Đào tạo nguồn nhân lực là cách tốt để cung cấp bổ sung các kiến thức, kỹ năng làm việc cho các cán bộ để thực hiện công việc, và luôn duy trì phát triển các kiến thức và kỹ năng nhằm nân
Trang 1THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TẠI CỤC THUẾ TỈNH
QUẢNG NINH.
Cục thuế tỉnh Quảng Ninh là một trong những đơn vị thuộc ngành thuế Việt Nam, nằm trên địa bàn có nền kinh tế đang phát triển, nên có khối lượng doanh nghiệp hình thành hàng năm rất lớn và đa dạng về nghành nghề kinh doanh, mặt khác khi Việt nam đã tham gia vào WTO công tác quản lý thuế cũng đòi hỏi cần được nâng cao hơn Đào tạo nguồn nhân lực là cách tốt để cung cấp
bổ sung các kiến thức, kỹ năng làm việc cho các cán bộ để thực hiện công việc,
và luôn duy trì phát triển các kiến thức và kỹ năng nhằm nâng cao tốt hiệu quả công tác quản lý thuế là nhiệm vụ yêu cầu của ngành thuế và cũng là một mục tiêu quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế và ngày càng hiện đại hoá ngành thuế, tiến dần đến việc quản lý thuế theo phương pháp kê khai điện tử
Nhận thức được tầm quan trọng trong việc đầu tư cho việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, Cục thuế tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện nhiều biện pháp cũng như còn một số vấn đề còn bất cập trong công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực Trong bài viết này tôi xin được trình bầy nội dung về công tác đào tạo
và phát triển nguồn nhân lực trong chính sách pháp triển nguồn nhân lực tại Cục thuế tỉnh Quảng Ninh vơi các nội dung như sau:
+ Các biện pháp đã thực hiện trong công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực.
Trang 2+ Một số tồn tại trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực + Các yếu tố tác động làm giảm hiệu quả trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
+ Một số biện pháp nhằm nâng cao công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Nội dung được trình bầy cụ thể như sau:
1 Các biện pháp đã thực hiện.
a Công tác đào tạo nội bộ.
Cục thuế tỉnh Quảng Ninh đã hình thành tổ giáo viên với mục đính để đào tạo nội bộ cho các nhân viên phòng chức năng cục thuế và các chi cục thuế Hàng năm tổ giáo viên xây dựng kế hoạch đào tạo và được lãnh đạo cục duyệt Các nội dung đào tạo là: Kế toán thuế, các chính sách thuế, các chính sách pháp luật khác
b Công tác tổ chức hội thảo
Lãnh đạo cục sẽ giao cho các phòng ban chức năng như Phòng kiểm tra số
1, Phòng kiểm tra 2, Phòng thanh tra… tổ chức các cuộc hội thảo chuyên đề và tập hợp các vấn đề vướng mắc, cũng như các kinh nghiệp trong quá trình thực hiện công tác quản lý thuế và trình bầy trong hội thảo của các phòng ban cũng như các chi cục thuế các huyện để thảo luận Đối với các vấn đề trong quyền hạn của Lãnh đạo cục có thể trả lời, thì sẽ trả lời, giải đáp ngay để các đơn vị thực hiện và các đơn vị khác biết học tâp Đối với các vấn đề không thuộc thẩm quyền thì sẽ tập hợp có văn bản hỏi Tổng cục thuế để trả lời
Trang 3c Công tác luân chuyển cán bộ, luân chuyển công việc.
Cục thuế đã có Quyết định số 3621/QĐ-CT ngày 22/8/2008 Về việc phê duyệt đề án điều động, luân chuyên luân phiên công việc đối với cán bộ công chức thuế Quảng Ninh Hàng năm có các cán bộ thuộc các Phòng ban cũng như
từ các Chi cục thuế được luân chuyển với nhau, qua đó các nhân viên cũng như các cán bộ quản lý có thể nâng cao được trình độ cho bản thân, là cơ sở thử thách
và qua đó cũng phát hiện được các cán bộ có năng lực, có tâm để bổ nhiệm vào các vị trí thích hợp nhằm ngày càng nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế
d Công tác đào tạo theo chương trình của Tổng cục thuế
Hàng năm, Tổng cục thuế có các chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ
và hướng dẫn các chính sách pháp luật về lĩnh vực thuế và các lĩnh vực pháp luật khác cho các cán bộ của các Cục thuế Cục thuế tỉnh Quảng Ninh đã cử các cán
bộ nhằm nắm bắt được các chính sách mới để phổ biến toàn cục và đến các chi cục thuế địa phương để triển khai thực hiện
e Các phương pháp đạo tạo khác
Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, qua đó yêu cầu các nhân viên cũng như các cán bộ quản lý tự học hỏi để nâng cao hiệu quả trong công việc để giải quyết các công việc tốt hơn, chính xác hơn Xây dựng các chương trình giao lưu với các Chi cục, các cục thuế tỉnh khác với nhau Qua các buổi giao lưu có thể trao đổi học hỏi được các phương pháp đào tạo và phát triển nguôn nhân lực mới
Hàng năm cục thuế cũng phát động công tác thi đua và khen thưởng kịp thời đối với các cán bộ, phòng ban có các sáng kiến, cải tiến công việc Đây cũng
Trang 4là một biện pháp thúc đẩy nhằm nâng cao công tác tự nghiên cứu để nâng cao trình độ, đã có nhiều sáng kiến, cải tiến cấp Cục, cấp Tổng cục thuế và cấp Bộ tài chính
2 Một số tồn tại trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
a Công tác lập kế hoạch cho việc đào tạo nhân lực chưa thực hiện tốt trong từng bước giai đoạn như:
+ Xác định mục tiêu nhu cầu
Thường không tổ chức đánh giá nhu cầu một cách chính thức, bài bản mà chỉ làm theo phương pháp ước lượng tương đối Thường chỉ trao đổi không chính thức với các cán bộ quản lý cộng với quan sát của lãnh đạo cục và cán bộ phụ trách đào tạo
Thường bỏ qua các bước cần thiết trong đánh giá nhu cầu đào tạo như: phân tích về đơn vị, phân tích công việc và phân tích cá nhân Do mỗi giai đoạn, mỗi khâu trong việc đánh giá nhu cầu đào tạo bị bỏ sót hoặc cắt ngắn lại mà thường không đưa ra được một danh sách nhu cầu, cần đào tạo một cách cụ thể
và chi tiết Điều này làm cho công tác đào tạo có thể đi lệch hướng, không thực
sự sát đúng với nhu cầu thực của các chi cục thuế và các phòng của cục thuế
+ Xác định mục tiêu đào tạo
Đa số các chương trình đào tạo thiếu các mục tiêu cụ thể và lượng hóa được các mục tiêu đó Các mục tiêu thường thấy là “Nâng cao kỹ năng ” hoặc
“Hoàn thiện ”, đây là những mục đích lâu dài, không lượng hóa được Với
Trang 5những mục tiêu không định lượng được, rất khó để thực hiện cho tốt và đánh giá kết sau đào tạo một cách chính xác
Nội dung đào tạo thường mang nặng tính lý thuyết, thậm chí kể cả các chương trình đào tạo các kỹ năng thực hiện thanh tra thuế Nhiều bài giảng dành quá nhiều thời gian giảng giải về định nghĩa, tầm quan trọng và các yêu cầu, nguyên tắc, mà ít thời gian dành cho việc giải thích làm gì, làm như thế nào, trong điều kiện hoàn cảnh nào, v.v Rất nhiều chương trình đào tạo chỉ chuẩn bị nội dung giảng giải là chính, ít chuẩn bị phần thực hành, phần kích thích suy nghĩ, sáng tạo và độc lập của học viên
Việc dựa dẫm hoàn toàn vào giáo viên và cơ sở đào tạo trong khâu thiết kế mục tiêu, nội dung và phương pháp giảng dạy là một thói quen không tốt Với cách làm đó đã làm cho các chương trình đào tạo ít phù hợp, ít tính thực tiễn và
là một sự phung phí nguồn lực và lãng phí về tiền và thời gian
Khả năng của các cán bộ phụ trách công tác đào tạo còn nhiều hạn chế về
sự hiểu biết và kỹ năng tổ chức trong công tác đào tạo
+ Lựa chọn phương pháp đào tạo
Các phương pháp đào tạo chưa phong phú, vẫn mang tính truyền thống là giảng dậy trực tiếp trên lớp, cho nên đã ảnh hưởng trực tiếp đến các công việc hiện tại do các đơn vị phải bố trí các cán bộ làm thay cho các cán bộ cử đi học Nhiều chương trình có thể đào tạo thông qua các biện pháp tự nghiên cứu và kiểm tra trực tiếp sẽ tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả đào tạo cao hơn nhưng vẫn được giảng dạy trực tiếp
Trang 6Với phương pháp giảng dạy trực tiếp thì số lượng giáo viên được đào tạo
về phong cách học của học viên và phong cách giảng dạy của giáo viên còn hạn chế Chính vì thế việc thiết kế phương pháp giảng dạy là rất hạn chế Đa số giáo viên chuẩn bị bài giảng để lên lớp, dành rất ít thời gian cho việc thiết kế phương pháp, chỉ sử dụng một phương pháp giảng dạy truyền thống, giảng dạy một chiều, trong đó giáo viên nói, học viên nghe Ở trên lớp, giáo viên chủ yếu giảng theo phương pháp truyền thống, thường ít giao tiếp với học viên trong quá trình giảng dạy Đa số giảng viên không được trang bị phương pháp giảng dạy, lấy học viên làm trung tâm Giáo viên chủ yếu truyền đạt lại cho học viên những nội dung mình đã chuẩn bị từ trước Rất ít thời gian dành cho việc thảo luân, trao đổi học tập lẫn nhau của học viên Việc học trên lớp rất thụ động, học viên chủ yếu ngồi nghe, thiếu các phương pháp kích thích suy nghĩ của học viên
+ Thực hiện chương trình đào tạo
Trong khâu thực hiện chương trình đào tạo, bất cập về nội dung giảng chủ yếu cung cấp nội dung chương trình bài giảng đã chuẩn bị từ trước Bất cập chủ yếu trong giai đoạn thực hiện chương trình đào tạo nằm ở khâu phương pháp giảng dạy
+ Đánh giá các chương trình đào tạo
Chưa đánh giá chính xác được kết quả đào tạo một cách chính xác, các phương pháp đánh giá việc đào tạo còn quá chung chung, mang tính hình thức và thủ tục, do đó việc nhận xét trong công tác đào tạo chưa được coi trọng
b Kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực:
Trang 7Hầu hết các kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của cục thuế không có một chiến lược dài hạn cho việc phát triển nguồn nhân lực và do vậy không có sự phù hợp của chiến lược quản lý nguồn nhân lực và chiến lược đào tạo và phát triển nguôn nhân lực với các mục tiêu phát triển của ngành thuế
c Công tác quy hoạch phát triển cán bộ:
Trong các năm qua công tác quy hoạch các cán bộ của cục thuế đã được thực hiện tốt và đáp ứng tốt công việc, tuy nhiên việc trẻ hoá cán bộ quản lý nhằm bắt kịp với sự phát triển về phương pháp quản lý thuế mới còn hạn chế
d Công tác đào tạo kỹ năng làm việc theo nhóm.
Chưa được quan tâm nhiều trong việc đào tạo các kỹ năng làm việc theo nhóm, đặc biệt trong lĩnh vực thanh tra, kiểm tra thuế thì việc thành lập đoàn kiểm tra, thanh tra xuống kiểm tra tại doanh nghiệp và phần lớn được thực hiện các nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế được làm việc theo nhóm Do đó các kỹ năng làm việc theo nhóm rất cần thiết nhằm tạo ra khối đoàn kết, sức mạnh tập thể để nâng cao hiệu quản trong công tác là một vấn đề rất cần thiết
3 Các yếu tố tác động làm giảm hiệu quả trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Cơ cấu tổ chức luôn thay đổi: Do Cục thuế tỉnh Quảng Ninh luôn là đơn vị thí điểm nên các phòng ban thay đổi theo sự phát triển của ngành thuế và các chương trình thí điểm của Tổng cục thuế, vì vậy thiếu sự ổn định về mặt tổ chức
và các kế hoạch đào tạo và phát triển nhân lực cũng phải thay đổi theo, dẫn đến
sự bị động trong kế hoạch đào tạo và phát triển nhân lực
Trang 8Kinh phí dành cho đào tạo và phát triển còn hạn chế: Do cơ quan thực hiện theo cơ chế khoán chi phí do đó kinh phí dành cho đào tạo còn hạn chế
4 Một số biện pháp nhằm nâng cao công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
a Cần xây dựng các quy trình trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực
Đánh giá nhu cầu đào tạo và phát triển.
Cục thuế cầu xác định nhu cầu đào tạo và phát triển nguồn nhân lực so với
kế hoạch phát triển của ngành thuế Bám sát mục tiêu phát triển nguồn nhân lực
và phát triển nguồn nhân lực để đưa ra nhu cầu chính xác cũng như kế hoạch quy hoạch cán bộ: Như cần đào tạo bao nhiêu cán bộ trong lĩnh vực thanh tra bao nhiêu cán bộ trong lĩnh vực kê khai thuế, và thời gian bao lâu phải đào tạo lại, cần bao nhiêu cán bộ quản lý cấp cục, cấp phòng, cấp chi cục… đưa ra danh sách cán bộ đào tạo và phát triển cụ thể
Thiết kế chương trình đào tạo.
Khâu đầu tiên trong thiết kế chương trình đào tạo là cần xác định mục tiêu đào tạo Một mục tiêu đào tạo tốt cần phải cụ thể, lượng hoá được, hiện thực và quan sát được
Cần phải phải có sự nghiên cứu và giảng dạy về đặc điểm của quá trình học và nội dung, phương pháp giảng dạy Chính vì vậy cần phải nghiên cứu một cách kỹ lưỡng khi thiết kế chương trình đào tạo
Thực hiện chương trình đào tạo
Trang 9Tập trung vào thay đổi phương pháp giảng dạy và những kỹ năng thuyết trình cũng như phương pháp truyền đạt nhằm nâng cao hiệu quả của việc đào tạo
Đánh giá hiệu quả đào tạo
Đánh giá đúng mức hiệu quả của đào tạo như:
- Đánh giá phản ứng của học viên trong khóa học, xem nhận xét của học viên về nội dung, phương pháp và công tác tổ chức lớp học
- Đánh giá mức độ học tập của học viên, được tổ chức ngay trước và ngay sau khóa học, rồi lấy kết quả so sánh với nhau
- Đánh giá sự thay đổi hành vi của học viên trong công việc làm hàng ngày, thường thực hiện sau khóa học vài ba tháng
- Đánh giá ảnh hưởng của khóa đào tạo tới kết quả thực hiện công tác quản lý thuế
b Cần xây dựng các kê hoạch đào tạo dài hạn:
Cục thuế cần có một chiến lược dài hạn cho việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực và phù hợp của chiến lược quản lý nguồn nhân lực với các mục tiêu phát triển dài hạn của ngành thuế
c Cần đào tạo thêm các kỹ năng sư phạm cho các cán bộ giảng dạy.
Cục thuế có thể xem xét cử một số các cán bộ trong tổ giáo viên đi học thêm các kỹ năng về sự phạm
d Xây dựng các chương trình đào tạo và các kỹ năng làm việc theo nhóm.
Trang 10Cục thuế cần xây dựng các chương trình đào tạo và các kỹ năng làm việc theo nhóm cho tất cả các cán bộ trong văn phòng cục thuế và các chi cục thuế, đặc biệt quan tâm đến các cán bộ làm công tác thanh tra, kiểm tra thuế Có thể cử các cán bộ đi đào tạo hoặc thuê các chuyên gia về đào tạo và thực hành các tình huống cụ để có thể giúp nhân viên thực hiện tốt các kỹ năng làm việc theo nhóm Theo tôi đây là một trong những kỹ năng quan trọng trong công tác quản lý thuế, nếu chúng ta thực hiện tốt các kỹ năng này sẽ giúp giảm bớt thời gian cho người nộp thuế và nâng cao hiệu quả quản lý thuế cho ngành thuế
e Công tác quy hoạch cán bộ trẻ cũng cần được coi trong hơn nhằm
mục đích trẻ hoá cán bộ cũng như là động lực cho việc phát triển các nguồn nhân lực và ngày càng đáp ứng tốt hơn công tác và sự phát triển của công tác quản lý thuế mới
Công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tốt là một trong những yếu
tố quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực và sẽ là cơ sở trong công tác đổi mới phát triển công tác quản lý ngành thuế, ngày càng đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý và hiện đại hoá ngành thuế
Tài liệu tham khảo:
- Giáo trình môn Quản trị nguồn nhân lực
Trang 11- Quyết định số 3621/QĐ-CT ngày 22/8/2008 Về việc phê duyệt đề án điều động, luân chuyên luân phiên công việc đối với cán bộ công chức thuế Quảng Ninh
- Giáo trình môn quản trị nguồn nhân lực - Trường Đại học KTQD Hà nội