Quản lý chất thải rắn sinh hoạt thị trấn thổ tang huyện vĩnh tường, tỉnh vĩnh phúc với sự tham gia của cộng đồng (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- LÊ KIM HÒA KHÓA: 2015-2017 QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT THỊ TRẤN THỔ TANG HUYỆN VĨNH TƯỜNG TỈNH VĨNH PHÚC VỚI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LÊ KIM HÒA KHÓA: 2015-2017

QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT

THỊ TRẤN THỔ TANG HUYỆN VĨNH TƯỜNG

TỈNH VĨNH PHÚC VỚI SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LÊ THỊ MINH PHƯƠNG

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 2017

LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập chương trình thạc sỹ, chuyên ngành Quản

lý Đô thị và Công trình, khóa học 2015-2017 tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Học viên đã được các thầy cô giáo truyền đạt cho những kiến thức và phương pháp luận nghiên cứu khoa học vô cùng quý báu Đây chính là nền tảng kiến thức giúp các học viên tự tin, vững vàng hơn trong công tác và trong lĩnh vực nghiên cứu sau khi tốt nghiệp Học viên xin bày tỏ lòng tri ân tới toàn thể quý thầy cô trong nhà trường Đặc biệt xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất và lòng biết ơn tới TS Lê Thị Minh Phương, là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, giúp cho học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn các Phòng, Khoa trong nhà trường; phòng Tài nguyên môi trường huyện Vĩnh Tường đã giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày 15 tháng 3 năm 2017

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Kim Hòa

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Kim Hòa

MỤC LỤC

Trang Danh mục hình vẽ

Danh mục bảng, biểu đồ

Danh sách từ viết tắt và thuật ngữ

Chương 1 Tổng quan về thực trạng quản lý chất thải rắn sinh

hoạt trên địa bàn thị trấn Thổ Tang 5

1.1.1 Lịch sử thành lập thị trấn Thổ Tang 5

1.1.2 Vị trí địa lý, vai trò thị trấn Thổ Tang trong vùng 6

1.1.3 Đặc điểm kinh tế xã hội thị trấn Thổ Tang 7

1.1.4 Hiện trạng cơ sở hạ tầng kĩ thuật 9

1.2 Thực trạng thu gom và xử lý CTRSH tại thị trấn Thổ

1.2.1 Khối lượng CTRSH phát sinh hằng ngày 15

1.2.2 Nguồn gốc phát sinh và thành phần CTRSH 16 1.2.3 Công tác thu gom, phân loại, vận chuyển CTRSH 17

1.2.5 Tác hại của CTRSH đến môi trường và sức khỏe cộng

1.3 Thực trạng cơ cấu tổ chức quản lý CTRSH tại thị trấn 23 1.3.1

Cơ cấu tổ chức quản lý nhà nước về CTR 23

1.3.2 Cơ cấu tổ chức đơn vị trực tiếp quản lý CTRSH thị

1.3.3 Phí vệ sinh đối với CTRSH tại thị trấn Thổ Tang 25

1.4 Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý CTRSH tại

1.5 Đánh giá chung về công tác quản lý CTRSH tại thị

1.5.1 Đánh giá về công tác thu gom, phân loại, vận chuyển,

1.5.2 Đánh giá về cơ cấu tổ chức quản lý 30 1.5.3 Đánh giá về sự tham gia của cộng đồng 31 Chương 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý

CTRSH thị trấn Thổ Tang

32

2.1.1 Những đặc tính cơ bản của CTRSH đô thị 32

2.1.2 Các nguyên tắc trong quản lý CTRSH đô thị 39

2.2 Cơ sở pháp lý trong quản lý CTR 44

2.2.1 Văn bản pháp luật do cơ quan Trung ương ban hành

44

2.2.2 Văn bản pháp luật do UBND tỉnh Vĩnh Phúc ban

2.2.3 Quy hoạch khu xử lý CTR của tỉnh Vĩnh Phúc và

2.3 Kinh nghiệm quản lý CTRSH trên thế giới và Việt

2.3.1 Kinh nghiệm quản lý CTRSH trên thế giới 49 2.3.2 Kinh nghiệm quản lý CTRSH một số đô thị trong

2.4 Vai trò tham gia của cộng đồng trong quản lý CTRSH 56

2.4.2 Các hình thức và mức độ tham gia của cộng đồng 62

Chương 3 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý CTRSH

3.1 Giải pháp đổi mới công tác thu gom và xử lý

3.1.1 Giải pháp bổ sung hoàn thiện đồ án quy hoạch xây

3.2 Đề xuất sự tham gia của cộng đồng trong quản lý

3.2.1 Công tác tuyên truyền giáo dục và sự tham gia

3.2.2 Xã hội hóa công tác quản lý CTRSH 76

3.2.3 Quản lý CTRSH gắn với phát triển cộng đồng 80

3.3 Đề xuất giải pháp tổ chức quản lý CTRSH cho

3.3.2 Biện pháp thu gom, vận chuyển CTRSH 83

3.3.3 Đề xuất mô hình quản lý CTRSH cho thị trấn 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

BVMT Bảo vệ môi trường

CTR Chất thải rắn

CTRSH Chất thải rắn sinh hoạt

HTX Hợp tác xã

HTKT Hạ tầng kỹ thuật

ÔNMT Ô nhiễm môi trường

UBND Ủy ban nhân dân

TTCN Tiểu thủ công nghiệp

3R Reduce- Reuse-Recycle (Giảm thiểu - Tái sử dụng - Tái chế)

DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1 Mô hình chung quản lý thu gom, vận chuyển và xử

Bảng 1.1 Mức thu tối đa phí vệ sinh môi trường trên địa bàn

Bảng 2.1 Định nghĩa thành phần của CTRSH 32

Bảng 2.2 Ưu nhược điểm của phương pháp đốt 41

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Bốc xếp hàng hóa 7

Hình 1.2 Vận chuyển hàng hóa 7

Hình 1.5 Nhà ở trên tuyến phố chính 10

Hình 1.6 Các hộ kinh doanh 10

Hình 1.9 Mặt trước chợ Giang 14

Hình 1.10 Chợ Giang nhìn từ trên cao 14

Hình 1.11 Rác thải sau phiên chợ 15

Hình 1.12 Chợ Giang khi bị ngập 17

Hình 1.15 Công tác phân loại rác 18

Hình 1.16 Lò đốt rác của thị trấn 20

Hình 1.17 Tác động của CTR đến môi trường và con người 23

Hình 2.1 CTRSH được phân loại tại nơi phát sinh 49

Hình 2.2 Học sinh tự biết ý thức phân loại rác thải 51

Hình 2.3 “Biến rác thành tiền” ở phường Thuận Phước 55

Hình 2.4 “Tổ dân phố không rác” phường Hòa Minh 56

Hình 3.1 Các loại thùng chứa phân loại rác 69

Hình 3.2 Đề xuất các loại thùng chứa dùng để lưu trữ và

Hình 3.3 Quy hoạch địa điểm thu gom rác trên địa bàn 70

Hình 3.4 Một số loại xe thu gom rác 71

Hình 3.5 Các thiết bị thu gom bụi đường 72

Hình 3.6 Sơ đồ đề xuất cơ cấu tổ chức quản lý 88

1

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Thị trấn Thổ Tang thuộc huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, với tổng diện tích là 5,27 km2, dân số 16.105 người Trong đó, gần 30% số hộ gia đình làm nghề buôn bán kinh doanh hàng theo chuyến, 53% số hộ gia đình buôn bán kinh doanh nhỏ Người Thổ Tang năng động, có truyền thống buôn bán kinh doanh Từ thế kỷ thứ 13, Thổ Tang đã có tên gọi "Kẻ Chợ, Kẻ Giang" Gọi là Kẻ Giang bởi Thổ Tang có Chợ Giang, chợ đầu mối Chợ Giang kinh doanh đủ thứ hàng, từ hàng kim khí, đồ gia dụng, quần áo, nông sản đến hàng tươi sống như quả cây, thực phẩm Hàng đêm, hàng chục chiếc ô tô tải, công-ten-nơ chở đến cả trăm tấn hàng từ khắp nơi đổ về Chợ Giang Rồi từ

đó, những chiếc ô tô lại chở hàng đi mọi ngả Thổ Tang đã giúp nông dân khắp nơi tiêu thụ nông sản thực phẩm như ngô, đỗ, lạc, chè, lúa gạo

Dân số Thổ Tang đông đúc sống trong địa bàn hẹp, đời sống được nâng cao nhưng chất thải sinh hoạt không ngừng tăng lên Cùng với việc Thổ Tang

có đến hàng trăm lò giết mổ gia súc, gia cầm nằm rải rác trong các khu dân

cư, mỗi ngày các lò giết mổ thải ra môi trường một lượng lớn nước và chất thải gây ô nhiễm môi trường Thổ Tang đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, chính vì vậyvấn đề quản lý chất thải rắn sinh hoạt

ở thị trấn Thổ Tang là vấn đề cần thiết và bức bách hiện nay

Do vậy, đề tài luận văn: "Quản lý chất thải rắn sinh hoạt thị trấn Thổ

Tang huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc với sự tham gia của cộng đồng"

là rất cần thiết nhằm xây dựng thị trấn Thổ Tang trở thành một đô thị văn minh, hiện đại, xanh sạch đẹp, góp phần tạo nên diện mạo của thành phố Vĩnh Phúc nói chung và thị xã Vĩnh Tường nói riêng trong tương lai sắp tới

2

* Mục đích nghiên cứu

- Khảo sát, đánh giá thực trạng về quản lý chất thải rắn sinh hoạt của thị trấn Thổ Tang nói chung, đặc biệt là khu chợ đầu mối và khu vực kinh doanh sản xuất

- Đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt nhằm cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường tại thị trấn

- Nhân rộng mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt áp dụng cho thị trấn và cho các địa phương khác

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chất thải rắn sinh hoạt của toàn thị trấn

- Phạm vi nghiên cứu: Thị trấn Thổ Tang - huyện Vĩnh Tường - tỉnh Vĩnh Phúc

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát

- Phương pháp thống kê - tổng hợp và phân tích

- Phương pháp kế thừa chọn lọc các tài liệu đã có

- Phương pháp so sánh

* Nội dung nghiên cứu

- Điều tra khảo sát, đánh giá thực trạng về công tác Quản lý CTR sinh hoạt tại thị trấn Thổ Tang, làm rõ những kết quả đạt được và nguyên nhân của những tồn tại, yếu kém trên địa bàn thị trấn hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả công tác quản

lý CTR sinh hoạt cho thị trấn

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

3

- Ý nghĩa khoa học: Từ phương pháp luận khoa học đề xuất giải pháp

quản lý chất thải rắn sinh hoạt đảm bảo điều kiện vệ sinh môi trường cho thị trấn Thổ Tang

- Ý nghĩa thực tiễn: Giúp các cấp chính quyền xác định được rõ tầm

quan trọng của công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt đối với việc phát triển kinh tế xã hội của thị trấn Làm cơ sở áp dụng cho các địa phương khác có điều kiện tương tự

* Các khái niệm (thuật ngữ)[5][9]

Chất thải rắn: là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại

Chất thải rắn sinh hoạt: là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng

Hoạt động quản lý chất thải rắn: bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người

Thu gom chất thải rắn: là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu

giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận

Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở chất thải rắn từ nơi

phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng

Sự tham gia của cộng đồng: Là sự thu hút các nhóm đối tượng mục tiêu

vào các khâu của chu trình dự án quản lý hiệu quả hệ thống hạ tầng kỹ thuật,

từ khâu lập dự án, thực hiện dự án và khai thác sử dụng Mục tiêu sự tham gia

4

của cộng đồng là nhằm xây dựng năng lực của đông đảo người dân, để duy trì tốt việc khai thác sử dụng hiệu quả hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong địa bàn

* Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của luận văn có ba chương:

Chương I: Tổng quan về thực trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Thổ Tang

Chương II: Cơ sở lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt thị trấn Thổ Tang

Chương III: Đề xuất giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt thị trấn Thổ Tang

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

92

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Kết luận

Đô thị càng lớn, sự tập trung dân số càng đông thì cấu trúc các thành phần trong đô thị cũng biến đổi theo cả về số lượng lẫn quy mô Sự phát triển của đô thị đã đáp ứng, cung cấp các dịch vụ, nhu cầu thiết yếu của người dân, nhưng đồng thời cũng phát sinh nhiều yếu tố bất cập, gây bức xúc trong đô thị Đặc biệt

là vấn đề quản lý chất thải rắn, đảm bảo các điều kiện về vệ sinh môi trường và cảnh quan đô thị Với những điều tra khảo sát, những phân tích đánh giá tại các khu vực thị trấn Thổ Tang nói chung, tác giả luận văn đưa ra một số kết luận sau đây:

- Quy hoạch khu xử lý CTR chưa đảm bảo các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành Chưa đáp ứng được nhu cầu bức thiết hiện nay

- Khối lượng chất thải rắn ngày càng gia tăng, cả về khối lượng lẫn thành phần các chất khó phân hủy và các chất mang tính nguy hại ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân và của cộng đồng

- Chưa có sự đầu tư đúng mức để nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật (đăc biệt là khâu thu gom, vận chuyển và lưu giữ chất thải rắn) khi mà khối lựợng hàng hóa

và số người tham gia mua, bán ngày một tăng như hiện nay

- Chưa có mô hình ban quản lý phù hợp trong điều kiện kinh tế thị trường để điều hành có hiệu quả các hoạt động mua, bán tại thị trấn, đảm bảo các điều kiện vệ sinh môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm

- Ý thức của một bộ phận người dân (cả người mua, lẫn người bán) chưa cao trong việc xả rác, và trong việc thực hiện phương châm giảm thiểu, tránh tạo ra rác bằng cách sử dụng lại các vật dụng đã qua sử dụng

93

- Công tác tuyên truyền giáo dục về vệ sinh môi trường chưa liên tục và đều khắp

- Sự tham gia của cộng đồng còn chưa được đề cao

Do vậy để quản lý chất thải rắn tại thị trấn đảm bảo các điều kiện về vệ sinh môi trường, an toàn, sức khỏe và cảnh quan đô thị rất cần có sự tham gia, ủng hộ, chung tay giúp sức của tất cả mọi người, mọi thành phần trên địa bàn thị trấn

Kiến Nghị

Qua nghiên cứu, tác giả đề tài luận văn có một số kiến nghị sau đây:

- Các cơ quan quản lý trực tiếp của thị trấn Thổ Tang cần có kế hoạch từng bước đưa việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt của thị trấn đi vào ổn định

từ khâu tổ chức đến việc thu gom, vận chuyển và xử lý

- Cần ban hành các cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào việc xử lý chất thải rắn tại thị trấn

- Cần có cơ chế giám sát việc thực hiện Quy chế bảo vệ môi trường đối với các hộ kinh doanh trong thị trấn cũng như khách hàng đến giao dịch mua bán

- Tăng cường tuyên truyền giáo dục người dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nói chung và môi trường thị trấn nói riêng

94

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Báo cáo công tác quản lý chợ của Ban quản lý chợ Giang

2 Báo cáo kết quả thực hiện dịch vụ công ích của HTX dịch vụ vệ sinh môi trường thị trấn Thổ Tang

3 Bộ Xây dựng (2008), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng QCXDVN 01:2008/BXD

4 Bộ Xây dựng (2010), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình

Hạ tầng kỹ thuật đô thị QCVN 07:2010/BXD

5 Các Nghị định 02/2003/NĐ-CP, 59/2007/NĐ-CP, 80/2006/NĐ-CP, 81/2006/NĐ-CP của Chính Phủ; Các quyết định của UBND tỉnh Vĩnh Phúc, của huyện Vĩnh Tường

6 Dự án kinh tế chất thải “Kinh tế chất thải trong phát triển bền

vững”(2001) NXB Chính trị quốc gia, mã số 3.338.1 (V) CTQG

7 Điều chỉnh quy hoạch chung thị trấn Thổ Tang đến năm 2030

8 Đỗ Hậu (2008) "Quy hoạch xây dựng đô thị với sự tham gia của

cộng đồng" - Nhà xuất bản xây dựng, Hà Nội

9 Luật Bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 ngày 29/11/2005

10 Lâm Minh Triết (2001) “Phương pháp luận nghiên cứu kinh tế chất

thải”, bài giảng cho các khóa học ngắn hạn, Viện Môi trường và Tài nguyên

- Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

11 Nguyễn Đình Hương (2006)“Giáo trình kinh tế chất thải” NXB

Giáo dục, Hà Nội

12 Nguyễn Văn Phước (2005) “Giáo trình Quản lý và xử lý chất thải

rắn” NXB Xây dựng