Bài giảng môn điều tra xã hội học chương 4

Phương pháp anket Không có sự gặp gỡ trực tiếp  Bảng hỏi là cầu nối duy nhất  Người được hỏi phải tự ghi câu trả lời vào bảng hỏi Là phương pháp thu thập thông tin gián tiếp dựa tr

LOGO

MÔN HỌC ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC

Th.S Nguyễn Minh Thu Khoa Thống kê – Trường ĐH KTQD

LOGO

PHƯƠNG PHÁP THU THẬP

THÔNG TIN

Chương 4

Chương 4

Phương pháp phân tích tư liệu

Phương pháp quan sát Phương pháp phỏng vấn

I Phương pháp phỏng vấn

PHỎNG VẤN

Điện thoại

Trực diện

Anket

1 Phương pháp anket

 Không có sự gặp gỡ trực tiếp

 Bảng hỏi là cầu nối duy nhất

 Người được hỏi phải tự ghi câu trả lời vào bảng hỏi

Là phương pháp thu thập thông tin

gián tiếp dựa trên bảng hỏi

1 Phương phỏp anket

Phân phát bảng hỏi

Theo cách phân phát Theo số lần phát

Theo địa điểm phân phát

Bảng hỏi là cầu nối duy nhất

giữa người hỏi và người trả lời

- Theo cử tọa có cùng mục đích

- Phát một lần

- Phát nhiều lần

I Phương pháp phỏng vấn

PHỎNG VẤN

Điện thoại

Trực diện

Anket

2 Phương pháp phỏng vấn trực diện

2.2

Quá trình phỏng vấn

2.3 Để trở thành người phỏng vấn

tốt

2.1 Những

vấn đề chung

2.1 Những vấn đề chung

Người điều tra trực tiếp tiếp xúc với đối tượng điều tra để hỏi và ghi chép tài liệu

 Có sự gặp gỡ trực tiếp

 Điều tra viên giữ vai trò chủ động, dẫn dắt câu chuyện

theo yêu cầu của nội dung cuộc điều tra

 Có tổ chức chặt chẽ

“Cuộc nói chuyện riêng” - “Trò chuyện có chủ định"

2.1 Những vấn đề chung

Tỷ lệ trả lời cao

Có thể mở rộng nội dung điều tra

Có thể phát hiện sai sót và uốn nắn kịp thời Kết hợp phỏng vấn với quan sát

Tạo điều kiện đặc biệt để hiểu đối tượng

sâu sắc hơn

ƢU ĐIỂM

2.1 Những vấn đề chung

Ít tính khuyết danh Ảnh hưởng hành vi

Tổ chức thu thập thông tin khó khăn hơn Tốn kém hơn so với phương pháp anket

HẠN CHẾ

Theo mức độ chặt chẽ đối tƣợng Theo

PHỎNG VẤN TRỰC DIỆN

PV sâu

PV

tự do

(1) Phỏng vấn tiêu chuẩn

Là cuộc phỏng vấn diễn ra theo trình tự với

nội dung đã được vạch sẵn

(2) Phỏng vấn phi tiêu chuẩn

Là cuộc phỏng vấn thường không có sẵn bảng hỏi hoặc các câu hỏi Người phỏng vấn hoàn toàn tự do tiến

hành như một cuộc nói chuyện tự do

Nhƣợc điểm Ứng dụng

- Kiểm tra bảng hỏi

của PV tiêu chuẩn

- Khó tổng hợp

- Nghiên cứu sâu

hay nghiên cứu

thăm dò

(3) Phỏng vấn bán tiêu chuẩn

Là hình thức trung gian giữa phỏng vấn tiêu chuẩn

và phỏng vấn phi tiêu chuẩn

- Các câu hỏi quyết định được tiêu chuẩn hoá

- Các câu hỏi khác thì có thể tuỳ tình hình thực tế

(4) PVcá nhân & nhóm tập trung

Phỏng vấn nhóm tập trung

Đối tượng phỏng vấn có kinh nghiệm hoặc đã từng trải qua những vấn đề mà cuộc nghiên cứu muốn tìm hiểu

Phỏng vấn cá nhân

Đối tượng phỏng vấn là

cá nhân riêng biệt

 Phổ biến

2 Phương pháp phỏng vấn trực diện

2.2

Quá trình phỏng vấn

2.3 Để trở thành người phỏng vấn

tốt

2.1 Những

vấn đề chung

2.2 Quá trình phỏng vấn

NỘI DUNG PHỎNG VẤN

NGƯỜI

PHỎNG VẤN

NGƯỜI TRẢ LỜI

KHUNG CẢNH PHỎNG VẤN

(1) Nội dung phỏng vấn

Biểu hiện bằng

câu hỏi hoặc bảng hỏi

(2) Người trả lời

Cần quan tâm tư duy của người trả lời:

 Thành kiến với công tác phỏng vấn

 Xu hướng yêu cầu giữ bí mật về người trả lời

 Xu hướng muốn được chấp nhận, ghi nhận ý kiến của mình

(2) Người trả lời

Đánh giá thông tin Tìm thông tin liên quan

Hiểu câu hỏi

Tìm và đưa ra câu trả lời

Source:

Tourangeau 1984

Cognitive Aspects of Survey Methodology - CASM

Nhân cách phẩm chất của người phỏng vấn

Tốc độ phỏng vấn

Ghi chép

(4) Người phỏng vấn

 Giới tính và tuổi

 Dáng vẻ bề ngoài

 Những điều nên tránh ("3 không")

 Những điều nên làm ("5 biết")

Có thể được quy định ghi trong bảng câu hỏi

Việc quy định này căn cứ vào đề tài của cuộc trao đổi, độ dài của cuộc phỏng vấn, địa điểm

và tình huống tiến hành phỏng vấn

Tùy thuộc vào các loại pv, ghi chép gồm:

 Ghi chép những câu trả lời đã được mã hoá

 Ghi chép từng lời, tốc ký

 Ghi chép theo trí nhớ sau phỏng vấn

 Ghi âm

I Phương pháp phỏng vấn

PHỎNG VẤN

Điện thoại

Trực diện

Anket

3 Phỏng vấn qua điện thoại

Là phương pháp thu thập thông tin qua

phương tiện điện thoại

- Tiết kiệm chi phí

- Tiết kiệm thời gian

- Giảm hứng thú khi phỏng vấn

- Khó gợi ý hay hỗ trợ thêm bằng quan sát

- Có thể sai số hệ thống

- Tỷ lệ trả lời thấp so với

PV trực tiếp

3 Phỏng vấn qua điện thoại

 Lập danh sách những người được hỏi ý kiến

 Chuẩn bị nội dung ấn định cho cuộc phỏng vấn

 Tiến hành đàm thoại

Trình tự các bước phỏng vấn qua điện thoại:

Chương 4

Phương pháp phân tích tư liệu

Phương pháp quan sát Phương pháp phỏng vấn

II Phương pháp quan sát

1

Những vấn đề chung

2

Các loại quan sát

3

Các bước tiến hành quan sát

1 Những vấn đề chung

Là phương pháp thu thập thông tin về đối tượng

nghiên cứu thông qua tri giác

- Thông tin khó lượng hóa

2 Các loại quan sát

QS có

tham dự

QS không tham dự

QS ngẫu nhiên

QS

có

hệ thống

QS tiêu chuẩn

QS không tiêu chuẩn

QS trong phòng thí nghiệm

Theo địa điểm

QUAN SÁT

QS tại hiện trường

Theo thời gian Theo hình thức Theo tính chất

tham gia

(1) Quan sát có tham dự

Người quan sát trực tiếp tham gia vào

quá trình hoạt động của đối tượng quan sát

thông tin

- Thông tin toàn diện

- Chủ quan, bỏ qua những diễn biến mới

(1) Quan sát có tham dự

Người quan sát tham dự

nhưng không để người bị quan sát biết

Quan sát có tham dự

Quan sát tham dự

thông thường

Người quan sát tham dự,

vai trò như một người

bình thường trong tập thể

Quan sát tham dự tích cực

Người quan sát đóng vai trò tích cực tham gia tranh luận, đưa đẩy câu chuyện (nêu câu hỏi, gợi ý )

(2) Quan sát không tham dự

Người quan sát hoàn toàn đứng ngoài, không can thiệp vào quá trình xảy ra, không đặt câu hỏi nào

(3) Quan sát ngẫu nhiên

Là sự quan sát không được định trước và không

tiến hành cố định vào một thời điểm cụ thể

Có thể bị ảnh hưởng bởi những tác động bất chợt Đảm bảo tính chất

khách quan của thông tin

(4) Quan sát có hệ thống

Việc quan sát được đặc trưng bằng tính thường xuyên và tính lặp lại

Nắm bắt được những vấn đề cốt lõi, đặc trưng của đối tượng

(5) Quan sát tiêu chuẩn

Những yếu tố cần quan sát được vạch sẵn trong chương trình, được tiêu chuẩn hoá dưới dạng những bảng, phiếu, những biên bản quan sát

(6) Quan sát không tiêu chuẩn

- Chỉ xác định trước bản thân

đối tượng nghiên cứu

- Không xác định trước những yếu

tố hoặc tình huống sẽ quan sát

- Việc quan sát không có kế hoạch

chặt chẽ

(7) Quan sát tại hiện trường

Là quan sát thực trạng của hiện tượng,

cuộc sống

Hình thức quan sát

phổ biến nhất

(8) Quan sát trong PTN

Những điều kiện của môi trường xung quanh và

tình huống quan sát được quy định sẵn

II Phương pháp quan sát

1

Những vấn đề chung

2

Các loại quan sát

3

Các bước tiến hành quan sát

3 Các bước tiến hành quan sát

A

Quan sát ai? Quan sát cái gì?

Trong môi trường nào?

Chương 4

Phương pháp phân tích tư liệu

Phương pháp quan sát Phương pháp phỏng vấn

III Phương pháp phân tích tư liệu

Là phương pháp thu thập thông tin dựa trên

phân tích nội dung những tài liệu đã có sẵn

- Có thể tìm hiểu sâu

trong quá khứ

III Phương pháp phân tích tư liệu

III Phương pháp phân tích tư liệu

Phương pháp định tính

Phân tích theo chiều

sâu, tìm ra nguyên nhân

Phương pháp định lượng

Lượng hóa, phân tích quy mô, cơ cấu,

mối quan hệ,…

PH ƯƠNG PHÁP thu thập tài liệu

Phơng pháp quan sát

Phơng pháp phân tích dữ

liệu

Phơng pháp

định ợng

l-Phơng pháp

định tính

Quan sát có

hệ thống

Quan sát tiêu chuẩn hoá

Quan sát không tiêu chuẩn hoá

Quan sát tại hiện trờng

Quan sát trong PTN

Phơng pháp phỏng vấn

điện thoại

Chương 4

LOGO

C l i c k t o e d i t c o m p a n y s l o g a n