So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.So sánh một số giống khoai lang có triển vọng vụ xuân 2015 tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.

I H C NÔNG LÂM

tài:

I H C NÔNG LÂM

tài:

L I C

quá trình h c t không ng ng nâng cao ch o thì ph i có s

tài t t nghi So sánh m t s gi ng khoai lang có tri n

v ng v xuân 2015 t i H c Nông Lâm Thái Nguyên

nhi t tình c a các th ng, trong khoa và b n bè và s

ng d n nhi t tình c ng d n Th.S Nguy n ThMai Th o

hoàn thành khóa lu

s t n tình c a cô giáo Th.S Nguy n Th Mai Th o cùng các th y cô

Do th i gian có h b n thân còn h n ch nên lu a

em không tránh kh i nh ng khuy m thi u sót Vì v y em r c stham gia góp ý c a các th y cô giáo và b khóa lu c hoàn thi

Em xin chân thành thành c

Sinh Viên

B ng 4.2: S ng kính thân c a các gi ng khoai lang thí nghi m 36

B ng chi u dài thân chính c a các gi ng khoai lang thí

nghi m 37

B m hình thái c a các gi ng tham ra thí nghi m 38

B ng 4.5: M nhi m sâu h i c a gi ng khoai lang tham gia thí nghi m 38

DANH M C HÌNH V

Hình 4.1: Bi t c ng su t sinh kh i c a các

gi ng khoai lang thí nghi m 42

IPGIRI : Vi n tài nguyên di truy n th c v t Qu c t

M C L C

Ph n 1 M U 1

1.1 t v 1

1.2 M c tiêu c tài 2

c ti n c tài .2

c 2

1.3.2 Ý ngh a th c ti n 2

Ph n 2 T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 Phân lo i, ngu n g c và phân b cây khoai lang 3

2.2 Nh c tính nông h c và yêu c u ngo i c t tr i v i khoai lang 5

c tính nông h c 5

2.2.2 Yêu c u ngo i c t tr i v i cây khoai lang 6

2.3 Giá tr ng và t m quan tr ng c i s 9

2.3.1 Các thành ph ng 9

2.3.2 Ch t khô và tinh b t 10

2.3.3 11

2.3.4 Protein 11

2.3.5 Các vitamin và khoáng ch t 12

2.4 Tình hình s n xu t và nghiên c u khoai lang trên th gi i 13

2.4.1 Tình hình s n xu t 13

2.4.2 Tình hình nghiên c u 14

2.5 Tình hình s n xu t và nghiên c u khoai lang Vi t Nam 17

2.5.1 Tình hình s n xu t 17

2.5.2 Tình hình nghiên c u 20

PH N 3 N U 27

ng nghiên c u 27

3.2 Th m nghiên c u 27

3.3 N i dung nghiên c u 27

u 27

trí thí nghi m 27

3.4.2 Quy trình thí nghi m 28

3.4.3 Các ch 30

lý s li u 33

Ph n 4 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 34

4.1 K t qu nghiên c u m t s ch ng c a các gi ng khoai lang thí nghi m v i Nguyên 34

ng c a các gi ng Khoai lang các công th c thí nghi m 34

ng kinh thân khoai lang các công th c thí nghi m 36

ng chi u dài thân chính c a các gi ng Khoai lang thí nghi m 36

4.2 m hình thái c a các gi ng khoai lang tham gia thí nghi m 37

4.3 Kh ng ch u c a các gi ng tham gia thí nghi m 38

4.4 Các y u t c t c a các gi ng khoai lang thí nghi m 40

Ph n 5 K T LU NGH 44

5.1 K t lu n 44

ngh 45

TÀI LI U THAM KH O 46

c nghèo trên th gi i, n n kinh t i nh p sâu vào n n kinh

thành t , nhi u s n ph m nông nghi p xu t kh u v i kh ng

trong công ngh ch bi n (chips, s y, khô, bánh k o, tinh b

ngày càng phát tri n Hi n nay trên th gi c có xu

ng s d ng khoai lang s d ng khoai lang có tri n v ch bi n

ch c FAO c a Liên H p Qulang là th c ph m b ng t t nh t c a th k 21 Nh Mi n

u ki n sinh thái, th ng r t phù h p cho cây

ng và phát tri n Là m t cây tr ng, r t d tr ng,

nhân gi ng b ng dây, ít b sâu b di n tích

tr ng th p khá thích h p v i nhi u h nông nghèo trong

gi ng khoai lang ng n ngày có tri n v ng ch ng t ph c

v cho nhu c u s n xu t c a t nh là c n thi t và c p bách

Lâm Thái Nguyên

Nh m ch c ra m t s gi ng khoai lang có tri n v t cao phù h p v u ki n th c t s n xu t và th hi u c i tiêu dùng,góp ph n phát tri n s n xu t khoai lang Thái Nguyên

T k t qu nghiên c u c tài góp ph n b lý lu n cho

vi c phát tri n khoai lang v xuân t nh Thái Nguyên nh

mi n núi phía b c Vi t Nam

h p v u ki n s n xu t t i Thái Nguyên

M r ng di n tích khoai lang góp ph

gi m nghèo

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U

Khoai lang (Ipomoea batatas (L.) Lam) là cây hai lá m m thu c chi

Ipomoea, h bìm bìm (Convolvuaaceae) (Nguy n Vi

[13] Trong s oài thu c h này thì Ipomeoa batatas là

ph m S

nh là loài cây tr ng duy nh t có c c Cây khoai lang v i thân phát tri n lan dài, các lá có nhi u hình d ng khác nhau

t n chia thùy sâu (Mai Th ch Hoành, 1998) [7]

Khoai lang có ngu n g c nguyên th y t vùng nhi i Châu M lan

tr ng Hispanniola và Cu Ba T i th c s lan r ng

Tây Ban Nha, ti i m t s c

c g i là Batatas (ho(ho c sweet potato)

Cây khoai lang tuy có ngu n g c Châu M th c s

p khoai lang vào Philippin (Yen,1982) [32] và t Philippin vào Phúc Ki n (Trung Qu

n cho r ng khoai lang vào Trung Qu c có th s m

ho c Myanma

m t bi n ( Woolfe J.A.,1992 [29] Tuy nhiên cây khoai lang v c

tr ng nhi u c nhi i, á nhi i Châu Á, Châu Phi và Châu

c tr ng b ng dây, chu k sinh

ng phát tri n c a cây khoai lang có th c chia làm 3 th i k n i li n

tiêu rõ r t nh t là t t khô c a thân, lá ch m l ng

Th i k cu i: Là th i k phát tri n c Thân và lá không phát tri n

m nh n a Kh ng ch t khô c a thân và lá gi m d n, kh ng ch t

ti p t u su t quang h t

dài c a m i th i k ng dài ng n khác nhau tùy thu c vào

gi ng khoai lang và mùa v tr ng, k c ch ng c a bi n pháp kthu t canh tác

Bi u hi ng c a thân lá có quan h v i s hình thành và phát

quan sát th y khi cây khoai lang có các lá g c chín vàng và m t s lá sát g c

u hình thành c C càng l n thì các lá g c càng r ng nhi u

Khoai lang là cây tr ng nhi i và á nhi i nh i ti t

v i khoai lang còn tùy thu u ki n, t ng th i k ng phát tri n khác nhau và có liên quan ch t ch i v i th i v tr ng

T u ki n thu n l i, t 5 7 ngày sau khi tr ng khoai lang b t

Nhi không khí càng cao có l i cho th i k ng này Nhithích h p 20 - 250C Th i k này n u nhi t xu i 150C thì khoai lang s ch m ra r và m c m m, n u nhi xu ng th p n a kéo dài trong

ng ru t thoáng Ngoài ra ch ng dây gi u tquan tr ng n kh c m m c a khoai lang (d n theo Nguy n Vi

Nhi thích h p th i k phân cành k t c là 25 - 280C, nhiquá cao hay quá th u không có l i cho quá trình phân hóa thành c , nhu

c c c a khoai lang b 70

m t ng ru m b thoáng khí trong lu ng khoai

u quan tr ng trong th i k này

m c a th i k ng thân lá b ph n trên m t c a

cành m nh; nhi thích h p cho th i k này là 28 - 300C

Nhi bình quân thích h p cho th i k phát tri n c là 22 - 240C Tuy nhiên t l n c a c khoai lang còn ph thu c vào bi chênh

l ch nhi ch này càng l n thì càng có l i cho s l n lên c a c (Tr nh Xuân Ng L c, 2004) [16]

d c nghiêng t i 400 t có k t c u ch ng s h n ch quá trình hình thành c khoai lang, d t th p

Trên n c coi là nghèo v i m t s cây tr ng khác thì khoai lang v n

c trên lo t này ch khai thác

c m t ph n kh t c a cây Khoai lang là cây tr ng c n,

c tr ng ch y u trên t cát ven bi t th t nh t m t lúa

m t màu v u ki n thành ph i nh , ch ng trong

vi i tiêu, r t thích h i v i cây khoai lang

i v u ki Vi t Nam, nh t là khi cây v Xuân tr

khoai lang là r t l n Vì v y vi c phát tri n s n xu t cây khoai lang v xuân

t hai v i nh ng giá tr không nh

ng lá h n ch phát tri n c t th p

trình phân hóa và hình thành c , thi m khoai làn ch m l n ít c

su t gi m

Kali có tác d y m nh quá trình ho ng c a b r y

m nh kh p hình thành và v n chuy n Gluxit v c , thi u kali khoai lang ch m l n ít c t l tinh b t gi m, t l i gian b o

t cao nh t khi bón 100 120 kg K20/ha Bón thúc quá s m (20 ngày sau tr ng) ho c quá mu n (90 ngày sau tr ng) tác d ng c a kali không rõ.

c

Khoai lang không ch c h n n ngay sau khi tr ng

c c n cho m i v ph thu c vào u ki n c th t

ng và hình thành c c thu n l i, tuy nhiên n u quá th a

c s là t b bí và y m khí Do khi phình to, c khoai lang s t l i chi m kho ng tr ng, nên s c c n v t lý c t y u t c n

c cân nh c nh m t u ki n cho c phát tri ng Nhi u nghiên c u cho r i cho khoai lang s t hi u qu cao nh t khi s c gi

ng ru ng (the total available water) còn kho ng 60% Sau l u vào lúc 30 ngày sau tr ng (NST) kho ng 1 tháng m i l thúc

y vi c v n chuy n s n ph m quang h p v c y c phát tri n

cùng k t lu n là khoai lang ch a nhi ng, d tiêu hóa, nhi u nhi t

y: Trong c khoai lang

c, 28% ghuxit; 0,8 protein; 0,2% lipit; 1,3% xenlulo;

c; có t i 80% gluxit; 2,2% protein; 0,5% lipit; 3,6% xenlulo và 2,7% tro

V ng thân lá khoai lang, các tác gi Phùng Huy, 1980 và Bùi

t qu

ch a 1,21% protein; 3,4% gluxit; 0,8 protein; 0,5% lipit; Trong thân lá khoai lang khô ch a 10,06% protein; 2,1% lipit ; 38,4% gluxit.

K t qu phân tích thành ph n hóa h c th t Nam do vi n Dinh

ng B Y t - NXB h c Hà N i 2000 cho th y: Trong c khoai lang

c bi t trong c khoai lang ru t vàng (khoai lang ngh ng caroten r

ngu n cung c p vitamin A r t t i

ng ch t khô i tùy thu c theo gi a

m tr ng, khí h u, th ng, lo t, th i v , th i gian sinh

chín hay thành th c c a c , th i gian b o qu

Holloway, 1088) Ch t khô c a khoai lang ch a 80 90% hydrat cacbon và

35,1% (Anon,1981), ng ch t khô bi ng trong kho ng

n 48,2 và t i v i khoai lang tr ng Nam Thái Bình

Khi nghiên c u các dòng, gi ng tri n v ng t i Vi t Nam, các tác gi Lê

25 gi ng khoai lang bi ng t n 41,5%

ng s , 1990 khi nghiên c u các gi ng tr ng trong v ng và v hè cho th ng ch t khô bi ng t 23,4%

Hoàng Kim và c ng s , 1990 khi kh o sát 16 gi ng khoai lang tr ng

Ngô Xuân M nh, 1996 khi nghiên c u 28 dòng, gi

cho th y các gi ng khoai lang trông trong v mi n B c Vi t Nam nói

ch t khô không cao bi ng t n 33,6% và

n 1,3 l n

Tinh b t là thành ph n quan tr ng c a gluxit Trung bình tinh b t

tinh b t bi ng m nh ph thu c vào nhi u y u t u t gi ng

là quan tr ng nh t Theo k t qu nghiên c u c a tác gi Australia (Bradbury

ng trung bình c a 8 c gi ng bi n

ng t n 18,5 gi ng khác nhau Vì v y, vi c ph i tr ng

th nghi m các gi ng

tr nh gi ng thích h p cho t ng vùng, t ng v c th

m các h p ch t pectin (protein, các axit pectic, axit pectinic

và pectin hòa tan), hemixenluloza (Woolfe J A., 1992)

(herological) khoai lang n ng pectin t ng s chi m 5,1%

ch ng 20% ch t khô

2.3.4 Protein

su t thu ho ch cao nên s di n tích không thua kém các lo i h c khác (Woolfe J A., 1992) Theo tính toán khoai

t protein trung bình 184 kg/ha so v i lúa m (200kg/ha) và lúa n c (168 kg/ha) (Walter W M et al., 1984) Do v y, khoai lang là m t trong nh ng cây tr ng chính c a Th gi i có kh u t n

t khô hay 1,5% ch

khô (Hoàng Kim và CS, 1990).

Khoai lang là ngu cung c p vitamin C (axit ascorbic) và

ch a m ng v a ph i thiamin (vitamin B1) riboflvin (B2

6, axit pantothenic (B5) và axit folic Ngoài ra khoai lang còn

ch a ngu n Caroten ti n vitamin A r t quan tr i v ng c a

i và gia súc Khoai lang có ch ng vitaminC bi ng t 20 50mg/100g ch

thu c vào gi ng, phân bón và cách s d ng, ch bi

S c t caroten quy nh màu s c th t c khoai lang: Màu kem, màu

ng

m t s vitamin quan tr i v i (Woolfe, 1992).

Khoai lang là m t trong 5 cây l y c chính (bao g m: S n, khoai tây, khoai lang, khoai m , khoai s ), n u không tính cây khoai tây (cây có c

i) thì khoai lang là cây có c ng sau s n vùng á nhi i Tình hình s n xu t khoai lang trên th gi i trong nh c

bi u hi n b ng 2.1

B ng 2.1: Tình hình s n xu t khoai lang trên th gi n

2009 - 2013

Di n tích (ha)

t (t n/ha)

Nhìn chung trong nh n tích tr ng khoai lang trên th

104,145 lên 110,746 tri u t n

Trong công tác lai t o gi ng vi c duy trì và b o qu n t ng t i

c ti ng xuyên Theo s li u th ng kê

truy n th c v t qu c t (IPGRI) t m 6.900 m u M i m t

T i vi n nghiên c u Trung Qu c, s ng gi ng trong t

vitro và b o qu n b ng in vitro (Xiai-Ding, Wang, Wu, Sheng, 1994) [30]

Vi c kh o sát qu gen khoai lang (v t li u kh u) không nh ng mô

ch t khô kh ng ch u b hà và m t s c tính khác Qua kh o sát

v t li u kh u c a Trung tâm khoai tây Qu c t và Trung tâm khoai tây

Qu c t vùng 7 cho th y khoai lang có s ng v tính tr ng

Nh n t o nhi u gi ng khoai lang c a th

t c nh ng gi ng khoai lang có nhi u ti t cao, ph m

ch t t ng ch t khô cao, ch ng ch u sâu b nh t t

t cao v i ch ng t t trong kho ng th ng

khoai lang và s dài thân Tuy vây, m t s gi ng khoai lang thân b i m c dù có thân r t ng n có ti p cao Các nghiên c u v ch n t o gi i ti n kh o qu n là

qu n S li u này s là m t ch d n t t v kh o qu n n

b o qu

c coi là cây tr ng thân thi n v ng, ít sâu b nh,

p, có kh ng phát tri n nhanh, che ph t ch ng xói

ru t (do vi khu n Escherichia coli, Staphylococcus và Bacillus cereus gây ra

c a khoai lang Các gi ng khoai lang ru m ch ng oxy hóa

c sinh t và th c ph m có màu tím ho m t nhiên

Trung Qu n t o và tr ng ph bi n m t s gi ng khoai lang m i

Cao nông 58- t cao, ch ng t t), B t lu t

ng không ngon so v i khoai lang c a Nh t, M khi tr ng

Vi t Nam (d n theo Nguy n Vi

khâu ch bi c c i ti n, s n xu t khoai lang s ti p t c c i thi n và

h u h t các gi ng khoai lang hi n nay có t l ch t kho ng 25 30%, th u so v i m c trên 35% mà các nhà ch bi n công nghi p

i Các gi ng khoai lang kinh t c tr u ki n

n 90% s n ph c s d ng ch y u vùng nông thôn; các thành ph s d ng v i m ng ít Hà N i và thành H Chí Minh x p x 1%, c Khoai lang thu ho c s d i

t bình quân c c trên th gi t 12 - 13 t n/ha trong

Vi t Nam m i ch t 8 10 t n/ha S li u b ng 2.2 cho th y di n

nh rõ nguyên nhân làm gi m di n tích và bi n pháp t y và nâng cao

c bi t là các gi ng khoai lang có tri n v ng

B ng 2.2: Tình hình s n xu t khoai lang Vi n

2009 -2013

Di n tích (ha)

t (t n/ha)

S (1.000 t n)

B c Trung B và Duyên h i mi n Trung 45,1 6,31 284,8

t cao nh t 22,88 t n/ha Di t cao nh t kho ng 40 nghìn

phía B c Các nguyên nguyên d n s chênh l ch tr

v i ch bi n

- v t ch t k thu t ph c v cho nghiên c u và thâm canh

su t r t cao, có th n 50 60 t n/ha, Trung Qu t 22,3 t n/ha, Nh t

B t 21,7 t t khoai lang c a Vi t nam ch t 9,29 t n/ha (FAO, 2011) [24]

Khoai lang chi m m t v trí r t quan tr ng trong s n xu t nông nghi p,

chuy u trên cây tr ng nên di n tích khoai lang b thu h p l i Tuy

lang v n chi m m t di n tích khá l n (Mai Th ch Hoành, 2005) [9]

t th p và có s chênh l a các vùng s n xu t

* Nghiên c u v gi ng khoai lang

y u vào ngu n gi ng nh p n i (ch y u t Trung Qu bình tuy n và

gi i thi u cho s n xu t Gi c nông dân áp d ng r ng rãi

phù h p tr ng xuân các t nh phía B c (100 ngày), v c vàng nh t, ru t

m Tuy nhiên, gi ng này ch t 8 10 t n/ha, ch u h n

r t kém và d b c tr ng khá lâu nên gi thoái

Hi n nay, ngu n gen gi ng khoai lang Vi t Nam ch y c thu

th ánh giá và b o t n t i Trung tâm Tài nguyên Th c V t Vi n Khoa

h c Nông Nghi p Vi t nam v i 528 m u gi

có 344 m u do Trung tâm Nghiên c u Th c nghi m Nông nghi c

chuy n) Vi c và Cây th c ph m (FCRI) có 118 m u

gi ng, Trung tâm Nghiên c u Th c nghi m Nông nghi c hi n có

78 m u gi i H c Nông Lâm thành ph H Chí Minh có 30

c , 1 gi ng làm th ng khoai lang rau (H1.2, DT2, VDD1, KLR 1, KLR1, kLR3 và KLR5) Trong s 19 gi ng khoai lang l y c c t o ra b ng lai h u tính tích,

g m: K1 (s 59), K2 (s 8), K49v15-70), 143, KB1, HL518, HL491, KLB1

và KTB2 Các gi ng còn l c tuy n ch n t ngu n gi ng nh p n i tTrung Qu t ho c do CIP gi i thi u

Trong s 6 gi c gi i thi u cho các t nh phía Nam, có 5 gi ng do Trung tâm Nghiên c c Vi n Khoa h c nông nghi p Mi n Núi

h u tính) HL4 hi n t i là gi ng ph bi n , do có nhi c

p (thuôn, láng), v c , ru m, kh ng ch t khô cao (27 - t 17,5 33 t n/ha, thích h p ng r ng,

n ch n 24 gi ng khoai lang toàn c u trong

p tác CIP và kh o sát các gi ng khoai lang nhi u dây lá,

công ty Technova và công ty Toyata Nh t B n (Hoàng Kim, 2010) [14]

c nhi i tiêu dùng quan tâm Khi xem xét m t gi ng khoai lang có th làm rau hay không c

tiêu: S ng n/cây, kh ng ng n/cây, kh ng trung bình ng

su t thân lá/cây khi thu ho ch; s trên 10cm ng n, s lá có cu ng

l cu ng lá so v i c ng n lá Các ch tiêu ch ng c n

màu ng n sau lu lông ng m ch ng chung theo c m quan;

và c n phân tích các ch tiêu ch ng là t lê protein, viramin C,

tâm Nghiên c u Phát tri n Rau Châu Á

Th c v n l c và phát tri c 3 gi ng khoai lang rau là KLR1,

c B Nông Nghi p và PTNT công nh n cho s n xu t

th C 3 gi u có thân xanh, d ng th ng ho c n a bò, không leo, có r t ít ho ng n; có th tr c 3 v trong

t rau và gi a các b ph n trong ng n rau v i 6 gi ng khoai lang rau: TV1, VDD51, H12, DT2 và gi ng c c nhanh, Mai Th ch Hoành (2011) [10] cho bi t: V i qu TGDT là 90 ngày, các gi ng này có th cho 7 k thu rau trong v t 31,03 t n/ha) và 6 k thu rau trong v

t 31,03 t

su t rau cao nh t (34,33 46,99 t n/ha)

Công tác ch n t o gi ng khoai lang làm th Vi t Nam

nh nh thu ho ch c ; kh có th thu ho ch thân lá

m mà không bi t b ), còn g ss) do Trung tâm khoai

ch Hoành (2004) [8], ch n t o gi ng khoai lang

i khi c n thi t và lúc giáp v rau

59), K2 (s 8), K4 (lai t do V15- c công nh n,

phía B c, v i th ng là 90 105 ngày Cu i nh