Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)

Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)

- -

DƯƠNG THỊ THÙY

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY PHẦN DIỆN

TÍCH 180HA (GIAI ĐOẠN 6-LÔ CN5) TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN PHÚ BÌNH, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý đất đai Khoa : Quản lý Tài nguyên Khóa học : 2012 – 2016

Thái Nguyên - 2016

- -

DƯƠNG THỊ THÙY

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY PHẦN DIỆN

TÍCH 180HA (GIAI ĐOẠN 6-LÔ CN5) TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN PHÚ BÌNH, TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

LỜI CẢM ƠN

Được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên em đã về thực tập tại Ban bồi thường GPMB huyện Phú Bình Đến nay em đã hoàn thành xong đợt thực tập tốt nghiệp và khóa luận tốt nghiệp của mình

Thực tập tốt nghiệp là giai đoạn không thể thiếu được đối với mỗi sinh viên Đây là thời gian để mỗi sinh viên chúng ta sau quá trình học tập và nghiên cứu tại trường củng cố và vận dụng kiến thức đã học vào thực tế

Trong trang đầu của khóa luận này, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Ban giám hiệu trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên

Ban chủ nhiệm khoa và tập thể thầy cô trong khoa Quản lý tài nguyên

đã tận tình dạy dỗ và dìu dắt em trong suốt quá trình học

Ban lãnh đạo và toàn thể các cán bộ công nhân viên của Ban bồi thường GPMB huyện Phú Bình đã tạo điiều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại cơ sở

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo tận tình của

thầy giáo hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông đã giúp đỡ em trong suốt

quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Sau cùng em xin kính chúc toàn thể thầy cô trong khoa quản lý tài nguyên thật dồi dào sức khỏe,hạnh phúc để tiếp tục dìu dắt các thế hệ học trò đến với những bến bờ tri thức

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên, ngày 20 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Dương Thị Thùy

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 4.1 Cơ cấu kinh tế huyện Phú Bình giai đoạn 2010 – 2014 30

Bảng 4.2 : Tổng hợp diện tích đất bị thu hồi tại dự án 35

Bảng 4.3 Giá đất nông nghiệp cho khu vực GPMB 39

Bảng 4.4 Giá đất ở tại nông thôn cho khu vực giải phóng mặt bằng 40

Bảng 4.5 Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 40

.Bảng 4.6 Kết quả bồi thường về đất ở 41

Bảng 4.7: Kết quả bồi thường về tài sản,cây cối gắn liền với đất 42

Bảng 4.8 Kết quả hỗ trợ về đất 43

Bảng 4.9: Các chính sách của dự án 44

Bảng 4.10: Kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng 44

Bảng 4.11 : Tổng hợp ý kiến của người dân về đơn giá bồi thường, hỗ trợ 46

Bảng 4.12: Tình hình sử dụng tài chính của người dânkhi được bồi thường 47

Bảng 4.13 Tình hình thu nhập của các hộ sau khi bị thu hồi đất 48

Bảng 4.14 Tình hình lao động và việc làm của các hộ dân bị thu hồi đất 49

DANH MỤC HÌNH

Trang

Hình 4.1 : Biểu đồ thể hiện cơ cấu diện tích đất bị thu hồi tại dự án 35

Hình 4.2 : Biểu đồ thể hiện cơ cấu bồi thường đất nông nghiệp tại dự án 41

Hình 4.3 Thu nhập của các hộ dân sau khi bị thu hồi đất 48

Hình 4.4 Sự thay đổi về ngành nghề của hộ 50

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

BT & GPMB Bồi thường và giải phóng mặt bằng GPMB Giải phóng mặt bằng

GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GTNT Giao thông nông thôn

KT-XH Kinh tế - Xã hội

NĐ – CP Nghị định - Chính phủ

QĐ-UBND Quyết định - Ủy ban nhân dân

TN-KT-XH Tự nhiên - Kinh tế - Xã hội

TT-BTNMT Thông tư - Bộ Tài nguyên Môi trường

BT & GPMB Bồi thường và giải phóng mặt bằng GPMB Giải phóng mặt bằng

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2.Mục tiêu của đề tài nghiên cứu 2

1.2.1.Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2.Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 3

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 3

PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường GPMB 4

2.1.1.Cơ sở lí luận 4

2.1.2 Cơ sở pháp lý 7

2.1.3 Cơ sở thực tiễn 8

2.2 Khái quát về công tác bồi thường GPMB 9

2.2.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 9

2.2.1.1 Bồi thường 9

2.2.1.4 Đặc điểm của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 10

2.2.2 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 11

2.2.3 Đối tượng và điều kiện được đền bù 12

2.2.3.1 Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật 12

2.2.3.2 Điều kiện được đền bù thiệt hại 13

2.3 Công tác bồi thường GPMB trên thế giới và Việt Nam 15

2.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên thế giới 15

2.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở nước Việt Nam 18

PHẦN III : ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU 21

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 21

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 21

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 21

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 21

3.2.1 Địa điểm 21

3.2.2 Thời gian 21

3.3 Nội dung nghiên cứu 21

3.3.1 Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình 21

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên 21

3.3.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng 22

3.3.4 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và đề xuất phương án giải quyết 22

3.4 Phương pháp nghiên cứu 22

3.4.1 Điều tra số liệu thứ cấp 22

3.4.2 Điều tra số liệu sơ cấp 23

3.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu 23

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình 24

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 24

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình 29

4.2 Đánh công tác giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180 ha( giai đoạn 6-lô CN5) huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên 34

4.2.1 Khái quát dự án nghiên cứu 34

4.2.2.Đánh giá công tác thống kê đất đai của dự án 34

4.2.3 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án 36

4.3 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của GPMB đến đời sống của người dân tại khu vực GPMB 45

4.4 Đánh giá những thuận lợi khó khăn trong công tác GPMB của dự án và đề xuất những phương án giải quyết 50

4.4.1 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường GPMB 50

4.4.2 Đề xuất các giải pháp và rút ra những bài học kinh nghiệm 52

PHẦN V : KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 54

5.1Kết luận 54

5.2 Kiến nghị 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

PHẦN I

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân

bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh- quốc phòng, và có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong quá trình sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Trong những năm gần đây thực hiện công tác đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta có nhiều khởi sắc, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang trên đà phát triển với các khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hóa… Sự thay đổi và phát triển đòi hỏi phải có mặt bằng xây dựng Vậy để thực hiện các dự án phát triển kinh tế

- xã hội Nhà nước phải thu hồi một phần đất của người dân đang sử dụng

Trước thực trạng như vậy,công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một việc hết sức khó khăn,phức tạp và được xã hội đặc biệt quan tâm Bởi công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân Thực tế, qua nhiều dự án đã cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn tồn tại nhiều bất cập Khó khăn lớn nhất của công tác giải phóng mặt bằng là việc xác định giá bồi thường nhưng giá bồi thường lại luôn thấp hơn so với giá thị trường, do vậy ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người dân, họ luôn cảm thấy mức giá bồi thường là chưa thỏa đáng Đó cũng là lí do chính khiến cho người dân không tình nguyện chuyển đi, không ủng hộ công tác giải phóng mặt bằng

Cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và huyện Phú Bình nói riêng trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được triển khai nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh, nâng cao chất lượng cuộc sống

của người dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước Nổi bật nhất là khi dự án khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích

180 ha được đầu tư xây dựng trên địa bàn xã Điềm Thụy, cuộc sống của người dân bắt đầu có sự thay đổi Tuy nhiều diện tích đất ruộng phải thu hồi

để nhường chỗ cho các công ty, nhà máy nhưng đổi lại bà con được đền bù theo đúng quy định của Nhà nước, thanh niên trong độ tuổi lao động không còn phải lo thất nghiệp như trước đây, hầu như ai cũng tìm được một công việc phù hợp với mức thu nhập ổn định Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án được chia làm 6 giai đoạn theo từng lô khác nhau.Trong đó giai đoạn 6 (Lô CN5) của dự án được thực hiện tại xóm Bình,xã Điềm Thụy với tổng diện tích thu hồi 38642,0 m2

Quá trình thực hiện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án còn còn gặp những trở ngại, khó khăn dẫn đến việc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công còn chưa kịp thời, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án trên địa bàn huyện

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lí tài nguyên trường Đại học Nông lâm Thái

Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông em đã tiến hành nghiên cứu đề tài : “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài nghiên cứu

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

-Tìm hiểu điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của huyện Phú Bình

- Đánh giá thực trạng công tác BT & GPMB dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5)

- Xác định được những thuận lợi ,khó khăn của công tác BT& GPMB

dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn

6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình

- Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác BT & GPMB cho địa phương trong thời gian tới

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu

- Giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học,

biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

- Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác BT & GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn

- Đánh giá được thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện BT&GPMB, nguyên nhân và giả pháp khắc phục cho huyện Phú Bình trong việc thực hiện BT&GPMB đạt được hiệu quả cao nhất

PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường GPMB

2.1.1.Cơ sở lí luận

Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Theo Luật Đất đai 2013 [5] quy định như sau:

Điều 61 Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh

Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh trong các trường hợp sau đây:

1 Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc;

2 Xây dựng căn cứ quân sự;

3 Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh;

4 Xây dựng ga, cảng quân sự;

5 Xây dựng công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh;

6 Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân;

7 Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí;

8 Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, bệnh viện, nhà an dưỡng của lực lượng vũ trang nhân dân;

9 Xây dựng nhà công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân;

10 Xây dựng cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý

Điều 62 Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia , công cộng

Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia , công cộng trong các trường hợp sau đây:

1 Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà phải thu hồi đất

2 Thực hiê ̣n các dự án do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận , quyết định đầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm:

a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA);

b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp quốc gia;

c) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi , cấp nước , thoát nước , điện lực , thông tin liên lạc ; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu , khí đốt; kho dự trữ quốc gia ; công trình thu gom, xử lý chất thải;

3 Thực hiê ̣n cá c dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm:

a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước , tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương;

b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng

đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải;

c) Dự án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng; d) Dự án xây dựng khu đô thị mới , khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng;

đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản

Điều 65 Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

1 Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm: a) Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc

từ ngân sách nhà nước bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; người sử dụng đất thuê của Nhà nước trả tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất;

b) Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế;

c) Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất;

d) Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn; đ) Đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người;

e) Đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người

- Thông tư số 37/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài Nguyên và

Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hộ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về phương pháp định giá đất, xây dựng, điều

chỉnh bảng giá đất, định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất

2.1.2.2 Các văn bản của địa phương

- Quyết định số 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/08/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 55/2014/QĐ-UBND ngày 17/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc

gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 56/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây trồng,vật nuôi là thủy sản khi nhà nước thu đất trên địa bản tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 57/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt bảng giá đất giai đoạn 2015-2019 trên địa bàn

tỉnh Thái Nguyên

2.1.3 Cơ sở thực tiễn

Thụy Điềm vốn là xã thuần nông của huyện Phú Bình, đời sống của bà con chỉ phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp Nhưng kể từ năm 2012 trở lại đây, khi các dự án công nghiệp trọng điểm của tỉnh được đầu tư, xây dựng tại địa phương thì Điềm Thụy đã có những thay đổi mạnh mẽ Xã thuần nông trước đây dường như đã được “lột xác” với sự xuất hiện của những nhà máy, khu công nghiệp hiện đại và nhiều ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát cuộc sống của người dân đã được cải thiện đáng kể Có thể thấy, việc hình thành các nhà máy, khu công nghiệp ở Điềm Thụy đã đem lại làn gió mới làm thức dậy một vùng quê nghèo

Ðể có mặt bằng triển khai đồng loạt các công trình, dự án lớn ở khu công nghiệp Điềm Thụy và một số dự án công trình trọng điểm trên địa bàn huyện như hiện nay thì công tác BT & GPMB, tái định cư là yếu tố quyết định thực hiện đầu tư, góp phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội,thay đổi diện mạo cơ sở hạ tầng

Tuy nhiên đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội Cùng với xu thế phát triển kinh tế - xã hội và quá trình đô thị hóa, nhu cầu sử dụng đất cho việc phát

triển cơ sở hạ tầng trên địa bàn huyện cũng ngày một bức xúc Công tác thu hồi, bồi thường và tái định cư trong giải phóng mặt bằng không chỉ là sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương mà nó còn đang là vấn đề “nóng” trong cả nước

2.2 Khái quát về công tác bồi thường GPMB

Công tác BT&GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công

cộng, mục đích phát triển kinh tế

2.2.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

2.2.1.1 Bồi thường

- Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất

đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng (Khoản 12 Điều 3 Luật Đất

đai 2013) [5]

Khái niệm bồi thường này chỉ nói đến bồi thường đất,mà chúng ta còn phải đề cập đến bồi thường về tài sản trên đất Như vậy, theo nghĩa rộng thì

“Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền

sử dụng đất và tài sản trên đất đối với diện tích đất bị thu hồi và tài sản có trên diện tích đất đó cho người bị thu hồi đất”(Nguyễn Khắc Thái Sơn,2015) [15] 2.2.1.2 Hỗ trợ

- Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người

có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển (Khoản 14 Điều 3

Luật Đất đai 2013) [5]

2.2.1.3 Tái định cư

Pháp luật đất đai chưa quy định khái niệm về tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.Tuy nhiên, qua những nội dung quy định về tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thì chúng ta có thể hiểu: Tái định cư khi Nhà

nước thu hồi đất là việc Nhà nước bố trí đất ở mới cho các hộ gia đình,cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất đang ở để giao cho người khác sử dụng

( Nguyễn Khắc Thái Sơn,2015) [15]

Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau

-Bồi thường bằng nhà ở

-Bồi thường bằng giao đất ở mới

-Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

2.2.1.4 Đặc điểm của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

Như chúng ta đã biết, để thực hiện được dự án theo đúng tiến độ thì trước hết các chủ đầu tư cần phải giải phóng được mặt bằng Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian, công sức và tiền của Ngày nay, công việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm Bên cạnh đó công tác BT&GPMB liên quan đến lợi ích của nhiều cá nhân, tập thể và của toàn xã hội Ở các địa phương khác nhau thì công tác BT&GPMB cũng có nhiều đặc điểm khác nhau Chính vì vậy, công tác BT&GPMB mang tính đa dạng và phức tạp

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau

với điều kiện TN-KT-XH và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo đặc trưng riêng của vùng

đó Do đó, công tác BT&GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng

trong đời sống KT-XH đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng

chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn Do đó, tâm lý người dân khu vực này là phải giữ được đất để sản xuất Mặt khác, cây trồng vật nuôi trên vùng đó cũng

đa dạng, không được tập trung một loại nhất định nên gây khó khăn cho công tác định giá bồi thường ( TS Đỗ Thị Lan và TS.Đỗ Anh Tài, 2007) [4]

2.2.2 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

BT&GPMB là hoạt động hết sức nhạy cảm và phức tạp do tác động tương hỗ qua lại với nhiều yếu tố kinh tế, văn hoá, xã hội Chính vì vậy, tiến

độ cũng như kết quả của quá trình BT&GPMB phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố:

- Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư của Nhà nước: Chính sách của Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư quy định về trình tự tiến hành GPMB, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan, đồng thời cũng quy định cụ thể về mức bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư Do đó, chính sách có ảnh hưởng trực tiếp và xuyên suốt trong quá trình BT&GPMB

- Điều kiện TN-KT-XH của địa bàn

Quy mô, khối lượng GPMB, đặc điểm, tính chất, độ phức tạp trong công tác BT&GPMB của từng dự án chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện TN-KT-XH của địa bàn

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

Khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư thì việc lập hồ

sơ pháp lý về đất đai và tài sản là một yêu cầu không thể thiếu Việc xác lập hồ sơ không chỉ dựa vào đo vẽ, khảo sát thực tế mà còn dựa vào các loại hồ sơ lưu như: GCNQSDĐ, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng, biên bản thống kê, kiểm kê đất đai Do vậy, công tác quản

lý Nhà nước về đất đai được thực hiện đúng, đầy đủ, thường xuyên sẽ giúp cho việc xác lập hồ sơ đơn giản, nhanh gọn, tránh sự tranh chấp giữa các bên và ngược lại

- Tổ chức thực hiện

Đây là yếu tố quyết định đối với công tác BT&GPMB Trên cơ sở các chính sách của Nhà nước, điều kiện thực tế của địa bàn và dự án, việc tổ chức thực hiện (Trình tự, thủ tục, cơ cấu nhân sự, phương pháp làm việc ) được tiến hành một cách hợp lý và khoa học sẽ mang lại kết quả cao, đảm bảo lợi ích các bên

- Ngoài các yếu tố trên còn nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng trực tiếp hoặc dán tiếp đến công tác BT&GPMB như:

+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

+ Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý

và sử dụng đất tác động đến công tác BT&GPMB

+ Thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất

+ Nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên

truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước

2.2.3 Đối tượng và điều kiện được đền bù

2.2.3.1 Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật

Theo khoản 2 điều 2 nghị định 47 [8] quy định: người sử dụng đất quy định tại Điều 5 của Luật Đất đai khi Nhà nước thu hồi đất.Bao gồm:

1 Tổ chức trong nước gồm cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức

sự nghiệp công lập và tổ chức khác theo quy định của pháp luật về dân sự (sau đây gọi chung là tổ chức);

2 Hộ gia đình, cá nhân trong nước (sau đây gọi chung là hộ gia đình,

cá nhân);

3 Cộng đồng dân cư gồm cộng đồng người Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố và điểm dân cư tương tự có cùng phong tục, tập quán hoặc có chung dòng họ;

4 Cơ sở tôn giáo gồm chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện, trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của

tổ chức tôn giáo và cơ sở khác của tôn giáo;

5 Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện của tổ chức liên chính phủ;

6 Người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo quy định của pháp luật

về quốc tịch;

7 Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gồm doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Việt Nam mà nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp luật về đầu tư

2.2.3.2 Điều kiện được đền bù thiệt hại

Theo điều 75 luật đất đai 2013[5] quy định: điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy

chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

2 Cộng đồng dân cư , cơ sở tôn giáo , tín ngưỡng đang sử dụng đất mà không phải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có

đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

3 Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

4 Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyển nhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước,

có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

5 Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

6 Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản

Theo điều 88,Luật đất đai 2013 [5] quy định:Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản,ngừng sản xuất,kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường

2 Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại

2.3 Công tác bồi thường GPMB trên thế giới và Việt Nam

2.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên thế giới

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Thái lan

Hiến pháp Thái Lan năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng,phát triển tài nguyên cho đất nước ,phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải thực hiện theo thời giá thị trường cho những hợp pháp cho tất cả các thiệt hại

do việc trưng dụng gây ra và quy định việc đền bù phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó.Dựa trên các quy định này, các ngành có quy định chi tiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987, Thái Lan ban hành luật về trưng dụng bất động sản áp dụng cho việc trưng dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát

triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng.Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị đền bù các loại tài sản bị thiệt hại.Căn cứ vào đó,từng ngành đưa ra các quy định cụ thể về trình tự tiến hành đền bù tái định cư, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị đền bù, các bước lập và phê duyệt dự án đền bù, thủ tục thành lập các cơ quan, các ủy ban tính toán đền bù tái định cư, trình tự đàm phán, nhận tiền đền bù, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra tòa.Ví dụ:trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự án đền bù tái định

cư lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng với mục tiêu:” Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có mức sống tốt hơn”thông qua việc cung cấp

cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa có nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế đã tỏ ra hiệu quả thu hồi đất trong nhiều

dự án.(PGS.TS Lương văn Hinh, 2013) [3]

2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng Trung Quốc

Trung Quốc là một đất nước nông nghiệp.Sau cách mạng giải phóng dân tốc (năm 1949),Trung Quốc tiến hành cải cách ruộng đất ,đưa ruộng đất cho nông dân,Trung Quốc tiến hành phong trào tập thể hóa nông nghiệp.Đất đai và những tư liệu sản xuất chủ yếu ở nông thôn được tập thể hóa

Trong nông ngiệp,Trung Quốc khôi phục và thừa nhận hộ nông dân như

là đơn vị sản xuất chủ lực trong nông nghiệp.Những hộ nông dân ở nông thôn được nhà nước giao đất và các quyền rộng rãi như quyền chuyển nhượng, chuyển đổi để chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu kinh tế ở nông thôn.Nhờ giao dịch rộng rãi về quản lí và sử dụng đất đai cho hộ nông dân, hàng loạt các chính sách khác về nông nghiệp,nông thôn Trung Quốc phát triển nhanh chóng

Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa mở cửa đặt ra hàng loạt vấn đề mới mẻ về quản lí đất đai đô thị, xây dựng cơ sở đầu tư nước ngoài v.v Chính Phủ Trung Quốc đã có những quy định mới về chính sách và phát luật để giải quyết các nhu cầu trên

Do yêu cầu của đô thị hóa và mở mang công nghiệp dịch vụ, một phần đất vốn được sử dụng vào kinh doanh nông nghiệp buộc phải chuyển mục đích sử dụng.Vì lợi ích công cộng,Nhà nước có thể tiến hành trưng dụng theo pháp luật đối với đất đai thuộc sở hữu tập thể.Tiết kiệm đất, sử dụng đất đai hợp lí, bảo vệ thiết thực đất canh tác là quốc sách cơ bản của Trung Quốc, khi trưng dụng đất Nhà nước bỏ ra một khoản tiền đền bù cho cá nhân ,tập thể có đất bị trưng dụng

Theo điều 47 luật đất đai nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thi hành

từ ngày 01/01/1999 quy định:

“Đối với đất trưng dụng thì bồi thường theo mục đích sử dụng đất khi trưng dụng”

Tiền bồi thường trưng dụng đất canh tác bao gồm: tiền bồi thường, tiền

hỗ trợ định cư cùng tiền bồi thường cây trồng hiện vật trên đất.Tiền bồi thường đối với đất canh tác bằng 6 đến 10 lần giá trị sản lượng bình quân hàng năm cuả 3 năm trên đất đó trước khi bị trưng dụng đất.Tiền hỗ trợ tái định cư được tính theo nhân khẩu nông nghiệp phải bố trí.Số lượng nhân khẩu phải bố trí lấy theo số lượng đất bị trưng dụng.Tiêu chuẩn tiền hỗ trợ cho mỗi nhân khẩu nông nghiệp cần bố trí bằng 4 đến 6 lần sản lượng bình quân của đất canh tác bị trưng dụng, cao nhất không quá 15 lần sản lượng bình quân 3 năm trước đó của đất bị trưng dụng

Mức bồi thường đất và tiền hỗ tợ tái định cư khi trưng dụng các loại đất khác do tỉnh, khu tự trị, thành phố thuộc căn cứ vào mức bồi thường đất đai

và hỗ trợ tiền định cư đối với đất canh tác để quy định

Mức bồi thường cây trồng và hiện vật trên đất do tỉnh,khu tự trị thành phố quy đinh

Khi trưng dụng đất trồng rau ở ngoại ô đô thị thì đơn vị sử dụng đất phải nộp tiền khai khẩn khu trồng rau mới theo quy định có liên quan của nhà nước Trong trường hợp tiền bồi thường đất đai và tiền định cư theo điều này không đảm bảo cho người dân vị trưng dụng đất duy trì được mức sống tương đương ban đầu thì sau khi được tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc phê duyệt chuẩn, có thể tăng mức hỗ trợ nhưng tổng bồi thường đất và hỗ trợ định cư không được vượt quá 30% sản lượng bình quân 3 năm trước đó trên đất bị thu hồi

Căn cứ vào trình độ phát triển xã hỗi trong những tình huống đặc biệt có thể nâng cao tiêu chuẩn bồi thường và hỗ trợ tái định cư đối với đất canh tác

được trưng dụng.( TS Đỗ Thị Lan và TS.Đỗ Anh Tài, 2007) [4]

2.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở nước Việt Nam

2.3.2.1 Công tác giải phóng mặt bằng tỉnh Thái Nguyên

Trong những năm qua, công tác BT&GPMB trên địa bàn được thành phố Thái Nguyên tập trung thực hiện rất tích cực, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư sớm có mặt bằng triển khai dự án đi vào sản xuất kinh doanh

Năm 2015, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn Tuy nhiên, với sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Thường trực Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, sự cố gắng nỗ lực của các cấp, các ngành, các chủ đầu tư trong trong tổ chức triển khai, thực hiện do vậy việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất được tiến hành công khai, minh bạch, đúng quy định; tiến độ thực hiện bồi thường GPMB các dự án cơ bản đáp ứng theo kế hoạch đề ra và yêu cầu tiến độ của nhà đầu

tư Trong năm 2015, toàn tỉnh đã thực hiện bồi thường và GPMB được 150 công trình, dự án (86 dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, 64 dự án

sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách); tổng diện tích đã triển khai thu hồi là

trên 520ha; số hộ bị thu hồi, ảnh hưởng là trên 7300 hộ; tổng số tiến bồi thường, hỗ trợ đã phê duyệt là trên 1800 tỷ đồng (đã bồi thường hỗ trợ chi trả trên 1500 tỷ đồng, đạt 80% số tiền phê duyệt); diện tích đã bàn giao mặt bằng cho nhà nước, chủ đầu tư là 505 ha (đạt 90% diện tích đất đã thu hồi) Trong

số 150 dự án thực hiện công tác thu hồi, bồi thường GPMB trên địa bàn tỉnh

có 90 dự án triến khai không vướng mắc, trong đó nhiều dự án đã hoàn thành dứt điểm, còn 60 dự án hiện đang gặp phải một số khó khăn vướng mắc như: Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất còn có bất cập; ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa nghiêm; thiếu kinh phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB; công tác phối hợp giữa các cấp,

ngành, chủ đầu tư chưa chặt chẽ (http://baothainguyen.org.vn.) [19]

Đối với huyện Phú Bình nói riêng trong quá trình thực hiện công tác bồi

thường giải phóng mặt bằng còn gặp không ít khó khăn như: chính sách bồi thường, hỗ trợ trong công tác bồi thường GPMB của Nhà nước có sự thay đổi; công tác tái định cư chậm; nhân dân đòi hỏi bồi thường cao hơn quy định nhưng nhờ sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo huyện, vào cuộc của cả hệ thống chính trị nên công tác GPMB luôn được tiến hành đảm bảo đúng quy trình, tiến độ, không xảy ra đơn thư khiếu nại vượt cấp, kéo dài Để người dân hiểu, ủng hộ, đẩy nhanh tiến độ thực hiện GPMB, huyện luôn đề cao công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Quan điểm của huyện là mọi quy trình phải được diễn ra một cách dân chủ, công khai, đúng quy định của pháp luật nhưng vẫn đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân.Vì vậy riêng năm 2015 Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) huyện Phú Bình đã tiến hành giải phóng mặt bằng 10 dự án, chi trả số tiền trên 48 tỷ

đồng cho 94 hộ dân bị ảnh hưởng

Trong năm 2015 tổng số dự án đã và đang thực hiện là 32 dự án, tổng diện tích đất bị thu hồi là 112,50 ha, với tổng số tiền bồi thường là 48.691 triệu đồng Tổng số hộ bị ảnh hưởng là 922 hộ Trong đó, số hộ thuộc diện phải bố trị tái đinh cư là 307 hộ

Với hàng loạt các dự án lớn nhỏ, Bắc Kạn dường như đã được thay da đổi thịt trong những năm gần đây nhờ vào việc xây dựng các dự án (http://www.baobackan.org.vn ) [21]

PHẦN III ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Kết quả của công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180 ha(giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên:

+ Đất, tài sản gắn liền trên đất

+ Những chính sách và công tác thực hiện giải phóng mặt bằng của dự án

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Công tác giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm

Thụy phần diện tích 180 ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình

- Điều kiện tự nhiên

- Điều kiện kinh tế - xã hội

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên

- Giới thiệu sơ lược về dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy

phần diện tích 180 ha (Giai đoạn 6-Lô CN5)

- Kết quả thống kê, kiểm kê đất đai, tài sản nằm trong dự án

- Đối tượng, điều kiện bồi thường

- Phương án bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất

- Đánh giá ý kiến của người dân về đơn giá bồi thường,hỗ trợ

- Đánh giá ảnh hưởng tới đời sống ngườ i dân sau khi bi ̣ Nhà nước thu hồi đất

- Đánh giá ảnh hưởng tới thu nhập

- Đánh giá ảnh hưởng đến lao động và việc làm

3.3.4 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và đề xuất phương án giải quyết

- Những thuận lợi, khó khăn

- Các giải pháp khắc phục và bài học kinh nghiệm

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Điều tra số liệu thứ cấp

- Thu thập các tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, về đời sống văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng,…của huyện Phú Bình tại UBND huyện

- Thu thập tài liệu từ cơ sở, các Phòng, Ban có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án

- Các Nghị định, Thông tư, Quyết định, Công văn hướng dẫn thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

3.4.2 Điều tra số liệu sơ cấp

- Điều tra phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình, cá nhân thuộc diện bị ảnh hưởng bởi giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án (bằng phiếu điều tra)

- Đối tượng điều tra là chủ hộ gia đình bị thu hồi đất và người đại diện cho những người bị thu hồi đất… Quá trình phỏng vấn được diễn ra một cách ngẫu nhiên tại 15 hộ dân ở xóm Bình,xã Điềm Thụy, trong đó các hộ được phỏng vấn bao gồm cả các hộ có điều kiện kinh tế khá giả, trung bình và khó khăn nằm trong khu vực của dự án

- Nội dung điều tra bao gồm: xác định đối tượng được bồi thường, điều kiện được bồi thường, giá trị được bồi thường; tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tới đời sống xã hội trong khu vực và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người bị thu hồi đất; các tồn tại hạn chế và kiến nghị của người bị thu hồi đất đối với phương pháp tổ chức thực hiện và chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng hiện nay

3.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu

-Phương pháp thống kê: thống kê các số liệu đã thu thập được về tổng diện tích, tổng số tiền bồi thường cũng như chi tiết về từng loại (cả diện tích

và tiền bồi thường từng loại)

- Phương pháp xử lý số liệu: Các số liệu điều tra thu thập được sử dụng

phần mềm, Word, Excel để tổng hợp xử lý

- Phương pháp so sánh: từ số liệu về tổng diện tích và tổng số tiền bồi thường đã thống kê và điều tra trong phạm vi của dự án so với thị trường với khung giá của chính phủ và quyết định bảng giá của huyện Phú Bình

PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

Phú bình là huyện trung du nằm ở phía nam của tỉnh Thái Nguyên có tọa độ địa lí từ: 21o23’ 40” đến 21o34’30” vĩ độ Bắc; từ 105o51’30” đến

106o03’10” kinh độ Đông

Phía bắc giáp huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên

Phía Đông giáp huyện Yên Thế và huyện Tân Yên tỉnh Bắc Giang Phía Tây huyện Phổ Yên và thành phố Thái Nguyên

Phía Nam giáp huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang

Tổng diện tích tự nhiên: 25.171,49 ha

Huyện Phú Bình có 21 đơn vị hành chính gồm thị trấn Hương Sơn và 20

xã, trong đó có 7 xã miền núi.Là huyện có vị trí quan trọng và thuận lợi,có khả năng giao lưu kinh tế xã hội và giao lưu hàng hóa với các tỉnh, thành phố

và các huyện trong tỉnh tạo mối quan hệ vùng và hợp tác đầu tư phát triển

4.1.1.2.Địa hình, địa mạo

a Địa hình

Địa hình huyện Phú Bình thuộc 2 loại cảnh quan chính:

- Loại cảnh quan địa hình đồng bằng: Có diện tích không lớn phân bố chủ yếu ở phía Nam của huyện, thuộc các xã vùng nước máng sông Cầu và các xã phía tây nam thuộc vùng nước kênh hồ Núi Cốc Kiểu địa hình đồng bằng xen lẫn gò đồi thấp có độ cao trung bình từ 20  30 m Bao gồm các xã: Thượng Đình, Điềm Thụy, Nhã Lộng, Úc Kỳ, Nga My, Hà Châu, Xuân Phương, Kha Sơn, Lương Phú, Tân Đức, Dương Thành, Thanh Ninh và thị trấn Hương Sơn

- Loại cảnh quan hình thái địa hình gò đồi và miền núi: Loại cảnh quan này chủ yếu phân bố ở phía Đông - Bắc của huyện, kéo dài dọc theo ranh giới giữa huyện Phú Bình với huyện Đồng Hỷ và huyện Phú Bình với tỉnh Bắc

Giang Địa hình này chủ yếu ở các xã niền núi của huyện như Tân Hòa, Tân

Khánh, Tân Kim, Tân Thành, Bàn Đạt, Bảo Lý và một phần xã Đào Xá, phía Bắc thị trấn Hương Sơn

Một số cảnh quan địa hình nhân tác nằm trong loại cảnh quan địa hình

gò đồi, miền núi được tạo bởi các công trình xây dựng thủy lợi hồ đập nhân tạo giữ nước, tạo lên các hồ lớn như: Hồ Trại Gạo, hồ Kim Đĩnh, hồ Làng Ngò, hồ Hố Cùng cảnh quan nhân tác khá đẹp có thể khai thác cho du lịch

sinh thái, nơi nghỉ dưỡng

b Độ dốc

Độ dốc trung bình địa hình có 4 bậc độ dốc chính là: < 8 o, từ 8o

- 15 o, từ

15 o - 25 o, và > 25 o

c Địa mạo, địa chất

Cấu trúc địa tầng của huyện Phú Bình khá đa dạng, các quá trình thành tạo địa chất, hình thành trầm tích, các loại đá gốc, đều có tuổi phong hoá khá cao Sớm nhất cũng có tuổi cách đây 2300 triệu năm Các đá gốc chủ yếu là các đá mắc ma xâm nhập, đá sét, đá cát, cấu trúc khối tảng, bở rời, dạng bột kết, sét kết, cát kết, các trầm tích phong hoá Gắn liền với thành tạo địa chất là một số các đứt gẫy nhỏ được hình thành trong khu vực, như đứt gãy sông Cầu, đứt gãy sông Thương , theo hướng Tây Bắc - Đông nam, Đông Bắc - Tây Nam và một số ít theo hướng Bắc - Nam

4.1.1.3 Đặc điểm khí hậu

Khí hậu của huyện Phú Bình mang đặc tính của khí hậu miền núi trung

du Bắc Bộ, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, phân biệt hai mùa mưa, khô rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11

đến tháng 4 năm sau, mùa hè (mùa mưa) có gió đông nam mang nhiều hơi nước nên độ ẩm cao, mùa đông (mùa Khô ) có gió mùa đông bắc độ ẩm thấp

thời tiết hanh khô

/s, mùa khô là 7,5 m3/s

Sông Đào (sông Máng) nằm trong hệ thống thuỷ nông sông Cầu tổng

dài khoảng 53km, được xây dựng từ năm 1936, chảy qua địa bàn huyện Phú

Bình gồm 2 đoạn: Đoạn 1 từ đập Thác Huống xã Đồng Liên qua thị trấn Hương Sơn về xã Tân Đức với chiều dài 24,5 Km, rộng trung bình 33 m, chảy tiếp sang huyện Tân Yên của tỉnh Bắc Giang Đoạn 2 từ ngã ba sông Đào - Xóm Mảng xã Lương Phú đến Cầu Ca xã Kha Sơn chảy tiếp sang huyện Hiệp

Hoà tỉnh Bắc Giang, đoạn này dài 5,1 km rộng trung bình 25 - 30 m

- Hệ thống suối

Phú Bình có 3 dòng suối chính bắt nguồn từ phía Đông - Bắc của huyện chảy qua các xã Bàn đạt, Đào Xá, Tân Khánh, Tân Kim, Tân Thành, đổ

ra sông Cầu