GIÁO ÁN CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH

Giáo án môn Ngữ văn lớp 10Giáo án bài Các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh được soạn theo chương trình chuẩn kiến thức, kỹ năng và đảm bảo các yêu cầu của Bộ GDĐT đề ra, giúp học sinh hiểu được hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh cho phù hợp với đối tượng thuyết minh.Giáo án Ngữ văn lớp 10 cơ bảnGiáo án Phú sông Bạch Đằng Ngữ Văn 10CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINHI. MỤC TIÊU BÀI HỌC.1. Kiến thức:Giúp học sinh:Trình bày, phân tích được các hình thức kết cấu cơ bản của văn bản thuyết minh: kết cấu theo thời gian, theo không gian và theo trật tự lôgíc của tư duy với đối tượng thuyết minh và nhận thức của người đọc.Xây dựng được kết cấu cho bài văn thuyết minh về các đối tượng theo kiểu giới thiệu, trình bày.2. Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận diện, phân tích và xây dựng kết cấu, bố cục văn bản thuyết minh theo 3 kiểu vừa học.3. Thái độ: Có ý thức vận dụng kiểu văn bản thuyết minh vào đời sống.II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS.1. GV: SGK + SGV + TLTK + GA.2. HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.3. Phương pháp: Đọc sáng tạo, gợi tìm, thảo luận, trả lời câu hỏi trong SGK.III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.Hoạt động 1 (1)1. Kiểm tra bài cũ: Không2. Dạy bài mới: Giới thiệu bài mới: (1).Trong thực tế cuộc sống, vì điều kiện và hoàn cảnh thực tế, chúng ta có thể ko được đi thăm quan mọi thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng, thưởng thức các sản vật quý của nhiều vùng quê, ko biết hết về cuộc đời, sự nghiệp của nhiều danh nhân hay các tác giả, tác phẩm VH nổi tiếng, có giá trị,... Nhưng chúng ta cũng có thể nắm bắt được những đặc điểm của chúng qua các bài văn thuyết minh. ở cấp II, các em đã được học về văn thuyết minh về một thể loại văn học, một phương pháp và một danh lam thắng cảnh. Vậy VB thuyết minh có các hình thức kết cấu ntn? Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề đó.Hoạt động của GVHoạt động của HSNội dung ghi bảngHoạt động 2 (5)Nhắc lại kn về văn bản thuyết minh?Các loại VB thuyết minh?Loại thiên về trình bày, giới thiệu gồm 3 thể nhỏ:Thuyết minh về một tác giả, tác phẩm VH.Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử.Thuyết minh về một phương pháp.Khái niệm và phân loại: Kn: VB thuyết minh là kiểu VB nhằm giới thiệu, trình bày chính xác, khách quan về cấu tạo, tính chất, quan hệ, giá trị,... của một sự vật, hiện tượng, một vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội và con người. Phân loại: có nhiều loại, với 2 loại chính:Chủ yếu thiên về trình bày, giới thiệuChủ yếu thiên về miêu tảI. Kết cấu của vbtm1. Khái niệm: Giải mã thành công U23 Việt Nam: Sức mạnh đến từ đâu?29012018 05:04 GMT+7 Cho đến lúc này, khi đã trở về nước nhưng những chiến công của thầy trò HLV Park Hang Seo vẫn vang vọng trên trường quốc tế. Nhiều người đã phải tự hỏi: Sức mạnh của U23 Việt Nam đến từ đâu để đi vào lịch sử như thế. Và đây là câu trả lời...Báo chí quốc tế đón U23 Việt Nam: Đẹp quá, Việt NamVinh danh những người hùng U23 Việt NamU23 Việt Nam khép lại lễ diễu hành nhớ đờiXuân Trường choáng ngợp trước sự cuồng nhiệt của người hâm mộKhoảnh khắc ngất ngây chào đón U23 Việt Nam và thầy ParkU23 Việt Nam: Đừng khóc, chúng tôi tự hào vì các bạnVì màu cờ sắc áoTan trận chung kết với U23 Uzbekistan, nhiều cầu thủ đã thất vọng nói lời xin lỗi với người hâm mộ đã gây xúc động rất lớn. Nhưng hình ảnh trung vệ Duy Mạnh đầy nước mắt, cắm một lá cờ Tổ quốc giữa sân Thường Châu và quỳ xuống gục đầu mới khiến tất cả nổi da gà”. U23 Việt Nam, HLV Park Hang Seo, Quang HảiHình ảnh Duy Mạnh mắt đẫm lệ, sau khi cắm cờ giữa sân Thường Châu. Ảnh: Anh KhoaHình ảnh các cầu thủ mỗi khi ghi bàn thắng xong đều hôn lên lá cờ Tổ quốc trên ngực trái cũng là điều đáng nhớ. Và tất cả đều hiểu, U23 Việt Nam đã chơi bóng bằng một tinh thần dân tộc, vì màu cờ sắc áo như thế nào để cùng mang vinh quang hay chí ít sao cho xứng đáng với màu áo mình khoác lênĐoàn kết, tính chiến đấu caoCơ sở để để làm nên chiến tích lịch sử cho bóng đá Việt Nam của thầy trò HLV Park Hang Seo tại VCK U23 châu Á 2018 vừa qua không gì khác chính là tinh thần đoàn kết, tính kỷ luật và chiến đấu rất cao. U23 Việt Nam, HLV Park Hang Seo, Quang Hảiđây là hình ảnh Tiến Dũng khi rời sân với rất nhiều máu trên miệng sau 1 pha tranh chấp.Ảnh: Anh Khoa Nếu như không được những điều này, chắc chắn U23 Việt Nam khó có thể chơi tốt trong tất cả các trận đấu đã qua tại giải. Và hình ảnh Văn Thanh, Xuân Trường cúi xuống dọn tuyết cho đàn em, đồng đội Quang Hải sút phạt là ví dụ rất rõ.Hay cảnh Tiến Dũng phải đợi đến khi trọng tại chính yêu cầu rời sân vài lần mới ra để bác sỹ chăm sóc vết thương đang chảy máu trên miệng là những hình ảnh rất đáng nhớ của U23 Việt Nam.Có những cá nhân xuất sắcĐương nhiên đến lúc này Quang Hải là cái tên xuất sắc nhất trong hành trình lịch sử của U23 Việt Nam tại giải đấu vừa kết thúc ở Trung Quốc. Thế nhưng, Quang Hải cũng chỉ là một trong số những cái tên ấn tượng ở U23 Việt Nam mà thôi. “Vắc xin” phòng chống vợ la ngày Tết“Vắc xin” phòng chống vợ la ngày TếtTin tài trợU23 Việt Nam, HLV Park Hang Seo, Quang HảiU23 Việt Nam có rất nhiều cái tên nổi bật, xuất sắc như Quang Hải.Ảnh: Anh Khoa Bởi nếu như không có tài năng của thủ thành Tiến Dũng e rằng sẽ khó cho U23 Việt Nam, nếu như Duy Mạnh không có phong độ ấn tượng chiến tích của đội bóng áo đỏ cũng khó mà xảy ra.Media player poster frameRồi có thể kể đến những cá nhân đầy ấn tượng khác như Văn Đức, Xuân Trường, Đức Huy...tất cả đều đã chơi tốt hơn sự mong đợi. Và một tập thể với nhiều cá nhân xuất sắc, đá vì màu cờ sắc áo, chơi bóng có kỷ luật như thế giành ngôi á quân của giải cũng là xứng đáng.Thầy Park và BHL tài năngCho đến lúc này, ngoài những yếu tố kể trên U23 Việt Nam có những người góp công lớn cho chiến công ấy của U23 Việt Nam chính là HLV Park Hang Seo cũng như các thành viên trong BHL, bác sỹ, trợ lý ngôn ngữ... U23 Việt Nam, HLV Park Hang Seo, Quang HảiHLV Park Hang Seo thực sự giỏi để cùng U23 Việt Nam đi vào lịch sử. Ảnh: Anh KhoaThuyền trưởng người Hàn Quốc đã biến các cầu thủ U23 Việt Nam thành một khối, đưa nền tảng thể lực của các cầu thủ lên một tầm cao mới. Và quan trọng hơn, ông thầy này đã truyền được lửa cho các học trò.Bên cạnh đó, đội ngũ tư vấn về chuyên môn như GĐKT Gede, các trợ lý về chuyên môn, ngôn ngữ hay các bác sỹ...cũng đã góp một tay để xây dựng lên một U23 Việt Nam vừa đi vào lịch sử bóng đá nước nhà.Và may mắnU23 Việt Nam đã có một giải đấu thành công, và bên cạnh những yếu tố về con người, chuyên môn thì may mắn cũng đã góp vào chiến tích lịch sử đó của thầy trò HLV Park Hang Seo.Quang Hải và các đồng đội đã may mắn khá nhiều tại vòng bảng, nhưng nên nhớ may mắn chỉ có tác dụng khi đội bóng đó có thực lực, có khả năng. Bởi vậy, cùng với may mắn những nỗ lực, chuyên môn tốt đã giúp U23 Việt Nam ghi tên mình vào lịch sử.

CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT

MINH

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

- Trình bày, phân tích được các hình thức kết cấu cơ bản của văn bản thuyết minh: kết cấu theo thời gian, theo không gian và theo trật tự lôgíc của tư duy với đối tượng thuyết minh và nhận thức của người đọc

- Xây dựng được kết cấu cho bài văn thuyết minh về các đối tượng theo kiểu giới thiệu, trình bày

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận diện, phân tích và xây dựng kết cấu, bố cục văn bản

thuyết minh theo 3 kiểu vừa học

3 Thái độ: Có ý thức vận dụng kiểu văn bản thuyết minh vào đời sống.

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.

1 Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu tham khảo, giáo án

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.

3 Phương pháp: Đọc sáng tạo, gợi tìm, thảo luận, trả lời câu hỏi trong SGK.

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

Hoạt động 1(1')

1 Kiểm tra bài cũ

2 Dạy bài mới:

* Giới thiệu bài mới: (1)

Ở cấp II, các em đã được học về văn thuyết minh về một thể loại văn học, một phương pháp và một danh lam thắng cảnh Hôm nay, thầy và trò sẽ học thêm một bài về hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh Vậy văn bản thuyết minh có các hình thức kết cấu như thế nào? Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề đó

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng Hoạt động 2 (5')

- Nhắc lại khái niệm

về văn bản thuyết

minh?

- Các loại văn bản

thuyết minh?

Loại thiên về trình

bày, giới thiệu gồm 3

thể nhỏ:

Khái niệm và phân loại:

- Khái niệm: Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản nhằm giới thiệu, trình bày chính xác, khách quan về cấu tạo, tính chất, quan hệ, giá trị, của một sự vật, hiện tượng, một vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội và con người

- Phân loại: có nhiều loại, với hai loại chính:

+ Chủ yếu thiên về trình bày, giới thiệu

I Kết cấu của văn bản thuyết minh

1 Khái niệm:

+ Thuyết minh về

một tác giả, tác phẩm

VH

+ Thuyết minh về

một danh lam thắng

cảnh, di tích lịch sử

+ Thuyết minh về

một phương pháp

Hoạt động 3 (20')

- Em hiểu thế nào là

kết cấu văn bản?

- Kết cấu văn bản

phụ thuộc vào các

yếu tố nào?

+ Chủ yếu thiên về miêu tả

Kết cấu của văn bản

thuyết minh:

- Kết cấu văn bản: là sự tổ

chức, sắp xếp các thành tố của văn bản thành một đơn

vị thống nhất, hoàn chỉnh,

có ý nghĩa

- Kết cấu phụ thuộc vào đối tượng, mục đích và người tiếp nhận văn bản

- Kết cấu của văn bản thuyết minh là cách tổ chức, sắp xếp các thành tố của văn bản thành đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh, có ý nghĩa

- Hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh phải phù hợp với mối liên hệ bên trong của đối tượng, với môi trường xung quanh và có quá trình nhận thức của con người

- Kết cấu của văn bản thuyết

minh phụ thuộc vào: Đối

Học sinh đọc văn bản

Giáo viên chia học

sinh thành 4 tổ thảo

luận, trả lời các câu

hỏi trong SGK:

- Xác định đối tượng

và mục đích thuyết

minh?

- Nội dung thuyết

minh của văn bản?

Văn bản 1: Hội thi thổi cơm ở Đồng Vân.

- Đối tượng thuyết minh:

Hội thi thổi cơm ở Đồng Vân - Đồng Tháp - Đan Phượng - Hà Tây một lễ hội dân gian

- Mục đích thuyết minh:

Giúp người đọc (người nghe) hình dung được thời gian, địa điểm, diễn biến, ý nghĩa của lễ hội

- Nội dung thuyết minh:

+ Địa điểm: làng Đồng Vân, xã Đồng Tháp, huyện

tượng, mục đích và người tiếp nhận.

2 Một số dạng kết cấu.

a Tìm hiểu văn bản.

- Văn bản 1: Hội thổi cơm thi ở Đồng Văn

- Văn bản 2: Bưởi Phúc Trạch

* Văn bản 1:

- Đối tượng: Hội thổi cơm thi – môtl lễ hội DG

- Mục đích: Hình dung được thời gian, địa điểm, diễn biến và ý nghĩa của lễ hội

- Nội dung:

+ Thi nấu cơm: Thủ tục bắt

- Phân tích cách sắp

xếp ý trong văn bản?

- Giải thích cơ sở của

cách sắp xếp ấy?

Học sinh đọc văn

Đan Phượng, tỉnh Hà Tây

+ Thời gian: ngày rằm tháng giêng hàng năm

+ Diễn biến:

Thi nấu cơm:- Thủ tục bắt đầu

- Lấy lửa

- Nấu cơm

Chấm thi:- Tiêu chuẩn

- Cách chấm

+ Ý nghĩa của lễ hội đối với đời sống tinh thần của nhân dân

- Cách sắp xếp các ý: theo

trình tự thời gian

- Cơ sở sắp xếp: Do bài

viết nhằm giới thiệu về một hội thi và một công việc cụ thể nên người viết phải trình bày theo trật tự thời gian

đầu lấy lửa, nấu cơm

+ Chấm thi: Tiêu chuẩn, cách chấm

- Ý nghĩa của lễ hội đối với đời sống tinh thần của người dân

bản, thảo luận, trả lời

các câu hỏi:

- Đối tượng và mục

đích thuyết minh của

văn bản 2?

- Nội dung thuyết

minh của văn bản 2?

Văn bản 2: Bưởi Phúc Trạch.

- Đối tượng thuyết minh:

bưởi Phúc Trạch- Một loại trái cây nổi tiếng

- Mục đích thuyết minh:

Giúp người đọc (người nghe) nhận biết được đặc điểm và giá trị của bưởi Phúc Trạch

- Nội dung thuyết minh:

+ Các loại bưởi nổi tiếng của Việt Nam

+ Đặc điểm của bưởi Phúc Trạch: hình dáng quả, đặc điểm vỏ, cùi ?bưởi; vẻ ngon lành, hấp dẫn của múi bưởi, tép bưởi

+ Giá trị và sự bổ dưỡng của bưởi

+ Danh tiếng của bưởi Phúc Trạch

- Cách sắp xếp các ý:

+ Quan hệ không gian: từ

* Văn bản 2:

- Đối tượng: Bưởi Phúc

Trạch (một loại trái cây nổi

tiếng).

- Mục đích: Giúp người đọc cảm nhận được những giá trị của bưởi Phúc Trạch

- Nội dung thuyết minh

- Trình tự thuyết minh: Theo nhiều quan hệ

- Phân tích cách sắp

xếp ý trong văn bản?

- Giải thích cơ sở của

cách sắp xếp ấy?

- Từ việc tìm hiểu 2

ví dụ trên, em hãy

nêu các hình thức kết

cấu chủ yếu của văn

bản thuyết minh?

ngoài vào trong

+ Quan hệ lôgíc: các phương diện khác nhau của quả bưởi (hình dáng, vỏ, múi tép, màu sắc, hương vị, cảm giác)

+ Quan hệ nhân- quả: giá trị danh tiếng của bưởi Phúc Trạch

Quan hệ hỗn hợp

- Cơ sở sắp xếp: Do mục

đích thuyết minh

Các hình thức kết cấu:

- Theo trình tự thời gian

- Theo trình tự không gian

- Theo trình tự lôgíc

- Theo trình tự hỗn hợp

b Các hình thức kết cấu:

- Theo trình tự thời gian

- Theo trình tự không gian

- Theo trình tự lôgíc

- Theo trình tự hỗn hợp

* Ghi nhớ ( SGK/168).

Hoạt động 4 (15')

Yêu cầu học sinh

thảo luận, thực hành

làm bài tập 1: Thuyết

minh về bài Tỏ lòng

của Phạm Ngũ Lão?

- Xác định hình thức

kết cấu văn bản

thuyết minh?

- Nội dung thuyết

minh?

Bài 1:

Thuyết minh về bài Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

- Hình thức kết cấu: hỗn hợp

- Nội dung thuyết minh:

+ Giới thiệu về tác giả Phạm Ngũ Lão- một người văn võ toàn tài, một vị tướng giỏi, trước là môn khách sau là con rể của Trần Quốc Tuấn

II Luyện tập:

Bài 1:

* Giới thiệu chung:

- Phạm Ngũ Lão (1255 – 1320), người làng Phù ủng, huyện Đường Hào, tỉnh Hưng Yên

- Hoàn cảnh sáng tác: BT ước đoán được sáng tác trong khoảng thời gian trước khi xảy ra cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên lần thứ 2

- Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Chủ đề: Tác phẩm ca ngợi

vẻ đẹp của hình tượng người

- Thuyết minh về di

tích Côn Sơn?

- Xác định các nội

dung chính cần

thuyết minh?

+ Giới thiệu về nội dung bài thơ:

Hai câu đầu: Vẻ đẹp, sức mạnh của con người và quân đội nhà Trần đồng thời là bức chân dung tự họa của dũng tướng Phạm Ngũ Lão

Hai câu sau: Chí làm trai

và tâm tình của tác giả

Bài 2:

Nội dung thuyết minh cơ bản về di tích Côn Sơn:

anh hùng vệ quốc hiên ngang, lẫm liệt với lí tưởng

và nhân cách lớn lao

* Giới thiệu nội dung, giá

trị tư tưởng:

- Hai câu đầu: Hình tượng con người và quân đội thời Trần

- Hai câu cuối: Nỗi lòng của tác giả

* TG thành tựu nghệ thuật:

* Nhận định, đánh giá về TP

Bài tập 2.(về nhà tự làm)

- Đường đến, địa điểm

- Khung cảnh thiên nhiên sơn thuỷ hữu tình

- Cụm di tích văn hóa: chùa Hương và đền thờ Nguyễn Trãi

- Vài nét về thời gian ở ẩn

của Nguyễn Trãi ở Côn Sơn.

- Các lễ hội và hoạt động thăm quan du lịch ở Côn

Sơn hàng năm

Hoạt động 5 3 Củng cố, luyện tập. * Củng cố: Nắm được các kiến thức đã học * Luyện tập: Làm bài tập theo hướng dẫn của GV 4 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới: * Bài cũ: Học bài theo hướng dẫn trong SGK * Bài mới: Chuẩn bị bài mới (Tr.56) IV RÚT KINH NGHIỆM