Nghiên cứu quy trình tổng hợp và khảo sát một số đặc trưng của vật liệu phức hợp sắt -polymaltose (IPC) từ muối sắt Fe(NO3)3.9H2O

TRƯỜNGĐẠIHỌCSƯPHẠMHÀNỘI2KHOA HÓA H ỌC LƯƠNGTHỊHUỜNG NGHIÊNCỨUQUYTRÌNHTỔNGHỢPVÀKHẢO SÁTMỘTSỐĐẶCTRƯNGCỦAVẬTLIỆUPHỨC HỢPSẮT-POLYMALTOSEIPCTỪMUỐISẮT... Hình1:DụngcụđiềuchếFeNO33...17 Hình2:

KHÓALUẬN TỐTNGHIỆPĐẠIHỌC

Chuyênngành:HóaVô cơ

HÀNỘI–2013

TrườngĐạiHọcSưPhạmHàNội2 KhóaLuậnTốtNghiệp

TRƯỜNGĐẠIHỌCSƯPHẠMHÀNỘI2KHOA

HÓA H ỌC

LƯƠNGTHỊHUỜNG

NGHIÊNCỨUQUYTRÌNHTỔNGHỢPVÀKHẢO SÁTMỘTSỐĐẶCTRƯNGCỦAVẬTLIỆUPHỨC HỢPSẮT-POLYMALTOSE(IPC)TỪMUỐISẮT

ĐầutiêntôixingửilờicảmơnsâusắctớiTS.VũDuyHiển,ngườiđãgiànhnhiềuthờigianquýbáucủamìnhđểtậntìnhhướngdẫn,chỉbảochotôitrongsuốtquátrìnhhọ

c tập

Tôixinchân thành cảmơnPGS.TSĐàoQuốcHương,ThS NguyễnThịHạnh,TS.PhanThịNgọcBích,KS.PhạmVănLâmvàKS.QuảnThịThuTrangđãtạođiềukiệnthuậnlợichotôiđượctìmtòi,họchỏi,thamgianghiêncứu,đồngthờicũnggópnhiềuýkiếnquýbáugiúptôihoànthànhluậnvănnày

TôixinchânthànhcảmơnthầygiáoNguyễnVănQuang,cùngtoànt hểcáct

giáotrongkhoaHóahọc-TrườngĐạiHọcSưPhạmHàNội2đ ã luôntạođiềukiệnthuậnlợichotôitrongsuốtquátrìnhthựctậptạiViệnHóaHọc-ViệnKhoaHọcvàCôngNghệViệtNam

Cuốicùng,tôixinc ảmơ n c á c anh,c á c chị,cácb ạncùngthựct ập,nghiêncứutrongphònghóaVôc ơ đ ã giúpđỡtôirấtnhiềutrongsuốtquátrìnhthựctập

HàNội,tháng5,năm2013Sinhvi

ên

LươngThịHường

Hình1:DụngcụđiềuchếFe(NO3)3 17

Hình2:Maltodextrin 18

Hình3:Côngthứccấutạocủapolymatose 19

Hình4:Mộtsốdượcphẩmđiềutrịthiếumáudothiếusắt 20

cóthànhphầnchínhlàphứcsắtpolymaltose 20

Hình5:MáyđonhiễuxạtiaX 22

Hình6:Hìnhvẽcấutạomáynhiễuxạbột 22

Hình7:Sơ đồnguyênlýcủaSEM 26

Hình8:GiảnđồnhiễuxạtiaXcủamaltodextrin 29

Hình9:ẢnhSEMcủamaltodextrinnguyênliệu(a),maltodextrinkếttinhtrongetanol (b) 29

Hình10:Giảnđồphântíchnhiệtcủamaltodextrin 30

Hình11:SơđồtómtắtquytrìnhtổnghợpphứcIPC 31

Hình12:Côngthứccấutạovàcấutrúcbát diện3Dcủađạiphântử FeOOH… 35

Hình13:PhổchuẩnFT-IRcủasắt(III)hydroxitđanhân 35

Hình14:PhổhồngngoạiFT-IRcủaphứcIPCở:pH=8(a),pH=9(b),pH=1 0(c),pH=11(d) 36

Hình15:GiảnđồXRD(a)vàphổFT-IRcủabộtIPCtổnghợpở25oC 37

Hình16:GiảnđồXRD(a)vàphổFT-IR(b)củabộtIPCtổnghợpở60o C 38Hình17:GiảnđồXRD(a)vàFT-IR(b)củabộtIPCtổnghợpởnhiệtđộ70oC 39

Hình18:GiảnđồnhiễuxạtiaXcủamẫuIPCthuđượcởnhiệtđộ25oC (a)và60oC(b).41 Hình19:PhổhồngngoạiFT-IRcủaphứcIPC 42

Hình20:ẢnhSEMcủaphứcIPCphóngđại1000lần(a)và80.000lần(b).43Bảng1:Tỷ trọngcácdungdịchnướcFe(NO3)3 15

Bảng2:LượngtạpchấttốiđachophéptrongFe(NO3)3.9H2O cáchạng(%)15Bảng3:pHvàđộdẫn điệncủadungdịchcủaIPCở25,60và70oC 37

Bảng4:ẢnhhưởngcủanhiệtđộphảnứngtạophứcIPC 42

1.3.TìnhhìnhnghiêncứuvàứngdụngIPC

MỤCLỤC

MỞĐẦU 1

CHƯƠNG1:TỔNGQUAN 10

1.1.Thiếumáudothiếusắt 10

1.1.1 Vaitròcủasắtđốivớisựsống 10

1.1.2.Cáchợpchấtchứasắtdùngđiềutrịthiếumáudothiếusắt 12

13

1.2.1 Tínhchấtcủaphứcsắt-polymaltose 13

1.2.2.Ứngdụng[2] 13

14

1.3.1 Trongnước 14

1.3.2 Trênthếgiới 14

1.4 MuốisắtFe(NO3)3.9H2O 15

1.4.1.TínhchấtcủaFe(NO3)3.9H2O 15

1.4.2 Tínhchấthóahọc 16

1.4.3 Điềuchế 16

1.4.4.ỨngdụngcủaFe(NO3)3.9H2O 18

1.5 Matodextrin(Polymaltose) 18

1.5.1 Tínhchấtcủamatodextrin 18

1.5.2.Ứngdụngcủamaltodextrin 19

1.6 Phươngphápxácđịnhđặctrưngcủavậtliệu 21

1.6.1 PhươngphápnhiễuxạtiaX(XRD)[3,4] 21

1.6.2 Phươngphápphổhồngngoại(FT-IR)[3,4] 24

1.6.3 Phươngpháphiểnviđiệntửquét(SEM) 25

CHƯƠNG2:THỰC NGHIỆM 27

2.1 Hóachất, dụngcụ, thiếtbịvàchuẩnbịdungdịch 27

2.1.1 Hóachất 27

2.1.2 Dụngcụ 27

2.1.3 Thiếtbị 27

2.2 Cácđặctrưngcủamaltodextrin[2] 28

2.3 NghiêncứuquytrìnhtổnghợpphứcIPC 30

2.3.1ThựcnghiệmtổnghợpphứcIPC 30

2.3.2 TổnghợpphứcIPCởcác pHkhácnhau 32

2.3.3 TổnghợpphứcIPCởcácnhiệtđộkhácnhau 32

2.3.4 Chuẩnbịmẫuphântích 33

CHƯƠNG3:KẾTQUẢVÀ THẢOLUẬN 34

3.1 Quytrìnhtổnghợpsắt-polymaltose 34

3.2 KhảosátảnhhưởngcủapHđếnphảnứngtạophứcIPC 34

3.3 KhảosátảnhhưởngcủanhiệtđộđếnphảnứngtạophứcIPC 37

3.3.1 ĐộdẫnđiệnvàpH 37

3.3.2 Thànhphầnpha 37

3.4 TổnghợpIPCtừFeCl3[ 2 ] 40

3.4.1.ẢnhhưởngcủanhiệtđộđếnphảnứngtạophứcIPC 40

ởnhiệtđộ25oC(a)và60oC(b) 41

KẾTLUẬN 45

TÀILIỆU THAMKHẢO 46

1 Lýdochọnđềtài

MỞĐẦU

Ngàynay,hóahọclàmộtngànhkhôngthểthiếutrongcuộcsốngcủanhânloại.Hóahọcđượcứngdụngrộngrãitrongcôngnghiệp,nôngnghiệp,yt ế,sinhhọc….Chínhnhờsựpháttriểnmạnhmẽđó,ngườitađãpháthiệnrangàycàngnhiềuhợpc hấtv

ôc ơ vàhữucơ c ó k h ả năngứngdụngrộngrãitrongcuộcsống,đặcbiệtlàtrongxétnghiệm,điềutrịyhọc,cũngnhưchếtạoc á c vậtliệusinhhọc

Trongcáchợpchấtvôcơcómặttrêncơthểconngười,thìsắtvàcáchợpchấtcủasắtđóngvaitròrấtquantrọng.Bìnhthường,lượngsắttrongcơt h ểđượcduytrìởnồngđộkhôngđổibằngcáchcânbằnglượngsắthấpthụvàocơthểtừthứcănvớilượngsắtbịđàothảirangoài.Nhucầudinhdưỡngc ủatrẻemtừ1tới3tuổilà6-

7mg,vàtănglênởđộtuổidậythì,đặcbiệtlàcácemgái,phụnữtrongthờikìkinhnguyệt,mangthaivàchoconbú.Mộtchếđộdinhdưỡngthiếusắtsẽđẫnđếnthiếumáu,khiếncơthểmệtmỏi,giảmkhảnănglaođộng,suygiảmkhảnăngpháttriểnthểchấtvàtưduy.Vớiphụn ữmangthai,thiếumáugâyảnhhưởngnghiêmtrọngtớisứckhỏecủabàothaicũngnhưn g ư ờ imẹ,c ó t h ểdẫnđếns ảyt ha i, đẻnonhoặcthậmc h í tửvong.Việcbổsungsắtchophụnữtronggiaiđoạnmangthai,sinhnở,choconbúv à h i ệntượngmấtmáuhàngthángl à h ếts ứcquantrọng.Ngườit a nhậnthấyrằnghầuhếtcáctrường

hợpthiếumáudothiếusắtđềucóthểđiềut r ịhiệuquảbằngcáchbổsungsắthàngngày[

5].Tuynhiên,theođánhgiác ủaWHOnăm1989cóxấpxỉtrênhaitỉngườibịthiếumáu

dosắt,năm2002cóđến58%phụn ữmangthaiở c ác nướcđangpháttriểnmắcchứngbệnhnày.Theothốngkêcủabộy tếthìtìnhhìnhbệnhthiếumáudothiếusắtởViệtNamcũngtươngtựnhưvậyvàchỉcó20%phụnữmangthaiđượcuốngviênsắt.Điềuđóchothấynhucầuđượcbổsungsắtởnướctacũngnhưtoànt h ếgiớirấtlớnmànguồncungcấpcònhạnchế

Nhiềuloạithuốccungcấpđiềutrịthiếumáuđãđượcsảnxuấttrênthếgiớibaogồmcảsắtvôcơvàsắthữucơvớisắthóatrị(II)và(III).Trongđóphảikểđếnloạithuốcsảnxuấttừsắt(III).Tuynhiêncácionsắtđưavàocơt h ểcácions ắtsinhratừcácmuốisắtcóthểthâmnhậpvàohệthốngtuầnhoànvàgâyngộđộcsắt.Nhượcđiểmnàyđượckhắcphụcbằngcáchổnđịnhc ác nhânnanos ắtoxi–

hydroxitFeOOHkhôngionb ằngcáctácnhânt ạop h ứctantrongnước.Cacbohydratđượcxemlàthíchhợptạoraphứcsắttantrongnướcđápứngcácyêucầuchữabệnhgồmđộctínhthấp,dễkếthợpvớimáuvàđộổnđịnhcao.Vớicácloạithuốcchứasắtsửdụngbằngđườngtiêmtruyền,việcl ựachọnđúngloạipolysaccarits ẽtạor a đ ư ợ cdungd ị

chđẳngtrươngvàcóđộnhớtthấp[1].

Mộtsốnghiênc ứuđ ã khẳngđịnhhiệuquảcủap h ứcs ắtvớimaltodextrin(IPC)trongviệcđiềutrịvàphòngbệnhthiếumáudothiếusắt

ỞViệtNam,nhữngnghiêncứuvềhợpphứcIPCcònchứaquantâmnhiều.Trongkhiđó,nhucầusửdụngIPClàmthựcphẩmchứcnăngbổsungs ắtvànguyênliệubàochếthuốcchốngthiếumáuchotrẻem,ngườigià,phụn ữnóichung,phụnữmangthainóiriênglàrấtlớn.Hiệntại,chỉcómộtvàicôngtybàochếvàđưarathịtrườngsảnphẩmchứaIPCnhưngnguồnnguyênliệunhậpkhẩu(vídụ:CôngtyDượcphẩm2-

9ở thànhphốHồChíMinh).Từnăm2009tớinay,PhòngVôcơ,Việnhóahọc

đãthựchiệnđềtài“Nghiêncứutổnghợpphứchợpsắtpolymaltose( I P C ) đ ị n h hướngdùngl à m t h ựcphẩmchứcnăngvànguyênliệubàochếchấtchốngthiếumáu”.ViệcnghiêncứutổnghợpIPCtừFe(NO3)3.9H2Ov à polymaltoseđangđ ư ợ ctriểnkhai.Trêncơsởkếtquảđạtđược,vớimụctiêutạorasảnphẩmIPCcótínhứngdụngcaotừn

guồnnguyênliệupolymaltosesảnxuấttrongnước,tôichọnđềtài:“Nghiêncứuquyt

rìnhtổnghợpvàkhảosátmộtsốđặctrưngcủavậtliệuphứchợpsắt-polymatose(IPC)từmuốisắtFe(NO 3 ) 3 9H 2 O”.

2 Mụcđíchvànhiệmvụnghiêncứu

Theocáctàiliệunướcngoàiđ ã côngbố,h ợpp h ứcIPCđangđượcnghiêncứutổnghợptừmuốisắtvàmaltodextrinbằngcácphươngphápkhácnhau.ĐốivớiphươngphápkếttủahóahọccónhiềuyếutốảnhhưởngđếnchấtlượngcủaphứcIPCnhư:nhiệtđộ,thờigianvàmôitrườngpHcủaphảnứng,t ốcđộkhấy,tốcđ ộ t h ê m chấtphảnứng,nồngđộchấtthamgiap h ảnứng….TrongcácyếutốnàythìnhiệtđộphảnứngvàpHcủaphảnứngcóảnhhưởngrõrệtđếnchấtlượngcủaIPCbột

Trongthờigiankhuônkhổcủamộtluậnvăntốtnghiệpcùngvớithờigiancóhạn,chúngtôilựachọnmụctiêuvànhiệmvụnghiêncứunhư sau:

- TổnghợpIPCbộttừmuốiFe(NO3)3.9H2Ovàmaltodextrin

- XácđịnhthànhphầnvànồngđộchấtphảnứngđểtạothànhphứcIPCt ớitỉlệnhânß-FeOOHtrênvỏmaltodextrinthíchhợp

- XácđịnhảnhhưởngcủapHđếnquátrìnhhìnhthànhvàchấtlượngp h ứcIPC

- Xácđịnhảnhhưởngcủanhiệtđộđếnquátrìnhhìnhthànhvà chấtlượngphứcIPC

3 Ýnghĩathựctiễncủađềtài

Gópp h ầnt ạoramộtloạivậtliệu,địnhhướnglàmt h ựcphẩmc h ứcnăngvànguyênliệubàochếthuốcchốngthiếumáuứngdụngtrongysinhhọcnóichungvàtrongdượchọcnóiriêng.Đặcbiệt,đãnghiêncứutổnghợpđượcloạivậtliệuy si nh c ó tínhứngdụngcaotừnguồng ốcmuốiFe(NO3)3.9H2Ovàmaltodextrin

CHƯƠNG1:TỔNGQUAN 1.1 Thiếumáudothiếusắt

1.1.1 Vaitròcủasắtđốivớisựsống

Sắtcóvaitròcầnthiếtđ ố ivớimọic ơthểsống,ngoạit r ừmộtsốvikhuẩn.Nóchủyếuliênkếtổnđịnhbêntrongcácproteinkimloại,vìtrongdạngtựdonósinhracácgốctựdonóichunglàđộclậpvớicáctếbào.Nóirằngsắttựdokhôngcónghĩalànótựdodichuyểntrongcácchấtlỏngtrongc ơthể.Sắtliênkếtchặtchẽvớimọiphântửsinhhọcvìthếnósẽgắnvớicácmàngtếbào, axítnucleic,proteinv.v…

Phầnrấtlớnchấtsắttrongcơthểđượcphântántrongđườngmáu,đặcbiệtở s ắ ctốHemoglobincủahồngcầuerthyrocytesh a y c ò n gọil à hồnghuyếtcầu,chiếmkhoảng70%tổngsốchấtsắtcủacơthể.Ngoàirakhoảng3-

5%chấtsắtphântánởloạihemoglobinkhácởbắpthịtgọilàmyoglobin.Sắttrongc á cHemoglobin(Hb)v à Myoglobinc ó thểgắnvớioxyphânt ử rồichuyểnchúngvàotrongmáuvàdựtrữởtrongcơ

Hemoglobinc ó trongt ế bàohồngc ầ u vàl à m hồngcầucómàuđ ỏ , đóngvaitròquantrọngtrongsựhôhấp,chuyểnđổikhíoxyvàcacbonicnhờt á c độngbiếnđổicủanhữngnguyêntửsắttrongcấutạo.Hemoglobin(Hb)là1 proteinmàu,phứctạpthuộcnhómchromoproteidmàuđỏ,cónhómngoạilàhem.Hblàthànhphầnchủyếucủahồngcầu,chiếm28%vàtươngứngvới14,6gtrong100mlmáu.TrọnglượngphântửcủaHblà64.458

Hbgồm2phần:hemvàglobin.MỗiphântửHbcó4hemvà1globin.Nóđượctạothànhtừ4dướiđơnvị.Mỗidướiđơnvịlà1hemkếthợpvớiglobin

Myoglobinchỉcóởcơvân,cótácdụngnhưlànơidựtrữoxy,chúngkếthợpvớicácchấtdinhdưỡngđểgiảiphóngnănglượngchohoạtđộngcơbắp.Myoglobinđượ

cxemnhưlàHemoglobin[16].

DạngtồntạicủaFetrongMyoglobin

Ferro.sulf.aeqv.F e2+100mg,lactos.4 3 mg.

Tác dụng phụ thông thường bao gồm kích ứng tiêu hóa và đau dạ dày

với buồn nôn và nôn Những tác dụng phụ thường liên quan đến lượng sắt ăn vào Táo bón và tiêu chảy có thể xảy ra Trong một số trường hợp có thể làm hẹp thực quản

iếtfumaratesắtcóhàmlượngsắttrong32,87%,dođómộtviên300mgsắtfumaratesẽchứa98,6mgsắt.

+C h ứacácthànhphầncầnthiếtchoquátrìnht ạomáugiúpphòngngừavàđiềutrịthiếumáuthiếusắthiệuquả

+Cungcấpaxitfolicgiúpphòngngừadịtậtốngthầnkinhởthainhi

+Cungcấplượngsắtcầnthiếtthíchhợpchomọiđốitượng:phụnữđộtuổisinhsản, phụnữtrướcthụthai, phụnữmangthaivàthiếunữtuổidậythì

-Nhượcđiểm:

+Khảnăngdungnạpthuốc

Sựhấpthụsắtbịứcchếbởimagietrisilicate,cácthuốckhángacidvàcácloạithứcănnhưtrứngvàsữa.Dovậynênbổsungsắttrước1hoặc2giờsaukhisửdụngc á c t h ứcănnhưtrứng,s ữa,t r à , c à phê,lúamỳ,n g ũ c ố c,thuốckhángacidhoặccácchếphẩmbổsungcanxi

+Tácdụngphụ

Cóthểgặpcácrốiloạntiêuhóanhưbuồnnôn,táobón,tiêuchảy,đaubụng,đaudạdày,đauquặnbụng….Dùngcácchếphẩmbổsungsắtcóthểlàmphâncómàuđen

1.2.Giớithiệuvềphứcsắt-polymaltose

1.2.1.Tínhchất củaphứcsắt-polymaltose

-PhứcIPCdạngbộtvôđịnhhình,màunâuđỏđếnđen,khôngmùi,tantốttrongnước,khôngtantrongcồnvàmộtsốdungmôikhác

-DungdịchnướccủaphứcIPCcómàunâuđỏ,cóđộdẫnđiệnthấpvàpHtrungtính,khôngtạokếttủanhưcácmuốisắtthôngthường

-Phứcsắt-polymaltoselàmộtnguồnchấtsắt,làmộtthànhphầnthiếtyếucủacơthể,làsựcầnthiếtchosựhìnhthànhhemoglobinvàchocácquátrìnhoxyhóa của cácmôsống

1.2.2.Ứngdụng[2]

-Phứcsắt-polymaltoseđược làmnguyênliệuchothựcphẩmchứcnăngbổsungsắtvàthuốcchốngthiếumáu

Trênthếgiới,phứchợpIPCđangđượcnghiêncứutổnghợpbằngphảnứngtạophứcvàkhảosátchitiếtvềmặthóahọc,sinhhóavàdượchọcbằngcácphươngpháphiệnđạivàđãđượcthửnghiệmlâmsàngtrướckhibàochếthànhdượcphẩm.

1.4 MuốisắtFe(NO 3 ) 3 9H 2 O1.4.1.Tí

nhchấtcủaFe(NO 3 ) 3 9H 2 O

Fe(NO3)3.9H2Ol à tinht h ểđơnt à màutím,mùiaxitnitricnhẹ,trọnglượngriêng1,68,trọnglượngphântử404g/mol.Nóngchảyởnhiệtđộ47,2otrongnướckếttinhcủanótạothànhchấtlỏngmàuđỏ.ChấtlỏngnàymấtmộtphầnHNO3ở500Cvàsôikhicóthànhphầnthànhphầnở1250C.Thànhphầnđãnóngcháykhiđểnguộiđến210Cvẫnởdạnglỏng.Cầnđểthànhphẩmchỗmát Nódễtantrongnướcngaycảtrongnướclạnh

1.4.2 Tínhchấthóahọc

Nướclàmôitrườngtrungtínhnênkhôngảnhhưởngtớiphảnứng.Vìv ậyFe(NO3)3.9H2O vẫnthểhiệncáctínhchấtcủamuốiFe(NO3)3.9H2O

- Tínhoxihóa:Thểhiệnkhitácdụngvớichấtkhử nhưCu, Fe:F e

+ 2Fe(NO3)3 → 3Fe(NO3)2Cu+2Fe(NO3)3→ 2Fe(NO3)2+Cu(NO3)2

Mộtốngdẫnkhítừmiệngốngsinhhàntừhaibìnhhấpthụkhí(4)cỡ200ml.Quanhánhđứngcủaống,lắpthêmmộtốngthủytinh(5)dàigầnđếnmắtchấtlỏngđểđưakhôngkhívàobìnhcầu.Đổvàobìnhcầu120mlnước

và330mlHNO3(trọnglượngriêng1,38)đunnóngđến40-500v àbắtđầuthêmv ỏbàosătngangquanhánhcủabìnhcầu(1).Mỗibìnhrửađựng60mlHNO3.Nốicáchbìnhrửavới1bơmhútdùngnướcchảynhẹ.Cácoxytcủanitơbay

lênrấtmạnhsẽchosụcquaaxitnitricvàhòatanvàotrongaxitlàmchothểtíchcủaaxittănglênnhiều, chỉnêndùngnútcaosuđểnốicácchỗnối.

Hình1:DụngcụđiềuchếFe(NO 3 ) 3

1.Bìnhcầuđáytròn cónhánh;2.Nồicáchthủy3.Ốngsinhhànngược;4.Bìnhrửa;5.ỐngPhảnứngtiếnhànhtrong2-

2,5h,trongkhoảngthờigianđóthêmdầnchohết60gvỏbàosắt.Lọcchấtlỏngtrongbìnhcầuvàobátsứ,côdungdịchđếnkhitạothànhvángdàyvàđổngaytứckhắcvàođó225mlaxitnitric,axitn à y đã đượcbãohòakhínitơoxytvà chứatrongcácbìnhrửa

Dùngđũathủytinhcứngtrộnchấttrongbátvàcọcáctinhthểbámvàothànhbát.Lấytấmkínhđậybátvàđểdungdịchkếttinhởnhiệtđộdưới00C

Nếusaumộtngàykhôngt hấycáctinht hểxuấthiệnthìbỏvàodungdịch1tinhthểbéởthànhphẩmcósẵnvàđểyêntrong3-

4hởnhiệtđộthấp.Sauđóđổnướccáira,lấytinhthể,rửavàilầnvới1ítaxitnitric20%(tổngcộngkhôngquá25-

30ml)vàđ ổ ngayvàolọkhôrùiđ ậ ynútchặt,rồigắnparaffin

1.4.4 ỨngdụngcủaFe(NO 3 ) 3 9H 2 O

- Dùnglàmtácnhânoxihóatrongquátrìnhphântổnghợpchấtphảnứng.Đượcsửdụngtrongquátrìnhoxyhóaadamantane.Mộtứngdụngquantrọngcủasắt(III)nitratlàmộtlàmthuốcthửhiệuquảchoquátrìnhoxyhóac ủarượu

1),cócấutrúcmạchthẳng.MaltodextrinlàhỗnhợpcácpolymerD-glucozocócôngthức(C6H10O5)nvớiphântửdaođộngtươngđốilớn

Hình3 :Côngthứccấutạocủapolymatose

1.5.2 Ứngdụngcủamaltodextrin

Maltodextrinlàmộtchấtphụgiađượcứngdụngrộngrãitronglĩnhvựcc h ếbiếnthựcphẩmvà dượcphẩm

- Dượcphẩm

Thuộcnhómcacbohydrat,maltodextrincókhảnăngtạophứcvớisắt.PhứcchấtsắtPolymaltosetantốttrongnướcvàđãđượcsửdụnglàmthuốcchốngthiếumáuc

ảở dạngviênnénv à d ạngdungdịch.Thuốcsắtpolymaltosechốngthiếumáuđượcghinhậnlàhiệuquảtrongviệctăngnồngđ ộ hemoglobintrongmáumàchưac ó trườngh ợ

ps ốcphảnv ệnàox ảyr a

Mộtsốthuốcchốngthiếumáumàthànhphầnchínhlàphứcsắtpolymaltosecóthểkểtênở đ ây nhưMighty-fer,Maltofer,Haemup,Ipec-plus,Ferofol,Hemovit,

sửdụngrộngrãitrongthựcphẩmtrẻem,bổsungthứcăn,thựcphẩmlãohóa.Nócũngđượcsửdụngnhưmộtchấtmangv àphântánchohươngvịvàrấtphùhợpđểđónggói

- Đồuống

Maltodextrinl à p h ổbiếnnhưmộthươngliệuv à làmk h ô chấttrongthứcuốngsôcôla,hươngvịbột,chếđộănđặcbiệt,bộtchanhvàbộtcàphê,bêncạnhnhữngthứkhác.Nócũngđượcsửdụngđểthaythếmộtphầntrongđ ồ uốngcóga

- Thựcphẩmănliền

Đốivớithựcphẩmănliền,maltodextrinlàchấtmanghoànhảovìtínhlinhhoạtcủanó,cấutrúcmở,phântántrongnướclạnhvàkhảnăngduytrìsự

rõràngvàhấpdẫnmắt.Dođó,nóđượcsửdụngrộngrãinhưmộtchấtdùngtrongbánh, súpvàmóntrángmiệngđônglạnh.

- Cácsảnphẩmbánh

Dosựhiệndiệncủasacarittrọnglượngphântửcaohơn,maltodextrinđượcsửdụngtrongcácđồănnhẹ,loạichấthànkem,đônglạnhvàbánhngọt.Nócũngđượcsửdụngnhưmộtchấtgiữẩmtrongbánhmì,bánhngọtvàcácloạithịt

- Côngnghiệpthựcphẩm,sữa

Maltodextrinđượcsửdụngtrongbộtcanh,tậptrungvàocácloạigiavị,phatrộngiav ịhươngv ị , nướcs ốtphomát,n ư ớ csốtkem,n ư ớ csốtbánhpizzavàsalad,làmtănghươngvị,ràocảnoxi,điềukhiểnmàusắc,ổnđịnhvàtạođộnhớt

- Maltodextrincònđượcsửdụngrộngrãitrongchấtlàmtrắngcàphê,kemchuagiả,phomát…

sựtươngtácgiữađiệntửvànguyêntử

Nguyêntắc:Theolýthuyếtcấutạotinhthể,mạnglướitinhthểđượccấutạotừ

nhữngnguyêntửhayionphânbốđềuđặntrongkhônggiantheomộtquyluậtxácđịnh.Khoảngcáchgiữacácnguyêntử(hayion)cỡvàiAoxấpxỉbướcsóngtiaX.DođókhichùmtiaXtớiđậpvàobềmặttinhthểvàđivàobêntrongnóthìmạngtinhthểđóngvaitròmộtcáchtử.Trong

mạngtinhthểcácnguyêntửhayioncóthểphânbốtrêncácmặtphẳngsongsongnhau.CácnguyêntửbịkíchthíchbởichùmtiaX nàysẽtrởthànhnhữngtâmtánxạ.Hiệuquangtrìnhcủahaitánxạbấtkỳtrênhaimặtphẳngcạnhnhautheođiềukiệngiaothoaphảibằngsốnguyênl ầnđộdàibướcsóngánhsáng.

PhươngphápnhiễuxạtiaXdùngđểnghiêncứucấutrúctinhthểcủav ậtliệu,chophépxácđịnhnhanh,chínhxáccácphatinhthể,địnhlượngphatinhthểvàkíchthướctinhthểvớiđộtincậycao

Hình5:MáyđonhiễuxạtiaX

sửdụngphổbiếnnhấtlàphươngphápbộth a y phươngphápDebye.Trongkỹthuậtnày,mẫuđ ư ợ ct ạothànhb ộtvớimụcđíchcónhiềutinhthểcótínhđịnhhướngngẫunhiênđểchắcchắnrằngc ó mộtsốlớnhạtcóđịnhhướngthỏamãnđiềukiệnnhiễuxạBragg

Hình6:Hìnhvẽcấutạomáynhiễuxạbột

Nhiễuxạbột(PowderX-raydiffraction)làphươngphápsửdụngvớic á c mẫul à đatinht h ể ,phươngphápđượcs ửdụngrộngrãinhấtđ ể xácđịnhcấutrúctinhthể,bằngcáchsửdụngmộtchùmtiaXsongsonghẹp,đơnsắc,chiếuvàomẫu.Ngườita sẽquaymẫuv à quayđầuthuchùmnhiễuxạtrênđườngtrònđồngtâm,ghilạicườngđộchùmtia phảnxạvàghiphổnhiễux ạbậc1(n=1)

Phổnhiễuxạsẽlàsựphụthuộccủacườngđộnhiễuxạvào2lầngócnhiễuxạ(2θ)).Đốivớicácmẫumàngmỏng,cáchthứcthựchiệncómộtchútkhác,ngườitachiếutiaXtớidướigócrấthẹp(đểtăngchiềudàitiaXtươngt á c vớimàngmỏng,

giữcốđịnhmẫuvàchỉquayđầuthu

Phươngphápnhiễuxạbộtchophépxácđịnhthànhphầnpha,tỷphầnpha,cấutrúctinhthể(cácthamsốmạngtinhthể) vàrấtdễthựchiện

Khoảngcáchdgiữacácmặtmạngtinhthểliênhệvớigócnhiễuxạcựcđ ạ ivàchiềudàibướcsóngtiaXtheophươngtrìnhVulff–Bragg:

nλ=2d.sinθ)Trongđó:

- n:bậcnhiễuxạ,ncógiátrịnguyênn =1,2,3

- λ:chiềudàibướcsóngtiaX

- d:khoảngcáchgiữahaimặttinhthể

NgoàirabằngphươngphápnhiễuxạtiaXcòncóthểđịnhlượngphatinhthểvàkíchthướctinhthểvớiđộtincậycao

TừgiảnđồXRDcóthểxácđịnhđượckíchthướctinhthểquađộrộngc ủavạchnhiễuxạ.Mộtcáchđịnhtính,mẫucócáctinhthểvớikíchthướchạtlớnthìđộrộngvạchnhiễuxạcàngbévàngượclại.ĐểđịnhlượngcóthểtínhtoánkíchthướchạttrungbìnhcủatinhthểtheophươngtrìnhScherrer:

Dt.bl àkíchthướchạttinhthể,θ)làgócnhiễuxạ(độ),Blàđộrộngvạchđ ặ c trưng(radian)ởđộcaobằngnửacườngđộcựcđại,λ=1,5406Ålàbướcsóngcủatiatới,klàhằngsốScherrerphụthuộcvàohìnhdạngcủahạtvàchỉs ốMillercủavạchnhiễuxạ.

1.6.2 Phươngphápphổhồngngoại(FT-IR)[3,4]

Phươngphápphântíchtheophổhồngngoạil à mộttrongnhữngk ỹthuậtphântíchrấthiệuquả.Mộttrongnhữngưuđiểmquantrọngnhấtcủaphươngphápphổhồngngoạivượthơnnhữngphươngphápphântíchcấutrúckhác(nhiễuxạtiaX,cộnghưởngtừđiệntửvv…)làphươngphápnàycungc ấpthôngtinvềcấutrúcphântửnhanh,khôngđòihỏicácphươngpháptínhtoánphứctạp.Kỹthuậtnàydựatrênhiệuứngđơngiảnlà:cáchợpchấphoáhọccókhảnănghấpthụchọnlọcbứcxạhồngngoại.Saukhihấpthụcácbứcx ạhồngngoại,cácphântửcủacáchơpchấthoáhọcdaođộngvớinhiềuvậnt ốcdaođộngv à xuấthiệndảiphổhấpthụgọilà

phổhấpthụb ứcx ạhồngngoại.Cácđámphổkhácnhaucómặttrongphổhồngngoạitươngứngvớicácnhómchứcđặctrưngvàcácliênkếtcótrongphântửhợpchấthoáhọc.Bởiv ậyphổngoạicủamộthợpchấthoáhọccoinhư"dấuvântay",cóthểcăncứvàođóđểnhậndạngchúng.Vùngbứcxạhồngngạilàmộtvùngphổbứcxạđiệntừrộngnằmgiữavùngtrôngthấyvàvùngviba;vùngnàycóthểchiathành4vùngnhỏ

25microhoặcvùngcósốsóng4000- 400cm-1.Vùngnàycungcấpchota