SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 ước lượng thương

SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh chưa đạt chuẩn KTKN ước lượng thương để học tốt môn toán lớp 4 I.. SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh chưa đạt chuẩn KTKN ước lượng thương để học t

Trang 1

SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh chưa đạt chuẩn KTKN ước lượng thương để học tốt môn toán lớp 4

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong thực tế dạy học ở tiểu học môn Toán ở Tiểu học gặp rất nhiều khó khăn,

đặc biệt là ở những nơi có điều kiện khó khăn như các huyện miền núi Đặc biệt hơn

nữa là chương trình về thực hiện phép tính “Chia cho số có hai hoặc ba chữ số” ở lớp

4 là vấn đề mà học sinh đang gặp phải khó khăn nhiều nhất Có những học sinh đã học lên đến lớp 5 mà vẫn chưa thực hiện được những phép chia này Đây là một vấn đề cần

có biện pháp tính, kĩ năng tính, thuần thục khi thực hiện phép tính chia Đó cũng chính là điều mà chúng tôi nói riêng cũng như các đồng nghiệp giáo viên đang công tác những nơi có điều kiện khó khăn đang trăn trở và đầu tư dày công nhiều thời gian hơn trong dạy học

Vậy làm thế nào để giúp các em khắc phục được những hạn chế nói trên để các em vươn lên trong học tập kịp các bạn Từ những trăn trở nêu trên nhóm chúng tôi đã đề

ra “Một số biện pháp giúp học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng ước lượng

thương để học tốt môn toán lớp 4”.

1.Mục đích nghiên cứu.

Với đề tài này, mục đích của chúng tôi là điều tra thực trạng về vấn đề học sinh còn gặp khó khăn trong thực hiện các phép chia, nhất là đối với việc nhẩm thương đối với số chia có đến 2 đến 3 chữ số tại trường tiểu học nơi tôi công tác, trên cơ sở đó mong muốn tìm ra các biện pháp tối ưu nhằm mang lại hiệu quả thiết thực cho công tác hướng dẫn học sinh khi thực hiện phép chia trên.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

2.1 Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 4B (năm học 2016 - 2017).

Học sinh lớp 4A, 4B (năm học 2017 - 2018).

2.2 Phạm vi nghiên cứu: Hướng dẫn học sinh thực hiện phép chia cho số có 1; 2 hay 3 chữ số, SGK toán lớp 4 Nhằm giúp HS còn chưa đạt chuẩn KTKN có cơ hội củng cố, bổ sung kiến thức còn hổng để học tập tốt hơn

Tiến hành khảo sát lớp 4B đã dạy năm học trước, áp dụng đề tài vào lớp 4B (năm học: 2017 - 2018) để so sánh, nghiên cứu, đến tháng 12/2017 lấy số liệu thực nghiệm.

3 Giả thiết khoa học

Nếu làm được đầy đủ các bước thực hiện trong giải pháp này, thì chắc chắn sẽ hạn chế được tối đa về học sinh còn hổng kiến thức về chia cho số có hai hoặc ba chữ số và lên lớp 5 HS sẽ không còn lúng túng khi chia cho số thập phân.

4 Nhiệm vụ nghiên cứu.

4.1 Tìm hiểu về các đối tượng học sinh còn hạn chế về nhẩm thương, để lập kế hoạch, phân thời gian, đề ra biện pháp giúp đỡ Nghiên cứu các vấn đề lý luận về cách nhẩm thương cho học sinh để làm cơ sở cho đề tài Điều tra ý kiến của tập thể ban giám hiệu, giáo viên về vấn đề thực hiện các biện pháp nhẩm thương cho HS về ưu nhược điểm, kiến nghị đề xuất tại trường tiểu học.

4.2 Đề ra một số giải pháp cụ thể, để nâng cao chất lượng dạy học sinh nhẩm thương trong môn toán lớp 4 Đề xuất các phương án khả thi cho nâng cao chất lượng dạy học dạng toán chia lớp 4 cho giáo viên giảng dạy lớp 4 nói riêng và các GV dạy lớp 3-4-5 nói chung.

4.3 Đánh giá kết quả và có ý kiến đề nghị để nâng cao chất lượng dạy học sinh cách nhẩm thương tốt cho học sinh lớp 4.

5 Các phương pháp nghiên cứu:

5.1 Nghiên cứu lý thuyết.

5.2 Điều tra.

Trang 1

Trang 2

SKKN chuẩn đúng theo sườn SKKN đã đạt bậc 4/cấp huyện

Liên hệ: 0979 955 319

Gmail: xuanthuonghp@gmail.com

Trang 2

Trang 3

Trang 4

Trang 5

Trang 6

Trang 7

Trang 8

Trang 9

Trang 10

Trang 11

Trang 12

5.3 Tổng kết kinh nghiệm.

5.4 Nghiên cứu sản phẩm.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận.

Học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức về toán là những học sinh có kết quả về môn toán thường xuyên dưới mức quy định về đạt chuẩn KTKN Do đó việc lĩnh hội tri thức, rèn luyện kỹ năng cần thiết đối với những học sinh này tất yếu đòi hỏi tốn

nhiều công sức và thời gian hơn so với những học sinh khác Về mặt lý luận, người

thầy phải nắm vững các đặc điểm của học sinh này là khả năng chia cho số có 1 hay nhiều chữ số rất khó khăn, nhất là cách nhẩm để tìm thương Từ đó đề ra các giải pháp phù hợp nhằm khắc phục tình trạng còn yếu kém trong học toán của học sinh.

2 Cơ sở thực tiễn:

a Về phía học sinh.

- Tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng chậm, do khi đặt tính chia không tìm ra

số thương cần tìm vì nhiều em đọc bảng cửu chương nhân hoặc chia để nhẩm tìm thương mà đọc qua số rồi mà vẫn không biết chọn số lấy thương đúng nên không làm bài được.

- Năng lực tư duy hạn chế, nên chưa nắm chắc bảng chia, bảng nhân; Khả năng tính nhẩm khi nhẩm cộng, trừ qua 10 dẫn đến tính toán chậm, thiếu chính xác khi thực hiện các phép tính với số có nhiều chữ số.

- Đi học không chuyên cần.

Trang 12

Trang 13

- Do thờ ơ với giờ học trên lớp, thường xuyên không ôn bài, làm bài tập khi giáo viên ra nên chán lười học.

b Về phía giáo viên.

- Việc nắm mọi đối tượng, biết các em đó khó khăn gì còn chưa thật sự sâu sát

- Việc nghiên cứu tài liệu để tìm tòi biện pháp, sáng tạo trong vận dụng các phương pháp dạy học để tìm ra cách thích hợp nhất trong dạy thực hiện chia cho số

có nhiều chữ số còn hạn chế.

- Tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với HS, quan tâm đối với mọi đối tượng chưa thường xuyên.

- Dành thời gian cho đối tượng chưa đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng chưa nhiều.

3 Khảo sát học sinh :

- Cuối HK I năm học 2016 - 2017, với học sinh hai lớp 4B và 4C, khi chưa được giới thiệu cách ước lượng thương chúng tôi đã ra đề điều tra, khảo sát để xem khả năng tính chia của học sinh đúng được bao nhiêu phần trăm với thời gian: 30 phút Chương trình: Chia cho số có 1; 2 và 3 chữ số

Đề ra như sau:

Bài 1 Đặt tính rồi tính: (6đ)

a, 42585 : 5 b, 359361 : 3 c, 23576 : 56

d, 42546 : 37 e 704 : 234 g 6260 : 156 Bài 2: Một sân bóng đá hình chữ nhật, có diện tích 7140m2, chiều dài 105 m

a,Tính chiều rộng của sân bóng đá; (2 đ)

b, Tính chu vi sân bóng đá.(2 đ)

Kết quả khảo sát cuối năm học 2016 - 2017 môn toán của lớp 4B như sau:

Nhìn vào bảng khảo sát trên ta thấy kết quả về tính chia lớp 4B của năm học 2016-2017 là chưa cao, tỷ lệ HS đạt mới chỉ là 65,51%, vậy còn 34,49% chưa đạt Bởi vậy, cho nên khi tiến hành nghiên cứu và bắt tay vào thử nghiệm vào năm học mới: 2017 - 2018 lấy hai lớp 4B và 4C để thực nghiệm và áp dụng sáng kiến vào lớp 4C và giữ nguyên 4B để so sánh Tuy nhiên chúng tôi cũng gặp không ít khó khăn, trở ngại do một số HS còn yếu về khả năng thực hiện nhân chia nhẩm, hay cộng trừ có nhớ qua mười chưa thành thạo Với tâm huyết của mình về vấn đề này, chúng tôi đã từng bước cố gắng khắc phục.

4 Các giải pháp.

4.1 Tìm hiểu và phân loại các nguyên nhân

Qua thực tế tìm hiểu tôi nhận thấy có các nguyên nhân chủ yếu sau dẫn đến học sinh

học yếu đó là: HS có nhiều "lỗ hổng" về kiến thức cũng như kỹ năng tính chia do:

a Nguyên nhân khách quan:

- Do sự theo dõi của GV khi kiểm tra, đánh giá mức độ khả năng của HS, về làm tính nhân, chia ở lớp trước chưa được sâu sát, soát xét kịp thời Nên HS hổng kiến thức về bảng nhân, chia, cộng trừ có nhớ, ước lượng thương còn hạn chế dẫn đến kết quả học tập chưa cao.

- Phương pháp dạy của GV còn hạn chế nên chưa kích thích được sự hứng thú của HS.

- Nhiều phụ huynh HS chưa thực sự quan tâm tới việc học tập của con em.

b Nguyên nhân chủ quan:

Trang 13

Trang 14

- Do khả năng tiếp thu chậm

- Do thiếu phương pháp học tập phù hợp.

- Học sinh chưa ý thức được nhiệm vụ của mình, chưa chịu khó, tích cực tư duy suy nghĩ, tìm tòi Cho nên sau khi học xong bài, các em chưa nắm bắt được lượng kiến thức bài học, nhanh quên và kĩ năng tính toán chưa nhanh, nhất là đối với kĩ năng chia

- Năng lực tư duy còn nhiều hạn chế (nhất là với những học sinh yếu kĩ năng thao tác tính kém) nên rất nhiều em khi làm bài tập thường tính sai kết quả

4.2 Thực hiện các biện pháp khắc phục.

a Khắc phục các yếu tố khách quan:

- Đầu năm kiểm tra, khảo sát và theo dõi trong quá trình giảng dạy để xem xét

lổ hổng kiến thức để khắc phục cho HS.

- Liên hệ cùng phụ huynh, cần tạo điều kiện quan tâm hơn, trong giúp đỡ HS qua việc động viên, nhắc nhở, đôn đốc, theo dõi trong học tập hàng ngày

- GV nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn, nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đặc biệt là biện pháp giúp HS nhẩm thương được tốt nhất

b Khắc phục các yếu tố chủ quan:

* Kiểm tra phân loại học sinh:

- Bao nhiêu em đã thực hiện tốt hoặc chưa thực hiện được đặt tính các phép nhân, chia cho số có một chữ số.

- Bao nhiêu em đã nắm chắc hoặc chưa thực hiện được bảng nhân chia

(Bảng cửu chương) đã học ở lớp 3.

- Bao nhiêu em đã biết hoặc chưa biết nhẩm cộng trừ qua 10 tốt.

- Bao nhiêu em đã biết hoặc chưa biết về kĩ năng “ước lượng thương” trong phép chia và ứng dụng tốt vào giải toán có liên quan.

- Bao nhiêu em thực hiện phép chia còn chậm, Nguyên nhân?

* Quy định với học sinh:

- Học thuộc các bảng nhân chia.

- Biết cách nhân nhẩm cộng, trừ, nhân, chia thành thạo.

- Ngoài vở BT Toán theo quy định của chương trình cần có vở BT Toán ô

li dùng cho các tiết luyện tập buổi chiều và ở nhà.

* Chuẩn bị của giáo viên:

- Chuẩn bị giáo án, các bài tập để hướng dẫn học sinh thực hành và luyện tập dựa vào nội dung của chương trình mới và từng bài học , phù hợp, vừa sức với từng đối tượng học sinh trong lớp.

- Chuẩn bị phương pháp và kế hoạch hướng dẫn học sinh: Lời nói phải rõ ràng, dễ hiểu, các bước ngắn gọn Cần chú trọng với các bài tập hướng dẫn thực hành, chú ý kết hợp giữa thực hành và luyện tập.

- Cẩn thận, sửa chửa lỗi kỹ trong việc chấm chữa bài làm của học sinh, giải đáp thắc mắc chi tiết và kịp thời.

- Chuẩn bị 2 miếng bìa nhỏ hình vuông 4x4 cm có gắn nam châm để GV che

số, khi dạy nhẩm thương.

4,3.Hướng dẫn học sinh “ước lượng thương”

Như tôi đã nói ở trên, việc rèn kĩ năng ước lượng thương là cả một quá trình Thực tế của vấn đề này là tìm cách nhẩm nhanh thương của phép chia Để

Trang 14

Trang 15

SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh chưa đạt chuẩn KTKN ước lượng thương để học tốt môn toán lớp 4 làm việc này, ta thường cho học sinh làm tròn số bị chia và số chia để ước

lượng thương, thông qua tính nhẩm từ số bị chia và số chia, cho đơn giản hơn Sau đó nhân lại từ thương đã tìm được để thử Nếu tích vượt quá số bị chia thì phải rút bớt chữ số đã dự đoán ở thương xuống, nếu tích còn kém số bị chia quá nhiều thì phải tăng chữ số ấy lên Như vậy, muốn ước lượng thương cho tốt, học sinh phải thuộc các bảng nhân chia và biết nhân nhẩm trừ nhẩm qua 10 tốt.

Bên cạnh đó, các em cũng phải biết cách làm tròn số thông qua một số thủ

thuật thường dùng là che bớt chữ số Cách làm như sau:

a) Làm tròn giảm :

Nếu số chia tận cùng là 1; 2 hoặc 3 thì ta làm tròn giảm (tức là bớt đi 1;2; hoặc 3 đơn vị ở số chia) Trong thực hành, ta chỉ việc che bớt chữ số tận cùng

đó đi (và cũng phải che bớt chữ số tận cùng của số bị chia) M inh họa các bước như sau:

Ví dụ 1a : Muốn ước lượng 92 : 23 = ?

92 23 - Phép chia 92 : 23 = ?

- Ta làm tròn 92  90

- Ta làm tròn 23  20

92 23

4

- Che bớt chữ số 2 ở số bị chia

- Che bớt chữ số 3 ở số chia.

- Vì 9 chia cho 2 được gần bằng 4 lần

- Ta nhẩm thương 4 nhân 2 gần bằng 9, vậy ta thử chọn thương là 4 lần xem sao

92 23

92 4

00

- Thử lại, 4 x 23 = 92; 92 – 92 = 0

- Vậy 92 : 23 = 4

Ví dụ 1b: 568 : 72 = ? Ta làm như sau

56 8 7 2 - Ở số chia 72 ta che bớt chữ số 2. - Ở số bị chia 568 ta che bớt chữ số 8

- Ta thấy là 56 : 7 = 8 lần, nên ta tạm ước lượng thương là 8 lần xem.

568 72

576 8

- Thử lại 72 x 8 = 576 thế là nếu chọn thương được 8

là thừa vì 576 > 568, nên ta giảm đi 1 lần xuống 7 lần xem.

568 72

504 7

- Thử lại 72 x 7 = 504

568 - 504 = 64 vì 64 < 72

- Vậy 568 : 72 ta chọn được thương là 7 và dư 64.

Nếu số chia có số tận cùng là 7; 8 hoặc 9 thì ta làm tròn tăng( tức là thêm 3;2 hoặc 1 đơn vị vào số chia)Trong thực hành , ta chỉ việc chia che bớt chữ số tận cùng đó đi và thêm 1 vào chữ số liền trước ( và che bớt chữ số tận cùng của

số bị chia)

Ví dụ 2a: 86 : 17 = ?

- Ở trường hợp này, khi che bớt chữ số 7 ở 17 ta thấy 17 xuống 10 ta thấy không ổn vì 17 khá gần 20 nên ta phải

Trang 15

Trang 16

tăng số 17 thêm 3 đơn vị để được 20 (2 chục)

8 6 20

4

- Còn số bị chia 86 ta vẫn làm tròn giảm 86 -> 80 bằng cách che bớt chữ số 6 ở hàng đơn vị

- Kết quả ước lượng thương là: 8 : 2 = 4;

86 17

4

- Thử lại: 17 x 4 = 68 < 85 ta thây thương ước lượng còn thiếu vì 85 - 68 = 17

86 17

5 (dư 1)

- Do đó phải ta tăng thương từ 4 -> 5 lần, rồi thử lại: 17 x

5 = 85, 86 - 85 = 1; 1< 17 suy ra 86 : 17 = 5 ( dư 1).

- Thử lại ta có: 5 x 17 + 1 = 86 ( đúng)

Ví dụ 2b : Phép chia 5307 : 581 = ?

5307 581  5307 681 Muốn ước lượng - Ở trường hợp này, 5307 : 581; che bớt 2 chữ số tận cùng của số Ta làm như sau:

chia 581, vì 58 chục khá gần 60 chục, nên ta tăng chữ

số 5 lên thành 6.

5307 6 - Che bớt 2 chữ số tận cùng của số bị chia

- Ta có; 53 : 6 được gần 8 lần, vậy ta thử ước lượng thương là 8 lần

5307 581

Vậy thương ước lương là (8 lần) hơi thiếu, ta ước thương lên (9 lần) rồi thử lại.

5307 581

5229 9

Ta có: 9 x 581 = 5229

- Thử lại; 5307 - 5229 = 78 < 581

- Suy ra 5307 : 581 được 9 lần dư 78

- Thử lại; 9 x 581 + 78 = 5307

c) Làm tròn cả tăng lẫn giảm:

Nếu số chia tận cùng là 4; 5 hoặc 6 thì ta nên làm tròn cả tăng lẫn giảm rồi thử lại các số trong khoảng hai thương ước lượng này.

Ví dụ c: 245 : 46 = ? Ta làm như sau:

245 46 246 4

246 5

- Làm tròn giảm 46 được 40 (che chữ số 6 giữ nguyên số 4 (4 chục)

- Làm tròn tăng 46 được 50 ( che chữ số 6 và tăng số

4 lên thành 5 ( 5 chục)

246 4

246 5

- Ta có : 24 : 4 được 6 lần

- 24 : 5 được hơn 4 lần

Vì 4 < 5 < 6 nên ta thử chọn thương với 5 lần

245 46

230 5

15 (dư 78)

Thử lại ta có : 5 x 46 = 230 ; 245 – 230 = 15 < 46 Suy ra ; 245 : 46 được 5 dư 15

Thử lại ta có : 5 x 46 + 15 = 245 (đúng)

Trang 16

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	148 KB
File đính kèm	ĐỀ TÀI NC-KH.rar (36 KB)