Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)

Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Anh Dũng Ba Vì Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)

L I C

Qua m t th i gian h c t p và rèn luy n t i h c Nông lâm

và th c t p t t nghi p

Nhân d p này tôi xin bày t lòng bi c t i Ban giám hi u Nhà

n tình gi ng d tôi trong su t quá trình h c t p t ng

n tình ch b o, ng d n tôi trong su t th i gian th c t p, giúp tôi hoàn thành bài khóa lu n này

Tôi xin chân thành c công nhân viên tr i l n

tài trong quá trình th c t p t

viên tôi trong su t th i gian h c t p, th c t tài này

Trong quá trình th c t p, b n thân tôi không tránh kh i nh ng thi u sót

khóa lu c hoàn thi

Tôi xin chân thành c

Thái Nguyên, ngày 24 tháng 12

Sinh viên

L c Th Sim

L U

ng, th c hi n

i hành, lý thuy t g n li n v i th c ti n s n xu t,

N i và th nghi m m t s u tr

Do th i gian th c t p có h n, ki n th c chuyên môn còn nhi u h n chnên trong b n khóa lu n t t nghi p này không tránh kh i nh ng h n ch và thi u sót Em r t mong nh c s n c a các th y cô giáo và

DANH M C CÁC B NG

B b trí thí nghi m 28

B ng 4.1 L ch v sinh phòng b nh c a tr i l n nái 35

B ng 4.2 K t qu công tác ph c v s n xu t 45

B 2014 - 2015 47

B ng 4.4 T l nhi m b nh viêm t cung c n nái 48

B ng 4.5 K t qu u tr b nh viêm t cung theo các u tr 49

B ng 4.6 T l l n nái m c b nh viêm t cung theo tháng 51

B ng 4.7 T l l n nái m c b nh viêm t cung theo gi ng l n 52

B ng 4.8 K t qu u tr b nh viêm t cung và kh n c a l n nái sau khi kh i b nh 53

B ng 4.9 H ch toán chi phí thu u tr cho 1 nái kh i b nh 54

B ng 4.10 M t s ch tiêu sinh lý sinh s n c a l u tr 55

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 4.1 Bi t l nhi m b nh viêm t cung c n nái 49Hình 4.2 Bi t l l n nái m c b nh viêm t cung theo tháng 52

M C L C

L I C i

L U ii

DANH M C CÁC B NG iii

DANH M C CÁC HÌNH iv

DANH M C T VI T T T v

M C L C vi

Ph n 1: M U 1

t v 1

1.2 M u 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 2

tài 2

c 2

c ti n 2

Ph n 2: T NG QUAN NGHIÊN C U 3

khoa h c và pháp lý c tài 3

2.1.1 C u t o gi i ph c cái 3

2.1.1.1 B ph n sinh d c bên ngoài 3

2.1.1.2 B ph n sinh d c bên trong 4

m sinh lý, sinh d c l n nái 6

2.1.2.1 S thành th c v tính 6

2.1.2.2 Chu k tính 8

2.1.3 Sinh lý lâm sàng 12

2.1.4 B nh viêm t cung l n nái (mestritis) 12

2.1.4.1 Quá trình viêm t cung 12

2.1.4.2 H u qu c a b nh viêm t cung 13

2.1.5 Các th viêm t cung 15

2.1.6 M t s nguyên nhân gây viêm t cung 17

2.1.7 Bi n pháp phòng và tr b nh viêm t cung 19

2.1.7.1 Phòng b nh 19

u tr 20

2.2 T ng quan các nghiên c c 22

2.2.1 Tình hình nghiên c c 22

2.2.2 Tình hình nghiên c c 24

Ph n 3: NG, N I U.27 ng và ph m vi nghiên c u 27

m và th i gian ti n hành 27

3.3 N i dung nghiên c u 27

u và các ch tiêu theo dõi 27

trí thí nghi m 27

3.4.2 Các ch tiêu theo dõi 29

29

tiêu 29

lý s li u 30

Ph n 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 31

4.1 K t qu công tác ph c v s n xu t 31

4.1.1 Công ng 31

4.1.2 Phát hi n l ng d c 32

4.1.3 Th tinh nhân t o cho l n nái 33

4.1.4 Công tác thú y 34

4.1.4.1 Phòng b nh 34

4.1.4.2 Công tác ch u tr b nh 37

4.1.5 K t lu ngh 46

4.1.5.1 K t lu n 46

4.1 ngh 46

4.2 K t qu nghiên c u 47

n nái c a tr i 47

4.2.2 T l nhi m b nh viêm t cung c n nái 47

4.2.3 K t qu u tr b nh viêm t u tr 49

4.2.4 T l l n nái m c b nh viêm t cung theo tháng 50

4.2.5 T l l n nái m c b nh viêm t cung theo gi ng l n 52

4.2.6 K t qu u tr b nh viêm t cung và kh n c a l n nái sau khi kh i b nh 53

4.2.7 H ch toán chi phí 54

nh m t s ch tiêu sinh lý sinh s n c u tr 54

Ph n 5: K T LU NGH 57

5.1 K t lu n 57

ngh 57 TÀI LI U THAM KH O

Tài li u ti ng Vi t

II Tài li u ti ng Anh

Ph n 1

t v

nuôi l n là m t ngh truy n th ng có t i c a nhân dân ta

trung nh m thích nghi, ch n l c, lai t o và nhân gi ng ph c v cho s n xu t

Tuy nhiên, m t trong nh ng v gây tr ng i l n nh

l n nái sinh s n là tình hình d ch b nh x y ra khá ph bi n gây thi t h i l n

n nái nuôi t i các trang tr i

khu n xâm nh p và gây nên m t s b nh nhi

c bi ng g p là b nh viêm t cung

B nh viêm t cung l n nái là m t trong nh ng t ng sinh

d c c a l n nái sau khi sinh, ng r t l n kh n, làm

m t s a, l n con không có s a s còi c ng, l n con ch m phát tri n L n nái ch ng d c tr l i, không th thai, có th d n vô sinh,

th d n t i các b nh k phát r i d n nhi m trùng huy t và ch

Ti vestibulum vaginae sinus progenitalis), là gi i h n gi a âm

uterus)

ng d n tr ng (vòi fallop) n m màng treo bu ng tr ng Ch

c a ng d n tr ng là v n chuy n tr ng và tinh trùng theo chi c nhau

C u t o c a ng d n tr ng phù h p v i ch , m u ng d n tr ng thông v i xoang b ng, g n sát bu ng tr ng có loa kèn là m t màng m ng t o

tum glanulosum) Noãn

.[3] cho b

sinh s n So v i thành th c v th vóc, s thành th c v tính gia súc nói

di n v th vóc và s m nhi m vai trò làm m

S thành th c v c nh n bi t b ng s bi i b ph n ngoài

c quan sinh d c và s bi i c a th n kinh u tiên hai mép âm h

là s bi i v th n kinh n sau chuy n

mê ì Cùng v i s bi i bên ngoài, bên trong bu ng tr

bi i, các noãn bao n i trên b m t tr ng và chín, niêm m c t

sinh, c t cung m d n kèm theo ti t d ch

* Các y u t n s thành th c v tính

- Gi ng:

Gia súc nh ng xu t hi n s thành th c v tính s

l n Nh ng gi ng thu n hóa s m thì tính thành th c s ng gi ng thu n hóa mu ng v t nuôi thành th c s ng

Theo m t s nghiên c u, tu i thành th c v tính c a l n cái ngo i và

L n cái h u b n u nuôi nh t liên t c s có tu ng d c l u dài

ra liên t c có tính chu k , nó ch m d già y u

t quá trình sinh lý ph c t phát tri n hoàn

c không có bào thai và không có hi ng b nh lý thì bên trong bu ng tr ng các noãn bào phát tri n, chín và n i c m lên b m t

S ng r ng có tính chu kì do i s u khi n c a th n kinh trung

n yên ti ng lên bu ng tr ng làm các noãn bao phát

ng d c l i Th i gian có ch a c a l n là 114 ngày, th ng

d c tr l i là 7 ngày sau cai s ng t 5 - 12 ngày

Theo Hoàn Toàn Th 3) [23], chu k ng d c là

u tiên c a chu k sinh d c, nó xu t hi các

ho ng v sinh lý, tính thành th phát tri n c a noãn bao

ng kính là 4mm, cu n

ng kính 10 - 12mm, bu ng tr ng to ng, các t

sinh d c xung huy ng s ng t ch qu n trong màng

nh y t ch nh y o nhi u, niêm d ch c t cung ti t ra nhi u, kích thích cho c t cung hé m , các noãn bao chín, t bào tr ng tách

kh i noãn bao T cung co bóp m nh, c t cung m ra, b ph n sinh d c phù

ch ng sinh d c ch y ra nhi u, con v t b u xu t hi n tính d n này l n dài t 1 - 2 ngày

T t c nh ng bi u ki n thu n l i cho tinh trùng vào

ng sinh d th tinh v i t bào tr ng

n ti ng kéo dài t 2 - 3 ngày, tính t khi tbào tr ng tách kh i noãn bao G n này các bi i c d c

rõ nét nh t, niêm m c âm h sung huy t và chuy n sang màu

0,3 - 0,70C, pH h c

: t : con v t bi u hi n

n ng ng i không yên, phá chu ng gi m, ho c

con khác nh : n này, l n thích g c,

sang m t bên, 2 chân sau d y xu ng s n sàng ch c

N u n này, t bào tr ng g p tinh trùng và x y ra quá trình thtinh t o thành h p t thì chu k sinh d c ng ng l i, gia súc cái n có thai, xong m t th i gian nh nh tùy loài gia súc thì chu k sinh

d c m i l i b u N u không x y ra quá trình trên thì l n cái s chuy n sang

-n -này kéo dài t 10 - 12 -ngày, b u t ngày th

r ng tr c th tinh và k t thúc khi th vàng tiêu hu là

u phát d i rõ trên b m t bu ng tr ng Toàn b

d c d n xu t hi n nh ng bi i chu n b cho chu k sinh d c ti p theo

n nái sinh s n, n c chu k tính và các giai

p và ph i gi ng k p th h m, t

góp ph t sinh s n c a l n nái.

* Các y u t ng t i chu k ng d c:

- Y u t ngo i c nh:

Khí h u, nhi , ánh sáng, mùa v , th u ng rõ r t

n chu k tính c a gia súc cái

Theo Tr n Ti cs (2002) [6], l n chu k sinh d c trong su t

u ki n khí h u l u ki n quá giá l nh thì chu k sinh d c có th ng ng l i hoàn toàn

ng và cs (2011) [9] u ki n th u protein, vitamin, khoáng, chu k tính kéo dài, bao noãn thành th c ch m, th m chí có bao noãn qu t l i

Khi th n kinh giao c n thì s c ch chu k sinh d c Còn khi th n kinh phó giao c n thì l i kích thích chu k ng d c

Tuy n yên có tác d ng tr c ti c cái N u c t btuy n yên, noãn bao không phát tri n, t bào tr ng không r ng, th vàng không hình thành, bu ng tr ng b teo và các kích t c a bu ng tr

c hình thành

kho ng 38,5 - 39,50C.

- S t

S t là ph n ng toàn thân v i các tác nhân gây b m ch

ng c a vi sinh v t gây b c t và nh ng ch c hình thành trong quá trình sinh b nh Nh ng ch y u là protein hay s n

2.1.4 B nh viêm t cung l n nái (mestritis)

2.1.4.1 Quá trình viêm t cung

Viêm là ph n ng toàn thân ch ng l i các tác nhân gây b ng

bi u hi n c c b , quá trình viêm x y ra nhi n khác nhau, m i giai

n có nh ng bi u hi n khác nhau T i ng x y ra các bi u hi n

t tích c c, viêm là ph n ng nh m nh các h ng s n i môi trong c ch ng l i các tác nhân gây b nh.

Theo Metchnikov (1821 - 1902) sau khi quan sát hi ng và

i ta cho r ng viêm là ph n ng toàn thân ch ng l i m i kích thích có h , th hi n c c b mô bào (Nguy n H u Nam, 2005) [17]

Theo Tr n Ti cs (2002) [6], viêm t cung là m t quá trình

Theo Tr n Ti và cs (2002) [6] và Tr n Th Dân (2004) [3] khi

l n nái b viêm t cung s d n m t s h u qu sau:

Khi l n b viêm t cung d d n t i b s y thai: l thành t

c tính co th t Khi mang thai s co th t c cung b gi

i tác d ng c a progesterone, nh v y phôi có th bám ch t vào t cung.Khi t cung b viêm c p tính do nhi m trùng, t bào l p n i m c t

bu ng tr ng b ng cách bám vào t bào c a th làm ch t t bào và gây

co m ch ho c thoái hóa các mao qu n th vàng nên gi

tri n kém ho c ch

ng s a gi m, ch ng s i ho c m t h n

Khi l n nái b nhi m trùng t cung ng sinh d ng có

m t c a vi khu n E.coli, vi khu n này ti c t làm c ch s phân ti t kích thích t t o s a prolactin t tuy n nái ít ho c m t h n

tiêu ch y, còi c c

L n nái b viêm t cung m n tính s không có kh ng d c tr l i

N u t cung b viêm m n tính thì s phân ti t PGF gi

vàng t n t i, v n ti p t c ti t progesterone Progesterone c ch c tuy n yên ti c ch s phát tri n c a noãn bao trong bu ng

tr ng, nên l n nái không th ng d c tr l c và không th i tr c

viêm t cung âm kéo dài t l n l sau là nguyên nhân làm

gi m c bi t n u viêm t cung kèm theo viêm bàng quang thì còn ng t i ho t ng c a bu ng tr ng

ph i can thi p b ng tay ho c d ng c , niêm m c t cung b xây xát, t n

Staphylococcus, Streptococcus, E.coli, Salmonella

xâm nh p và phát tri n gây viêm n i m c t cung M t khác m t s bênh

ra viêm n i m c t cung vào tính ch t, tr ng thái c a quá trình b nh

lý, viêm n i m c t cung có th chia làm 2 lo i: viêm n i m c t cung th cata

c p có m và viêm n i m c t cung có màng gi

- Viêm n i m c t cung cata c p tính có m

B nh này xu t hi n trên t t c các loài gia súc, g p nhi u nh t trâu,

khu n nh t là khi gia súc b khó ph i can thi p

Tri u ch ng ch y u: thân nhi ng gi ng s a

T c th i ra h n d ch, niêm d ch l n v i d ch viêm, m , l n

c n có nh ng m nh t ch c ch t

Khi con v t n m, d ch viêm th i ra ngoài càng nhi , xung quanh

ra ngoài nhi u C t và có m ch y qua c t cung

- Viêm n i m c t cung th màng gi : t ch c niêm m c b ho i t

ho i t : th viêm này, niêm m c t ng b ho i t

Tri u ch ng: con v t có tri u ch ng toàn thân rõ: thân nhi

ng s a gi m, có khi hoàn toàn m t s a, k ng gi m

ra ngoài h n d ch: d ch viêm, máu m , l n c n nh ng m nh t ch c ho i t , niêm d ch

cung cung là viêm t ng gi a, l c t cung

ng k phát t viêm n i m c t cung: niêm m c b th m

d ch th m xu t, vi khu n xâm nh p, viêm phát tri n sâu làm các t bào t

ch c b phân gi i, h th ng m ch qu n và lâm ba qu n b t p

t ít l c b ho i t

Tri u ch ng: l n nái b b ng bi u hi n tri u ch ng toàn

ho c m t h o tím th m, niêm m

luôn th i ra ngoài h n d nâu, l n c n m và nh ng m nh t ch c

th i r a nên có mùi tanh, th i

i n hình Lúc u l c này có màu h ng r i chuy n sang

các t ch c xung quanh d n viêm mô t cung, viêm phúc m c

Tri u ch ng: l n nái b b nh này có bi u hi n tri u ch ng toàn thân:

ng kém ho c b ng s a r t ít ho c m t h ng k phát viêm vú Con v t luôn bi u hi n tr n khó ch uôi cong r n liên t c T âm h th i ra r t nhi u h n d ch l n m và t ch c ho i

t , có màu nâu và mùi th i kh m, khi kích thích vào thành b ng th y con v t

h p m t s vùng c ã dính v i các b ph n xung quanh thì có

th phát hi c tr ng thái i v v trí và hình dáng c a t cung, có khi không tìm th y m t ho c hai bu ng tr ng Th ng k phát

b nh viêm phúc m c, b i huy t, huy t nhi m m

2.1.6 M t s nguyên nhân gây viêm t cung

hay

do nguyên nhân sau:

*

*

(1999) [18d

m

Oxytocine tiêm khe âm môn 3ml/con

Oxytocine tiêm khe âm môn

oxytocine

2.2.2 Tình hình nghiên c u ng c

- Theo Xobko và Gia Denko (1987) [33

- Theo Madec (1995) [30

Kaminski (1978) [27

c

Staphylococcuus sp, Enterobacteria, Corynebacterium sp, Micrococus sp

Kudlay D.G và cs (1975) [28 E.coli không lên men dextrin, amidin, glycogen, xenlobioza Ngoài ra E.coli

u tr c c b

Th t r a t cung b ng dung d ch thu

vào t cung c a l n và ch kho ng 30 phút cho dung d ch và d ch viêm ra h t

Tiêm analgin (h s t) tiêm b p 1 ml/10 kg TT

Tr s c, tr l c: truy ch tai dung d ch glucose 5%, b sungVitamin C tr n th c 100mg/kg TT

Analgin 1ml/10 kg TT

l/con/ngày

3.4.2 Các ch tiêu theo dõi

- T l m c b nh viêm t cung c n nái

- T l l n nái m c b nh viêm t cung theo tháng

- T l l n nái m c b nh viêm t cung theo gi ng l n

- nh m t s ch tiêu sinh lý c n nái sinh s u tr

+ T l ph t l n 1 + T l ph t l n 2

ng kê sinh v t h c c a Nguy n và cs (2002) [24].

L n nái ch c nuôi ch y u chu ng b u Hàng ngày vào ki m tra

a máng, phun thu c sát trùng hàng ngày, x t g m, cu i gi chi u ph i chuy n phân ra kho phân L n nái ch i th n h p 566,

i v i nái ch a t tu n tu n 12 ch th n h p 566 SF,

c khi chuy n l n lên chu ng ph i c d n d p và r a s ch s

L n chuy n lên ph thông tin lên b ng u m i ô chu ng

b a sáng, chi u

L n nái ch d ki n 3 ngày, gi m kh u ph xu ng phân trong tr c tràng không quá l n, t u ki n cho l d , tránh

c l n con b ch t ng t do trong t cung quá lâu M i ngày gi m 1 kg

th d ki n còn kh u ph 0,5 kg/con/ngày N u nái nào quá g y thì kh u ph kg/con/ngày

Khi l c 1 ngày, kh u ph n 1 kg/con/ngày chia làm

i v n con theo m n khi cai s

1 ngày ti n hành b m mài nanh, c t cho l n

L n con 1 - 3 ngày cho u ng thu c nova - amoxicol phòng tiêu ch y

l n con

L n con 3 - 4 ngày tu i cho l n con u ng thu c phòng c u trùng

L n con 5 - 7 ngày tu i ti n hành thi n l c

L c 16 - 18 ngày tu i tiêm phòng cicro

L c 21 ngày tu i ti n hành cai s a cho l n

L n con c cai s a s m (19 - 21 ngày tu c cho t

t r t s m (5 ngày tu i) nh m nâng cao kh ng l n con cai s a, gi m hao mòn l n m kháng cho l n con Cách t p cho l m

ng th

4.1.2 Phát hi n l ng d c

Qua th c t th c t p t i trang tr i s ch b o c a các cán b kthu t tôi th y l ng d c có nh ng bi u hi n sau: