Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở xã thủy tân, thị xã hương thủy, tỉnh thừa thiên huế

Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng đang là vấn đề đang được quan tâm hiện naycủa nhiều nước trên thế giới nhất là các nước đang phát triển

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta đang đạt được rất nhiều thành công trong công cuộc CNH – HĐHtrong những năm gần đây, những thành công đó đã nâng dần vị trí của nước ta so vớicác nước trong khu vực và trên thế giới Thành công nổi bật nhất được đánh dấu bằngviệc nước ta chính thức là thành viên thứ 150 của WTO vào tháng 12/2007 Tham giavào WTO là tham gia vào một sân chơi công bằng và bình đẳng, ở đó hứa hẹn rấtnhiều cơ hội đồng thời cũng gặp rất nhiều khó khăn và thách thức cần phải vượt qua

Để tận dụng được các cơ hội thì cần phải đổi mới nền kinh tế theo xu hướng hợp lýhơn, hiệu quả hơn, đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước

Nước ta trải qua một thời kỳ dài ảnh hưởng của chế độ phong kiến, của nền kinh

tế qua liêu bao cấp đã thiếu đi tính tự chủ, độc lập sáng tạo Nếp sống đó vẫn còn tiềm

ẩn, luẩn khuất trong tâm trí của đại đa số suy nghĩ của con người Viêt Nam Đó là vậtcản ngăn sự phát triển, làm tụt hậu nền kinh tế nước ta với các nước trong khu vực vàtrên thế giới Muốn giải quyết vấn đề đó thì ngay từ lúc này chúng ta phải thay đổicách nghĩ, cách làm, thông qua cơ chế, chính sách thích hợp của nhà nước Do đóchúng ta cần phải thực hiện công cuộc CNH – HĐH để tạo tiền đề cho sự phát triểnvững mạnh của đất nước

Đô thị hóa và công nghiệp hóa sẽ làm mất dần ruộng đất nông nghiệp, nhưngkhông có nghĩa nông nghiệp bị thu hẹp hoặc xóa bỏ trong xã hội hiện đại Chuyển dịch

cơ cấu (CDCC) nông nghiệp, nông thôn là cách thức ứng xử tích cực để tiếp tục tồn tại

và phát triển phù hợp trong bối cảnh mới Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung

và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng đang là vấn đề đang được quan tâm hiện naycủa nhiều nước trên thế giới nhất là các nước đang phát triển như Việt Nam chúng ta.Đảng và nhà nước ta đã đưa ra những hành động cụ thể, thiết thực để thay đổi tỷ lệlượng, chất trong cơ cấu kinh tế nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập, đồng thờihướng nền kinh tế theo hướng thị trường có sự định hướng của nhà nước Trong pháttriển nông nghiệp thì chuyển dịch cơ cấu là một nội dung không thể thiếu vì nước ta cótrên 70% dân số sống bằng nghề sản xuất nông nghiệp Chuyển dịch cơ cấu kinh tếnhằm đưa ra cơ cấu kinh tế phù hợp với từng vùng, từng lĩnh vực và từng địa phương

là một vấn đề cấp bách trong chiến lược phát triển nông nghiệp nước ta trong thời giantới Để tiếp tục đưa nông nghiệp và nông thôn phát triển vững chắc trong quá trình hộinhập, Nghị quyết 09/2000/NQ - CP ngày 15 tháng 6 năm 2000 của Chính phủ đã nhấnmạnh vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn là nhằm mục tiêuxây dựng một nền nông nghiệp hàng hóa mạnh, đa dạng, có chất lượng, hiệu quả cao

và bền vững dựa trên cơ sở phát huy các lợi thế so sánh; áp dụng khoa học công nghệnhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng trong nước và khả năng cạnh tranh chiếm lĩnh thịtrường quốc tế; nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, lao động và nguồn vốn, nâng caothu nhập và đời sống của nông dân, thực hiện tốt các nhiệm vụ do Đại hội Đảng lầnthứ IX đã đề ra

Xã Thuỷ Tân, Thị xã Hương Thủy,Tỉnh Thừa Thiên Huế trong năm năm quatăng trưởng với tốc độ khá cao, nông nghiệp phát triển cơ bản toàn diện, phong tràochuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi được đẩy mạnh, ngành nghề tiểu thủ công nghiệpđược duy trì, từng bước phát huy lợi thế, tiềm năng trên địa bàn, huy động được vốnđối ứng của nhân dân tạo nhiều chuyển biến mới về xây dựng kết cấu hạ tầng KTXH.Điều này giúp phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của người dân ở đây Bên cạnh đócũng đặt ra những thách thức mới là làm sao huy động và sử dụng hiệu quả các nguồnlực, phát triển kinh tế một cách hợp lý trong tất cả các ngành các lĩnh vực Việc xácđịnh được một cơ cấu kinh tế hợp lý sẽ giúp xã phát triển toàn diện

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là con đường giúp cho nông nghiệp,nông dân, nông thôn đạt những kết quả cao Xuất phát từ những yêu cầu trên, tôi mạnhdạn nghiên cứu đề tài:

“Chuy ển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở xã Thủy Tân, Thị xã Hương

Th ủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế”

2 Mục tiêu của đề tài

- Hệ thống hóa các cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp

- Đề xuất những giải pháp khắc phục những khó khăn đồng thời đưa ra nhữnghành động cụ thể nhằm xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý hơn.

3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo nghĩa rộng bao gồmnông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản trong mối liên hệ với chuyển dich cơ cấu kinh tếchung

4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp xãThủy Tân cần sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp thống kê phân tích kinh tế để đánh giá thực trạng và phân tíchcác nhân tố cho phép chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo định hướng đã xác định

- Phương pháp tổng hợp thống kê để hệ thống hóa các tài liêu

- Phương pháp so sánh, phân tích để đánh giá thực trạng quá trình chuyển đổi cơcấu kinh tế nông nghiệp

Phần 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHUỂN DỊCH CƠ CẤU KINH

TẾ NÔNG NGHIỆP1.1 Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

1.1.1 Khái niệm, đặc trưng, nội dung, ý nghĩa của cơ cấu kinh tế.

1.1.1.1 Khái niệm

 Cơ cấu kinh tế

Về mặt triết học, cơ cấu kinh tế là một phạm trù phản ánh cấu trúc bên trong củamột đối tượng, là một tập hợp những mối quan hệ cơ bản tương đối ổn định giữa cácyếu tố cấu thành đối tượng đó trong thời gian nhất định

Về mặt kinh tế, cơ cấu kinh tế là một phạm trù phản ánh cấu trúc trong quá trìnhtái sản xuất mở rộng của nền kinh tế, được thể hiện trong mối quan hệ kinh tế - xã hội,hình thành và vận động theo quan hệ nhất định về chất lượng và số lượng

Cơ cấu kinh tế có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tăng trưởng và phát triển kinh tế.Xem xét cơ cấu kinh tế là xem xét cấu trúc bên trong của quá trình tái sản xuất và mởrộng của nền kinh tế thông qua các mối quan hệ kinh tế Đó là quan hệ về lượng vàchất Còn qúa trình sản xuất xã hội bao gồm toàn bộ quan hệ sản xuất tồn tại thích ứngvới trình độ phát triển nhất định của lược lượng sản xuất cơ cấu kinh tế của một xã hộiluôn chịu ảnh hưởng bởi quan hệ, giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất của nềnkinh tế Mối quan hệ kinh tế đó không phải những quan hệ riêng lẻ, tách rời của các bộphận kinh tế mà là những quan hệ của các bộ phận cấu thành kinh tế như: Quan hệgiữa các ngành kinh tế (nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ …), giữa các vùng kinh tế,giữa các thành phần kinh tế…Những quan hệ này là những quan hệ về mặt lượng lẫnmặt chất

Trong phạm vi của mỗi quốc gia thì cơ cấu kinh tế là biểu hiện tập trung củachiến lược phát triển kinh tế - xã hội Ở mỗi vùng, mỗi ngành lại có cơ cấu kinh tếriêng tùy theo điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội cụ thể

Từ những phân tích trên ta có thể đưa ra khái niệm về cơ cấu kinh tế như sau:

“Cơ cấu kinh tế là tổng thể các mối quan hệ về số lượng và chất lượng giữa các thành nền kinh tế trong điều kiện thời gian và không gian nhất định của nền kinh tế”

 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất cơ bản của nền kinh tế Nền nôngnghiệp của mỗi quốc gia được cấu thành bởi các ngành sản xuất cụ thể, các vùng sảnxuất nông nghiệp, các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế khác nhau

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là bộ phận cấu thành rất quan trọng của cơ cấu kinh

tế quốc dân, có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở nướcta

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một tổng thể các quan hệ kinh tế đó là các mốiquan hệ tỷ lệ về số lượng, chất lượng và các quan hệ tương tác lẫn nhau giữa các bộphận cấu thành nền nông nghiệp bao gồm các ngành sản xuất nông nghiệp, các vùngsản xuất nông nghiệp và các thành phần kinh tế trong nông nghiệp của một quốc gia,hay một vùng, một địa phương Tập hợp những loại cây trồng, vật nuôi trên một địabàn trong một thời gian, tỷ lệ giống khác nhau của một cây trồng, vật nuôi trong mộtchu kỳ sản xuất

1.1.1.2 Đặc trưng của cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Từ các khái niệm cơ bản nêu trên về cơ cấu kinh tế nói chung, cũng như cơ cấukinh tế nông nghiệp nói riêng Có thể rút ra các trưng chủ yếu của cơ cấu kinh tế nôngnghiệp như sau:

 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp mang tính khách quan:

Được hình thành do sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động

xã hội chi phối Với một trình độ xã hội phát triển nhất định của lực lượng sản xuất thì

sẽ có một cơ cấu kinh cụ thể tương ứng Một cơ cấu kinh tế được gọi là hợp lý thì baogiờ cũng phù hợp với nhận thức đúng đắn các quy luật khách quan để tìm ra mộtphương án chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách có hiệu quả nhất

 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp mang tính lịch sử và xã hội nhất định

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là tổng thể các mối quan hệ kinh tế được xác lậptheo những tỷ lệ nhất định về mặt lương trong thời gian nhất định Tại những thờiđiểm đó, do điều kiện cụ thể về kinh tế, xã hội và tự nhiên các tỷ lệ đó được hình thành

và xác lập theo một cơ cấu nhất định Song một khi có những biến đổi trong các điềukiện nói trên thì lập tức các mối qua hệ này cũng thay đổi và hình thành một cơ cấukinh tế mới thích ứng Do vậy, cơ cấu kinh tế nông nghiệp phản ánh tính quy luậtchung của quá trình phát triển kinh tế và nó được biểu hiện cụ thể trong những thờigian và không gian, không hoàn toàn giống nhau Mặt khác xã hội loài người khôngngừng phát triển, phân công lao động ngày càng cao, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm củacon người không ngừng tăng lên theo hướng đòi hỏi đa đạng hoá chất lượng hơn.Chính sự phát triển tất yếu đó là nguyên nhân khách quan thúc đẩy sự xác lập cơ cấukinh tế tương ứng để thoả mãn cho những nhu cầu có tính xã hội hoá Tính xã hội hoácủa cơ cấu kinh tế quốc dân nói chung, cơ cấu nông nghiệp nói riêng là ở chỗ nhằmđảm bảo và làm thỏa mãn tập quán, sở thích tiêu dùng của con người trong xã hội.Tuỳ theo hoàn cảnh và điều kiện của mỗi vùng, mối quốc gia thì cơ cấu kinh tếnông nghiệp có những đặc trưng nhất định Hơn nữa, nó cũng được biến đổi và chuyểndịch theo thời gian không thể có một cơ cấu kinh tế mấu làm chuẩn mực cho mọivùng, mọi quốc gia, mối vùng, mỗi địa phương phải lựa chọn cho mình một cơ cấukinh tế phù hợp với những giai đoạn lịch sử nhất định, có như vậy mới xác định đượcmột cơ cấu kinh tế hợp lý có hiệu quả.

 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp không ngừng vận động, biến đổi, phát triển theohướng ngày càng hợp lý, hoàn thiện và có hiệu quả

Quá trình phát triển và biến đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp luôn gắn bó chặt chẽvới sự biến đổi của các yếu tố về lực lượng sản xuất và sự phân công lao động xã hôi.Lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, con người ngày càng văn minh, khoa học kỹthuật ngày càng hiện đại, phân công lao động ngày càng tỷ mỉ và phức tạp tất yếu dẫnđến cơ cấu kinh tế ngày càng hoàn thiện Chính vì cơ cấu kinh tế là cái phản ánh trựctiếp mỗi quan hệ của các yếu tố luôn vận động của lực lượng sản xuất, các quy luật tựnhiên và sự vận động của xã hội loài người

Do đó, sự vận động và biến đổi của cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng gắn liền với

sư vận động và biến đổi không ngừng của các yếu tố, các bộ phận trong nền kinh tếquốc dân nói chung cũng như trong kinh tế nông nghiêp nói riêng Cơ cấu kinh tế nông

ngay bản thân nó Cơ cấu cũ hình thành và mất đi để ra đời cơ cấu mới, cơ cấu mới rađời lại tiếp tục vận động, phát triển và lại trở thành lỗi thời, lạc hậu và nó lại được thaythế bằng cơ cấu mới tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn Sự vận động biến đổi đó là tất yếu,phản ánh sự phát triển không ngừng của văn minh nhân loại.

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một quá trình và cũng không thể cómột cơ cấu hoàn thiện, bất biến

Cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng sẽ vận động,phát triển và chuyển hoá từ cơ cấu kinh tế cũ sang cơ cấu kinh tế mới đòi hỏi phải cóthời gian, và qua những bậc thang nhất định của sự phát triển Đầu tiên là sự thay đổi

về lượng, khi lượng đã tích luỹ đến độ nhất định tất yếu sẽ dẫn đến sự biến đổi về chất

đó là quá trình chuyển hoá dần cơ cấu kinh tế cũ thành cơ cấu kinh tế mới phù hợp và

có hiệu quả hơn

Tất nhiên quá trình chuyển dịch đó nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố,trong đó có sự tác động của con người có ý nghĩa quan trọng Đặc biệt là phải có đượccác giải pháp, chính sách và cơ cấu quản lý thích ứng để định hướng cho quá trìnhchuyển dịch cơ cấu kinh tế Mọi sự vội vàng, bảo thủ trì trệ trong quá trình chuyểndịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đều gây phương hại đến sự phát triển của nền kinh tếquốc dân nói chung và kinh tế nông nghiệp nói riêng Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tếphải là một quá trình - không thể khác nhưng không phải là quá trình vận động tự phát

mà con người có thể và nhất thiết phải thúc đẩy quá trình chuyển dịch này nhanh hơn.Đồng thời sản xuất nông nghiệp lại có những đặc điểm riêng của mình, ảnh hưởng đếnquá trình hình thành và hoàn thiện cơ cấu sản xuất Nếu công nghiệp sản xuất theophương pháp cơ lý hoá thì khác hẳn nó, nông nghiệp lại sản xuất theo phương phápsinh vật học Vì vây trong quá trình hoàn thiện cơ cấu kinh tế nông nghiệp mà đặc biệt

là hoàn thiện cơ cấu sản xuất nông nghiệp chịu sự chi phối, lệ thuộc rất lớn, rất quantrọng và nghiêm ngặt của các điều kiện tự nhiên Trong khi đó giải quyết mỗi quan hệhữu cơ giữa nông nghiệp và công nghiệp không thể gán ghép, hình thức là đi từ thấplên cao theo đúng mỗi liên hệ nội tại của thế giới vật chất Quá trình hình thành vàphát triển của cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn liền với việc bố trí và chuyên môn hoásản xuất trong nông nghiệp

1.1.1.3 Nội dung của cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Phân tích cơ cấu phải theo 2 phương diện:

- Phương diện thứ nhất, mặt vật chất kĩ thuật của cơ cấu, bao gồm:

* Cơ cấu theo ngành nghề, lĩnh vực kinh tế phản ánh số lượng, vị trí, tỉ trọng cácngành, lĩnh vực, bộ phận cấu thành nền kinh tế

* Cơ cấu theo quy mô, trình độ kĩ thuật, công nghệ của các loại hình tổ chức sảnxuất phản ánh chất lượng các ngành, lĩnh vực, bộ phận cấu thành nền kinh tế

* Cơ cấu kinh tế theo vùng lãnh thổ phản ánh khả năng kết hợp, khai thác tàinguyên, tiềm lực kinh tế-xã hội của các vùng phục vụ cho mục tiêu phát triển nền kinh

tế quốc dân thống nhất

- Phương diện thứ hai, xét theo cơ cấu kinh tế về mặt kinh tế - xã hội, bao gồm:

* Cơ cấu theo các thành phần kinh tế phản ánh khả năng khai thác năng lực tổchức sản xuất kinh doanh của mọi thành viên xã hội

* Cơ cấu kinh tế theo trình độ phát triển của quan hệ hàng hoá tiền tệ Nó phảnánh khả năng giải quyết mối quan hệ và sự tác động qua lại giữa các ngành, lĩnh vực

và các bộ phận hợp thành nền kinh tế quốc dân thống nhất

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một trong ba bộ phận của cơ cấu kinh tế nôngthôn, nhưng lại có vai trò ý nghĩa hết sức to lớn Bởi vì khi nói đến nông thôn thì nôngnghiệp được nhắc đến đầu tiên và không thể thiếu được cơ cấu kinh tế nông nghiệpbao gồm: cơ cấu nội bộ ngành, cơ cấu lãnh thổ, cơ cấu thành phần kinh tế

 Cơ cấu ngành và nội bộ ngành

Cơ cấu ngành và nội bộ ngành là nội dung cơ bản vừa thể hiện vị trí, tính chấtriêng vừa là cơ sở thực hiện trong những nội dung khác nhau của cơ cấu kinh tế Cơcấu kinh tế nội bộ của từng ngành được thể hiện rất đa dạng và phong phú phản ánhmức độ chuyên môn hóa, tập trung hóa sản xuất của ngành, đồng thời nó cũng nói lêntrình độ và khả năng phát triển kinh tế của mỗi địa phương, mỗi vùng hay mỗi quốcgia trong một thời điểm hay một giai đoạn nào đó

Cơ cấu ngành là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ phát triển của lực lượng sản

Cơ cấu ngành là nội dung chủ yếu của chiến lược phát triển các ngành và là hạtnhân của cơ cấu kinh tế Việc xác lập cơ cấu ngành hợp lý thích ứng với từng giaiđoạn phát triển có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của ngành.

 Cơ cấu lãnh thổ.

Đối với kinh tế nông nghiêp, cơ cấu lãnh thổ được hình thành từ sản xuất nôngnghiệp, xuất phát từ các hoạt động nông lâm ngư, do đó nói về mặt vị trí địa lý thì cơcấu lãnh thổ trong nông nghiệp là những vùng rộng lớn, thưa dân cư, tài nguyên thiênnhiên phong phú nhưng cơ sở hạ tầng, văn hoá, giáo dục lại lạc hậu, kém phát triển.Chính vì vậy cơ cấu lãnh thổ biểu hiện cơ cấu ngành trong điều kiện cụ thể của khônggian đó

Cơ cấu kinh tế vùng lãnh thổ chính là sự bố trí các ngành sản xuất và dịch vụtheo không gian, nhằm khai thác tiềm năng và lợi thế so sánh của vùng

 Cơ cấu thành phần kinh tế

Trong công cuộc đổi mới nền kinh tế hiện nay, các ngành kinh tế nói chung vàngành nông nghiệp nói riêng cũng có nhiều thay đổi về mặt: Quản lý mô hình sản xuất,

tổ chức…Sự thay đổi dần đó chính là hoàn thiện dần cơ cấu các thành phần kinh tế.Trong nông nghiệp cũng có sự đan xen giữa các thành phần kinh tế, giữa các hợp tác

xã và hộ xã viên, hợp tác xã với hợp tác xã, hộ xã viên với hộ xã viên Với chủ trươngphát triển mạnh kinh tế hộ và tập hợp đa dạng của kinh tế hộ nông dân, tạo đà pháttriển cho kinh tế nông nghiệp nói riêng và kinh tế nông thôn nói chung

1.1.1.4 Ý nghĩa cơ cấu kinh tế hợp lý

Cơ cấu kinh tế hợp lý là cơ cấu có khả năng tạo ra quá trình tái sản xuất mở rộng,đáp ứng các điều kiện sau:

 Phù hợp các quy luật khách quan

 Phản ánh khả năng khai thác sử dụng nguồn lực kinh tế trong nước và đápứng yêu cầu hội nhập với quốc tế và khu vực, nhằm tạo ra sự cân đối, phát triển bềnvững

 Phù hợp xu thế kinh tế, chính trị của khu vực và thế giới

Vì vậy với một cơ cấu kinh tế hợp lý sẽ cho phép tạo nên sự cân đối, hài hòa củanền kinh tế để sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn lực, tài nguyên, của cải vậtchất và lao động Từ đó sẽ làm phát triển bền vững cho nền kinh tế.

1.1.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

1.1.2.1 Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là việc thay đổi tỷ lệ các bộ phận cấuthành nền kinh tế nông thôn nhằm tìm ra một cơ cấu kinh tế hợp lý, đó là cơ cấu kinh

tế mà nó sử dụng đầy đủ nhất, hiệu quả nhất các nguồn lực của vùng, của quốc gia,phù hợp với điều kiện kinh tế của đất nước, đưa nông thôn phát triển bền vững, lâu dàigóp phần thúc đẩy sự phát triển của kinh tế quốc dân

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tếnông nghiệp, giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau Chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp phải xuất phát từ mối quan hệ nông nghiệp với các ngành khác trongđiều kiện cụ thể

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp góp phần tạo nên sự phân công lao động

xã hội trong nông thôn phát triển Giảm tỷ lệ lao động trong nông nghiệp, tăng tỷ lệtrong công nghiệp và dịch vụ trên địa bàn là bước chuyển dịch có ý nghĩa quyết định

đi vào thời kỳ CNH – HĐH

1.1.2.2 Sự cần thiết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Nông nghiệp có vị trí hết sức quan trọng, đóng góp vào quá trình tăng trưởng vàphát triển kinh tế xã hội của cả nước và của từng tỉnh, huyện, xã Do đó, việc chuyểndịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nước ta một việc làm cần thiết để tạo ra sự phát triểnlàm cho nông nghiệp ngày càng phát triển toàn diện theo hướng CNH – HĐH Sự cầnthiết đó xuất phát từ những vẫn đề chủ yếu sau:

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp nhằm đáp ứng sự phát triển của nềnkinh tế thị trường, đáp ứng nhu cầu về nông sản phẩm của xã hội, nhu cầu tiêu dùngcủa dân cư

Cùng với quá trình chuyển đổi nền kinh tế đất nước sang nền kinh tế thị trường,

sự phát triển của kinh tế nông thôn và nông nghiệp nói riêng đang phải hứng chịu và

tố quyết định cho sự phát triển kinh tế và đặc biệt nó sẽ ảnh hưởng quyết định đến việchình thành và biến đổi cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nóiriêng Trong khi xã hội không ngừng phát triển, nhu cầu của con người về nông sảnphẩm cũng theo đó tăng lên cả về số lượng và chất lượng, chủng loại, điều đó cũngchính là đòi hỏi thị trường mà sản xuất phải đáp ứng.

Để sản xuất nông nghiệp đáp ứng được nhu cầu của thị trường và nhu cầu củangười tiêu dùng đòi hỏi phải thực hiện đa dạng hoá sản phẩm và dịch vụ, muốn vậykhông thể dừng lại ở cơ cấu kinh tế nông nghiệp truyền thống mà đòi hỏi phải chuyểndịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp theo yêu cầu tác động của thị trường Thị trường vànhu cầu càng phát triển thì cơ cấu kinh tế nông nghiệp càng biến đổi phong phú và đadạng hơn Đương nhiên nền kinh tế thị trường thì có thể thừa nhận rằng cơ cấu kinh tếhiệu quả, nghĩa là cơ cấu theo đó có khả năng vừa đáp ứng tốt nhu cầu của thị trườngvừa đem lại lợi nhuận và thu nhập cao nhất cho người sản xuất

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp mang lại lợi ích kinh tế nhucầu ngày càng cao cho nông dân thì đó là nguyện vọng thiết thực, mặt khác với nhucầu ngày càng cao của nhân dân hiện nay về nông sản, chuyển dịch cơ cấu sản xuấtnông nghiệp nhằm phát triển nền kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân, và ổn định chínhtrị xã hội

Xuất phát từ yêu cầu trên Đảng và Nhà nước đã chủ trương đảy mạnh thực hiệnCNH – HĐH trong phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn mới theo hướngthâm canh, tiếp tục đổi mới cơ cấu cây trồng, vật nuôi, gắn với công nghiệp chế biến

và thị trường để nâng cao giá trị sản phẩm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp là điều kiện và yêu cầu để mở rộngthị trường

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêpchính là điều kiện và yêu cầu để mở rộng thị trường nhằm cung cấp một khối lượngnông sản hàng hoá cho xã hội, song nước ta là một nước nông nghiệp lúa nước Đóchính là lợi thế rất lớn mà cũng là tiềm năng mà ta phải khai thác Hàng năm chúng taxuất khẩu hàng trăm tấn gạo, ngoài ra các nông sản khác cũng đang tích cực tìm kiếmthị trường Vì vậy, để mở rộng thị trường quốc tế chúng ta phải khuyến khích xuất

khẩu Xuất khẩu thì cần có nguyên liêu để chế biên Từ những yếu tố trên chúng ta nênchuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá sẽ đem lại lợi thế so sánh.Giải quyết việc làm đang là vẫn đề rất khó giải của các ngành các cấp, bởi hàng nămdân số nước ta tăng nhanh, số người trong độ tuổi lao động cũng tăng liên tục Hơnnữa người lao động không có việc làm có xu hướng kéo về các thành thị để tìm kiếmviệc làm Đó là nỗi lo, gánh nặng của xã hội mà chúng ta cần giải quyết Chúng ta nênchuyển dịch cơ cấu kinh tế sao cho giảm tỷ trọng người làm nông nghiệp và nâng cao

tỷ trọng người làm phi nông nghiệp Khuyến khích các cơ sở chế biến thu hút nhiềungười lao động, bên cạnh đó chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn giúp cho đời sống nhândân được nâng lên, khi đó thì nhu cầu tiêu thụ sản phẩm là rất lớn Vì vậy chuyển dịch

cơ cấu kinh tế phù hợp sẽ phát triển mạnh nông nghiệp tạo ra một vành đai sản xuất,một mỗi quan hệ khăng khít giữa công nghiệp và nông nghiệp Từ đó giúp khai tháctài nguyên một cách hiệu quả

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tạo cơ sở cho việc thay đổi bộ mặtngành nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp làm thay đổi bộ mặt của ngành nông nghiệp vìnông nghiệp lúc này không còn sản xuất tự cung tự cấp nữa mà tiến lên sản xuất hànghoá Sản xuất chuyên môn hoá cao đem lại vị thế cho ngành nông nghiệp Chuyển dịch

cơ cấu cũng có nghĩa là giúp người dân tích cận khoa học kỹ thuật, từ đó năng suấtnâng lên, chất lượng sản phẩm ngày càng cao Tiến tới một người lao động trong nôngnghiệp có thể nuôi được từ 5 – 6 người khác, ngay càng củng cố vai trò của nôngnghiệp trong cơ cấu ngành Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giúp cho đời sốngnhân dân nâng lên rõ rệt, thu nhập bình quân đầu người tăng lên, chất lượng cuộc sốngđược cải thiện từng bước

Cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp vốn rất kém nhưng nhờ chuyển dịch cơ cấukinh tế đã nâng lên rõ rệt: Đường nhựa, đường sỏi giải khắp vùng, mạng lưới điện mởrộng phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt, công trình phúc lợi được sửa sang và xây dựngmới đã nâng cao đời sông văn hoá tinh thần trong nhân dân Y tế giáo dục cũng đượcđầu tư, nâng cao sức khoẻ, nâng cao dân trí

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp nhằm tạo ra một nền sản xuất chuyênmôn hoá cao, thâm canh tiên tiến và các ngành liên kết với nhau chặt chẽ hơn.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế sẽ tạo ra một nền sản xuất chuyên môn hoá cao bởi

lẽ, từng vùng sản xuất ra những nông sản có lợi thế so sánh về khí hậu, đất đai…vùngđồi núi, cao nguyên có thể hướng sản xuất các cây công nghiệp cây lâu năm cho giá trịkinh tế cao Vùng đồng bằng thì chuyên canh sản xuất cây lương thực, thực phẩm.Việc sản xuất chuyên môn hoá cao không những đem lại hiệu quả kinh tế cao chongười sản xuất mà còn tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển ví dụ như: Côngnghiệp chế biến hay dịch vụ vận chuyển hàng hoá, đây là những ngành không thể thiếuđược

Như vậy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp đem lại sự liên kết chặt chẽgiữa các ngành với nhau Công nghiệp kết hợp chặt chẽ với nông nghiệp, nông nghiệpkết hợp chặt chẽ với dịch vụ Ngoài ra trong sản xuất chuyên môn hoá chúng ta ápdụng khoa học kỹ thuật như đưa giống cây trồng có chất lượng cao, thời gian pháttriển ngắn ngày Từ đó thâm canh tăng vụ đưa sản lượng tăng lên, xen canh gối vụcũng được áp dụng vào sản xuất hàng hoá bằng cách ngoài trồng những cây côngnghiệp cho giá trị cao ta có thể trồng xen các cây rau, màu nhằm mục đích lấy ngắnnuôi dài

1.1.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp chịu ảnh hưởng của các nhân tố khác nhau, mỗi nhân

tố đều có vai trò, vị trí và tác động nhất định tới cơ cấu kinh tế nông nghiệp, có nhữngnhân tố tác động tiêu cực, có nhân tố tác động tích cực, có nhân tố vào thời điểm này,vùng này thì được coi là thích hợp nhưng vào vùng khác, thời điểm khác lại bị coi làtrì trệ cho việc chuyển dịch cơ cấu Tổng hợp các nhân tố có tác động đến cơ cấu kinh

tế nông nghiệp cho phép chúng ta tìm ra lợi thế so sánh của mỗi vùng, mỗi địaphương, từ đó có thể lựa chọn một cách sơ bộ một cơ cấu kinh tế hợp lý, hài hoà, thíchhợp nhất với sự tác động của các nhân tố đó, các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu kinh tếnông nghiệp có thể chia thành ba nhóm nhân tố như sau:

 Nhóm các nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên

Nông nghiệp bao gồm cả trồng trọt và chăn nuôi, cả hai ngành trên đều phải cóquá trình sinh trưởng và phát triển Một trong những nhân tố tác động mạnh đến quátrình trên đó là điều kiện tự nhiên Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp thì tỷ trọng cơcấu ngành trồng trọt hay chăn nuôi nhiều hay ít tuỳ thuộc vào nhân tố tự nhiên Nếuđất đai, khí hậu phù hợp có thể phát triển mạnh về trồng trọt ngược lại thì phát triểnchăn nuôi Điều kiện tự nhiên không những ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp màcòn ảnh hưởng gián tiếp tới các ngành khác Nguồn tài nguyên cũng ảnh hưởng đếnnông nghiệp và các ngành khác Nguồn tài nguyên như nước, đất đai, rừng, biển…ảnhhưởng rất lớn đến quy mô, sản lượng của ngành kinh tế nông nghiệp Điều này làmcho cơ cấu ngành trong các vùng cũng khác nhau thể hiện rõ sự phân biệt cơ cấu vùnggiữa đồi núi và trung du, giữa đồng bằng và miền núi Sự phân bố không đều về nguồnnhân lực cộng với sự phong phú của điều kiện tự nhiên làm cơ sở cho việc hình thànhnền kinh tế nói chung và vùng kinh tế nông nghiệp nói riêng Sự phân vùng với quy

mô lớn hay nhỏ còn tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như dân cư khu chế biến.Trên cơ sở phân vùng thì phân công lao động cũng diễn ra, thông qua việc bố trí cácngành sản xuất trên mỗi vùng, sao cho thích hợp để khai thác và sử dụng tiềm năngmột cách hợp lý Từ đó, đi sâu vào tập trung hoá và chuyên môn hoá sản xuất có hiệuquả kinh tế cao Việc phát triển các ngành kinh tế nông nghiệp với quy mô lớn haynhỏ, nhanh hay chậm đều phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên thuận lợi hay khó khăn

 Nhóm nhân tố thuộc kinh tế xã hội

Nhóm này bao gồm các yếu tố: Thị trường (cả thị trường trong nước và thịtrường nước ngoài); hệ thống các chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước, vốn, cơ sở hạtầng, kinh nghiệm tập quán và các yếu tố sản xuất của dân cư dân số và lao động…

- Nhân tố về lực lượng lao động

Lực lượng lao động ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế,

cơ cấu lao động trong nông nghiệp Năng suất, hiệu quả công việc do chất lượng laođộng và cơ cấu lao động hợp lý quyết định Ngày nay, khoa học công nghệ được ápdụng nhiều vào sản xuất nông nghiệp nên đòi hỏi cao hơn về chất lượng lao động Vì

vây, cần bố trí và sử dụng lao động một cách hợp lý Huấn luyện và nâng cao chấtlượng lao động.

- Nhân tố vật chất kỹ thuật

Nhóm nhân tố này bao gồm số lượng, chất lượng các TLSX như máy móc, thiếtbị…các yếu tố này tác động trực tiếp năng suất hiệu quả lao động và đến việc bố trí,phân công lao động

- Nhân tố vốn đầu tư vào thị trường

Vốn đầu tư có vai trò quan trọng trong sản xuất kinh doanh Vốn đầu tư làm mởrộng thị trường, quy mô sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật

áp dụng tiến bộ khoa học rất khó khăn Dân số tăng nhanh cũng là vấn đề bức xúc, tỷ

lệ sinh cao luôn là nỗi lo, là bài toán khó giải cho người quản lý Tóm lại, nhân tố kinh

tế xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

sự phát triển của các ngành sản xuất, vùng kinh tế, đặc biệt là những ngành, nhữngvùng có lợi thế.

Như vậy, chúng ta thấy rằng sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiêp chịu ảnhhưởng của nhiều yếu tố, hơn nữa các nhân tố đó lại tác động hiệu ứng và thay đổithường xuyên Nếu không nhận thức đúng đắn các nhân tố trên thì sẽ sa vào chủ quan,duy ý trí mà ta đã gặp phải trước đây

1.1.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

 Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Có rất nhiều chỉ tiêu để phản ánh cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong đó chỉ tiêuquan trọng nhất là cơ cấu giá trị sản xuất theo ngành, vùng, thành phần kinh tế Ngoài

ra để phản ánh cơ cấu kinh tế nông nghiệp cần sử dụng các chỉ tiêu sau:

- Cơ cấu vốn đầu tư theo ngành, vùng, thành phần kinh tế

- Cơ cấu diện tích theo ngành, vùng, thành phần kinh tế

- Cơ cấu lao động theo ngành, vùng, thành phần kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là thay đổi các tỷ lệ trên đây để tạo ramột cơ cấu hợp lý hơn đem lại hiệu quả kinh tế cao, một cơ cấu hợp lý sẽ tạo đà chonông nghiệp phát triển an toàn, một nền nông nghiệp sinh thái bền vững

 Chỉ tiêu đánh giá kết quả, hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệpKết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp chỉ thu được sau quá trìnhchuyển dịch cơ cấu đạt hiệu quả, kết quả đó được thể hiện qua một số mặt như: Thunhập quốc dân trên một đơn vị diện tích, nhịp độ tăng trưởng kinh tế, phúc lợi xã hội.Bên cạnh đó còn một số mặt phản ánh kết quả của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp như: Giá thành sản phẩm, năng suất cây trồng vật nuôi, giải quyết việc làm

1.2 Cơ sở thực tiễn chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

1.2.1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam

Với khoảng 70 % dân số là nông dân, Việt Nam luôn coi trọng những vấn đề liênquan đến nông dân, nông nghiệp và nông thôn Nền kinh tế Việt Nam trong hơn 20năm đổi mới vừa qua (1986-2010) đã đạt được nhiều thành tựu phát triển khả quan.Trong lĩnh vực nông nghiệp, sản lượng các loại nông sản đều tăng, nổi bật nhất là sản

tiên sản lượng lương thực vượt qua con số 20 triệu tấn, xuất khẩu 1,4 triệu tấn gạo, đạtkim ngạch 310 triệu USD.

Từ một nước thường xuyên thiếu và đói, hàng năm phải nhập hàng triệu tấnlương thực của nước ngoài, GDP trong lĩnh vực nông nghiệp bình quân hàng năm tăng3,3%; thu nhập và đời sống nhân dân ngày càng cải thiện hơn, tỉ lệ hộ nghèo ở nôngthôn giảm bình quân 1,5% năm; bộ mặt nông thôn thay đổi theo hướng văn minh; trình

độ văn hoá, khoa học, kỹ thuật của nhiều nông dân được nâng lên cao hơn trước

Nông nghiệp ngày càng có nhiều đóng góp tích cực hơn vào tiến trình phát triển,hội nhập của kinh tế cả nước vào nền kinh tế toàn cầu Tổng kim ngạch xuất khẩu toànngành năm 2010 đạt 19,15 tỷ USD, tăng 22,6% so với năm 2009, vượt 77,3% so vớimục tiêu Đại hội Đảng X đề ra (10,8 tỷ USD), tăng bình quân 17,55% trong giai đoạn

2006 - 2010 Xuất khẩu các mặt hàng chính ước 9,95 tỷ USD, thủy sản 4,94 tỷ USD,lâm sản và đồ gỗ 3,63 tỷ USD Nhờ có những thành tựu, kết quả đó, nông nghiệpkhông chỉ đã góp phần quan trọng vào việc ổn định chính trị - xã hội nông thôn vànâng cao đời sống nông dân trên phạm vi cả nước, mà nông nghiệp đã ngày càng tạo

ra nhiều hơn nữa những tiền đề vật chất cần thiết, góp phần tích cực vào sự đẩy nhanhtăng trưởng kinh tế và đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước trong những năm qua

Đạt những thành tựu về kinh tế nông nghiệp trên, đó là do Đảng và nhà nước ta

đã xác định đúng đắn con đường phát triển nông nghiệp, thúc đẩy phát triển nôngnghiệp bằng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý

Những năm qua, để tạo điều kiện cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp được thuận lợi và nâng cao đời sống của cac hộ nông dân Đảng và Nhà nước

đã ban hành chính sách đầu tư vốn phát triển ngành nghề và dịch vụ nông thôn, chínhsách khuyến khích các thành phần kinh tế trong nông nghiệp phát triển sản xuất và cácchính sách hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, thực hiện chuyển giao công nghệ tiến

bộ kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao dân trí và đời sống trong nông thôn Hỗ trợ xâydựng cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất đời sống ở nông thôn Đồng thời để tạo điều kiệncho việc thực hiện chuyên môn hoá thâm canh cao trong sản xuất nông nghiệp Nhànước cũng đã có chính sách ruộng đất đảm bảo cho nông dân yên tâm đầu tư phát triểnsản xuất, chính sách đầu tư hỗ trợ phát triển và đảm bảo tiêu thụ sản phẩm, chính sách

đầu tư hỗ trợ đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ của người lao động và chính sách hỗtrợ đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Cùng với việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng,vật nuôi trong quá trình chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp Đảng và Nhà nước cũng có chủ trương đẩy mạnh việc đưacông nghệ sinh học vào sản xuất đặc biệt là việc sử dụng các giống cây trồng vật nuôi

có năng suất cao và chất lượng cao nhằm tạo ra khối lượng sản phẩm lớn và giá trị sảnlượng hàng hoá cao đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu

Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp có nhiều bước tiến bộ, đi đúng hướng, đãkhai thác được lợi thế cây, con và vùng lãnh thổ, góp phần thúc đẩy sản xuất, xuấtkhẩu phát triển

Tuy nhiên, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp vẫn còn những khuyết điểm,hạn chế

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm, cho đến nay, cây lương thực – trước hết làlúa, vẫn chiếm phần lớn diện tích gieo trồng, các nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng ở trong tình trạng chậm thay đổi, trừ một số địaphương vùng đồng bằng, hầu hết kinh tế nông nghiệp của các tỉnh vẫn thuần nông

- Chuyển dịch cơ cấu vẫn mang nhiều yếu tố tự phát và theo phong trào Tuynhững năm gần đây, tình trạng trên đã được khắc phục dần nhưng tình trạng sản xuấttheo chiến dịch, đơn giản hoá các quan hệ kinh tế vẫn diễn ra

- Các ngành phục vụ nông nghiệp như công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất, chếbiến nông sản, thương mại, dịch vụ nông nghiệp chậm đổi mới và thiếu liên kết chặtchẽ với nông nghiệp, nông dân

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp chậm, hiệu quả thấp ảnh hưởng lớnđến hiệu quả sử dụng các nguồn lực của nông nghiệp gây ách tắc cho việc tích tụruộng đất, chuyển nông nghiệp sang sản xuất hàng hoá hiện đại

- Tính bền vững trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp còn thấp

Như vậy xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong thời gian tới làgiảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ.

+ Trong nông nghiệp, tăng nhanh tỷ trọng chăn nuôi, phát triển ngành chăn nuôicân đối với ngành trồng trọt Đa dạng hóa sản phẩm chăn nuôi, năng cao giá trị sảnphẩm hàng hóa ngành chăn nuôi Ngành trồng trọt chú ý phát triển sản xuất lương thực

ở những vùng trọng điểm trên cơ sở thâm canh, tăng năng suất, nâng cao chất lượngsản phẩm, phát triển mạnh các loại cây công nghiệp, cây ăn quả và cây rau đậu có hiệuquả kinh tế cao

+ Xây dựng ngành thủy sản thành một ngành mũi nhọn, phát triển nuôi trồng,đánh bắt, bảo quản, chế biến đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu

+ Đối với lâm nghiệp, phát triển nghề rừng gắn với ổn định và cải thiện đời sốngnhân dân Thực hiện khai thác, chăm sóc và cải tạo rừng có hiệu quả

1.2.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Thừa Thiên Huế

Thành tựu phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh đã

có những chuyển dịch trong cơ cấu sản xuất giống, cây trồng, tạo lợi thế cho sản xuấtnông nghiệp phát triển Rõ nét nhất là diện tích sản xuất không tăng, có khi lại có xuhướng giảm, nhưng bù lại, giá trị sản xuất nông nghiệp đều tăng cao qua hàng năm

Để phát triển sản xuất nông nghiệp ổn định, biện pháp hiện nay của Thừa ThiênHuế là nâng cao chất lượng quy hoạch và quản lý quy hoạch, ổn định diện tích gieotrồng lúa nước có năng suất hiệu quả cao, hạn chế tới mức thấp nhất việc chuyển đổidiện tích đất nông nghiệp, nhất là đất trồng lúa nước sang xây dựng khu công nghiệphoặc khu đô thị

Tỉnh chuyển dịch mạnh mẽ, cơ cấu lại kinh tế nông nghiệp, giống cây trồng, vậtnuôi và nguồn lao động nông thôn

Trong thời kỳ 2000 – 2005 và 2005 – 2009 chuyển dịch cơ cấu kinh tế nôngnghiệp của tỉnh có những chuyển biến Trong giai đoạn 2000 – 2005 tỷ trọng ngànhthủy sản tăng lên nhanh chóng từ 18,91% năm 2000 lên 23,32% năm 2005, tỷ lệ nôngnghiệp giảm từ 70,63% xuống còn 67,92% Ngược lại, thòi kỳ 2005 – 2009 tỷ trọngnông nghiệp tăng từ 67,92% lên 77,98%, còn thủy sản giảm từ 20,3% còn 16,25% Đối

với ngành lâm nghiệp, tỷ trọng trong cơ cấu giảm từ 10,46% năm 2000 còn 5,77 %năm 2009.

Định hướng của tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2010 – 2015 sẽ tăng tỷtrọng ngành thủy sản, phát huy lợi thế của vùng Trong ngành nông nghiệp tăng tỷtrọng chăn nuôi, nâng cao giá trị của cây công nghiệp

Chương 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở XÃ THỦY TÂN THỊ XÃ HƯƠNG THỦY TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

2.1 Tình hình cơ bản về điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của xã Thủy Tân 2.1.1 Điều kiện tự nhiên

 Vị trí địa lý của xã.

Xã Thủy Tân nằm phía nam của Thị xã Hương Thủy, cách thành phố Huế 17km

về phía Nam

-Phía Bắc giáp xã Thủy Lương

-Phía Nam giáp xã Thủy Phù

-Phía Đông giáp xã Phú Đa, huyện Phú Vang

-Phía Tây giáp Thị trấn Phú Bài

 Địa hình và đất đai thổ nhưỡng

Diện tích tự nhiên của xã Thủy Tân là 779,70 ha Trong đó:

+ Đất nông nghiệp: 487,970 ha

+ Đất phi nông nghiệp: 243,04ha

+ Đất chưa sử dụng: 48,72ha

Do cấu trúc địa hình nên địa hình xã Thủy Tân chia làm hai loại chính:

+ Vùng trũng chủ yếu là đất pha thịt nặng, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp+ Vùng đồng bằng chia làm hai loại chính:

 Đất cát pha thịt

 Đất sét pha thịt

Hai loại đất này phù hợp cho quy hoạch để trồng các loại khoai và đậu

 Khí hậu và thời tiết

Xã Thủy Tân có đặc điểm chung của khí hậu Thừa Thiên Huế, với những đặcđiểm sau:

+ Nhiệt độ trung bình năm 24 - 250C Nhiệt độ trung bình của các tháng mùa khô

là 27-29oC, các tháng mùa mưa 20 - 220C

+ Mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12 Lượng mưa trung bình 2500mm.Mưa tập trung vào 3 tháng là 10, 11, 12; lượng mưa chiếm 50% tổng lượng mưa trongnăm Số ngày nắng trong năm khoảng 150 ngày.

Bảng 1: Dân số và lao động xã Thủy Tân giai đoạn 2007 - 2010

Năm Chỉ tiêu

Năm 2007

Năm 2008

Năm 2009

Năm 2010

Tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên(%) 1,3 0,84 1,1 0,79

(Nguồn: Ủy Ban Nhân Dân xã Thủy Tân )

 Cơ sở hạ tầng

 Giao thông:

- Hiện hệ thống giao thông của xã (đường trục xã, liên xã, đường trục thôn,đường chinh nội đồng) là 21,6km

- Đường giao thông đã cứng hóa hoặc nhựa hóa 12,65km

- Đường xe cơ giới có thể đi thuận tiện 0,7km

- Đường ngõ xóm sạch, không lầy lội vào mùa mưa 8,25km

 Thủy lợi:

- Số trạm bơm là 5 Trong đó, số trạm bơm đáp ứng yêu cầu là 2

- Số km kênh mương hiện có là 15km, trong đó đã kiên cố hóa 8,2 km

- Số cống hiện có 12 Trong đó, só cống đáp ứng yêu cầu là 6

 Văn hóa – giáo dục

- Tỷ lệ thôn đạt tiêu chuẩn làng văn hóa là 100%

- Phổ cập giáo dục trung học đạt 80,22%

- Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS được tiếp tục học trung học (phổ thông, bổ túc,học nghề) đạt 80,4%

2.1.3 Đánh giá chung về tình hình cơ bản của xã

- Có nguồn lao động đáp ứng cho nhu cầu sản xuất nông lâm ngư Phát triển cácngành nghề truyền thống của địa phương

 Khó khăn

Xã Thủy Tân là một xã đồng bằng, nhân dân sống chủ yếu bằng nghề nông, trình

độ dân trí thấp, kinh tế của nhân dân còn những khó khăn nhất định

Công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi còn chậm, chưa có mô hình làm

ăn có hiệu quả để nhân rộng

2.2 Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở xã Thủy Tân

2.2.1 Thực trạng cơ cấu kinh tế

Trong những năm qua, kinh tế của xã Thủy Tân đã đạt được những thành tựu nổibật Nền kinh tế phát triển khá, cơ cấu kinh tế nông nghiệp vẫn là chủ yếu Côngnghiệp và dịch vụ - thương mại cũng được đẩy mạnh phát triển

Qua bảng 2 ta thấy, trong giai đoạn 2007 – 2010 nền kinh tế xã có tốc độ pháttriển khá Cơ cấu kinh tế có những bước chuyển dịch tích cực giữa các ngành Giá trịsản xuất của các ngành đều tăng Tỷ trọng công nghiêp – xây dưng cơ bản và thươngmại dịch vụ tăng dần, nông nghiệp có giảm dần

Xét về nhóm ngành nông – lâm – ngư, giai đoạn 2007 – 2010 giá trị sản xuấttăng Cụ thể, năm 2007 giá trị sản xuất là 14.697 triệu đồng đến năm 2010 tăng lên là

24.609 triệu đồng Tỷ trọng năm 2008 chiếm 81,40% và giảm xuống 76,77% năm2010.

Công nghiệp và xây dựng cơ bản có giá trị sản xuất và tỷ trọng thay đổi Năm

2007 có giá trị sản xuất là 2.208 triệu đồng chiếm 10,56% đến năm 2010 là 3.626 triệuđồng chiếm 11,31%

Ngược lại, thương mại và dịch vụ lai có xu hướng giảm về giá trị sản xuất và tỷtrọng Cụ thể, năm 2007 giá trị sản xuất là 4.000 triệu đồng chiếm 19,14% đến năm

2010 là 3.819 triệu đồng chiếm 11,92% Điều này là do xã Thủy Tân chủ yếu là các hộkinh doanh buôn bán nhỏ, thương mại vẫn chưa được chú trọng phát triển

Giai đoạn 2007 – 2010 tốc độ phát triển bình quân của kinh tế Thủy Tân hàngnăm đạt 15,2 % Trong đó, giá trị sản xuất ngành nông – lâm – ngư tăng bình quânhàng năm 18,6%, công nghiêp – XDCB tăng bình quân hàng năm 17,9% Ngànhthương mại và dịch vụ giảm 1,6%