Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)

Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)Phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. (Khóa luận tốt nghiệp)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

- -

LÊ THỊ SINH

Tên đề tài:

PHÁT HIỆN NHANH BỆNH GREENING TRÊN CÂY CÓ MÚI

Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN BẮC VIỆT NAM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Công nghệ Sinh học

Khoá học : 2012 – 2016

THÁI NGUYÊN - 2016

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

- -

LÊ THỊ SINH

Tên đề tài:

PHÁT HIỆN NHANH BỆNH GREENING TRÊN CÂY CÓ MÚI

Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN BẮC VIỆT NAM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Công nghệ Sinh học

Khoá học : 2012 – 2016 Giảng viên : ThS Bùi Đình Lãm Khoa CNSH-CNTP, Trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

THÁI NGUYÊN - 2016

i

LỜI CẢM ƠN

Được sự đồng ý của Khoa CNSH - CNTP, trường Đại học Nông Lâm Thái

Nguyên Em được thực tập tại phòng thí nghiệm của Khoa CNSH – CNTP, trường

Đại học Nông Lâm Thái Nguyên với đề tài: „„Phát hiện nhanh bệnh greening trên

cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam’’ để hoàn thành khóa luận này ngoài

sự nỗ lực của bản thân em còn nhận được nhiều sự giúp đỡ của Ban giám hiệu

trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa CNSH - CNTP, cùng

các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy cho em suốt 4 năm học

Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám hiệu

trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa CNSH - CNTP, cùng

các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy cho em suốt 4 năm học vừa qua để em có thể

hoàn thành khóa luận

Đặc biệt, em xin được bày tỏ lòng kính trọng, lòng biết ơn sâu sắc tới ThS

Bùi Đình Lãm người đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến KS Lã Văn Hiền đã dành

rất nhiều thời gian quý báu trực tiếp hướng dẫn em thực hiện nghiên cứu đề tài

Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân và bạn bè đã quan

tâm, ủng hộ và động viên em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu giúp em

hoàn thành tốt khóa luận này

Do điều kiện và thời gian có hạn nên đề tài khó tránh khỏi những thiếu sót

Kính mong thầy cô giáo và các bạn sinh viên đóng góp ý kiến xây dựng để đề tài

của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 5 năm 2016

Sinh Viên

Lê Thị Sinh

ii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1: Các loài cam, quýt có ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất 6

Bảng 2.2: Tình hình sản xuất cây có múi ở các châu lục trên thế giới giai đoạn 2011 - 2013 14

Bảng 2.3: Diện tích, năng suất và sản lượng cây có múi trên thế giới giai đoạn 2005 – 20013 16

Bảng 2.4: Tình hình sản xuất cây có múi của nước ta giai đoạn 2005 – 2013 16

Bảng 2.5: Tình hình sản xuất cam, quýt ở các vùng của nước ta năm 2009 17

Bảng 3.1: Trình tự cặp mồi để phát hiện tác nhân gây bệnh greening (Hung và cs, 1999b), (Hung và cs, 2004) [34], [35] 28

Bảng 3.2: Các trang thiết bị máy móc dùng trong thí nghiệm 29

Bảng 3.3: Bảng thu thập mẫu tại các địa phương 30

Bảng 3.4: Chu trình nhiệt của phản ứng PCR 32

Bảng 4.1: Kết quả thu thập mẫu vật liệu 36

Bảng 4.2: Kết quả đánh giá mẫu cam sành tỉnh Hà Giang 38

Bảng 4.3: Kết quả đánh giá mẫu cam vinh Thái Nguyên 39

Bảng 4.4: Kết quả giám định bệnh vàng lá greening 42

iii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 2.1 Rầy chổng cánh Diaphorina citri 19

Hình 2.2 Triệu trứng nhiễm bệnh vàng lá greening trên cây có múi 21

Hình 4.1 Mẫu lá cây có múi thu thập để giám định bệnh vàng lá greening 37

Hình 4.2 Kết quả tách chiết DNA tổng số 40

Hình 4.3 Điện di sản phẩm PCR mẫu lá giám định bệnh greening 41

Hình 4.4 Kết quả tinh sạch mẫu lá cam 44

Hình 4.5 Kết quả giải trình tự gen sản phẩm PCR với mồi GR - F từ mẫu DNA tách từ lá cam Vinh (Xã Quyết Thắng – tp Thái Nguyên,tỉnh Thái Nguyên) 45

Hình 4.6 Kết quả giải trình tự gen sản phẩm PCR với mồi GR – F từ mẫu DNA tách từ lá cam sành (Quang Bình – Hà Giang) 45

Hình 4.7 Kết quả giải trình tự gen sản phẩm PCR với mồi GR – F từ mẫu DNA tách từ lá cam Vinh (Xã Vô Chanh, huyện Phú Lương, tp Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên) 45

Hình 4.8 Kết quả so sánh trình tự gen sản phẩm PCR trên BLAST với mồi GR - F từ mẫu DNA tách từ lá cam Vinh (Xã Quyết Thắng – tp Thái Nguyên,tỉnh Thái Nguyên) 46

Hình 4.9 Kết quả so sánh trình tự gen sản phẩm PCR trên BLAST với mồi GR - F từ mẫu DNA tách từ lá cam Sành (Quang Bình – Hà Giang) 47 Hình 4.10 Kết quả so sánh trình tự gen sản phẩm PCR trên BLAST với mồi GR - F từ mẫu DNA tách từ lá cam Vinh (Xã Vô Chanh, huyện Phú Lương, tp Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên) 47

iv

DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

v

MỤC LỤC

Trang

Phần 1:MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Yêu cầu nghiên cứu 2

1.4 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.5 Ý nghĩa của đề tài 3

1.5.1 Ý nghĩa khoa học 3

1.5.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 3

Phần 2:TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Tổng quan về cây có múi 4

2.1.1 Nguồn gốc và phân loại 4

2.1.1.1 Nguồn gốc 4

2.1.2 Đặc điểm sinh học của cây có múi 7

2.1.3 Giá trị của cây có múi 9

2.1.4 Yêu cầu sinh thái của cây có múi 10

2.1.5 Một số sâu bệnh hại trên cây có múi 12

2.1.6 Tình hình sản xuất cây có múi 14

2.2 Bệnh vàng lá Greening trên cây có múi 18

2.2.1 Lịch sử của bệnh 18

2.2.2 Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh 18

2.2.3 Phương pháp chẩn đoán bệnh vàng lá greening 21

2.2.4 Một số biện pháp phòng tránh 23

2.3 Tình hình nghiên cứu về phát hiện bệnh greening trên cây có múi 23

2.3.1 Các nghiên cứu về phát hiện bệnh trên thế giới 23

2.3.2 Các nghiên cứu về phát hiện bệnh ở Việt Nam 26

Phần 3: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

3.1 Vật liệu nghiên cứu 28

3.1.1 Vật liệu thực vật 28

3.1.2 Hóa chất và dụng cụ thí nghiệm 28

vi

3.2 Phạm vi, địa điểm và thời gian nghiên cứu 29

3.2.1 Phạm vi nghiên cứu 29

3.2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 29

3.3 Nội dung nghiên cứu 30

3.4 Phương pháp nghiên cứu 30

3.4.1 Phương pháp thu thập mẫu vật liệu 30

3.4.2 Phương pháp xác định sự biểu hiện của bệnh greening thông qua sự biểu hiện bên ngoài 31

3.4.3 Phương pháp phát hiện bệnh greening trên cây có múi bằng kỹ thuật PCR 31

3.4.4 Giải trình tự gene của sản phẩm PCR 33

3.4.5 Phương pháp sử lý số liệu 35

Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 36

4.1 Kết quả thu thập mẫu vật liệu 36

4.2 Kết quả xác định mức độ biểu hiện của bệnh 37

4.2.1 Kết quả xác định sự biểu hiện của bệnh thông qua các triệu chứng bên ngoài 37

4.3 Kết quả giám định bệnh vàng lá greening bằng kỹ thuật PCR với cặp mồi đặc hiệu 40

4.3.1 Tách chiết DNA tổng số mẫu lá 40

4.3.2 Kết quả nhân đoạn gen 16s rDNA 40

4.4 Kết quả giải trình tự gen của sản phẩm PCR từ mẫu lá bị bệnh greening 44

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

5.1 Kết luận 48

5.2 Kiến nghị 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

I Tiếng Việt 50

II Tiếng Anh 52

III Tài liệu Internet 55 PHỤ LỤC

Bệnh greening là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng của cây (Lê Mai Nhất, 2014) [11] Bệnh lan truyền với tốc độ nhanh và gây hại nghiêm trọng cho nhiều vùng trồng cam quýt trên thế giới Sản lượng quả bị giảm từ 30% đến 100% (Bassanezi R.B và cs, 2005) [25] Ở Việt Nam, bệnh greening được ghi nhận gây hại trên cây ăn quả có múi từ những năm 1960 Bệnh greening gây hại lớn nhất vào các năm 1970 và 1990 ở các nông trường trồng cam Mức độ thiệt hại trên bưởi từ 17% – 25% và trên cam quýt từ 54% – 70% (Vien N.V và cs,2009) [50] Bệnh vàng lá greening là bệnh hại quan trọng nhất, khốc liệt nhất, nguy hiểm nhất, nghiêm trọng nhất, hủy diệt nhất và tàn phá nặng nề nhất đối với nghề trồng cây ăn quả có múi trên thế giới (Su và cs., 2012) [44] Đặc trưng của bệnh Greening là có thời gian ủ bệnh dài, nên rất khó phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu và thường hay nhầm lẫn với bệnh khác như khi cây bị thiếu kẽm (Zn) (Lê Mai Nhất, 2014) [11] Đến khi bệnh biểu hiện rõ ràng thì bệnh đã tàn phá rất nặng và các biện pháp chữa trị gần như là vô nghĩa trong lúc này, rất nhiều biện pháp đã được thực hiện nhưng vẫn không mang lại hiệu quả Hơn nữa, vi

2

khuẩn gây bệnh vàng lá đến nay đã xuất hiện các chủng mới, có độc tính nặng hơn (Hung và cs, 199a) [33].Chính vì vậy, việc phát hiện nhanh bệnh greening trong giai đoạn đầu là vô cùng quan trọng đối với việc phòng và điều trị bệnh

Ngày nay việc ứng dụng các kỹ thuật sinh học phân tử cho phép chẩn đoán các bệnh trên cây có múi mang lại hiệu quả cao với nhiều ưu điểm như: độ nhạy cao, chính xác và mất ít thời gian Có thể kể đến một số kỹ thuật: PCR, real-time PCR, các kỹ thuật lai phân tử, southern blot Kết quả thu được từ những nghiên cứu chẩn đoán bằng sinh học phân tử là cơ sở để sớm đưa ra những giải pháp phòng tránh Đến nay đã có nhiều nghiên cứu sử dụng các kỹ thuật sinh học phân tử để phát hiện bệnh greening trên cây có múi Xác định tác nhân gây bệnh vàng lá

greening bằng phương pháp sinh học phân tử Phân lập vi khuẩn Candidatus

Liberibacter asiaticus gây bệnh greening từ rầy chổng cánh bằng kỹ thuật PCR

(Hung và cs, 199a) [33]

Xuất phát từ thực tiễn nghiên cứu đó, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: „„Phát

hiện nhanh bệnh greening trên cây có múi ở một số tỉnh phía Bắc Việt Nam’’

1.2 Mục đích nghiên cứu

Phát hiện nhanh bệnh greening trên cây có múi bằng kỹ thuật PCR

1.3 Yêu cầu nghiên cứu

- Thu thập nguồn vật liệu trên một số đối tượng cây có múi như: Cam, chanh, bưởi, quýt tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam

- Xác định sự biểu hiện của bệnh greening trên mẫu vật liệu đã thu thập được

- Giám định bệnh vàng lá greening trên cây có múi bằng phản ứng PCR với cặp mồi đặc hiệu

- Giải trình tự gene của sản phẩm PCR từ mẫu lá bị bệnh greening (từ 2-3 mẫu)

1.4 Mục tiêu nghiên cứu

- Thu thập được các mẫu vật liệu trên một số đối tượng cây có múi như: Cam, chanh, quýt, bưởi, ở các địa phương khác nhau

Khóa luận đầy đủ ở file: Khóa luận full