâng vúâi gateway, dûơa trïn cú súê cuêa hïơ quaên trõ nöơi dung Vignette vađ WebLogic Application Server cuêa BEA Systems Nhúđ hïơ thöịng nađy, 1000 nhín viïn baân hađng taơi 400 ắa ăiïím ăaô coâ thïí truy nhíơp trûơc tiïịp ăïịn caâc hïơ thöịng kiïím kï cuöịi cuđng cuêa caâc nhađ cung cíịp chñnh Khi coâ ýu cíìu cuêa khaâch vïì caâc haơng muơc khöng nùìm trong kho, nhín viïn baân hađng coâ thïí truy víịn qua web ăïịn caâc hïơ thöịng kiïím kï cuêa nhađ cung ûâng chó vúâi thao taâc bíịm 1 phñm, vađ nhíơn ặúơc traê lúđi trong vođng 30 giíy, röìi liïn laơc vúâi khaâch hađng Theo ăaânh giaâ cuêa Russ Lambert, Giaâm ăöịc thûúng maơi ăiïơn tûê cuêa Wesco, hïơ thöịng nađy coâ thïí tiïịt kiïơm gíìn 12 triïơu ăö la möơt nùm do giaêm ặúơc tiïìn ăiïơn thoaơi vađ tiïịt kiïơm thúđi gian cuêa nhín viïn baân hađng Töíng chi phñ cho triïín khai hïơ thöịng nađy lađ gíìn 400.000 ăö la, viïơc thu höìi vöịn ăíìu tû khöng cíìn bađn túâi.

Ăiïìu quan troơng hún lađ hïơ thöịng nađy ăaô coâ aênh hûúêng tñch cûơc ăïịn viïơc lađm cho khaâch hađng chíịp nhíơn dõch vuơ cuêa Wesco, thùưt chùơt hún nûôa möịi quan hïơ giûôa Cöng ty vađ khaâch hađng.Vúâi hïơ thöịng nađy, khaâch hađng giúđ ăíy ăaô coâ thïí tin rùìng, möơt khi hoơ goơi ăiïơn cho Cöng ty, hoơ ăaô thûơc hiïơn möơt cuâ ăùơt hađng "thúđi gian thûơc" cho caâc nhađ cung cíịp "Ăíy lađ möơt chûâng minh huđng höìn vïì sûâc maơnh cuêa kïịt nöịi trûơc tiïịp trong chuöîi cung ûâng", Lambert noâi.

Theo Computerworld, 11/3/2002.

Hoêi: Víơy coâ thïí "ăöịt chaây giai ăoaơn" trong viïơc ăíìu tû CNTT khöng?

Ăaâp: Caâc giai ăoaơn ăíìu tû nïu sú lûúơc trong Chûúng nađy nhùìm nhíịn maơnh möơt ăiïìu cú baên

sau ăíy: ăíìu tû cho CNTT trong doanh nghiïơp phaêi phuđ húơp vúâi sûơ phaât triïín vađ phuơc vuơcho chiïịn lûúơc kinh doanh cuêa doanh nghiïơp trong möîi giai ăoaơn

Böịn giai ăoaơn ăaô nïu úê ăíy lađ möơt cùn cûâ töịt khi quýịt ắnh ăíìu tû, vađ lađ möơt caâi khung,möơt mö hònh thuíơn tiïơn cho viïơc trònh bađy caâc víịn ăïì coâ liïn quan.Tuy nhiïn, khöng nïn coiăoâ lađ mö hònh duy nhíịt Töịc ăöơ phaât triïín cuêa doanh nghiïơp vađ cuêa cöng nghïơ khöng phaêikhi nađo cuông giöịng nhau, do víơy coâ sûơ ăan xen giûôa caâc giai ăoaơn ăíìu tû CNTT vúâi caâc giaiăoaơn phaât triïín doanh nghiïơp Coâ thïí coâ doanh nghiïơp höơi tuơ ặúơc caâc ăiïìu kiïơn ăïí boê quamöơt giai ăoaơn ăíìu tû nađo ăoâ, hoùơc choơn ặúơc mö hònh ăíìu tû khaâc vúâi mö hònh trïn ăíy.Ăiïìu nađy ríịt coâ thïí xaêy ra ăöịi vúâi caâc doanh nghiïơp múâi, nhíịt lađ caâc doanh nghiïơp vûđa vađnhoê, ặúơc thađnh líơp trïn caâi "sín chúi" ăaô ặúơc san bùìng nhû ăaô noâi, vađ ặúơc chuíín bõ ăuêăïí chúi ặúơc trïn sín ăoâ Vñ duơ vïì Cöng ty nöơi thíịt T sau ăíy chûâng minh khaê nùng möơtdoanh nghiïơp vûđa vađ nhoê coâ thïí thađnh cöng súâm trong ăíìu tû vađo CNTT úê trònh ăöơ ríịtcao, lađ ûâng duơng ERP Coâ thïí xem ăíy lađ vñ duơ vïì caâi goơi lađ sûơ "ăöịt chaây giai ăoaơn" nhû Baơnnoâi Ăiïìu cíìn quan tím úê ăíy lađ khaê nùng "ặâng vûông" cuêa Cöng ty T khi choơn möơt sín chúicoâ mùơt bùìng cöng nghïơ khaâ cao ăoâ

Coâ leô cíìn nhíịn maơnh ăiïìu sau ăíy: tuy Cöng ty T khöng cíìn líìn lûúơt traêi qua tíịt caê caâc giaiăoaơn ăíìu tû ăaô nïu, nhûng trïn thûơc tïị hoơ ăaô coâ ặúơc sûơ chuíín bõ cíìn thiïịt vïì caâc ăiïìu kiïơnăïí thađnh cöng khi bûúâc vađo giai ăoaơn 4: quy trònh quaên lyâ ặúơc caêi tiïịn, laônh ăaơo vađ caân böơcoâ trònh ăöơ nùưm bùưt vađ triïín khai cöng nghïơ, vađ möơt quýịt tím cuđng niïìm say mï ăöịi vúâiviïơc aâp duơng ERP Ăïí coâ ặúơc caâc ăiïìu kiïơn ăoâ, coâ thïí caâc cöng ty khaâc phaêi töịn nhiïìu thúđi

38 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP

Ăûa hoa lïn maơng

Duđ Traơi hoa Langbian (nùìm trïn ặúđng vađo Laơc Dûúng, caâch trung tím Ăađ Laơt khoaêng 5km), ăaô coâ hađng chuơc nùm nhûng nhiïìu ngûúđi chó biïịt ăïịn noâ khi website cuêa Traơi hoa (www.lborchid.dalat-city.com) xuíịt hiïơn trong cuöơc thi "Trang web íịn tûúơng nùm 2000" do VASC töí chûâc Quaên lyâ traơi hoa nhín dõp nađy ăaô nhúđ ngûúđi lađm trang web giúâi thiïơu vïì traơi hoa cuêa gia ằnh ăïí tiïịp thõ caâc loaơi hoa lan vađ hoa ngùưn ngađy mađ gia ằnh anh ûúm tröìng.

Tûđ ngađy coâ trang web, traơi hoa Langbian nađy nhíơn ặúơc ríịt ặúơc nhiïìu e-mail hoêi han vïì giaâ caê, ăùơt hađng Thïị nhûng, do thûúng maơi ăiïơn tûê chûa phaât triïín (chûa thïí kyâ húơp ăöìng vađ thanh toaân qua maơng) nïn tíịt caê caâc húơp ăöìng ăïìu ặúơc kyâ kïịt trûơc tiïịp taơi Ăađ Laơt Cuông vò thïị, hoa cuêa Traơi hoa Langbian chó cung cíịp cho khaâch hađng trong nûúâc Ngoađi lúơi ñch thu ặúơc tûđ viïơc thûúng hiïơu ặúơc quaêng baâ röơng raôi, Internet cođn mang laơi möơt hiïơu quaê khaâc, hïịt sûâc cuơ thïí lađ nguöìn thöng tin vïì caâc giöịng hoa múâi, laơ Nhúđ luön chuê ăöơng tòm kiïịm trïn maơng nïn traơi hoa Langbian lađ cú súê tröìng hoa tiïn phong tung ra thõ trûúđng nhûông giöịng múâi nhû: Caât Tûúđng, Hoađng Anh "Trûúâc mùưt, qua Internet, töi coâ thïí tòm giöịng hoa phuđ húơp, choơn nhađ cung cíịp giöịng, trûơc tiïịp ăađm phaân giaâ caê vúâi hoơ, choơn núi tin cíơy nhúđ nhíơp uêy thaâc vađ kiïím soaât ặúơc viïơc thanh toaân, tiïịn ăöơ giao nhíơn hađng Chûâ chûa daâm mú ăïịn chuýơn haâi ra tiïìn qua maơng hay qua caâi trang web cuêa nhađ töi!" - Bađ chuê traơi hoa noâi.

Theo Vietnam.net

gian hún vađo caâc giai ăoaơn ăíìu tû tûđ thíịp ăïịn cao, lađ caâc bûúâc ăi ặúơc aâp duơng phöí biïịn nhûăaô trònh bađy Duđ bùìng con ặúđng nađo thò víịn ăïì cú baên ăïí triïín khai ûâng duơng CNTT thađnhcöng víîn lađ: ûâng duơng ăoâ phaêi thûơc sûơ cíìn thiïịt cho doanh nghiïơp, vađ doanh nghiïơp phaêi ặúơcchuíín bõ ăïí ặa noâ vađo hoaơt ăöơng thûúđng xuýn cuêa mònh Hy voơng trong böịi caênh phaâttriïín maơnh meô hiïơn nay caê vïì cöng nghïơ vađ caâc cú höơi kinh doanh, ngađy cađng coâ nhiïìu cöng

ty "trûúêng thađnh nhanh" nhû Cöng ty T

Khi ăíìu tû vađ sûê duơng CNTT cho caâc muơc tiïu kinh doanh vađ phaât triïín doanh nghiïơp, duđtheo mö hònh nađo, caâc nhađ quaên lyâ vađ kinh doanh chuýn nghiïơp, lađ ngûúđi duđng cuêa caâc HTTTdoanh nghiïơp, cuông cíìn trang bõ cho mònh möơt "khung kiïịn thûâc", ríịt quan troơng ăïí hiïíu vađsûê duơng caâc HTTT, göìm 5 lônh vûơc sau16:

• Caâc quan ăiïím nïìn taêng: Caâc thađnh phíìn cú baên cuêa HTTT, vađ viïơc phín loaơi

chuâng Ngoađi ra cíìn nùưm ặúơc lyâ thuýịt hïơ thöịng noâi chung, vađ lyâ thuýịt vïì xûê lyâthöng tin (bùìng maây hoùơc do con ngûúđi tiïịn hađnh)

• Cöng nghïơ thöng tin: Caâc cöng nghïơ vïì phíìn cûâng, phíìn mïìm, viïîn thöng, quaên

trõ CSDL, vađ caâch thûâc chuâng tûúng taâc trong möơt quaâ trònh kinh doanh ăöơng,thay ăöíi vađ phaât triïín ríịt nhanh, vúâi nhiïìu con ặúđng múâi xuíịt hiïơn

Möơt doanh nghiïơp vûđa vađ nhoê aâp duơng thađnh cöng ERP

Cöng ty T, hiïơn hoaơt ăöơng taơi TP Höì Chñ Minh, lađ möơt doanh nghiïơp Viïơt Nam treê, nhûng ăaô khaâ nöíi tiïịng trong lônh vûơc nöơi thíịt Khúêi ăíìu ríịt khiïm töịn, Cöng ty T taơo sûơ khaâc biïơt bùìng caâch ăíìu tû vađo phong caâch lađm viïơc chuýn nghiïơp vađ taơo ặúơc caâc íịn tûúơng töịt vúâi khaâch hađng, truâng thíìu nhiïìu húơp ăöìng trang bõ cho caâc vùn phođng, khaâch saơn.

Uy tñn cuêa Cöng ty T cođn coâ ặúơc nhúđ hoơ ăaô quýịt tím aâp duơng caâc phûúng phaâp quaên lyâ tiïn tiïịn, ăùơc biïơt súâm quýịt tím aâp duơng ERP Ngay tûđ nùm 2002 hoơ ăaô triïín khai thađnh cöng möơt hïơ thöịng ERP cuêa Myô ûâng duơng cho caâc doanh nghiïơp saên xuíịt quy mö nhoê, mûâc giaâ khoaêng 20.000 ăö la Myô Vò hïơ thöịng nađy khöng ặúơc Viïơt hoâa nïn hoơ duđng thïm phíìn mïìm kïị toaân cuêa Laơc Viïơt ăïí taơo caâc baâo caâo cho caâc cú quan chûâc nùng Viïơt Nam.Vúâi caâc hïơ thöịng nađy, Cöng

ty T ăaô xíy dûơng ặúơc möơt nïìn nïịp quaên lyâ ríịt hiïơn ăaơi, noâi riïng coâ khaê nùng phín tñch tûơ ăöơng caâc ăún hađng cuêa khaâch ăïí líơp kïị hoaơch saên xuíịt cho tûđng böơ phíơn Nhúđ víơy hoơ quaên lyâ töịt ặúơc giaâ thađnh vađ lõch saên xuíịt, giao hađng ăuâng heơn, taơo nïn hònh aênh lađ möơt ăöịi taâc lađm ùn ríịt chuýn nghiïơp vúâi khaâch hađng.

Bađi hoơc coâ thïí ruât ra tûđ ăíy lađ doanh nghiïơp ăaô phaât huy ặúơc thïị maơnh cuêa möơt doanh nghiïơp treê, vúâi ăöơi nguô nhín viïn nùng ăöơng, chõu hoơc tíơp vađ tiïịp thu caâi múâi, cuđng quýịt tím ríịt cao cuêa caâc laônh ăaơo Cöng ty T trong viïơc aâp duơng caâc phûúng phaâp quaên lyâ hiïơn ăaơi Hoơ say mï ERP ăïịn mûâc sau khi triïín khai thađnh cöng cho nöơi böơ, hoơ cođn muöịn trúê thađnh nhađ tû víịn ăem phíìn mïìm nađy ăi triïín khai cho caâc doanh nghiïơp khaâc.

_

16 Líịy theo James L O'Brient Saâch ăaô díîn.

• Caâc ûâng duơng doanh nghiïơp: Caâch thûâc mađ CNTT ặúơc aâp duơng giaêi quýịt caâc

víịn ăïì kinh doanh thûúđng phûâc taơp hún ta tûúêng Möơt ngûúđi duđng ham hiïíu biïịtthûúđng tòm hoơc caê caâch thûâc sûê duơng caâc HTTT ăïí giaêi quýịt caâc víịn ăïì hiïơn taơi,caê viïơc bùưt ăíìu duđng chuâng nhû möơt phûúng caâch múâi ăïí xaâc ắnh víịn ăïì vađ ăoânnhíơn caâc cú höơi Ngûúđi duđng cuöịi nïn cöị gùưng ăaơt ặúơc sûơ hiïíu biïịt cú baên vïìcaâc lônh vûơc cíìn thiïịt cho cöng viïơc cuêa mònh, nhû tûơ ăöơng hoâa vùn phođng, xûê lyâgiao dõch, caâc chûâc nùng kinh doanh, taơo baâo caâo cho quaên lyâ, höî trúơ quýịt ắnh,höị trúơ ăiïìu hađnh, v.v

• Phaât triïín, triïín khai caâc tiïịn trònh: Caâch tiïịp cíơn nïìn taêng ăïịn viïơc giaêi quýịt vađ

phaât triïín víịn ăïì Caâc khña caơnh vïì phûúng phaâp luíơn: tiïịp cíơn hïơ thöịng, vođng ăúđiphaât triïín hïơ thöịng, v.v

• Caâc thaâch thûâc vïì quaên lyâ: Caâch lađm cho viïơc sûê duơng caâc nguöìn lûơc cuêa HTTT

trúê thađnh möịi quan tím chuê ýịu cuêa ngûúđi duđng Hún thïị, möịi ngûúđi duđng cuöịicíìn coâ tri thûâc vïì caâc phûúng phaâp quaên lyâ, búêi vò CNTT ăođi hoêi ngûúđi duđng cuöịiphaêi coâ caâc quýịt ắnh ăöơc líơp hún ăïí höî trúơ caâc muơc tiïu toađn thïí cuêa cöng ty.Caâc víịn ăïì míịu chöịt göìm quaên trõ caâc nguöìn lûơc thöng tin, hoaơch ắnh, triïín khaivađ kiïím soaât caâc HTTT

Trong phíìn thûâ 2 cuêa Söí tay, seô líìn lûúơt trònh bađy kyô hún vïì caâc giai ăoaơn ăíìu tû trong möhònh "4 giai ăoaơn" nađy

40 SÖÍ TAY CÖNG NGHÏƠ THÖNG TIN VAĐ TRUÝÌN THÖNG CHO DOANH NGHIÏƠP