SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5

SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5SKKN Nâng cao chất lượng giáo dục Đạo đức – Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh lớp 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC - THỰC HÀNH KĨ

NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5 ”

PHỤ LỤC

Trang

A Phần mở đầu

II Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi, nghiên cứu 4

1 Mục đích nghiên cứu 4

2 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

B Quá trình thực hiện đề tài

III Biện pháp thực hiện

1 Biện pháp 1: Nâng cao chất lượng dạy – học môn Đạo đức nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Lớp 5

28

C Phần kết luận

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang trong thời đại xõy dựng cụng nghiệp húa – hiện đại húa đất nước, Đảng ta xỏc định con người vừa là mục tiờu, vừa là động lực của sự phỏt triển xó hội Để thực hiện thành cụng sự nghiệp cụng nghiệp húa, hiện đại húa đất nước, cần phải cú những con người lao động mới phỏt triển toàn diện,

những con người cú tài cú đức, hay núi cỏch khỏc là những người “vừa hồng lại vừa chuyờn” mới cú thể gúp phần xõy dựng đất nước vững mạnh giàu đẹp Vỡ

vậy vấn đề giỏo dục đạo đức, kĩ năng sống cho thế hệ trẻ hụm nay, những mầm non của đất nước rất cần thiết và thiết thực

Đạo đức là một mặt quan trọng của nhõn cỏch, là “cỏi gốc” của con người Giỏo dục nhõn cỏch hay ta cũn núi là đạo đức cho học sinh là một nhiệm vụ quan trọng của nhà trường Tiểu học núi chung và của mỗi giỏo viờn núi riờng Trong trường Tiểu học nhiệm vụ giỏo dục đạo đức cho học sinh được tiến hành qua tất cả cỏc mụn học trong đú đặc biệt quan trọng là mụn Đạo đức vỡ nú cú khả năng giỏo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh một cỏch cú hệ thống Mụn Đạo đức là một mụn học chớnh thức ở trường Tiểu học cũng như cỏc mụn; Toỏn ,Tiếng việt, Tự nhiờn-Xó hội( lớp 1,2,3), mụn Khoa học, Lịch sử- địa lớ (lớp 4,5); Thực hành kĩ năng sống giỳp cỏc em vừa củng cố hiểu biết của mỡnh

về cỏc kĩ năng đó được học ở cỏc mụn học , vừa thực hành, vận dụng cỏc tri thức

ấy vào thực tiễn

Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng tr-ớc cuộc sống có nhiều thách thức nh-ng cũng có nhiều cơ hội trong thực tại Có thể nói kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con ng-ời biến kiến thức thành thái độ, hành

vi và thói quen tích cực, lành mạnh Ng-ời có kĩ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng tr-ớc những khó khăn, thử thách; biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ th-ờng thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình Ng-ợc lại ng-ời thiếu kinh nghiệm sống th-ờng bị vấp váp, dễ bị thất bại trong cuộc sống Nh- vậy kĩ năng sống là tất cả những kĩ năng cần có, giúp ng-ời ta học tập làm việc có hiệu quả hơn, sống tốt hơn Có hàng trăm kĩ năng sống khác nhau, tuỳ theo hoàn cảnh, môi tr-ờng sống, điều kiện sống mà ng-ời ta cần dạy cho trẻ những kĩ năng thiết yếu khác nhau Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh h-ởng tới quá

trình hình thành nhân cách của trẻ cho đến tuổi tr-ởng thành Giáo dục kĩ năng sống phải đ-ợc bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở lứa tuổi Tiểu học ở lứa tuổi này trẻ đã đ-ợc hình thành những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập d-ợt cho các em những hành vi, thói quen, kĩ năng xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống Giúp các em tăng c-ờng sức khoẻ, biết phân tích tổng hợp tránh đ-ợc những ảnh h-ởng tiêu cực của trẻ từ xã hội Giúp trẻ đối phó đ-ợc với những căng thẳng, tham gia thực hành nhận biết mọi mặt trong cuộc sống nh-: mạnh dạn, tự tin tự giải quyết đ-ợc các vấn đề trong cuộc sống, các vấn đề về an toàn giao thông, tự nhận biết về thế giới xung quanh, nhận biết bản thân, xây dựng cho trẻ lòng tự tin, lòng tự trọng, giúp các em phát triển nhân cách toàn diện đi tới thành công trong cuộc sống hàng ngày Hiện nay, với nội dung ch-ơng trình mới và các ph-ơng pháp dạy học tích cực trên quan điểm học đi đôi với hành đã tích cực xây dựng cho học sinh các kĩ năng này thông qua các tiết học nh-ng ch-a đ-ợc sâu

và rộng Giáo viên chỉ chú trọng xây dựng và truyền thụ kiến thức cho học sinh

là chủ yếu, còn một khoảng thời gian ngoài giờ học giáo viên ch-a kiểm soát

đ-ợc Trong khi đó, với chính sách mở cửa của nền kinh tế thị tr-ờng, chúng ta

đã đạt đ-ợc những thành tựu to lớn về kinh tế, nh-ng theo sau đó là các tệ nạn xã hội ngày càng tăng và đang xâm nhập vào các nhà tr-ờng nh-: nạn bạo lực, nghiện ngập, nói tục, chửi bậy thông qua các tài liệu, phim ảnh, trò chơi không lành mạnh từ Intnet, băng hình, sách báo làm một số bộ phận học sinh bị vấp ngã

Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học đ-ợc từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc đ-ợc học kĩ năng sống một con ng-ời mới có kĩ năng sống đầu tiên Chính cuộc đời, những trải nghiệm, va vấp, thành công và thất bại giúp con ng-ời có đ-ợc bài học quý giá về

kĩ năng sống Tuy nhiên nếu đ-ợc dạy dỗ từ sớm, con ng-ời sẽ rút ngắn đ-ợc thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn

Học sinh Tiểu học là những học sinh đang ở độ tuổi 6 - 11 tuổi, độ tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lý rất nhạy cảm dễ bị ảnh h-ởng bởi môi tr-ờng sống bên ngoài tác động Vậy làm thế nào để giỏo dục đạo đức, rèn kĩ năng sống cho học sinh ngay từ lứa tuổi Tiểu học đạt hiệu quả? Đây là vấn đề cấp thiết

đặt ra cho ngành Giáo dục và toàn xã hội cần tìm h-ớng giải quyết

Chương trỡnh mụn Đạo đức bao gồm hệ thống cỏc chuẩn mực hành vi đạo đức và phỏp luật cơ bản, phự hợp với lứa tuổi học sinh Tiểu học trong cỏc

đồng, với đất nước, nhõn loại và với mụi trường tự nhiờn Mụn Đạo đức cú nhiệm vụ tạo dựng cơ sở ban đầu, giỳp học sinh xõy dựng ý thức đạo đức, bồi dưỡng tỡnh cảm, hỡnh thành cỏc chuẩn mực hành vi, cú kĩ năng sống phự hợp với cỏc quan hệ bản thõn, gia đỡnh, nhà trường, cộng đồng xó hội và mụi trường tự nhiờn

Vỡ những lớ do nờu trờn, tụi đó chọn đề tài: “Nõng cao chất lượng giỏo

dục Đạo đức- Thực hành Kĩ năng sống cho học sinh Lớp 5”

II Mục đớch, nhiệm vụ và phạm vi nghiờn cứu

- Tìm hiểu vai trò của Giáo dục kĩ năng sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học

- Đề xuất một số biện pháp Giáo dục kĩ năng sống lồng ghép trong các hoạt động

- Có ph-ơng pháp học tập sáng tạo, làm việc khoa học phù hợp với mục

đích học tập của mình

- Yờu con người, thiờn nhiờn, quờ hương, đất nước qua cỏc hỡnh ảnh gần gũi, cỏc cõu chuyện, cỏc buổi học ngoại khúa, hoạt động Đội, Sao Nhi đồng,

2 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về việc dạy Đạo đức lớp 5

- Giảng dạy bộ sỏch Thực hành Kĩ năng sống phự hợp, hiệu quả

- Đưa ra cỏc bài học kinh nghiệm trong việc giỏo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh

- Xác định tính thực thi và hiệu quả của việc dạy học mụn Đạo đức, thực hành

- Kết hợp với Th- viện tr-ờng, Tổng phụ trách, Đoàn thanh niên,…

- Thời gian: Năm học 2015 - 2016

B QUÁ TRèNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

I Cơ sở lớ luận

Mục tiêu của giáo dục là giúp học sinh phát triển tối đa nhân cách, tài năng

về tinh thần và thể chất Rèn kĩ năng sống cho học sinh thực chất là cách tiếp cận

kĩ năng sống đó là: “Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống” Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ tức là xây dựng cho các em tất cả những kĩ năng cần có để giúp các em học tập, làm việc có hiệu quả hơn, sống tốt hơn

Một phẩm chất đạo đức bao giờ cũng cú 3 khớa cạnh là: Một là: ý thức; hai là: thỏi độ, tỡnh cảm và ba là: hành vi, thúi quen Do đú, để đạt được mục đớch đặt ra, mụn Đạo đức ở Tiểu học phải giải quyết 3 nhiệm vụ tương ứng: 1 hỡnh thành ý thức; 2 hỡnh hành thỏi độ, tỡnh cảm và 3 hỡnh thành hành vi, thúi quen Ba nhiệm vụ này của mụn Đạo đức cú mối quan hệ khăng khớt với nhau Giải quyết được ba nhiệm vụ này là đạt được mục đớch của mụn học đặt ra Bước đầu hỡnh thành cơ sở của phẩm chất đạo đức cho học sinh Tiểu học

Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh h-ởng tới quá trình hình thành nhân cách cho trẻ đến tuổi tr-ởng thành Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ phải đ-ợc bắt đầu từ Tiểu học, thậm chí có thể cả ở tuổi Mầm non Bởi vì lửa tuổi này đã hình thành những hành vi các nhân, tính cách và nhân cách Việc làm quen với các môn học để hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sống nh-: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm, khả năng lãnh đạo, thậm chí là giải quyết các vấn đề liên quan đến tệ nạn xã hội, vấn đề môi tr-ờng và nhiều vấn đề khác trong cuộc sống sẽ giúp các em tự tin, chủ động biết cách xử lí mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng t- duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em Kĩ năng sống cần cho suốt cả cuộc

đời và luôn đ-ợc bổ sung, nâng cấp để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động Ng-ời tr-ởng thành cũng vẫn cần phải học kĩ năng sống

Tiểu học là lứa tuổi của cỏc em học sinh mới chập chững làm quen với mỏi trường, thầy cụ, bạn bố… Đõy là là lứa tuổi rất nhạy cảm và rất quan trọng

để cỏc em định hướng trưởng thành sau này Chớnh vỡ vậy nếu khụng giỏo dục, khụng uốn nắn cỏc em ngay từ đầu thỡ rất dễ để cho cỏc em khụng nắm vững kiến thức, khụng làm chủ được bản thõn và cũng sẽ khú trở thành người cú tài,

cú đức phục vụ cho đất nước sau này

Học tốt các môn học là điều đáng hoan nghênh Nhưng sẽ là thiếu hụt nếu các em có kết quả học tập tốt mà vẫn bỡ ngỡ, lúng túng trước các tình huống trong cuộc sống Chính vì vậy, các em cần phải rèn luyện kĩ năng sống; phải biết cách áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, từ đó hình thành các kĩ năng cần thiết cho mình

II Cơ sở thực tiễn

Việc đánh giá kết quả của môn Đạo đức và các môn học khác theo

Thông tư 30 ( TT30/ BGD- 2014) đây là một hướng đi đúng đắn để không gây

áp lực nặng nề cho học sinh, chủ yếu rèn luyện các kĩ năng sống Nó giúp các

em hình thành các kĩ năng thực hiện các chuẩn mực đạo đức thực tế nhiều hơn Các Năng lực, Phẩm chất trong việc đánh giá chất lượng giáo dục của học sinh Tiểu học chính là các mục tiêu cần đạt của môn Đạo đức Ở bậc Tiểu học các hành vi đạo đức của các em còn mang tính tự phát, có thể điều chỉnh được nhưng không phải như vậy mà chúng ta xem nhẹ việc giáo dục các chuẩn mực,

hành vi đạo đức cho các em

Hiện nay, việc đánh giá chất lượng giáo dục của học sinh theo Thông tư 30( TT30/BGD-2014) đã được gắn liền với việc thực hiện Kiến thức với các Năng lực, Phẩm chất Đó chủ yếu là các kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp, thực hành hằng ngày của học sinh

1 Đánh giá chung

- Đa số học sinh đều ngoan

- Biết hòa đồng, cùng học, cùng chơi với bạn, biết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Có thói quen tốt chào hỏi thầy cô, người lớn có lễ phép

- Biết chào hỏi ông bà, cha mẹ khi đi học và lúc về, xin phép mỗi khi đi đâu

- Biết xin lỗi và sửa lỗi

- Biết nói lời hay, làm việc tốt

- Đa số học sinh trong lớp tới thời điểm này đã ý thức được việc gì nên làm và việc gì không nên làm, từ đó giúp cho việc học tập của các em cũng tiến bộ rõ rệt

Bên cạnh đó vẫn còn hiện tượng học sinh chưa ngoan, nhút nhát, chưa biết hòa đồng với bạn bè, hoặc có những em thái độ học tập chưa đúng đắn, còn

có vẻ chống đối, thờ ơ trước mọi công việc trong lớp,

2 Thực trạng việc dạy học mụn Đạo đức, Thực hành Kĩ năng sống

+ Giỏo viờn

* Thuận lợi

Được sự quan tõm giỳp đỡ của Ban giỏm hiệu, giỏo viờn thường xuyờn được bồi dưỡng, trau dồi chuyờn mụn qua cụng tỏc dự giờ, kiểm tra, chuyờn đề,

tạo mọi điều kiện hỗ trợ giỳp giỏo viờn giảng dạy tốt…

Bản thõn giỏo viờn luụn phấn đấu, cú lũng yờu nghề mến trẻ, tận tụy với học sinh, tớch cực thực hiện mục tiờu nhà trường đề ra Nắm bắt phương phỏp giảng dạy và vận dụng sỏng tạo

Nhà trường luụn khuyến khớch giỏo viờn giảng dạy bằng phương tiện cụng nghệ thụng tin để giỳp học sinh hứng thỳ học tập trước phương phỏp mới

Cú rất nhiều tài liệu, tư liệu phục vụ cho việc soạn giảng như: Sỏch giỏo khoa, tư liệu tham khảo, mỏy tớnh, mỏy chiếu, hỡnh ảnh, thụng tin, mạng Internet

* Khú khăn:

- Đa số GV chỉ thực hiện theo các b-ớc lên lớp, đúng quy trình mà ch-a đi sâu vào việc hỡnh thành cỏc chuẩn mực hành vi đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh

- Trong cỏc giờ dạy Đạo đức việc thay đổi cỏc hỡnh thức dạy học cũn rất ớt, một

số giỏo viờn cũn ngại tham gia cỏc hoạt động ngoại khúa hoặc tổ chức cỏc hoạt động cho học sinh cũn chưa hiệu quả, nội dung giỏo dục kĩ năng sống cũn chưa thiết thực

- Việc ỏp dụng CNTT vào giảng dạy của một số giỏo viờn cũn ớt, cú giỏo viờn cũn ngại dạy thiết kế bài dạy và dạy trờn mỏy chiếu

- Bộ sỏch Thực hành Kĩ năng sống cũn rất mới mẻ, mới đưa vào giảng dạy trong trường Tiểu học Cú những vấn đề mà nhà giỏo dục, cỏc bậc phụ huynh cũn đang tranh cói

Qua điều tra cho thấy tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy, đánh nhau vẫn xảy ra Trong đó các kĩ năng nh- t-ơng trợ nhau, giao tiếp, diễn đạt tr-ớc đám

đông đ-ợc các thầy cô giáo tích cực hình thành và củng cố nh-ng ch-a thể hiện

đ-ợc nhiều Học sinh ngày càng thực dụng, ích kỉ và l-ời hoạt động hơn

- Những tệ nạn và mụi trường thiếu lành mạnh trong xó hội như phim ảnh, điện

tử, bạo lực, ớt nhiều gõy ảnh hưởng đến học sinh

- Đa số cỏc gia đỡnh hiện nay chỉ cú 1 đến 2 con nờn ở nhà cỏc em hay được chiều chuộng, cỏc em thớch hoặc khụng thớch gỡ bố mẹ cũng đồng nờn cac em hay ớch kỉ, khú chia sẻ với bạn bố

- Đa số cỏc em nhỳt nhỏt, chưa sụi nổi, ớt quan tõm đến mọi người

- Chưa cú kĩ năng kết hợp với bạn bố trong học tập, giao tiếp cũng như làm việc nhúm

C BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Biện pháp 1: Nâng cao chất lượng dạy – học môn Đạo đức nhằm giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh Lớp 5

Mục tiêu của môn Đạo đức ở trường Tiểu học nói chung và của môn Đạo đức Lớp 5 nói riêng là nhằm giáo dục học sinh bước đầu biết cách sống và ứng

xử phù hợp với các chuẩn mực xã hội Dạy học môn Đạo đức là kết hợp hài hòa giữa việc trang bị kiến thức với việc bồi dưỡng tình cảm, niềm tin và hình thành

kĩ năng, hành vi cho học sinh

Dạy học môn Đạo đức là quá trình chuyển các giá trị đạo đức xã hội thành tình cảm, niềm tin và hành vi đạo đức của học sinh Điều đó có thể đạt được khi học sinh hứng thú và tích cực, chủ động tham gia vào quá trình dạy học Do đó căn cứ vào mục tiêu bài dạy, trình độ học sinh, căn cứ vào điều kiện cụ thể của trường, lớp để tôi thiết kế tiết học thành các hoạt động phù hợp Đồng thời tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động, phát huy vốn kinh nghiệm, thói quen đã

có, để qua đó, các em có thể tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng mới

a Xây dựng thái độ, động cơ học tập đúng đắn và khả năng tự giáo dục cho học sinh

- Nhận thức được lời thường khuyên của ông cha ta từ xa xưa trong lĩnh vực giáo dục như “Tre non dễ uốn” hoặc “Dạy con từ thưở còn thơ…” nên tôi bắt tay ngay vào việc xây dựng thái độ động cơ học tập và khả năng tự giáo dục cho các em ngay từ những ngày đầu vào lớp Tôi thực hiện như sau:

- Dạy học môn đạo đức lớp 5 luôn gắn với cuộc sống của học sinh Các câu truyện, tình huống, tấm gương gần gũi với cuộc sống của học sinh giúp các em liên hệ và tự liên hệ: phân tích, đánh giá hành vi bản thân và những người xung quanh theo các chuẩn mực hành vi đã học

VD: Ban đầu tôi tranh thủ trong các giờ truy bài đầu giờ, giờ sinh hoạt lớp, trong các giờ phù hợp kể cho các em nghe những câu chuyện về gương vượt khó, hiếu học thành tài như truyện “Cậu bé đứng ngoài lớp học” theo truyện đọc lớp 5 nói về cậu bé tên là Vũ Duệ nhà nghèo không tiền ăn học, cậu phải cõng

em đứng ngoài lớp học nghe lỏm… lớn lên thi đỗ Trạng Nguyên Gương hiếu thảo như truyện “Bông hoa cúc trắng” theo kể chuyện lớp 1 nói về tấm lòng hiếu thảo của cô bé với mẹ Gương người tốt như truyện “Các em nhỏ và cụ già” theo

kể chuyện lớp 3 nói về những em nhỏ tốt bụng đã giúp đưa cụ già lên xe buýt Gợi ý cho các em nhận biết và ước muốn làm theo những người tốt, biết phê

phỏn những điều sai như : tham lam, lười biếng, núi dối Rồi liờn hệ giỏo dục cỏc em về tầm quan trọng của việc học và hỡnh thành đạo đức tốt Trở thành người tốt sẽ được mọi người thương mến, quý trọng Ngược lại mọi người chờ bai, xa lỏnh v.v…

b Sửa chữa những thúi quen và hành vi chưa tốt của cỏc em :

- Đối với cỏc em trả lời “tiếng một” khụng trũn cõu, thậm chớ cũn cú em trả lời rất gọn “ừ”, xưng hụ với bạn “mày tao” hoặc núi trống khụng, trả lời cụ giỏo quỏ cộc

- Khi cỏc em vi phạm, tụi tế nhị và nghiờm khắc phờ bỡnh và yờu cầu cỏc em lập lại cõu núi cho trũn cõu, lập lại lời núi bằng tiếng “dạ” thay vỡ “ừ” Sửa ngay lại cỏch xưng hụ “tụi, bạn” thay tiếng “mày, tao”

c Tạo hứng thỳ cho học sinh khi học bài Đạo đức

Chuẩn bị cách vào bài gây hứng thú cho ng-ời học Để chuẩn bị cỏc tiết dạy, tụi xem xột toàn bộ nội dung chương trỡnh và phõn loại cỏc dạng bài cụ thể

để cú phương phỏp vào bài gõy hứng thỳ cho học sinh, cụ thể:

- Phõn tớch cỏc thụng tin, sự kiện ( bài 11, 12, 14)

- Xử lớ tỡnh huống (bài 1, bài 2, bài 5, bài 6, bài 7, bài 14)

- Đúng vai( bài 2, bài 5, bài 6, bài 7, bài 11)

- Quan sỏt tranh ảnh, băng hỡnh…( bài 1, 3, 5, 6, 9, 11, 14)

- Phõn tớch truyện ( Bài 2, 4, 6, 10)

- Tỡm hiểu và thảo luận, phõn tớch một sự kiện cú thực ở lớp học, ở nhà, ở trường hoặc ở địa phương.( Bài 2, 5, 8, 14)

d Xác định rõ mục tiêu của giờ dạy:

- Việc xác định rõ đ-ợc mục tiêu giờ dạy sẽ giúp cho ng-ời giáo viên định h-ớng

đ-ợc việc dạy của mình đó là: Dạy cái gì? Dạy để làm gì? Dạy cho ai?

- Xỏc định rừ mục tiờu của bài : đõy là những gỡ cần đạt được ở HS sau mỗi bài đạo đức về ba mặt trớ thức, thỏi độ và kỹ năng, hành vi mục tiờu nào ra phải rừ,

dễ hiểu, cụ thể và cú cỏnh đỏnh giỏ được

- Sau khi xỏc đinh rừ mục tiờu mục tiờu chung của bài , GV tiến hành xõy dựng cỏc hoạt động dạy học chủ yếu Mỗi hoạt động cần ghi rừ tờn hoạt động, mục tiờu, cỏch tiến hành, và kết luận rỳt ra từ hoạt động đú

* Ở mỗi hoạt động tôi đã dự kiến phương pháp và hình thức tổ chức dạy học

để giúp học sinh đi từ lĩnh hội tri thức về chuẩn mực hành vi đến việc củng cố, vận dụng thực hành

2 Biện pháp 2: Nâng cao chất lượng giảng dạy bộ sách Thực hành Kĩ

năng sống Lớp 5 ( Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam Tác giả Phan Quốc Việt)

Bộ sách Thực hành Kĩ năng sống Lớp 5 được cấu trúc theo 7 chủ đề: tự phục vụ, tự quản; Giao tiếp, hợp tác; Tự học và tự giải quyết vấn đề hiệu quả; Chăm học, chăm làm, tích cực tham gia các hoạt động xã hội; Tự tin, tự trọng,

tự chịu trách nhiệm; Trung thực, kỉ luật, đoàn kết; Yêu gia đình, bạn bè và những người khác, yêu trường lớp, quê hương đất nước

Đây là những phẩm chất mà mỗi học sinh cần hình thành trong quá trình học tập ở tất cả các môn học, đặc biệt là ở môn Đạo đức nhất là đối với học sinh lớp 5

Sách Thực hành Kĩ năng sống được cấu trúc theo 7 chủ đề Đó là các Năng lực, Phẩm chất mà mỗi học sinh cần đạt trong quá trình học tập của các môn học nói chung đặc biệt là môn Đạo đức Mỗi chủ đề gồm 2 bài học, được biên soạn, trình bày phù hợp với học sinh Lớp 5 Mỗi bài học có 5 phần:

Mục tiêu: Kĩ năng, phẩm chất học sinh cần đạt được qua bài học

Câu chuyện: Mở đầu bài học, có ý nghĩa cuộc sống, chuẩn bị tâm thế vào

bài học một cách tự nhiên, sinh động cho học sinh

Trải nghiệm: Những yêu cầu hoạt động nhóm hoặc cá nhân; yêu cầu xử

lý tình huống, thực hiện bài tập, trò chơi, liên quan đến nội dung bài học

Bài học: Những giá trị được rút ra từ Câu chuyện và Trải nghiệm Các bài

học này không đòi hỏi các em phải học thuộc lòng, chỉ cần hiểu và áp dụng vào cuộc sống hiện tại cũng như sau này một cách hiệu quả

Đánh giá, nhận xét: Gồm có phần tự đánh giá của mỗi học sinh và phần nhận xét của thầy cô giáo hoặc cha mẹ, anh chị, về hiệu quả của bài học đối với bản thân học sinh

VD: Sau khi học bài Đạo đức Bài 8 “ Hợp tác với những người xung quanh” Ở tiết 2: Luyện tập thực hành với những việc làm thể hiện sự hợp tác với những người xung quanh tôi đã dạy bài “Tinh thần hợp tác”( Bài 3- Chủ đề Giao tiếp- Hợp tác)- Sách Thực hành Kĩ năng sống

* Mối liên hệ giữa các bài học trong phân môn Đạo đức và sách Thực

hành Kĩ năng sống

Đạo đức Thực hành kĩ năng sống

Bài 2: Có trách nhiệm với việc

- Bài 11: Tinh thần đồng đội

- Bài 12: Kĩ năng phân công công việc Bài 9: Em yêu quê hương

Bài 11: Em yêu tổ quốc Việt

3 Biện pháp 3: Lồng ghép giáo dục đạo đức- Kĩ năng sống qua các môn học

Gi¸o dôc kÜ n¨ng sèng cho häc sinh TiÓu häc th«ng qua c¸c m«n häc lµ

và xây dựng cho các em các kĩ năng sống nh-: quan sát, nhận xét, giao tiếp, phân tích, Việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học đ-ợc thực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục, nh-ng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm kinh nghiệm sống vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục một cách quá tải, mà theo một cách tiếp cận mới: đó là sử dụng các ph-ơng pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh thực hành, trải nghiệm kĩ năng sống trong quá trình học tập Từ đó lồng ghép một cách nhẹ nhàng những kinh nghiệm sống vào bài học đến từng đối t-ợng học sinh Trong quá trình dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua các môn học cần phải khơi gợi và phát huy sự tham gia của các

em bên cạnh sự h-ớng dẫn của giáo viên Tuyệt đối không nên áp dụng ý kiến hay suy nghĩ chủ quan của giáo viên Tuyệt đối không đ-ợc phê bình hay đánh giá khi các em làm gì đó ch-a tốt Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và hoà nhập cùng bạn bè vì ở lứa tuổi này các em rất muốn thể hiện mình Chuyên

gia tâm lí học người Nga Dorothy Holte đã nói: “Nếu trẻ sống với sự phê bình, thì trẻ sẽ học cách chỉ trích” Do đó điều trên là tối kỵ trong việc giáo dục nói

chung và Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học nói riêng Trong ch-ơng trình giáo dục Tiểu học vấn đề Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Lớp 5 đ-ợc thể hiện rõ nhất trong một số phân môn nh-: Tiếng Việt, Đạo đức, Khoa học

a Giỏo dục Kĩ năng sống trong mụn Đạo đức:

Bản thõn nội dung mụn Đạo đức đó chứa đựng nhiều nội dung liờn quan đến kĩ năng sống( KNS) như: kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ụng bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bố, thầy cụ giỏo và mọi người xung quanh); kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thõn, kĩ năng ra quyết định phự hợp với lứa tuổi; kĩ năng xử lớ thụng tin

về cỏc vấn đề thực tiễn trong đời sống ở nhà, ở trừng, ở cộng đồng cú liờn quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức,…

Việc giỏo dục KNS trong mụn Đạo đức nhằm bước đầu trang bị cho học sinh cỏc KNS cần thiết , phự hợp với lứa tuổi Tiểu học, giỳp cỏc em biết sống và ứng xử phự hợp trong cỏc mối quan hệ với những người thõn trong gia đỡnh, với thầy cụ giỏo, bạn bố và những người xung quanh; với cộng đồng, quờ hương, đất nước, và với mụi trừơng tự nhiờn Giỳp cỏc em bước đầu biết sống tớch cực, chủ động, cú mục đớch, cú kế hoạch, cú tự trọng, tự tin, cú kỉ luật, biết hợp tỏ, giản

dị, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh… Để trở thành con ngoan trong gia đỡnh, học sinh tớch cực của nhà trường và cụng dõn tốt của xó hội

*Cỏc nội dung giỏo dục kĩ năng sống trong chương trỡnh Đạo đức lớp 5

- Kĩ năng giao tiếp ( chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, núi lời yờu cầu,…):Bài 5

- Kĩ năng tự nhận thức ( xỏc định giỏ trị bản thõn) : Bài 1

- Kĩ năng xỏc định giỏ trị ( cú tỡnh cảm và niềm tin vào cỏc chuẩn mực hành vi đạo đức đó học): Bài 1, bài 9, bài 11, bài 12

- Kĩ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề ( bước đầu biết lựa chọn và thực hiện cỏch ứng xử phự hợp …): Bài 1, bài 5, bài 6, bài 7, bài 8, bài 14

- Kĩ năng tư duy, phờ phỏn ( biết nhận xột, đỏnh giỏ cỏc ý kiến, hành động, lời núi, ) : Bài 2, bài 3, bài 5, bài 6, bài 7, bài 8 bài 9

- Kĩ năng từ chối ( biết cỏch từ chối khi bị rủ rờ, lụi kộo làm những điều sai trỏi): Bài 2

- Kĩ năng hợp tỏc (Biết cỏch hợp tỏc với bạn bố và mọi người xung quanh thực hiện cỏc hoạt động tập thể ) : Bài 8, bài 11, bài 12

- Kĩ năng đặt mục tiờu (biết đặt kế hoạch học tập, rốn luyện theo cỏc chuẩn mực

đó học) : Bài 3

- Kĩ năng tỡm kiếm và xử lớ thụng tin về cỏc vấn đề, hiện tượng trong đời sống

cú liờn quan đến cỏc chuẩn mực đạo đức, phỏp luật đó học:

Bài 9, bài 11, bài 12, bài 14

- Kĩ năng đảm nhận trỏch nhiệm ( biết nhận và thực hiện trỏch nhiệm của bản thõn): Bài bài 2, bài 8, bài 12

- Kĩ năng trỡnh bày ( trỡnh bày cỏc suy nghĩ, ý tưởng,hiểu biết,…)

Bài 3, bài 9, bài 11, bài 12, bài 14

b Giỏo dục Kĩ năng sống trong mụn Tiếng Việt

Môn Tiếng Việt ở tr-ờng Tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển

ở học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môi tr-ờng hoạt động của lứa tuổi Thông qua hoạt động dạy và học môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác t- duy, góp phần mở rộng hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con ng-ời Kĩ năng sống đặc thù, thể hiện -u thế của môn Tiếng Việt là kĩ năng giao tiếp, sau đó là kĩ năng nhận thức, bao gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định Trong sách giáo khoa Tiếng Việt Lớp 5, có nhiều bài học mà tên gọi của nó đã nói rõ mục tiêu giáo dục các kĩ năng giao tiếp xã hội nh-: Lập danh sách học sinh, Lập thời gian biểu, Viết bản tin, Làm báo cáo thống kê, Làm biên bản cuộc họp, Lập ch-ơng trình hoạt động, Phát biểu và điều khiển cuộc họp, Thuyết trình và tranh luận, Kể chuyện đ-ợc chứng